Monday, March 20, 2017

తిరుమలేశుని దర్శనం...స్వామి ఇస్తేనే దొరికేది! .....వనం జ్వాలానరసింహారావు

తిరుమలేశుని దర్శనం...స్వామి ఇస్తేనే దొరికేది!
వనం జ్వాలానరసింహారావు
ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక (21-03-2017)

ప్రాప్తి ఉంటేనే ఏదైనా లభిస్తుందని పెద్దలంటారు. అలాగే తిరుమలేశుని దర్శనం కూడా.

            "వేంకటాద్రి సమం స్థానం బ్రహ్మాండే నాస్తి కించన, వేంకటేశ సమోదేవో న భూతో న భవిష్యతి"… ఆ కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవ దర్శనం ఒక్క క్షణ కాలంపాటు కలిగినా చాలని, వందల-వేల కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణం చేసి, లక్షలాది మంది భక్తులు, పవిత్ర పుణ్య క్షేత్రమైన తిరుమల కొండకు నిత్యం వెళుతుంటారు. స్వామిని దర్శించుకున్న సామాన్యులు కాని, అసామాన్యులు కాని, గంటల తరబడి క్యూలో నిలుచున్న వారు కాని, సరాసరి వైకుంఠ ద్వారం గుండా లోనికి వెళ్లగలిగిన వారు కాని, ఒక్క టంటే ఒక్క దర్శనం చాలనుకునేవారు కాని, వీలై నన్ని దర్శనాలు కావాలనుకున్నవారు కాని, ఒక్క రూపాయి హుండీలో వేయలేని వారు కాని, కోట్లాది రూపాయలు సమర్పించుకోగలిగే వారు కాని.....ఎవరైనా...కారణమేదైనా....ఎలా వెళ్లినా, వచ్చినా....తృప్తి తీరా, తనివితీరా దేవుడిని చూశామంటారే కాని, అసంతృప్తితో ఎవరూ వెనుదిరిగిపోరు. వెళ్తూ....వెళ్తూ, దర్శనంలో పడ్డ ఇబ్బందులేమన్నా వుంటే పూర్తిగా మరచి పోతూ, ఏ భక్తుడైనా, ఏం కోరినా-కోరకున్నా, తప్పకుండా కోరేది మాత్రం ఒకటుంటుంది.....అదే, "స్వామీ, పునర్దర్శన ప్రాప్తి కలిగించు" అని. అలా తన భక్తులను తన వద్దకు రప్పించుకుంటాడా కలియుగ దైవం!

శ్రీ మహావిష్ణువు నివాసమైన శ్రీ వైకుంఠమే తిరుమల! మహావిష్ణువిక్కడ "ఆనంద నిలయం" అనే తన "బంగారు మేడ" లో దర్శనమిస్తున్నాడు. ఆలయ ప్రవేశం చేయాలంటే "మహా ద్వారం" గుండా క్యూ లైన్లలో వెళ్లాలి భక్తులు. మహా ద్వారాన్ని "పడి కావలి" అని, "ముఖద్వారం" అని, "సింహద్వారం" అని, "పెరియ తిరువాశల్" అని కూడా అంటారు. ఈ మహా ద్వారానికి ఇరు ప్రక్కల ద్వారపాలకులుంటారు. మహా ద్వారానికి ఆనుకుని ఒక మండపం వుంటుంది. ఆ పక్కనే "అద్దాల మండపం" వుంటుంది. అక్కడా కొన్ని వుత్సవాలు జరుగుతాయి. దానికి ఎదురుగా వున్న మరో మండపంలోనే ఒకప్పుడు కళ్యాణోత్సవం జరిగేది. ఆ మండపం పక్కనే "తిరుమలరాయ మండపం" వుంటుంది. దానికీ ప్రాధాన్యత వుంది. ఆలయ ప్రాంగణంలోనే "ధ్వజస్తంభం", "బలిపీఠం", "క్షేత్రపాలక శిల" వుంటాయి. అదృష్టవంతులైన భక్తులకు ధ్వజస్తంభం పక్కనుంచి లోనికి పోయే వీలు కలుగుతుంది. అక్కడ అన్నీ విశేషాలే! "నాలుగు కాళ్ల మండపం", "విరజానది", శ్రీ వేంకటేశ్వరుడికి అనుదినం అలంకరించే పూల దండలు, బంగారు వాకిలి ఉభయ పార్శ్వాలలో నిలచి వున్న పంచలోహ మూర్తులు, "కులశేఖర పడి".....ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే ఎన్నో...ఎన్నెన్నో....!

తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర రావు కుటుంబ సమేతంగా తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని దర్శించుకుని బంగారు ఆభరణాలు సమర్పించిన సమయంలో స్వామివారిని సమీపం నుండి తనివితీరా దర్శనం చేసుకున్న వారిలో నేను కూడా వుండడం అరుదైన, అపురూపమైన అనుభవం. సీఎం సతీ సమేతంగా దేవాలయానికి చేరుకోవడానికి అర గంట ముందరే ఆయనతో దర్శనం చేసుకోవడానికి తెలంగాణ నుంచి వెళ్ళిన బృందంలోని వారందరినీ వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్ నుంచి లోనికి తీసుకెళ్లారు దేవాలయాధికారులు. తొలుత రంగనాయక మండపంలో వుంచిన ఆభరణాలను కళ్లకద్దుకోవడం, ఆ తరువాత ముఖ్యమంత్రి వెంట దర్శనం చేసుకోవడం జరిగింది. పేరుపేరునా తన వెంట వచ్చిన ప్రతివారినీ తన సమీపంలోకి పిలుస్తూ, అందరికీ తనివితీరా దర్శనం చేయించారు సీఎం. హారతీ, తీర్థం అందరికీ లభించింది.

          సరిగ్గా 26 సంవత్సరాల క్రితం ఇదే ఫిబ్రవరి నెలలో, దాదాపు ఇవే రోజుల్లో, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి స్వర్గీయ మర్రి చెన్నారెడ్డి దగ్గర పీఆర్వోగా పనిచేస్తున్నప్పుడు కూడా నాకిలాంటి దర్శనమే లభించింది. అప్పట్లో అమల్లో వున్న నిబంధనల ప్రకారం, సీఎం వెంట వున్న వారందరినీ ముఖద్వారం నుంచే లోనికి అనుమతించినట్లు జ్ఞాపకం. కాకపోతే అప్పుడు సీఎం తిరుమలకు వచ్చిన సందర్భం వేరు. కృష్ణా జలాల పంపకం విషయంలో నాటి మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి శరద్ పవార్, నాటి కర్నాటక ముఖ్యమంత్రి వీరేంద్ర పాటిల్ తో త్రైపాక్షిక చర్చలకు తిరుపతి వేదికైంది. ఆ సమావేశంలో నేను కూడా పాల్గొన్నాను. నాకింకా ఆ సమావేశానికి సంబంధించిన ఒక అంశం ఇప్పటికీ గుర్తుంది. వాస్తవానికి ముగ్గురు ముఖ్యమంత్రులు కలిసిన ఉద్దేశం కేవలం జలాల పంపిణీ విషయమే. రాజకీయాలు వారిమధ్య రాలేదు. నదీ జలాల సంబంధిత సమావేశం తరువాత, వాళ్లు, మళ్లీ తిరుపతిలో ఎక్కడా ప్రత్యేకంగా కలవలేదు కూడా. అయినప్పటికీ, ఒక ప్రముఖ పాత్రికేయుడు, అప్పట్లో జాతీయ స్థాయిలో బాగా పేరున్న "బ్లిట్జ్" ఆంగ్ల వార పత్రికలో రాస్తూ...ఈ ముగ్గురూ కలిసి రాజీవ్ గాంధీకి వ్యతిరేకంగా ఒక కూటమిని తయారు చేస్తున్నారని పేర్కొన్నాడు. ఆ పత్రికలో వచ్చిన అంశాన్ని నేను సీఎం చెన్నారెడ్డికి చూపించి, జరగని విషయం రాశారని అంటే...."ఆ మాత్రం భయం రాజీవ్ గాంధీకి వుంటే తప్పేం లేదు" అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు! ఎందుకో ఈ విషయం ఇప్పుడు మళ్లీ గుర్తుకొచ్చింది.

          ఇవన్నీ ఒక ఎత్తైతే...తిరుమల స్వామి దర్శనం మాటకొస్తే "దర్శనం స్వామి ఇస్తేనే దొరికేది"...అంతే కాని ఎవరూ ఇచ్చేది కాదు. అదో నమ్మకం. సీఎం కేసీఆర్ ఆభరణాలు స్వామివారికి సమర్పించిన తరువాత ఎస్వీబీసీ ఛానల్ తో మాట్లాడుతూ తన స్వానుభవం ఒకటి వివరించారు. కొన్నేళ్ల క్రితం తిరుమలకు వచ్చి కూడా, దర్శనం చేసుకోకుండా తిరిగి పోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని, స్వామి అనుజ్ఞ లేనిదే దర్శనం జరగదని, అందుకే ఆభరణాలు ఇవ్వడానికి ఇంత కాలం పట్టిందనీ, అన్నారు. ఇది నూటికి నూరు పాళ్లు వాస్తవం.

          హైదరాబాద్ నుంచి బయల్దేరి, రేణిగుంట విమానాశ్రయంలో దిగి, అక్కడి మార్పులు చూసిన తరువాత, చిన్నతనం నుంచీ తిరుమల దర్శనానికి వెళ్లొచ్చిన విషయాలు గుర్తుకు రాసాగాయి. నాకు ఊహ తెలియక ముందు, తెలిసీ-తెలియని రోజుల్లో, తెలిసినప్పటి నుంచీ తిరుమల వెళ్లి రావడంలో చాలా మార్పులు స్వయంగా చూస్తూ వస్తున్నాను.       

          ఏమిటీ కొండ మహాత్మ్యం? ఏముందీ దైవంలో? ఎందుకిన్ని ఆర్జిత సేవలు? ఒక్కో సేవకున్న ప్రత్యేకత ఏమిటి? పొరపాటునన్నా, లేదా, ఏమరుపాటునన్నా ఏనాడైనా ఏదైనా సేవ ఆగిందా? ఏ సేవ, ఎప్పుడు, ఎంతసేపు జరపాలన్న విషయంలో ఏవన్నా నియమ నిబంధనలున్నాయా? గతంలోను, ఇప్పుడు సేవల వేళల్లో కాని, పట్టే సమయాల్లోకాని, మార్పులు చేర్పులు జరిగాయా? జరగడానికి శాస్త్రీయ కారణాలే మన్నా వున్నాయా? ఆర్జిత సేవలకు అనుమతిచ్చే భక్తుల సంఖ్యలో పెంచడం-తగ్గించడం జరిగిందా?

            తిరుమల కొండలో "నిత్య కళ్యాణం-పచ్చతోరణం"…..అన్ని ఆర్జిత సేవలలోను "కళ్యాణోత్సవం" కు ఒక ప్రత్యేకత వుంది. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడికి, శ్రీదేవి-భూదేవిలకు, అనునిత్యం తిరుమలలో, భారతీయ హిందూ సాంప్రదాయ రీతిలో, వేద మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య, ఇరు వంశాల వంశ క్రమాన్ని-ప్రవరను పఠనం చేస్తూ, అర్చకులు మంగళ సూత్ర ధారణ చేస్తారు. కళ్యాణోత్సవం చేయించిన వారికి నేరుగా మూల విరాట్ దర్శనం చేయించే ఆనవాయితీ వుండేది ఒకప్పుడు. కాలం మారింది. కాలానుగుణంగా కళ్యాణోత్సవం చేయించేవారి సంఖ్య పదుల నుండి వందలకు-వేలకు చేరుకుంది. ఉత్సవం జరిపించే స్థలం కూడా తదనుగుణంగా మార్చవలసి వచ్చింది. సరాసరి మూల విరాట్ దర్శనం చేయించే ఆచారం మారింది. సర్వదర్శనం క్యూలో కలిపి, ఆ తోపులాటలోనే వీరికీ దర్శనం-అదీ లఘు దర్శనం చేయిస్తున్నారిప్పుడు. ఐనా, కళ్యాణోత్సవం చేయిస్తున్న వారి సంఖ్య పెరుగుతుందేకాని తగ్గడం లేదు. ఈ మార్పులకు కారణాలుండే వుండాలి. ఇవన్నీ భక్తులు తెలుసుకోవాలనుకున్నా, ఏ కొద్దిమందికో తప్ప అందరికీ వీలుండదేమో! శ్రీ వేంకటేశ్వరుడికి అను నిత్యం జరిపించే ఒక్కో సేవకు ఒక్కో ప్రాధాన్యం వుంది-విశేషముంది. ప్రతి సేవలో అనుసరించే ఒక్కో విధానానికి విశేష ప్రాముఖ్యత వుంది. ఉదాహరణకు "సన్నిధి గొల్ల" అని పిలువబడే ఒక యాదవ వ్యక్తి బంగారు వాకిళ్ల తాళాలు తీయడం. ప్రతి నిత్యం తొలి దర్శనం అతడికే కలుగుతుంది. సుప్రభాత సేవ సమయాన పొర్లు దండాలు మరో విశేషం. వాటి గురించి గత ఏబై సంవత్సరాలకు పైగా తిరుమలను దర్శించుకుంటున్న నాకు తెలిసింది చాలా తక్కువ. ఊహ తెలిసినప్పటి నుంచీ - తెలియనప్పటి నుంచి కూడా తిరుమలను అనేక మార్లు దర్శించుకున్న నాకు అప్పటికీ-ఇప్పటికీ తేడా కనిపించడం మాత్రం వాస్తవం.


          మొదటి సారి చిన్న వయసులో కుటుంబంతో కలిసి కాలినడకన నేను తిరుమల వెళ్లాను. ఆ తరువాత సుమారు అరవై ఏళ్ల క్రితం నా ఉపనయనానికి వెళ్లినప్పుడు, పాతిక మందికి పైగా ఒక జట్టుగా కలిసి వెళ్లాం. నాలుగైదు కచ్చడం (ఎద్దులు లాగే) బళ్లు, మరో నాలుగైదు (ఎద్దులు లాగే) పెద్ద బళ్లు కట్టుకుని మా స్వగ్రామం నుంచి బయల్దేరాం. ఆరేడు కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న చిన్న రైల్వే స్టేషన్ కు చేరుకుని, అక్కడ నుంచి పాసింజర్ రైల్లో విజయవాడ వెళ్లాం. విజయవాడలో సత్రం బస..అక్కడినుంచి మర్నాడు సాయంత్రం తిరుమలకు ప్రయాణం కట్టాం. బయల్దేరిన మూడో రోజు ఉదయం తిరుపతి రైల్వే స్టేషన్‌లో దిగాం. స్థానికంగా వున్న దేవాలయాలను దర్శించుకుని, మర్నాడు తిరుమలకు బస్సులో ప్రయాణమయ్యాం. ఆ రోజుల్లో తిరుమల-తిరుపతి దేవస్థానం వారే బస్సులు నడిపేవారు. అప్పట్లో సెక్యూరిటీ చెకింగులు అసలే లేవు. తిరుమలలో ఇప్పటి లాగా టిటిడి వారి వసతి గృహాలు ఎక్కువగా వుండేవి కావు. ఎన్నో ప్రయివేట్ సత్రాలుండేవి. వాటిలో "పెండ్యాల వారి సత్రం" చాలా పేరున్న సత్రం. అక్కడే బస చేశాం. వంటా-వార్పూ అన్నీ అక్కడే. అక్కడే నా ఉపనయనం జరిగింది. దాదాపు మూడు రోజులు అక్కడే వున్నాం. దర్శనానికి ఎన్ని సార్లు వీలుంటే అన్ని సార్లు, ఏ దర్శనం కావాలనుకుంటే ఆ దర్శనానికి, ఎవరి సహకారం లేకుండానే వెళ్లొచ్చాం. నాకు గుర్తున్నంతవరకు ప్రధాన ద్వారం గుండా సరాసరి వెళ్లొచ్చాం. కళ్యాణోత్సవం చేయించాం. గుళ్లో తిరగని ప్రదేశం లేదు. ఏ రకమైన కట్టుబాట్లు లేవు. ఇక లడ్డులకు కొదవే లేదు. కళ్యాణోత్సవం చేయించిన వారు బస చేసే చోటికి, ఆలయ నిర్వాహకులు, ఒక పెద్ద గంప నిండా పులిహోర, దద్ధోజనం, పొంగలి, పెద్ద లడ్డులు, వడలు, చిన్న లడ్డులు వచ్చేవి. శ్రీవారి దర్శనానికి ముందు వరాహ స్వామి దర్శనం చేసుకున్నాం. పక్కనే వున్న స్వామిపుష్కరణి-కోనేరులో  స్నానం చేసే వాళ్లం. అప్పట్లో అందులో నీరు శుభ్రంగా-కొబ్బరి నీళ్లలా వుండేది. తిరుమల సమీపంలోని పాప నాశనానికి తప్పనిసరిగా వెళ్లే ఆచారం వుండేది అప్పట్లో. అక్కడ నిరంతరం ధారగా నీరు పడుతుండేది. నీరు పడడానికి ఒక చైన్ గుంజాలి. అది గుంజినప్పుడు నీరు పడకపోతే పాపాలు తొలగనట్లు భావించేవారు.

          ఆ రోజుల్లో ఒక పద్దతి ప్రకారం దైవ దర్శనం చేసుకునే ఆచారం వుండేది. వరాహ స్వామి దర్శనం, వేంకటేశ్వర స్వామి దర్శనం, అల మేలు మంగ దర్శనం, గోవింద రాజ స్వామి దర్శనం, శ్రీ కాళహస్తి దర్శనం తిరుగు ప్రయాణంలో విజయవాడలో ఆగి కనకదుర్గ దర్శనం చేసుకునే వాళ్లం. సుమారు వారం-పది రోజుల యాత్ర అలా సాగేది అప్పట్లో. సత్రాలలో వుండేవాళ్లం. హాయిగా దర్శనాలు చేసుకునే వాళ్లం. ఇప్పుడేమో మధ్యాహ్నం బయల్దేరి విమానంలో వెళ్లి, మర్నాడు ఉదయం దర్శనం చేసుకుని ఇరవై నాలుగు గంటల్లో తిరిగి హైదరాబాద్ చేరుకోవచ్చు. ఒకప్పుడు ఒక్క వాయుదూత్ మాత్రమే వుండేది...ఇప్పుడు తిరుపతికి పన్నెండు విమానాలున్నాయి. సాయంత్రం తిరుమలకు చేరుకోవడం, వారి-వారి స్థాయిని బట్టి మర్నాడు ఉదయం సుప్రభాత సేవ కాని, అర్చన కాని, అభిషేకం కాని, నిజ పాద దర్శనం కాని, వీటన్నిటినీ మించి ఎల్-1, ఎల్-2,ఎల్-3 కేటగిరీ కింద బ్రేక్ దర్శనం కాని చేసుకోవడం, వీలుంటే అల మేలు మంగాపురం పోవడం, లేదా సరాసరి విమానాశ్రయానికి పోయి హైదరాబాద్, ఢిల్లీ, ఇతర మహానగరాలకు చేరుకోవడం జరుగుతోంది. సామాన్యులు ఎప్పటి లాగానే ధర్మ దర్శనం కాని, ఆన్ లైన్ దర్శనం కాని చేసుకుంటున్నారు.

            యాత్రీకుల రద్దీ పెరగడం మొదలైంది. ప్రత్యేక ప్రవేశ దర్శనం రు. 10 టికెట్ తో ప్రారంభమైనట్లు జ్ఞాపకం. సిఫారసు ఉత్తరాల సాంప్రదాయం మొదలైంది. ఆర్జిత సేవలకు కోటా కూడా మొదలైంది. అప్పటి నుంచి వెళ్లిన ప్రతి సారి టిటిడి ఈఓ కు గాని, జెఈఓ కు గాని సిఫార్సు వుత్తరాలు తీసుకెళ్లడం ఆనవాయితీగా మారింది. అప్పట్లో అర్చనానంతర దర్శనానికి ప్రాముఖ్యత వుండేది. చాలా మంది కళ్యాణం తప్పక చేయించే వారు. ఎప్పుడైతే కళ్యాణం చేయించిన వారికి లఘు, మహా లఘు దర్శనాలు మొదలయ్యాయో ఇక అక్కడి నుంచి అవి చేయించడం మానుకుంటున్నారు చాలా మంది. అర్చన, సుప్రభాతం, అభిషేకం, కళ్యాణం లాంటివి చేయించిన మాకు "వస్త్రం" సేవ చేయించాలనే కోరిక ఐ. వి. సుబ్బారావు గారు ఎండోమెంట్ శాఖ కార్యదర్శిగా-టిటిడి బోర్డ్ సభ్యుడుగా వున్నప్పుడు తీరింది. నిజంగా అదొక అద్భుత అవకాశం. స్వామివారి ముందర గంటకు పైగా కూర్చుని చూసే అరుదైన అవకాశం అలా మొదటి సారిగా లభించింది. రమణాచారిగారు టిటిడి ఈఓ కాగానే అలాంటి అవకాశం మరో మారు కూడా లభించింది. మా అబ్బాయి ఆదిత్యకు కూడా రెండు పర్యాయాలు ఆ అవకాశం లభించింది.


            ఇదంతా నా అనుభవం మాత్రమే. నాకింత మంచిగా జరుగుతున్నది కాబట్టి అక్కడ యాత్రీకులకు ఏ ఇబ్బందీ కలగడం లేదని అనడం లేదు. కాకపోతే ఎవరి అదృష్టం వారిదే! చివరి క్షణం వరకూ దర్శనం టికెట్లు దొరుకుతాయో, లేదో అన్న అనుమానం నాకు కలిగిన సందర్భాలు లేకపోలేదు. అప్పుడొకాయన అన్నారు.... దర్శనం స్వామి ఇవ్వాల్సిందే కాని మనం తెచ్చుకోవడం కాదని! ఇప్పటికీ, దర్శనం చేసుకుంటున్నప్పుడు, క్యూలో అసహనానికి గురైన సందర్భాలు అనేకం. క్యూలో వంటి మీద చేయి వేసి తోస్తున్నప్పుడు కోపగించుకున్న సందర్భాలు అనేకం. అలానే వివిఐపి గా స్వామివారి ముందు నన్ను-నా కుటుంబ సభ్యులను నిలబెట్టిన సందర్భాలూ అనేకం. ఎప్పటికెయ్యది ప్రాప్తమో అదే జరుగుతుందని అనుకునే వాడిని. కోపమొచ్చినా అణచుకునేవాడిని. ఏదేమైనా కాలం మారింది. ఏబై-అరవై ఏళ్ల క్రితం పరిస్థితులు ఇప్పుడు లేవు. సరాసరి దైవ దర్శనానికి పోయేందుకు ఇప్పుడు వీలు లేదు. ఇప్పటి నియమనిబంధనలు పాటించక తప్పదు. భక్తులను ఇలా నియంత్రిస్తేనే అందరికీ దర్శనం దొరికే అవకాశం వుంటుంది. ఒకనాడు విఐపి లకు వున్న ప్రాముఖ్యత ఇప్పుడు లేదే! ఆ రోజుల్లో లాగా అన్నీ-అందరికీ ఇప్పుడు జరగడం లేదే! రాబోయే రోజుల్లో ఏం జరగ బోతోందో ఎవరూ ఊహించలేరేమో! End

Sunday, March 19, 2017

సకల శాస్త్రాల సంగమం సుందరకాండ మందరం ...... ఆంధ్ర వాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి? : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సకల శాస్త్రాల సంగమం సుందరకాండ మందరం
ఆంధ్ర వాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి?
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
సూర్య దినపత్రిక (20-03-2017)

వాల్మీకి రామాయణాన్ని యధా తధంగా గాయత్రీ మంత్రమయం చేస్తూ, చందః యతులను ఆయా స్థానాల్లో నిలిపి తెనిగించారు వాసుదాస స్వామి. శ్లోకానికో పద్యం వ్రాసారు. ప్రతి పద్యానికి ప్రతి పదార్ధ తాత్పర్యం ఇచ్చారు. ఒక్కో పదానికున్న వివిదార్ధాలను విశదీకరించారు. భావాన్ని వివరణాత్మకంగా విపులీకరించారు. 1461 పద్యాలతో ఆయన చేసిన శ్రీరామాయణం సుందరకాండ వ్యాఖ్యానంలో "జ్ఞాన పిపాసి"కి విజ్ఞాన సర్వస్వం దర్శన మిస్తుంది. ఆయన పద్యాలలో సాధారణంగా అందరూ వ్రాసే చంపకమాలలు, ఉత్పలమాలలు, సీస పద్యాలు, ఆటవెలది-తేటగీతులు, కంద, శార్దూలాలు, మత్తేభాలు మాత్రమే కాకుండా తెలుగు ఛంధస్సులో ఉండే వృత్తా లన్నింటినీ సందర్భోచితంగా ప్రయోగిస్తారు. ఆ వృత్తాలలో ఉత్సాహం, పంచచామరం, తరలం, లయగ్రాహి, చారుమతి, మధురగతి రగడ, వృశభగతి రగడ, మానిని, సుగంధి, స్రగ్విని, మనోరంజని, మణిమంజరి, మత్తకోకిలం, తామరసం, ద్విపద, పద్మనాభ వృత్తం, అంబురుహ వృత్తం ఉన్నాయి. ఆయా సందర్భాలలో, సందర్భోచితంగా, ఆయా వృత్తాలను ఎంతో హ్రుద్యంగా మలిచారాయన. ఉదాహరణకు, రామ కార్యార్ధిగా సముద్రాన్ని లంఘించిన హనుమంతుడికి "పంచచామర" సేవ చేస్తారు కవి. లంకా తీరాన్ని చూసినప్పుడు హనుమంతుడికి కలిగిన ఉత్సాహాన్ని "ఉత్సాహ" వృత్తంలో వర్ణిస్తారు. సుందరకాండ విషయాన్నంతా సంగ్రహంగా, హనుమంతుడు వక్తగా, ఆయన లంకకు పోయి వచ్చిన విధమంతా తన వానర మిత్రులకు చెప్పడానికి ఏకంగా ఓ "దండకాన్ని" వ్రాస్తారు. సుమారు 200 పంక్తులున్న ఈ "దండకం" చదువుతే, సుందరకాండ పూర్తిగా చదివినట్లే! శ్రుత్యర్ధ రహస్యం చెప్తూ "ద్విపద" వ్రాస్తారు కవి. ఇలానే మిగిలిన వృత్తాలు కూడా.

            ఇంతకీ సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి? మళ్ళీ వేసుకుందాం ఈ ప్రశ్న. వాసుదాసు గారు తన తొలి పలుకుల్లోనే చెప్పారీ విషయాన్ని గురించి. సుందరకాండ పఠించేవారు ప్రత్యుత్తరం కోరి చదవ వలసిన విషయాలు: (సుందరకాండ అంతం లో కూడ ఇదే విషయం మళ్ళీ చెప్పారాయన)....బధ్ధ జీవ తారతమ్యం, జీవాత్మ-పరమాత్మల సంబంధం, జీవాత్మ తరణోపాయం, శిష్య-ఆచార్య లక్షణాలు, జీవాత్మలకు సేవ్యుడెవరు?, ఆత్మావలోకన పరుడైన యోగి లక్షణం, ఉపాయానికీ-ఉపేయానికీ భేదం, యోగికీ-ప్రపన్నుడికీ భేదం.

          ఈ ముఖ్య విషయాలన్నింటికీ ప్రత్యుత్తరం సుందరకాండలో దొరుకుతుందా? అని ప్రశ్నించు కుంటే - ఎన్ని సార్లు చదివితే అంత వివరంగా సమాధానాలు దొరుకుతాయి. వాటిని అన్వయించు కోవడమే మనం చెయ్యాల్సిన పని. సుందరకాండ ఆసాంతం, ప్రతి పద్యానికీ ప్రతి పదార్ధం ఇస్తూ, చివరిలో తాత్పర్యం చెప్తూ, అవసరమైన చోట అంతరార్ధమిస్తూ, ఉపమానాలను ఉటంకిస్తూ, వీలైనంత వరకూ ఇతర గ్రంథాల్లోని సందర్భాలను ప్రస్తావిస్తారు  కవి. ప్రత్యుత్తరం కోరి చదవాల్సిన విషయాలన్నింటికీ సోదాహరణంగా జవాబు చెప్తారు.

            చదువుకుంటూ పోతుంటే, అర్ధం చేసుకునే ప్రయత్నం చేస్తే, ఇది కేవలం సుందరకాండ కధ వృత్తాంతమే కాకుండా, సకల శాస్త్రాల సంగమం లాగా  స్ఫురిస్తుంది. ఒక చోట ధర్మ శాస్త్రం లాగ, మరోసారి రాజనీతి శాస్త్రం లాగా వేరే చోట ఇంకో విధంగాను తోస్తుంది. ఇదో భూగోళ శాస్త్రం - సాంఘిక, సామాజిక, ఆర్ధిక, సామాన్య, నైతిక శాస్త్రం - సంఖ్యా శాస్త్రం - సాముద్రిక శాస్త్రం - కామ శాస్త్రం - రతి శాస్త్రం - స్వప్న శాస్త్రం - పురాతత్వ శాస్త్రం. చదివితే, అర్ధం చేసుకుంటే ఇంకెన్నో శాస్త్రాలు గోచరిస్తాయి. అసలు-సిసలైన పరిశోధకులంటూ ఉంటే, ఒక్క సుందరాకాండ మందరం మీద పరిశోధనలు చేస్తే చాలు-ఒకటి కాదు, వంద పీహెచ్డీలు పొందవచ్చు. డాక్టరేట్ తో పాటు అద్భుతమైన రహస్యాలు అవగతమౌతాయి. కాండ లోని చివరి పద్యం ఆయన  "అంబురుహ" వృత్తం లో వ్రాసారు.  "క్ష్మా రమణీ శరజాబ్జ భవానన సార సాహిత.....సర్వ సౌఖ్య విధాయకా" అన్న ఆ పద్యానికి ప్రతిపదార్ధ తాత్పర్యం వ్రాస్తూ-అందులోని ఓ అర్ధాన్ని విలోమంగా చూస్తే, 1461 అవుతుందంటారు నిరూపణతో! దాని అర్థం-తన సుందరకాండలో 1461  పద్యాలున్నవనే. ఇందులోని ప్రతి పద్యం పైన, ఒక్కో పద్యం లోని ప్రతి పంక్తి పైనా, ఆసక్తి-చేవ ఉన్న పరిశోధకులు, పరిశోధనా వ్యాసాలు వ్రాయగలిగితే, తెలుగు సాహిత్యంలో పీహెచ్డీలకు గిరాకీ పెరుగుతుందనడం లో అతిశయోక్తి లేదు. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు ఆలోచించాల్సిన విషయమిది.


            "త్రిజట" స్వప్న వృత్తాంతం చెప్పే సమయంలో, ఉన్నట్లుండి, సీతాదేవి ఎడమ భుజం, ఎడమ తొడ అదిరాయి. త్రిజట ముందుగా తనకు కల వచ్చిందని చెప్తుంది. ఆ తర్వాత దానికనుగుణంగా సాముద్రిక చిహ్నాలను-శుభ శకునాలను గురించి చెప్తుంది. అంతకంటే బహిరంగ శకునం చెప్పడానికి, వాసుదాసు గారు, చంపకమాలలో వ్రాసిన వృత్త ప్రతిపదార్ధ తాత్పర్యంలో ఎంతో భావం ఇమిడి వుంది. అదీ ఆయనే వివరిస్తారు. అందులోని ముఖ్య విషయం మూడు విధాలైన కావ్యాల గురించి-వాటి గుణ గణాల గురించి.

"ఉత్తమం-మధ్యమం-అధమం" అని కావ్యాలను మూడు రకాలుగా విభజించ వచ్చు. కావ్యానికి "ధ్వని" ప్రాణం. శబ్దార్ధాలు "శరీరం" లాంటివి. అంటే, వాచ్యార్ధం కంటే ధ్వన్యర్థం ఎందులో అధికంగా వుంటుందో అదే ఉత్తమ కావ్యం అనాలి. అసలు ధ్వనే లేకపోతే దాన్ని అధమ కావ్యం అంటారు. కధల పుస్తకాల్లాంటివి చిత్రకావ్యాలంటారుధ్వన్యర్ధం ఒక సారి పదానికీ, ఒక సారి వాక్యానికీ, ఇంకో సారి ప్రబంధ సమష్టి పైనా వుంటుంది. అనాదిగా భగవత్ సంబంధమున్న జీవుడు, సంసారంలో చిక్కుకొని, బాధలు పడ్తుంటే, చూడలేని ఆచార్యుడు, వాడిని ఉధ్ధరించడానికి చేసే ప్రయత్నమే సుందరకాండలోని ధ్వన్యర్థం. ఈ అర్ధాన్ని కాండ మొదట్లోనే "తరువాత రావణాసుర వరనీత ..." అనే పద్యంలో సూచించడం జరిగింది. ఇది మొదటి "సర్గ" లో వివరంగా వుంది. లంకను "దశ-ఇంద్రియ" అధిష్టితమైన "దేహం" తోనూ, రావణ-కుంభకర్ణులను "అహంకార-మమకారాల" తోనూ, ఇంద్రజిత్తు లాంటి వారిని "కామ-క్రోధాలు" తోనూ, సీతాదేవిని వీటన్నింటిలో బంధించబడ్డ "చేతనుడు" గానూ, విభీషణుడిని "వివేకం" గానూ సూచించడం జరిగిందీ కాండలో. లంకలో శ్రమపడ్తున్న సీతంటే, సంసారంలో కష్టపడ్తున్న జీవుడనీ, అట్టి జీవుడికి, భగవత్ ప్రేరణతో, జానాన్ని ఉపదేశించేందుకు వచ్చిన వాడే "ఆచార్యుడు"అనీ-అతడే హనుమంతుడనీ కూడా  సూచించబడింది.


          వరుస క్రమంలో సుందరకాండ లోని అంతరార్ధాలను పఠిస్తూ పోతే, పైన చెప్పబడిన విషయాలు వివరంగా తెలుస్తాయి. ఆ తెలుసుకోవడం లోనే సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలనే ప్రశ్నకు జవాబు దొరుకుతుంది. ఆరంభం నుండి సుఖాంతం వరకూ సుందరకాండ మందరంలో జరిగిన కథ క్లుప్తంగా జరిగిన కథ చదువుకుంటూ పోతే మరిన్ని వివరాలు బోధపడ్తాయి.

Tuesday, March 14, 2017

Inspirational, Message Oriented Telangana Budget : Vanam Jwala Narasimha Rao

Inspirational, Message Oriented 
Telangana Budget
Vanam Jwala Narasimha Rao

With an amount of Rs.1,49,646.00 crore proposed as total expenditure consisting of an estimated committed expenditure of Rs.61,607.20 crore and an expenditure of Rs.88,038.80 crore under ‘Pragati Paddu’ or expenditure on schemes, the 2017-2018 Telangana State budget was presented to the state Assembly.

It is no exaggeration to say that the fourth consecutive Budget presented by Finance Minister Eatala Rajender is both inspirational and message oriented. The Budget has reflected the Government’s objective of reaching out to all sections of people, all those in the hereditary professions, all religions, people working in various fields, all government departments that are entrusted with the implementation of development and welfare schemes, lower income as well as middle income groups and with no exception. The Budget has truly showed the way the Budget should be incorporating the concept of justice to all! Like the earlier three years’ Budgets, this Budget too, has echoed the commitment of Honourable Chief Minister K Chandrashekhar Rao towards welfare of the poor and economic development of the State.

The Budget further reflected the practical vision of the Chief Minister, who had a four and half decades of experience of working closely with the people and knowing their pulse as well as his thinking process. This Budget has addressed itself to the weaker sections, Minorities, BCs, MBCs, STs and other vulnerable sections that have been subjected to the oppression for decades together. This Budget has given a new hope, faith and confidence among the SCs/STs/people in hereditary professions that they would be able to lead a comfortable life henceforth which was non existent in the past. This Budget has the commitment and a comprehensive action plan to develop these sections of the people. This Budget has also revealed how rural economy can be strengthened, how people in the hereditary professions like Fisherman, Yadavs, Handloom Weavers and others can become great economic resources of the State. It also shows on how there will be a qualitative change on the rural life through the hereditary professions. There is an undisputed stamp of the CM on this Budget. This Budget is a perfect reflection of the CM’s dream of making the state a Bangaru Telangana State.

This Budget has amply proved that if the rural economy is strengthened and protected then the villages in Telangana State will be self-sufficient. The government has explained in detail on how, under the then united AP, the living conditions in the Telangana region were shattered, the negligence of agriculture, how artisans and other people living on their hereditary professions had to migrate to other places for a livelihood. The Budget is made to protect and sustain their lives. The Budget has emanated confidence that only through strengthening of the rural economy that the State’s economic development can march ahead. Accordingly, schemes were formulated to strengthen the hereditary professions. This Budget also showed that there is a lot of human resource available in the state and hereditary professions are a boon to the State. The state government has taken the first step to eradicate the tragedy of the rural areas and make over them for colorful future through this Budget.



One can find the spirit of the Telangana movement in this Budget. For those who believed that their lives would be bettered if a separate Telangana state is formed this budget is an answer, that, this is how the lives are going to be bettered under the Telangana State.  There is befitting answer to the Andhra leaders, the Prophets of Doom, who predicted that if a Telangana state is formed it would be disastrous. During the movement KCR and other leaders called the Andhra leader bluff and this Budget proved that the Telangana leaders were right.

In the initial stages of the Telangana state’s formation, to be frank, there was an uncertainty looming large. There were no well laid down proposals and no hint as to how to present a Budget? The first Budget was presented with guessed estimates.  To understand the financial condition of a new State it took one year, from one April 1 to the next year 31st March, to assess the situation. An analysis was done whether the State would have a positive Budget with a growth or will have a negative growth of a Budget with deficit. The state government has done a review with lots of patience and expertise. The detailed reviews that the CM had, proved that, the State would register a phenomenal financial growth rate in 2016-17 compared to 2015-16. And the rate will be better than other States in the country. There is marginal decrease in the rate in the third quarter of last financial year due to the demonetization. All these factors have been reflected in the present Budget.

Against this background and taking all concerned things into confidence the Government presented its budget with all transparency and in accordance with the well laid norms in this regard. The basis for this year’s budget is the broad fiscal policy as defined by the Government of India. The state has to be “alike” in this context and cannot be “unlike” as there is no alternate since the states are not independent as far as the fiscal policy broadly is concerned.

As directed and as desired by the Government of India the state budget is broadly classified as Revenue and Capital expenditures instead of the Plan and Non Plan expenditure. Items like establishment that include salaries, pensions, debt service, regularly allowed increase of DA as is done in GoI, maintenance of various assets of state, new employment creation etc., are brought under one category. The second category is the welfare measures of various categories. In accounting too, both the Centre and the state are following the guidelines given by the CAG. The Telangana state has also followed these new guidelines as part of the uniform policy in the country. Welfare programmes were brought under another category. The third category of expenditure pertains to pensions under the Welfare Schemes, Fee reimbursement, supply of fine rice etc. The concept of “Governance by Finance Department” is shifted to “Governance by all departments concerned”.

The present Budget is aimed at properly managing the financial situation that was neglected under AP rule, realizing the dreams of the oppressed classes and restoring the glory of Telangana.  The Budget also show cased the CM’s road map that the administration should work with people as Center and their issues as focal points. It also reflected the CM’s commitment that the fruits of development should reach to the lowest of the low among the society. With the changes that took place in the formulation of the Budget which have a bearing on the SC/ST Sub Plan, the Budget mentioned about a Special Fund to be created based on the population figure of the SC/STs. This was recommended by the SC/ST Committee. This is an important development and it has also shown the commitment this government has on SC/ST’s welfare.


In the speech given by the Finance Minister, in the Budget details and his remarks have clearly reflected the government’s aspirations and its thinking process.  A special mention is also made on the administrative reforms initiated by the government such as small units of administration and how they help the common man, decentralization of administration, administrative effectiveness and convenience to the people.  Through these reforms how geographical uniformity, cultural unity, proper utilisation of the local resources and administration to the doorstep of common man is also mentioned in the Budget. It also mentioned about on how the government has given priority to agriculture and its allied sectors, subsidies to poly house and micro irrigation schemes, irrigating one crore acres through the irrigation projects, development of fisheries, sheep rearing, welfare of the hand-loom weavers, Women and Child welfare, Welfare of Brahmins, 2 bed Room House scheme, Health and several others issues have find their mention as per their priority in the Budget.

Overall, the Budget is, inspirational and message oriented


Monday, March 13, 2017

సమన్యాయ, స్ఫూర్తిదాయక బడ్జెట్ : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సమన్యాయ, స్ఫూర్తిదాయక బడ్జెట్
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రిక (14-03-2017)

నిర్వహణ వ్యయం కింద రు. 61, 607. 20 కోట్లతో, ప్రగతి పద్దు కింద రు. 88, 038.80 కోట్లతో, మొత్తం రు. 1, 49, 646 కోట్ల వ్యయంతో  2017-2018 సంవత్సరానికి తెలంగాణ రాష్ట్ర వార్షిక బడ్జెట్ ను శాసనసభకు సమర్పించడం జరిగింది. రాష్ట్ర ఆర్థికమంత్రి ఈటెల రాజేందర్ వరుసగా నాలుగవసారి సమర్పించిన వార్షిక బడ్జెట్ ఏ విధంగా, ఏ కోణంలోంచి చూసినా, సందేశాత్మకంగా, స్ఫూర్తిదాయకంగా కనిపిస్తుందనడంలో అతిశయోక్తి లేదు. సమాజంలోని అన్ని వర్గాల వారికి, అన్ని కుల వృత్తులవారికి, అన్ని మతాల వారికి, వివిధ రంగాలలో పనిచేస్తున్న వారికి, ప్రభుత్వంలో అభివృద్ధి-సంక్షేమ కార్యక్రమాలను అమలు చేయాల్సిన అన్ని శాఖలకు, అల్పాదాయ-మధ్య తరగతి ఆదాయ వర్గాల వారికి....వారూ, వీరూ అన్న తేడా లేకుండా, అందరికీ "సమన్యాయం అంటే ఇలా" అన్న రీతిలో వుందీ బడ్జెట్. గత మూడు బడ్జెట్ ల  మాదిరిగానే, ఈ  బడ్జెట్  కూడా పేదల సంక్షేమం పట్ల, రాష్ట్ర ఆర్థికాభివృద్ధి పట్ల ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు కున్న నిబద్ధతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

ప్రజా జీవితంలో సుమారు నాలుగున్నర దశాబ్దాలుగా వివిధ స్థాయీలలో పని చేసి, ప్రజల నాడి తెలుసుకున్న అనుభవంతో, అసలు-సిసలైన దార్శినికతతో, ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు కనుసన్నలలో, ఆయన ఆలోచనా సరళిని ప్రతిబింబించేదిగా వుందీ బడ్జెట్. సమాజంలో అనాదిగా అణగారిన దళిత, గిరిజన, మైనారిటీ, వెనుకబడిన వర్గాలను, ఎంబీసీలను ప్రత్యేకించి వుద్దేశించినదీ బడ్జెట్. దళిత, గిరిజన, వివిధ కుల వృత్తులలో వున్న  ప్రజలు గతంలో ఏమనుకుండేవారో కాని, ఈ బడ్జెట్ సమర్పణ తరువాత భవిష్యత్ లో తృప్తిగా జీవనం ఎలా గడప వచ్చో భరోసా కలిగిస్తుందీ బడ్జెట్. అణగారివున్న ఈ వర్గాల వారిని బాగుచేయాలనే చిత్తశుద్ధి, దానికి ఆచరణ సాధ్యమైన కార్యాచరణ కనిపిస్తుందీ బడ్జెట్ లో. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిపుష్టి ఎలా చెందనున్నదో, స్థానిక వనరుల గుర్తింపు ఎలా జరగనుందో, యాదవులు, మత్స్యకారులు, చేనేత తదితర రంగాల కులవృత్తుల వారు, వారి-వారి రంగాల ద్వారా రాష్ట్రాన్ని గొప్ప ఆర్థిక వనరుగా ఎలా మార్చబోతున్నారో వివరిస్తుందీ బడ్జెట్. గ్రామీణ వృత్తుల బాగోగులు ఆలోచించి తద్వారా గ్రామీణ జీవన విధానంలో ఎలా మార్పు రాబోతుందో వివరిస్తుందీ బడ్జెట్. ఈ బడ్జెట్  మీద ముఖ్యమంత్రి ముద్ర సృష్టంగా కనిపిస్తుంది. పేదల సంక్షేమం పట్ల ఆపేక్షతో పాటు ఆదాయాన్ని పెంచే అవకాశాలు, ఉపాధి కల్పిస్తూ బంగారు తెలంగాణను సాధ్యమైనంత తొందరగా సాధించాలన్న ఆయన ఆకాంక్షను ఈ బడ్జెట్  ప్రతిబింబిస్తున్నది.

గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ పదిలంగా ఉన్నంత వరకు తెలంగాణ పల్లెలు స్వయం పోషకత్వంతో సమృద్ధితో వుంటాయనే విషయం బడ్జెట్లో స్పష్టం చేయడం జరిగింది. సమైక్య పాలనలో తెలంగాణ జీవన పరిస్థితులు ఎలా విచ్చిన్నమయ్యాయి, వ్యవసాయం పట్ల నిర్లక్ష్యం, కులవృత్తుల పట్ల అనాదరణ కారణంగా గ్రామీణ జీవితం ఎలా అల్లకల్లోలమయింది, వృత్తి నైపుణ్యం కలిగిన తెలంగాణ బిడ్డలు పొట్ట చేతపట్టుకుని పట్టణాలు, పరదేశాలు వెల్లిబతకాల్సిన దుస్థితిలోకి ఎలా నెట్టివేయబడ్డారు, అనే విషయాలను వివరించి, వాళ్ల బతుకును నిలబెట్టే బడ్జెట్ ను రూపొందించింది ప్రభుత్వం. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను పరిపుష్టం చేయడం ద్వారానే తెలంగాణ ఆర్థిక వృద్ధి ఎదుగుదల దిశగా పయనిస్తుందని విశ్వాసం ఈ బడ్జెట్లో కనిపిస్తుంది. ఇందుకనుగుణంగా గ్రామీణ వృత్తులకు ఆర్థిక ప్రేరణనిచ్చే పథకాలను రూపొందించడం జరిగింది. అలాగే, తెలంగాణలో అపారమైన మానవ సంపద ఉన్నదని, కులవృత్తులు ఆధారంగా జీవనం గడుపుతూ అనువంశికంగా విశేషమైన వృత్తి నైపుణ్యం పొందిన సామాజిక వర్గాలుండడం తెలంగాణకు గొప్పవరం అనీ ఈ బడ్జెట్లో విసదమవుతుంది. గ్రామీణ జీవితం మీద అలుముకున్న విషాదాన్ని తొలగించి పల్లెల ఆర్థిక వ్యవస్థ ముఖచిత్రాన్ని సుందరతరంగా, సుసంపన్నంగా మార్చే విధానానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం నాంది పలికిందీ బడ్జెట్లో.

తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమ స్ఫూర్తి కనిపిస్తుందీ బడ్జెట్లో. తెలంగాణ ఏర్పాటైతే బాగుపడ్తాం అని భావించిన వారికి, ఇదిగో ఇలా బాగుపడుతున్నాం అని అడుగడుగునా దర్శనమిస్తుందీ బడ్జెట్. ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటైతే, తెలంగాణ ప్రజలు అడుక్కు తింటారని అవాకులు-చవాకులు పేలిన అలనాటి ఆంధ్రా నాయకత్వం ఈ బడ్జెట్ చూస్తే, కెసీఆర్ నాయకత్వంలోని ఉద్యమ నాయకులు ఆ నాడే అది తప్పని నొక్కి వక్కాణించిన వాదన నూటికి నూరు పాళ్లు సబబని నిరూపిస్తుందీ బడ్జెట్.

ఆర్థిక మంత్రి తన ఉపన్యాసంలో చెప్పినట్లు: "తెలంగాణ ఏర్పడిన తరువాత రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ చెప్పుకోదగిన స్థాయిలో పునరుద్ధరణ పొందడం చూస్తేఉమ్మడి రాష్ట్రంలో తెలంగాణ నిర్లక్ష్యానికి గురైందనే విషయం రుజువవుతున్నదిసాగునీరు, వనరులు, ఉద్యోగాలు - నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలపై తెలంగాణకు పూర్తి పట్టు ఉండటం వల్ల  రాష్ట్రం తన శక్తి సామార్థ్యాలన్నీ వినియోగించుకొని ఎల్లలు దాటిన అభివృద్ధిని చవి చూస్తుంది.   ప్రజల పట్ల నిర్లక్ష్య విధానం నుంచి ప్రజా కేంద్ర విధానాల వైపు, నైరాశ్యం నుంచి ఆశావహ పరిస్థితి వైపు, వనరుల నిరుపయోగం నుంచి ఎల్లలు దాటిన అభివృద్ధి వైపు, కరువు పీడిత వ్యవసాయం నుంచి కరువును అధిగమించే సాగు విధానం వైపు మూడేండ్లు కూడా నిండక ముందే నిర్ణయాత్మకంగా ముందడుగు వేశాం".


రాష్ట్ర ఏర్పడ్ద తొలినాళ్లలో, ఒక విధంగా చెప్పుకోవాలంటే, న్యాయంగా అంగీకరించాలంటే, పెద్ద అనిశ్చిత పరిస్థితి నెలకొని వుందనాలి. దేనికీ ప్రాతిపదిక లేదు. బడ్జెట్ ఎలా ప్రవేశ పెట్టాలనే అవగాహన కూడా లేదు. అంచనాలతో తొలి బడ్జెట్ ప్రవేశ పెట్టిందీ ప్రభుత్వం. కొత్తగా ఏర్పడ్డ రాష్ట్రానికి అర్థిక పరిస్థితి అర్థం కావాలంటే ఒక ఆర్థిక సంవత్సరం పూర్తిగా...అంటే...ఏప్రియల్ 1 నుంచి మరిసటి సంవత్సరం మార్చ్ 31 వరకు, రాష్ట్ర స్థితిగతులను అవగాహన చేసుకోవాలి. రాష్ట్రం పాజిటివ్ వృద్ధిలో ముందుకు సాగుతుందా, లేక, నెగెటివ్ అంటే లోటు బడ్జెట్ లో కొనసాగుతుందా విశ్లేషణ జరగాలి. ఇది అవగాహన చేసుకోవడానికి ప్రభుత్వం ఓర్పుగా-నేర్పుగా సమీక్ష జరిపింది. ముఖ్యమంత్రి సుదీర్ఘంగా జరిపిన ఈ సమీక్షలలో, విశ్లేషణలలో, రాష్ట్రం 2015-2016 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కంటే, 2016-2017 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వృద్ధి రేట్, భారతదేశంలో బహుశా, ఏ రాష్ట్రంలో లేనంతగా వున్నట్లు తేలింది. పెద్ద నోట్ల రద్దు ప్రభావం రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి మీద కొంత పడడంతో గత ఆర్థిక సంవత్సరంలోని చివరి త్రైమాసికంలో వృద్ధి కొంత తగ్గిందనాలి. ఇవన్నీ ప్రతిబింబింబించాయి ఈ బడ్జెట్లో.

ఈ నేపధ్యంలో, అన్ని విషయాలను దృష్టిలో వుంచుకుని, పూర్తి పారదర్శకతతో, బడ్జెట్ ప్రతిపాదించేటప్పుడు పాటించాల్సిన అన్ని సాంప్రదాయలకు అనుగుణంగా, కేంద్ర బడ్జెట్ కూడా దృష్టిలో వుంచుకుని రాష్ట్ర బడ్జెట్ సమర్పించడం జరిగింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయం మేరకు, కేంద్ర విస్తృత విత్త విధానానికి లోబడి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ బడ్జెట్ రూపొందించబడిందనాలి. విస్తృత విత్త విధానానికి సంబంధించినంతవరకు రాష్ట్రాలన్నీ, కేంద్ర ఆలోచనా సరళికి అనుగుణంగానే వుండాలి కాని, విరుద్ధంగా వుండకూడదన్న భావన కనిపిస్తుందీ బడ్జెట్లో. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆదేశాలకు, ఆదేశిక సూత్రాలకు అనుగుణంగా రాష్ట్ర బడ్జెట్ కూడా, గతంలో వున్న ప్రణాళిక, ప్రణాళికేతర పద్దులకు బదులుగా, కాపిటల్, రెవెన్యూ పద్దులుగా విభజించడం జరిగింది. అకౌంటింగ్ లో కూడా కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ సూచనకు అనుగుణంగా కేంద్రం, రాష్ట్రాలు ఏకరూప విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నాయి. దేశ వ్యాప్తంగా ఏకరీతిన ఉండటం కోసం తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా ఈ కొత్త పద్ధతిని చేపట్టింది

నిర్వహణ వ్యయానికి సంబంధించిన జీత భత్యాలు, పింఛన్లు, అప్పులు, ఉద్యోగుల కరవు భత్యం పెరుగుదల, కొత్తగా ఉద్యోగ నియామకాల ఖర్చు లాంటివి ఒక కాటిగరీ కిందకు తీసుకు రావడం జరిగింది. మరో కాటిగరీ కింద వివిధ రకాల సంక్షేమ పథకాలను చేర్చింది ప్రభుత్వం. సంక్షేమ పథకాల్లో పెన్షన్లు, ఫీ రీఇంబర్స్ మెంట్, సన్న బియ్యం లాంటివి వున్నాయి. ఇక మూడోది కాపిటల్ వ్యయం. ఈ బడ్జెట్ లో గమనించాల్సింది, గతంలో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అవలంభించిన అనేక పద్ధతులో తీసుకొచ్చిన మార్పులు-చేర్పులు. "ఆర్థిక శాఖ" ప్రధాన భూమిక వహించే పద్ధతి కూడా మారి, "సంబంధిత శాఖలు" వాటి-వాటి పరిధిలో నిర్ణయాత్మక బాధ్యత వహించే తరహాలో వుందీ బడ్జెట్. అదే విధంగా గతంలో వున్న ఎనిమివందలకు పైగా బడ్జెట్ హెడ్స్ ను సగానికి సగం కుదించి వేయడం కూడా గమనించాల్సిన విషయం.

ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో అన్ని రంగాలలో నిర్లక్ష్యానికి గురైన ఆర్థిక వ్యవస్థను చక్కదిద్ధుతూ, అణగారిన ప్రజల ఆకాంక్షలను తీరుస్తూ, తెలంగాణ గత వైభవాన్ని పునరుద్ధరించే బృహత్ బాధ్యతను నెరవేర్చే దిశగా సాగిందీ బడ్జెట్. ప్రజలే కేంద్రంగా, ప్రజా సమస్యలే ఇతి వృత్తంగా పాలన సాగాలని మార్గ నిర్దేశనం చేసిన ముఖ్యమంత్రి ఆలోచనకు అనుగుణంగానే, అభివృద్ధి ఫలాలు అట్టడుగు వర్గాలకు అందాలనే ఆరాటం అడుగడుగునా ఈ బడ్జెట్లో ప్రస్పుటమవుతుంది. బడ్జెట్ రూపకల్పనలో మార్పులు వచ్చిన నేపథ్యంలో ఎస్సీ, ఎస్టీ ఉప ప్రణాళికలో కూడా చోటుచేసుకున్న అనివార్య మార్పులకు అనుగుణంగానేఎస్సీ, ఎస్టీ కమిటీ సిఫారసుల మేరకు ఆయా వర్గాలకు జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం విధిగా నిధుల కేటాయింపులు ఉండే విధంగానే ప్రత్యేక నిధిని ఏర్పాటు చేయాలని బడ్జెట్లో చెప్పడం జరిగింది. ఇది ఒక గొప్ప పరిణామం. ఎస్సీ, ఎస్టీ సంక్షేమం పట్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికున్న పూర్తి నిబద్ధతకు ఇది అద్దం పడ్తుంది. 

బడ్జెట్ ప్రవేశ పడ్తూ ఆర్థిక మంత్రి పేర్కొన్న విషయాలలోనూ, బడ్జెట్ వివరాల్లోనూ, ప్రభుత్వ ఆశాయాలు, ఆలోచనలు స్పష్టంగా ప్రతిబింబించాయి. పరిపాలనా విభాగాలు చిన్నవిగా వుంటే సామాన్యులకు ఎలా న్యాయం జరుగుతుందనే విషయాన్నీ, అధికార వికేంద్రీకరణ, పరిపాలనా సౌలభ్యం, ప్రజలకు సౌకర్యం లక్ష్యంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం భారీ పాలనా సంస్కరణలు ఎందుకు తీసుకొచ్చింది అనే విషయం, తద్వారా, భౌగోళిక సామీప్యం, సాంస్కృతిక ఐక్యత, స్థానిక వనరుల సమర్థ వినియోగం జరిగి, సామాన్యుల ముంగిట్లోకి పాలన రావడాన్ని ప్రత్యేకంగా పేర్కొనడం విశేషం. వ్యవసాయం, దాని అనుబంధ  రంగాలకు  ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ప్రాధాన్యత; పాలి హౌజ్మైక్రో ఇరిగేషన్ పథకాలకు సబ్సిడీలు; తెలంగాణలో కోటి ఎకరాలకు నీరందంచడం లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం సాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం; గొర్రెల పెంపకం; చేపల పెంపకం; చేనేత కార్మికుల సంక్షేమం; మహిళా శిశు సంక్షేమం; బ్రాహ్మణుల సంక్షేమం; రెండు పడక గదుల ఇండ్లు; విద్య; వైద్యం లాంటి పలు అంశాలను ప్రాధాన్యతల వారీగా పేర్కొనడం జరిగిందీ బడ్జెట్లో.


మొత్తం మీద సందేశాత్మకం....స్ఫూర్తిదాయకం...రాష్ట్ర బడ్జెట్.

Sunday, March 12, 2017

శ్రీరామ ముద్రికనిచ్చి చూడామణి తీసుకున్న హనుమంతుడు ..... ఆంధ్ర వాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి? : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

శ్రీరామ ముద్రికనిచ్చి చూడామణి తీసుకున్న హనుమంతుడు
ఆంధ్ర వాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి?
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
సూర్య దినపత్రిక (13-03-2017)

          సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి? ఎందుకు పారాయణం చేయాలి? శ్రీమద్రామాయణం చదవ దల్చుకున్న వారు సాధారణంగా సుందరకాండ తోనే ఎందుకు ప్రారంభించాలి? సుందరకాండ చదివే ముందు నేను యీ ప్రశ్న వేసుకోలేదు. అయితే పూర్తిగా చదివిన తరువాతా, చదువుతున్నప్పుడూ, ఈ ప్రశ్న వేసుకుంటూ, జవాబు వెతుక్కుంటూ, పోవాలి. ఎందుకు చదవాలనే విషయం దానంతడదే బోధపడుతుంది. సుందరకాండ వృత్తాంతమంతా కేవలం ఒకటిన్నర రోజుల్లోనే జరిగింది. కధ విషయాని కొస్తే, హనుమంతుడు సముద్రాన్ని లంఘించడం, లంకకు చేరడం, సీతాదేవి కోసం వెతకడం, ఆమెను చూడడం, రామ లక్ష్మణుల సమాచారం చెప్పడం, శ్రీరామ ముద్రికనిచ్చి-చూడామణిని తీసుకో పోవడం, లంకా దహనం, మరలిపోయి శ్రీ రాముడికి సీతమ్మ సందేశాన్నివ్వడం-ఇంతే!. ఈ మాత్రం దానికి పెద్ద పుస్తకమేమీ అవసరం లేదు. ఇంకొంచెం లోతుకు పోతే అసలు సుందరకాండ వృత్తాంత ఇలా సాగుతుంది:

            సీతాదేవిని వెతుక్కుంటూ కిష్కిందకు చేరిన శ్రీరాముడు వాలిని చంపి, సుగ్రీవుడిని వానర రాజ్యానికి రాజును చేస్తాడు. బదులుగా సీతాదేవిని వెతికించి పెట్తానని సుగ్రీవుడు వాగ్దానం చేస్తాడు. ఆ తర్వాత కథే సుందరకాండ. నలు దిక్కులకూ పోయిన వానర బృందంలో ఒకటి, దక్షిణ దిక్కుగా పోతుంది. సాక్షాత్తూ యువరాజు అంగదుడి నేతృత్వంలోని బృందమది. జాంబవంతుడి ప్రేరణతో మహేంద్ర పర్వతాన్ని ఎక్కి, అక్కడనుండి లంక కెళ్ళాలన్న సంకల్పంతో సిద్ధపడ్డ హనుమంతుడి ప్రయాణ సంబ్రమంతో మొదలవుతుందీ కాండ. సముద్రాన్ని లంఘించి ఎలా ప్రయాణం చేస్తున్నాడన్న వర్ణనతో కధ శుభారంభ మౌతుంది. హనుమంతుడికి సహాయం చేయాలనుకొని సముద్రుడు "మైనాకుడిని" పంపుతాడు. సమయాభావం వల్ల ఆయన ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించ లేనని సున్నితంగా తిరస్కరించి, ఆయనకు నచ్చ చెప్పి ముందుకు సాగిపోతాడు. దేవతల ప్రేరణతో అడ్డుపడ్డ నాగమాత "సురస"ను జయిస్తాడు. తనకున్న అణిమాది అష్టసిధ్ధులతో చిన్న ఆకారంగా మారి, ఆమె కోరినట్లు ఆమె నోట్లో దూరి, సురక్షితంగా బయటకొస్తాడు. ఆ తర్వాత హింసికైన "సింహిక"ను వధించి, ప్రయాణాన్ని సాగించి లంకకు చేరుకుంటాడు. ఇదంతా కేవలం ఎనిమిది గంటల్లో జరిగింది.

            లంకా నగరం చేరిన హనుమంతుడు ఉద్యానవనంలో విహరిస్తూ, ముందున్న కార్యం గురించి పలు విధాలుగా ఆలోచిస్తాడు. లంక ప్రవేశిస్తూ అడ్డగించిన లంకాధి దేవత-లంఖిణిని, జయించి, లంకా వినాశానికి నాంది పల్కుతాడు. లంకలో చిన్న పిల్లిలా దిగి, తర్వాత చిన్నకోతి ఆకారంలో యధేఛ్చగా సంచరించి సీతాదేవికై వీధీ-వీధీ గాలిస్తాడు. మండోదరిని చూసి సీతాదేవేనని భ్రమపడుతాడు ఓ సమయంలో. రావణ-రాక్షస స్త్రీల మధ్య వెతుకుతాడు. రావణ గృహంలో వెతుకుతాడు. అక్కడే పుష్పక విమానాన్ని చూస్తాడు. రావణ అంతఃపురం చూసి అంతఃపుర స్త్రీల మధ్య సీతున్నదేమోనని అక్కడా వెతుకుతాడు. సీతాదేవి ఎక్కడా కనిపించక పోవటంతో, విచారంతో, మళ్ళీ-మళ్ళీ వెతుకుతూ, అశోకవనానికి చేరుకుంటాడు బుధ్ధి మతాం వరిష్టుడైన హనుమంతుడు.


            హనుమంతుడి ప్రయత్నం ఫలించి, వెతుకుతున్న సీతాదేవి అశోకవనంలో కనిపిస్తుంది. ఆమే సీతని నిశ్చయించు కోవడానికి, కొన్ని ఆధారాలు చూసుకుంటాడు. అవే ప్రత్యక్ష-పరోక్ష నిదర్శనాలు. ఆమె స్థితికి దుఃఖిస్తాడు. రాక్షస స్త్రీల బెదిరింపులు-రావణుడి బెదిరింపు మాటలు-సీత రావణుడిని నిందించడం, పరుషపు మాటలనటం-ఆయన ఆగ్రహించడం-మళ్లీ రాక్షస స్త్రీల బెదిరింపులు- ఇవన్నీ వింటాడు చెట్టు చాటునుండి హనుమంతుడు. సీతాదేవి భయపడి శ్రీ్రాముడిని తల్చుకుంటూ దుఃఖించడం-త్రిజట స్వప్న వృత్తాంత కూడా వింటాడు. సీతాదేవి మరణించే ప్రయత్నం చేస్తుంటే ఆమెతో ఎలా మాట్లాడాలా అని ఆలోచిస్తాడు హనుమంతుడు.

సీతాదేవి వినేటట్లు శ్రీరాముడి కథను ప్రస్తావించి ఆయన్ను  ప్రశంసిస్తూండగా ఆయన ఉనికి తెలుస్తుందామెకు. ఆ తర్వాత ఆమెతో సంభాషించడం, ఒకరి విషయాలు ఇంకొకరికి చెప్పుకొఓడం, కుశల వార్తలడగడం జరుగుతుంది. సందేహాలు తీర్చుకున్న సీత, రామ లక్ష్మణుల చిహ్నాలేంటని అడగడం, హనుమంతుడు ఆమెకు నచ్చే రీతిలో చక్కగా శ్రీరాముడి దివ్యమంగళ విగ్రహాన్ని వర్ణించి చెప్పడం, ఆ తర్వాత కథ. శ్రీ రామ ముద్రికను హనుమంతుడిచ్చినప్పుడు నర్మ గర్భితంగా మాట్లాడిన సీతకు, ధైర్యం చెప్తాడు హనుమంతుడు. తన మీద నమ్మకం కుదిరిందనుకున్న హనుమంతుడు సీతను తన వీపు మీద కూర్చోబెట్టుకుని శ్రీ రాముడి దగ్గరకు తీసుకెళ్తానంటాడు. ఆమె నిరాకరిస్తే, ఆమెను కల్సినట్లు గుర్తుగా ఏమన్నా ఇవ్వమంటాడు. కాకాసుర వృత్తాంతాన్ని చెప్పి, చూడామణి నిచ్చి, హనుమంతుడిని ఆశీర్వదించి సెలవిస్తుంది వెళ్ళి రమ్మని సీతాదేవి.

            శత్రువుల బలా-బలాలు తెల్సుకోదల్చిన హనుమంతుడు, వెంటనే తిరిగి పోకుండా, అశోక వనాన్ని పాడు చేసి కయ్యానికి కాలు దువ్వుతాడు. రావణుడికి కోపం వచ్చి పంపిన కింకరులను మట్టుపెట్తాడు. హనుమంతుడు జయఘోశ చేస్తూ ప్రతీకారంగా పంపబడిన చైత్య పాలకులను చంపుతాడు. జంబుమాలి వధ, మంత్రి పుత్రుల చావు, సేనానాయకుల మృతి, అక్ష కుమారుడి వధ వెంట-వెంట జరుగు తాయి. ఇంద్రజిత్ బ్రహ్మాస్త్రానికి కట్టుబడ్డ హనుమంతుడిని తాళ్ళతో కట్టేయటంతో, బ్రహ్మాస్త్ర బంధనం వీడిపోతుంది. రావణుడికి తన వృత్తాన్తాంతా చెప్పి, లంకకు వచ్చిన కారణం చెప్తాడు హనుమంతుడు. రావణుడికి బుధ్ధి చెప్తుంటే కోపించిన ఆయన హనుమంతుడుని దండించమన్నప్పుడు  విభీషణుడి బోధతో తోక కాల్చి పంపమంటాడు రావణాసురుడు.


            ఆ తర్వాత, లంకా దహనం చేస్తాడు హనుమంతుడు. సీతాదేవిని పునర్దర్శించి మళ్ళీ సెలవు తీసుకుని, గంట సేపట్లోనే సముద్రాన్ని లంఘించి, మహేందాద్రి పై దిగుతాడు  హనుమంతుడు. వానర మిత్రులను కలిసి లంకకు పోయివచ్చిన విధమంతా "దండకం" లాగా చెప్తాడు హనుమంతుడే వక్తగా. మధువనంలో విచ్చలవిడిగా విహరించిన వానరులతో కిష్కిందకు చేరుకుని, శ్రీరాముడికి సీతాదేవి స్థితిని వివరిస్తాడు. చూడామణినిస్తాడు. దు:ఖిస్తున్న శ్రీరాముడిని ఓదారుస్తాడు సుగ్రీవుడు. శ్రీరాముడికి హనుమంతుడు సీతా సందేశం వినిపిస్తాడు. కథ అయిపోతుంది. కాకపోతే ఇది టూకీగా. ఈకధంతా వ్రాసినా 40-50  పేజీలకన్నాఅ ఎక్కువుండ కూడదు కదా! అయినా ఎన్దుకింత పెద్ద గ్రంధమైంది మరి? కేవలం కథ చెప్పటం మాత్రమే కాకుండా ఆయా సందర్భాల్లో చేసిన వర్ణనలనేకం. మహేంద్ర పర్వతం వర్ణన, హనుమంతుడి గమనవేగ వర్ణన, మైనాకుడి వృత్తాంతం, లంక వెలుపలి ఉద్యానవన వర్ణన, లంకా నగర వర్ణన, చంద్ర వర్ణన, రావణుడి అంతఃపుర వర్ణన, రాక్షస స్త్రీల వర్ణన, పుష్పకవిమాన వర్ణన, రావణుడి వర్ణన, అశోకవన వర్ణన, సీతాదేవి దుఃఖ వర్ణన, సీతా రామచంద్రుల వర్ణన, శ్రీ్రాముడి విరహ తాప వర్ణన, కాకాసుర వృత్తాంతం, చూడామణి వర్ణన, రావణుడి సభలో రావణుడి వర్ణన, రాక్షస విలాప వర్ణన, అరిష్టాద్రి వర్ణన, మధువన వర్ణనలతో మరింత నిడివైంది సుందరకాండ.