Wednesday, August 16, 2017

Reckoning Education as an industry : Vanam Jwala Narasimha Rao

Reckoning Education as an industry
Vanam Jwala Narasimha Rao
The Hans India (17-08-2017)

Four decades ago, when I was working as a Librarian in BHEL (Bharat Heavy Electricals Limited) Higher Secondary School in Hyderabad, my colleague teachers tried to form themselves into an Association and register with the Registrar of Trade Unions as a Trade Union. They however were told by the concerned authorities, that, education does not come under industry as per the Industrial Disputes Act and hence they cannot do so.  The reason given was, staff working in the Educational institutions cannot be described as ‘workmen’.

In another instance, teachers working in the same school which was run on the pattern of Kendriya Vidyalayas (Central Schools) and was affiliated to Central Board of Secondary Education and managed by BHEL-a reputed Government of India Public Sector Undertaking were denied facilities like gratuity, Leave Travel Concession, Bonus and other such benefits on par with the rest of employees of that Industrial undertaking on the grounds that Educational institution is not an industry.

The teachers’ competence is restricted to what may be done in school.  Work and leisure are alienated from each other as a result; the spectator and the worker alike are supposed to arrive at the work place all ready to fit in to routine prepared for them.

In one of the Supreme Court Judgments (Bangalore Water Supply and Sewage Board vs. A. Rajappa and others, 1978, AIR) Mr. Justice Krishna Iyer observed that “Why is it strange to regard education as an industry, its respectability, it’s lofty character, it’s professional stamp”?

Then touching the aspect of “workmen” he commented that “Two reasons are given to avoid the conclusion that imparting education is an industry.  The first ground is that teachers are not workmen by definition.  Perhaps they are not, because teachers do not do manual work or technical work.  We are not too sure whether it is proper to disregard, with contempt, manual work and separate it from education, nor … has education to be excluded…”

School is the world’s fastest growing labor market.  The engineering of consumers has become the economy’s principal growth sector.  As production costs decrease in rich nations, there is an increasing concentration of both capital and labor in the vast enterprise of equipping man for disciplined consumption. During the past decade capital investments directly related to the school system rose even faster than expenditure for defense.

Thus the “learning industry” is moving to the centre of the national economy.  Schools combine the expectations of the consumer expressed in its claims with the beliefs of the producer expressed in its ritual.


Mr. Justice Krishna Iyer, in the same judgment observed elsewhere that:
“In Gandhi’s India, basic education and handicraft merge and in the latter half of our century, higher education involves field studies, factory training, house surgeoncy and clinical education and sans such technological training, and education in humanities, industrial progress is self-condemned.  If education and training are integral to industrial and agricultural activities, such services are part of industry even if highbrowism may be unhappy to acknowledge it... Education is the nidus of industrialization and itself is an industry.  Mahatma Gandhi’s dictum is “work is worship”.  Gandhi and Zakir Hussein propagated basic education which used to work as modus operandus for teaching. We have hardly any hesitation in regarding education as an industry”.

With the introduction of 10 plus 2 plus 3 pattern of education couple of decades ago, which emphasizes “vocational courses” at the 10 plus 2 stage and when “socially useful productive work” was made part of the syllabus using work as “modus operandus” for teaching, then as held in the judgment education should be declared as an industry.

Schools and other educational institutions sell curriculum - a bundle of goods, made according to the same process.

The distributor-teacher delivers the finished product to the consumer-Pupil, whose reactions are carefully studied and chartered to provide research data for the preparation of the next model.

The result of the curriculum production process looks like any other modern staple.  It is a bundle of planned meanings, a package of values and a commodity whose “balanced appeal” makes it marketable to a sufficiently large number to justify the cost of production.  Consumer pupils are taught to make their desires conform to marketable values.  Thus they are made to feel guilty if they do not behave according to predictions of consumer research by getting the grades and certificates that will place them in the job category they have been led to expect.

Distinguished economists all over the world have accepted that growth of human knowledge through formal educational process helps in the development of the economy of a country.  Then there cannot be a doubt as to “education is wealth or not”.

We see in most of the countries a major part or substantial portion of the nation’s income is utilized on education.  During the present decade there is an increase in the expenditure on schools and on higher learning.

In actual sense and in real forms, education is an industry relying more on labor than on capital and thus it uses a high proportion of qualified manpower available.  If we add those engaged in full time teaching to those in full time attendance, we realize that this so called superstructure has become society’s major employer.

Now the question raised is “what is the return”?  Since profit motive is one of the conditions to be an industry.

If anyone takes up a project and conducts a research and undertakes to obtain statistical data – which can easily be done – then, the life time earnings of those educated individuals, either by way of savings from their salaries or business profits or otherwise, and compare the same with their investment for getting their education which qualified them to earn, the difference, which in industrial terms, is known as profit, perhaps will be more than that of any industry.

But the difference here is, both the individual and the community, through their services gain this profit, as is not in the case of an accepted industry.  Students also see their studies as the investment with the highest monetary return, and nations see them as key factor in development.

A model society would never follow the idea that education had no economic benefit, because the extra skills and abilities resulting from education, would still yield out comes that are beneficial to the community.  There is a benefit to the individual and also to the community.


Mr. Justice Krishna Iyer said the same thing in his Judgment that “so long as services are part of the wealth of national, educational services are wealth and are industrial”.  He added that: “A man without education is a brute and nobody can quarrel with the preposition that education in its spectrum is significant services to the community.  Education is a service to the community and hence industry”.

Tuesday, August 15, 2017

Telangana State achieves all-round progress in all fronts .......Chief Minister KCR speech at Golconda Fort On August 15, 2017

Telangana State achieves all-round progress in all fronts
Chief Minister KCR speech at Golconda Fort
On August 15, 2017

“My Independence Day greetings to the people of Telangana State. In this context, I salute to the sacrificial souls who fought for the freedom of the nation and helped us to breath the air of freedom. We have followed the inspirational path of the freedom movement adhering to non-violence and peaceful path and achieved the Telangana State. I am happy that the State is progressing on the path that we have selected as the aim. At this historical Golconda Fort, three years ago we have hoisted out national flag and paved way for the State’s progress. We are marching ahead in the light shed by the programmes we have envisaged then and marching successfully. Normally, the states, which are formed new, will not be settled down in a short time.  But our state has overcome all the obstacles quite effectively.  With 21.7 percent economic growth in 2016-2017, the State stood number one in the country. This is a moment of pride for us and an auspicious indicator of the state’s progress. This is possible due to transparent measures and fiscal discipline of the state government. The state government has heralded new programmes for the welfare and development of people and state respectively. The programmes we are implementing have won appreciation all over the country. They have become role models for other states. This development is possible due to overwhelming support from people, commitment and dedication of the administration with perfect coordination”.

“The governance is moving forward based on the two wheels of development and welfare. The government has given a go by to the concept of having financial returns as the objective. The government has made plans with loft goals like social justice and equality. The government is successfully implementing several welfare programmes. In Telangana state 90 percent population are SC/ST/BC and Minorities. The government is working with commitment to eradicate poverty from these sections. The government is spending a Lion’s share in the Budget for the welfare sector to offer security of life to the people”.

“To give a minimum social security to the poor, the government is offering ASARA pensions to lakhs of people. The pension is given to old age people, physically challenged, Beedi workers, widows, handloom weavers and toddy tappers as well as to single women who are also included in recent past. The cash incentive given under Shaadi Mubarak/Kalyan Laxmi schemes has been increased Rs 75,000. Since the government is bearing costs of the marriage of the girl, parents are heaving a sigh of relief”.

“In the power sector, the Telangana state government has performed miracles with revolutionary progress. Power is supplied uninterruptedly without resorting to even a minute power cut. This scenario is expediting the development in the state. Farm sector is given nine-hour uninterrupted power supply during the day. Recently, on an experimental basis 24-hour uninterrupted power supply to the farm sector is given in the erstwhile Medak, Nalgonda and Karimnagar districts. Serious efforts are put in to give 24-hour free power supply to the farm sector from the next summer. The government has liberated farmers from the perils of power shortage, which they have experienced for decades together. This development has kindled a new hope and aspirations among the farming community. There is an increase in the industrial output growth due to uninterrupted and quality supply of power.  Industrial labour are getting additional work as the industries are working three shifts in a day. New power plants are being set up to increase substantially the captive generation in the state. In the days to come, the Telangana State will become power surplus state”.

“Mission Bhagiratha is a wonderful unique programme to quench the thirst of the people. Rural Drinking Water Scheme officials are working day and night to make the programme to meet its goal. There is every possibility that every village get a quality and purified drinking water by this December. With this, one of our important aims will be achieved. Works for putting in place the internal drinking water pipeline networks in the villages, taps, construction of water tanks etc. are going on”.

“As part of the government’s KG to PG programmes, residential schools are started in a big way. In the last 58-year history under the united AP, only 259 residential schools were established with meagre infrastructure and other facilities. Whereas in these three years, for SC/ST/BC and minorities 522 residential schools on par with the Corporate schools and even better than them, were established. In these schools, the medium of instruction is English imparting the education with international standards. The students are given a healthy and nutritious food, books, clothes and toys free of cost for their overall development.  For this, the government is spending Rs 1.25 lakh per year per student”.

“The government has increased salaries of the lower cadre employees who were working on meager salaries. While the government feel that outsourcing and contract employees should not be subjected to exploitation, certain negative elements are trying to put obstacles due to their narrow mindedness. Yet the government with firm resolve went ahead and increased their salaries”.

“The double bed room scheme aimed at instilling self-respect among the poor has picked up. The government has improved the quality of health care and facilities for the poor in the government hospitals. I would like to remind here that recently Governor ESL Narasimhan has visited the Gandhi Hospital and spoke highly of the medical facilities and hygienic conditions there”.

“The government has introduced an excellent scheme known as “KCR Kits” for the benefit of pregnant women. It is painful that pregnant women often go to work for their survival and for living. This will often prove fatal for both the mother and child. The government has taken a humanitarian view on this and introduced KCR Kits programme. Since the government feels that pregnant women should not go to work, the loss is borne by the government and they are given Rs 12,000 in three equal instalments of Rs 4, 000 per person. An additional Rs 1000 is given to the woman if the new born happens to be a girl child. The Kit is equipped with 16 items required by both the mother and child. 42,000 beneficiaries have received the Kits within two and half months of its introduction. With KCR kits, the number of institutional deliveries that took place in the government hospitals has been increased substantially”.



“Haritha Haram programme aimed at turning the state into a green cover is being implemented successfully with the support from the people. By strengthening the police set up, there is a better law and order situation and there is also a decrease in the crime rate. The menace of playing cards and illicit liquor is almost eradicated. We are proving alternative employment to the illicit liquor makers and suppliers. The SHE teams are doing a wonderful job in reducing the harassment of women. On public’s demand, we have decided to increase number of SHE teams in the districts also. SHE teams are also formed in the other states following our example. The government is having an uncompromising stand against social evils like drug abuse to nip it in the bud”.

“The Telangana government has taken an adventurist step and created 21 new districts for the administrative convenience.  Along with this, 25 new divisions and 125 Mandals are also formed. With this the administrative convenience increased.  Governance has reached the doorsteps of people. Constructions of new Collector office complexes and Police administrative buildings are taking place in the new districts”.

“Mahatma Gandhi used to reiterate that villages are backbone of the country and propounded Gram Swaraj concept. The rural Indian economy network, which was self, reliant and self-reliant had broken up for various reasons. The indiscrimination and injustices meted out to the Telangana region under the United AP rule had destroyed the rural economy. The rural life was forced into a crisis due to life destructive policies of the then government in the Telangana region. The Telangana people known for their hard work and professional skills are forced to migrate to far off countries seeking livelihood. The Telangana state government has resolved to rebuild the rural economy and to help the fallen lives”.

“The government is implementing Mission Kakatiya Programme to revive and rejuvenate the lifeline of the Telangana the chain of tanks. Of the 46,500 tanks, so far, 20,000 tanks are revived. In the coming days, all the tanks in the state will be revived. The state has witnessed a bumper crops this year, first time in the history due to increase in the capacity of water in tanks and better power supply. The Telangana state has re-written a new history by getting 96 Lakh metric Tonnes of paddy. This is a proof that if the government supports farmers they can produce gold from cultivation”.

“The state government is constructing irrigation projects in a big way to utilise our share of water in the rivers. The government is giving utmost priority for the irrigation sector by allocating Rs 25,000 Crore per year in the Budget to create water facility for one crore acres in the State. The works on Kaleshwaram, Palamoor Sitarama Lift Irrigation schemes are going on a fast track. Recently, the government has initiated works to revive the Sri Ram Sagar Project. SRSP is only project in Telangana constructed under the united AP owing demand from the people. Due to the sheer neglect and discrimination, canals under the project were destroyed. Finally, SRSP turned out to be a project without any purpose. We had a ground-breaking ceremony recently to revive the SRSP and come to the rescue of farmers under its ayacut. We are getting water from Godavari from Kaleshwaram through the flood flow canal to SRSP reservoir and reviving it. There is an all-round applause from people since we are reviving the project with minimum costs, minimum time and less submergence. With the completion of this project the problems faced by farmers in Telangana will be solved forever, permanently”.

“To alleviate other problems sand issues of farmers the government is bringing in comprehensive reforms in the agriculture sector. The government soon after assuming the office has waived Rs 17,000 crore farm loans as promised in the election manifesto. In the past, farmers faced lot of hardships in obtaining quality seeds and fertiliser on time. Our government is supplying seeds and fertilisers on time since its formation. We have made changes in the existing Acts to punish those indulging in sale of spurious seeds and fertilisers.  Godowns are constructed in a big way to help farmers store their crops.  In the past, there were only 4 lakh tonnes capacity of godowns, which are, now increased to 22.5 Lakh tonnes capacity. This is one example of the government’s achievements”.

“The government is coming out with an ideal and innovative scheme for the farmers to remove their difficulties. The government has decided that farmer should not go for a loan for his input costs. In case of a crop failure, farmer is subjected to suffering due to loss of crops and the pressure of loans. Farmers often end in debt trap unable to pay back the loan. To overcome this problem, the government has decided to offer financial assistance for their agriculture inputs. From the next year onwards, the government will give Rs 8000 per acre to farmers in year for two crops.  This investment scheme of the government has attracted attention of the entire nation and has become a model to emulate”.

“The government is taking the responsibility of forming the farmers associations, federation to unify farmers and enable them to work for their welfare. The state government is also creating a new history by undertaking comprehensive land survey in the state. The land survey was done way back in 1936 under the then Nizam and so far, no other survey ever conducted. After a gap of 81 years, the government is now conducting the survey. The farmers should take up the responsibility to make this survey successful in the coming months. Every farmer should become a leader of his village. On this solemn occasion of the Independence Day, I call upon the farmers to come out voluntarily to make the survey a great success and not play the role of silent spectator thinking that it is not their job. After the survey, the land records will be rectified. Farmers will be given new passbooks. Farmers need not run around the government offices months together for solutions to their land issues. The survey is done to implement transparent and corrupt free policies of the government”.

“The state will create crops colonies to ensure better price for the farmers’ crops. With this, farmers will not incur losses by going in for the same crop. There will not be any marketing problem for their produce. The farmers should work with commitment under the new policy, which is first of its kind in the country and is aimed at making the agriculture profit-making sector. Farmers should take this opportunity”.

“The government is of the firm view that the hereditary skills and professions handed over from generation to generation are a great human resource.  Due to the narrow attitude of the erstwhile rulers till now these hereditary professions did not get any help or cooperation from the government. It was failure in the past as it was felt that, human resource means working before computer or in an industry in urban areas. Contrary to this, the government is taking a new view in identifying the human resources in rural areas”.

“People from Shepherd (Golla) Kuruma communities who have skill for generations to rear sheep are in large numbers in the State. To distribute sheep among these people, the government is spending Rs 5000 Crore. Under the scheme each shepherd is given 20 Sheep and one ram as one unit. The government has estimated that it will get 4 lakh applications under the scheme where as it got 7 Lakh. As against the target of distributing 1.47 Crore sheep, for which the process is on, as of now 12 Lakh sheep are distributed to 57,000 families. Under this scheme, besides making Shepard and Kuruma families economically sound, the state can have enough meat for its own consumption and organic fertiliser. Very soon, the state will become meat export state also”.

“The government is encouraging fish culture at all the water bodies in the state. Under the united AP rule, all the fish growing centres were destroyed. Now the government is starting new fish growing centres. The fisheries policy is designed in such way that there is no role for any middlemen. All measures are taken to make fish culture an industry and better markets are created”.

“The government is implementing a comprehensive handloom and power loom policy to help the weavers and workers. For the handloom weavers besides yarn, 50 percent subsidy is given for the chemicals.  The government will be buying the cloth from the weavers. The government has taken measures to modernize the power looms to increase their production. The government made the managements to provide a minimum of Rs 15,000 per month as salary to the power loom worker. The government has decided to procure all the cloth its requires from the handloom and power loom societies only. The government will give financial assistance to those who want to shift their profession. By the next Bathukamma festival for 93 Lakh women white ration cardholders will be given a saree as a festival gift. On every festival, the government will distribute free clothing to the poor above caste, creed and community. Clothing for this purpose will be procured from the handloom and power loom societies. On the other hand, a big textiles park in Warangal and apparel park will be launched in the coming days”.

“The government is introducing a scheme for Naayi Brahmins to start modern hair cutting saloons in rural areas and they are given Rs one lakh assistance per person. Besides the welfare of Naayi Brahmins, this scheme will also create hygienic conditions. The Rajak brethren are still following old techniques while washing clothes. The government is making efforts to provide them with new washing machines.  This scheme will help them to modernize their profession and stand firm in the society”.

“The government has set up Corporation for the Most Backward Classes to help the nomadic tribes and the beggars with Rs 1000 Crore fund. Schemes for the welfare them are being planned. The government is also making schemes for the goldsmiths, toddy tappers, potters’, and people in other similar trades”.

“While strengthening the rural economy, on the other side, the government is also focusing on the industrial growth. Industrialists all over the Globe were attracted towards the state government’s TS IPASS industrial policy. The state stood first in ease-of-Doing Business. Internationally reputed Industrial houses are setting up their business in Hyderabad. So far, with Rs 1,01,722 crores of investment has come to the state. 4,118 new industries were given industrial clearances and licenses providing employment to 2.90 lakh people.  All over the world people are appreciating our industrial policy. TS IPASS became a guide to other states”.

“All of us should feel happy that the State is going to be a venue for the world Industrialists Forum which will take place in Hyderabad from November 28 to November 30. For this conference, Prime Minister Sri Narendra Modi, US President Donald trump’s daughter and US Government Advisor Ms Ivanka Trump are participating. This conference will provide industrialists all over the world to exchange their views, offer help to the aspiring entrepreneurs. The government is making all efforts to make this conference a grand success so that the name and fame of Telangana will spread all over”.

“During the Telangana statehood movement, we thought that we would be able to provide a lakh of jobs for the unemployed in the state.  On this happy and auspicious occasion of the Independence Day I would like to give good news to the unemployed youth. I am happy to announce that besides 27,660 appointments so far, we made, measures are being taken to make appointments for another 84,876 jobs shortly. With this, 1, 12,536 posts have been created which are over and above the one lakh figure that has been promised. The government has issued instructions to start the process of the recruitment of jobs to fill the vacancies that are required for next year also”.

“With the blessings from the people, we are marching ahead despite obstacles created by the adverse elements. Let me make it abundantly clear to such elements that they cannot divert my attention and come in the way of my firm resolve for the overall development of people in Telangana state, with their evil actions. The Telangana state government will march forward for the wellbeing of the working class and for the overall welfare of the people. The unflinching support from the people is our strength. It is increasing our commitment and resolve. I thank all those who are joining together with us to realise the dream of Bangaru Telangana in which all the fruits of development will reach the last mile to everyone. I once again convey my Independence Day greetings to the people and conclude”.

 Jai Hind! Jai Telangana! 

Monday, August 14, 2017

గార్ల జాగీరులో తొలి సత్యాగ్రాహి : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

గార్ల జాగీరులో తొలి సత్యాగ్రాహి
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక (15-08-2017)

స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడుగా, నిజాం హైదరాబాద్ సంస్థానం పాలన నుంచి విముక్తికొరకు జరిగిన పోరాటంలో పాల్గొన్న వ్యక్తిగా, శాసన సభ సభ్యుడుగా, ప్రముఖ న్యాయవాదిగా, శాసన సభ అంచనాల కమిటీ అధ్యక్షుడుగా, పానెల్ స్పీకర్ గా, బొగ్గారపు సీతారామయ్య తెలంగాణ ప్రజలకు చిరపరిచితుడే. ఆయన పుట్టింది ఫిబ్రవరి 12,1930. ఖమ్మం జిల్లా పండితాపురంలో జన్మించిన సీతారామయ్య కేవలం 15 సంవత్సరాల వయసులోనే సత్యాగ్రహం చేసి జైలుకెళ్లారు. శిక్షా కాలం పూర్తైన తరువాత, తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడుగా భారత ప్రభుత్వం నుంచి తామ్ర పత్ర సత్కారం పొందారాయన. ఇందిరాగాంధీ సార్వత్రిక విశ్వ విద్యాలయం, ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం, సీతారామయ్యను విశిష్ఠ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడుగా సత్కరించాయి.

1951 లో ఉపాధ్యాయ వృత్తిని చేపట్టారు. ఉపాధ్యాయ సంఘాలను నెలకొల్పారు. ప్రధానోపాధ్యాయ స్థాయికి కూడా ఎదిగారు. హైదరాబాద్ స్టేట్ యూనియన్ నాయకుడిగా సేవలందించారు. 1961 లో ఉపాధ్యాయ వృత్తికి రాజీనామా చేసి ఖమ్మంలో న్యాయవాదిగా పనిచేయడం ప్రారంభించారు. జిల్లా న్యాయవాదుల సంఘానికి అధ్యక్షుడయ్యారు. 1969 లో తెలంగాణ ప్రజాసమితిలో చేరి, ప్రత్యేక తెలంగాణ వేర్పాటు ఉద్యమంలో క్రియాశీలకంగా పని చేస్తూ, జైలు శిక్షను కూడా అనుభవించారు. ఆ తరువాత కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి ఇప్పటివరకూ అందులోనే కొనసాగుతున్నారు. 1978 లో ఇందిరా కాంగ్రెస్ పార్టీ పక్షాన ఖమ్మం జిల్లా సుజాత్ నగర్ నియోజక వర్గం నుంచి శాసన సభకు పోటీ చేసి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు. ప్రస్తుతం హైకోర్టు న్యాయవాదిగా పని చేస్తున్నారు.

బొగ్గారపు సీతారామయ్య నేను ఖమ్మం రికాబ్ బజార్ పాఠశాలలో చదువుతున్నప్పుడు మాకు ఇంగ్లీష్ బోధించిన ఉపాధ్యాయుడు. సీతారామయ్య సార్‍ను కలవడానికి ఎమ్మెల్యే కాలనీలోని వారింటికి వెళ్తుండేవాడిని. పాత రోజుల నాటి సంగతులు, బొగ్గారపు సీతారామయ్య సార్ ఎమ్మెల్యే అయిన రోజులనాటి విషయాలు, ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం వ్యవహారం....ఇలా ....చాలా కబుర్లు చెప్పుకునే వాళ్ళం. ఒక సారి నేను, డాక్టర్ రంగారావు, లలిత ఆయనతో సంభాషించినప్పుడు తన చిన్ననాటి విషయాలను మాతో పంచుకున్నారు.

87 సంవత్సరాల వయసులో కూడా నవ యవ్వన యువకుడిలో వున్న ఉత్సాహంతో అలనాటి సంగతులు చెపుతుంటే ఎంతో సంతోషం వేసింది మాకు. ముఖ్యంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటు జరుగుతున్న విషయాన్ని మరీ-మరీ చెపుతూ ఆయన ఎంతగానో ఆనందించారు. తన జీవితకాలంలో తెలంగాణ ఏర్పాటును చూడగలగడం తనకెంతో సంతోషాన్నిస్తున్నదని పలుమార్లు అన్నారు. ఎక్కడా మొదట్లో ఫార్మల్ ఎడ్యుకేషన్ అనేది లేదు. ఒక ప్రయివేట్ పాఠశాలలో నాలుగో తరగతి వరకు చదివారు. ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ ఆదిరాజు వెంకటేశ్వర రావుది కూడా పండితాపురమే.

సీతారామయ్య తండ్రి పోలీసు పటేల్, తాత పట్వారీ. పటేల్, పట్వారీలంటే ఆరోజుల్లో హడల్. వాళ్లిద్దరూ ఆ గ్రామాధినేతలే. బొగ్గారపు తండ్రికి ఒక్కడే కొడుకు. మధ్యతరగతి కుటుంబీకులు. వ్యవసాయం మీదే ఆధారపడి జీవనం సాగించేవాళ్లు. చిన్నప్పటి నుంచీ పటేల్ పట్వారీలంటే నిరసన ధోరణితో వ్యవహరించేవాడు సీతారామయ్య. వాళ్లకెప్పుడూ దండం పెట్టక పోయేవాడు. చిన్నప్పటి నుంచీ ఒక రకమైన తిరుగుబాటుతనం వుండేది ఆయనలో. అప్పట్లో ఐదో తరగతి (ఫస్ట్ ఫామ్ అనేవారు) చదవాలంటే ముప్పై కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న ఖమ్మం రావాల్సిందే. సీతారామయ్య చిన్నతనంలో నాలుగో తరగతి అయిన తరువాత ఖమ్మం వెళ్లి ఐదో తరగతి చదవడానికి గొడవ పడినప్పుడు తాత ఈయనగారి తల్లి దగ్గరకు వచ్చి, "నీ కొడుకేమన్నా చదువుకొని పటేల్ గిరి చేస్తాడా? పట్వారీ గిరి చేస్తాడా? వీడిని గొడ్ల కాపలాకు పంపిస్తే ఒక పుట్టెడు గింజలు మిగులుతాయి కదా?" అన్నాడు. అంతే సీతారామయ్యను ఖమ్మం పంపడం మానేసుకున్నారు. అంతేకాదు ఆయనను పశువులు కాయడానికి పెట్టారు తల్లితండ్రులు. ఆ రోజుల్లో పశువులు కాసేవాళ్లంతా చేపలు కూడా పట్టేవారు. మిగతా కుర్రకారుతో పాటు ఆయన కూడా చేపలు పట్టడం చేసేవాడు.

ఇలావుంటే ఆగస్టు 8, 1947 వచ్చింది. పక్క వూరి పెద్దమనిషి రాధాకృష్ణ చేతిలో ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక వుంది. దాన్నాయన తనతో తీసుకుపోతున్నాడు. పండితాపురంలో పోస్టాఫీస్ లేదు కాబట్టి పేపర్లు రావప్పట్లో. ఎప్పుడో పేపర్ దొరికితే అదొక పండుగలాంటిది. ఒక్క పేపర్ చదువొచ్చిన వాళ్లంతా చదివేవారు. రాధాకృష్ణ సీతారామయ్య పొలం నుండే కాలిదారిన వెళ్తున్నాడు. "నమస్కారమండీ" అన్నాడీయన. "మీ చేతిలో పేపరిస్తారా?" అని అడిగాడు. తన వూరు వాళ్లు ఈ పేపర్ కొరకు ఎదురు చూస్తుంటారని ఇవ్వలేనని సమాధానం వచ్చింది. తాను చదివి ఆయన వూరుకు తీసుకొచ్చి ఇస్తానని మాటిచ్చాడు సీతారామయ్య. ఎలాగో ఒప్పించి పేపర్ తీసుకున్నాడు.

మెయిన్ పేపర్ మెయిన్ హెడ్డింగ్ చదివాడు. "తెలంగాణాలో సత్యాగ్రహ మహోద్యమ విజృంభణ....వాడవాడలా మువ్వన్నెల జండా రెపరెప....నిజాం గుండెల్లో గుబులు....మధిరలో జమలాపురం అరెస్ట్..." అని వుంది. అది చదవగానే సీతారామయ్యకు పెద్ద ఉత్సాహం కలిగింది. తనకు కూడా సత్యాగ్రహం చేయాలని సంకల్పం కలిగింది. ఆయన గ్రామం ఇల్లెందు తాలూకా...గార్ల జాగీరులో వుంది. అంతకు ముందు ఆ వూళ్లో సత్యాగ్రహం చేసినవాళ్లెవరూ లేరు. ఆయనే మొదటి వాడవుతాడు. అందులో ఇంకా అప్పటికాయన మైనరే! పద్దెనిమిదో సంవత్సరం నడుస్తోంది. ఇదిలా వుండగా ఆగస్ట్ 15, 1947 న స్వామీ రామానంద తీర్థ సత్యాగ్రహానికి మరో పిలుపిచ్చాడు. తక్షణమే పండితాపురంలో సీతారామయ్య సత్యాగ్రహం చేశాడు. సహచర విధ్యార్థులను ఉపాధ్యాయుడి అనుమతితో తరగతులనుంచి బయటకు తీసుకొచ్చి, కొందరు గ్రామస్తులతో కలిసి, ఒక ఊరేగింపు తీసి మువ్వన్నెల జండా ఎగురవేసి సత్యాగ్రహం చేశాడు. విప్లవ భావాల టీచర్ కూడా సహకరించాడు. 

బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ “గార్ల జాగీర్” పోలీసులొచ్చి అరెస్ట్ చేశారు ఆయన్ను. అప్పట్లో ఖమ్మం ఖిలా కూడా జాగీరే. అలాగే ఖిలా చుట్టుపక్కల ప్రాంతమంతా జాగీరే. అక్కడ ఏదన్నా నేరం జరుగుతే గార్ల జాగీర్ కోర్టుకు రావాల్సిందే. గార్ల జాగీరుకు కలెక్టర్ వేరే. వాళ్లప్పుడు తాలూకా గార్ల, జిల్లా గార్ల అని రాసుకునేవాళ్లు. వరంగల్ జిల్లాలో భాగంగా చెప్పుకోలేదు. దానికి పాలనంతా వేరే. పోలీసు అడ్మినిస్ట్రేషన్ వేరే. అంతా జాగీర్ అడ్మినిస్ట్రేషన్. అది ఖానం జంగ్ బహద్దర్ ది. అతడు నిజాం ప్రయివేట్ సెక్రటరీ కూడా. అతను నిజాం కు సలహా కూడా ఇచ్చాడు...స్వతంత్రంగా వుండవద్దు....యూనియన్ లో కలుద్దామని. నిజాం వినిపించుకోలేదు. జాగీర్దారైనా అతడికి జాతీయ భావాలుండేవి.

గార్ల జాగీర్ కస్టడీలో పెట్టారు సీతారామయ్యను. ఒకరోజు పోలీసు కానిస్టేబుల్ వచ్చి మెజిస్ట్రేట్ దగ్గరకు తీసుకుపోయాడు. పోగానే మెజిస్ట్రేట్ సీతారామయ్యను కుర్చీలో కూచోబెట్టి, చపాతీలు పెట్టి, ఖైమా పెట్టి తినమన్నాడు. (దాశరథి రంగాచార్య కూడా గార్ల జాగీరులోనే). "కేసు ఎల్లుండి వస్తుంది. క్షమాపణ (మాఫీ మాంగో) కోరు అని సలహా ఇచ్చాడు. "మాఫీ నై మాంగేతో, ఆయిందా నై కర్తే బోలో... ఛోడ్ దేతాహూం" అన్నాడు. "ఆయిందా నై కర్తే బోల్కే నై బోల్తా.... మాఫీ భీ నై మాంగ్తా....మై గల్తీ నై కరేతో మాఫీ మాంగ్ నే కా సవాల్ కహా హై?" అన్నాడు సీతారామయ్య. 


మూడోనాడు కోర్టుకు మేజిస్ట్రేట్ దగ్గరకు తీసుకుపోయారు. "షాహీ ఖాన్దాన్ ముర్దాబాద్...నిజాం నవాబ్ ముర్దాబాద్" అని అన్నాడని సాక్షి అబద్ధం చెప్పాడు.  ఎక్కువ కఠిన శిక్ష పడే విధంగా సాక్ష్యం చెప్పాడు. "గాంధీజీకి జై..సుభాష్ బోస్ కీ జై" అని అన్నాం కాని ముర్దాబాద్ అన్న మాటే రాలేదని సీతారామయ్య అన్నాడు. "నేరం చేశావా?" అని అడిగాడు న్యాయమూర్తి. "నేరం చేయలేదు...సత్యాగ్రహం చేశాను" అని జవాబిచ్చాడు. ఆర్నెల్ల జైలు శిక్ష విధించినట్లు తీర్పిచ్చాడు న్యాయమూర్తి. వరంగల్ సెంట్రల్ జైలుకు తీసుకొచ్చారు. అక్కడ కూడా ఓ ముప్పై మందిని వెంటేసుకుని ఆందోళన చేసాడు. ఆహారం బాగాలేదని గొడవ చేశారు. ఆ ముప్పైమందిని ఔరంగాబాద్ సెంట్రల్ జైలుకు పంపమని రాశారు. వరంగల్ నుంచి అందర్నీ ఔరంగాబాద్ కు మార్చారు. సబ్ జైలులో, చాలా చిన్న గదిలో నిల్చోడానికి కూడా చోటు లేని విధంగా వీళ్లనుంచారు. మూత్ర విసర్జన చేయాలంటే గోడకు అభిముఖంగా ఇతరుల మీద పడుతుంటే చేయాల్సిందే! పొద్దున్నే తీసుకోపోయి ఔరంగాబాద్ సెంట్రల్ జైల్లో పడేశారు. ఫిబ్రవరి 29, 1948 న ఆర్నెల్ల శిక్ష పూర్తైన తరువాత విడుదల చేశారు.

          పోలీసుల్లో కూడా ఆ రోజుల్లో మంచి వాళ్లుంటారని చెప్పడానికి ఒక ఉదాహరణ ఇచ్చారు. విడుదల చేసినప్పుడు సీతారామయ్యకు పాపటపల్లికి టికెట్ కొన్నారు. రైల్వే స్టేషన్ కు చేరుకున్న కాసేపటికి, ఒక పోలీసు ఇన్‍స్పెక్టర్ పాపటపల్లి వెళ్లడానికి సికిందరాబాద్ కు, ఔరంగాబాద్ మీదుగా పోవద్దని, బొంబాయ్ పొమ్మని సలహా ఇచ్చాడు. మన్మాడ్ మీదుగా పొమ్మన్నాడు. ఆయన దగ్గర పైకం లేదు. మన్మాడ్ పోయే రైల్లో "బగర్ టికెట్ చలేజావ్" అన్నాడు పోలీసు ఇన్‍స్పెక్టర్. అలానే చేసిన ఆయన్ను చెకింగ్ వాళ్లు మన్మాడ్ లో పట్టుకున్నారు. వాళ్లు ఆయనను డబ్బులడగ లేదు. సెకండ్ క్లాస్ లో కూచోబెట్టి బొంబాయ్ లో వదిలిపెట్టారు. బొంబాయ్ బజార్లో ఒక గుడ్డల దుకాణంలో గాంధీ టోపీతో ఒక మార్వాడీ కనిపించాడు. మార్వాడీ దగ్గరకు పోయి దండం పెట్టి తన పరిస్థితిని వివరించాడు. వెంటనే గుమాస్తాను పిల్చి "పహలే ఖానా ఖిలా ఏ బచ్చేకో" అన్నాడు ఆయన. మంచి భోజనం పెట్టించాడు. ఎక్కడికి పోవాలని అడిగి, విజయవాడకని తెలుసుకుని టికెట్ తెప్పించి ఇచ్చి, వంద రూపాయలు జేబులో పెట్టాడు మార్వాడీ సేట్.

ఆ రోగుల్లో దేశభక్తులంటే అలా వుండేవారు. అక్కడ నుంచి విజయవాడలో వున్న హయగ్రీవాచారి దగ్గరకు పోయాడు. అప్పటికే ఆయన దగ్గర ఈయన రికార్డుంది. ఆయనెలా అరెస్టైంది కూడా వుంది. హయగ్రీవాచారి ఆయన్ను అక్కడే వుండమని, భోజనాలు ఏర్పాటుచేశారు. అక్కడనుండి ఒక కాంపుకు పొమ్మన్నారీయనను. అలాగే చేశాడు. సీతారామయ్య ఎక్కడికి పోయిందీ, ఏం చేస్తున్నదీ, ఆయన కుటుంబ సభ్యులకెవ్వరికీ తెలియదు.

          ఆ తరువాత పోలీస్ యాక్షన్ అయింది. సీతారమయ్య ఇల్లెందు, కారేపల్లి కాంపుల్లో తిరుగుతూ వుండేవాడు. ఇండియన్ యూనియన్ పోలీసొచ్చింది. వాళ్లేమో కమ్యూనిస్టులను ఆడా-మగా తేడా లేకుండా కొట్టేవాళ్లు. సీతారామయ్య లాంటి వాళ్లు ఫలానా వాళ్లు కమ్యూనిస్టులు కాదంటే వదిలిపెట్టేవాళ్లు. ముచ్చర్ల కాంపు, లింగాల కాంపు లో పనిచేసుకుంటూ పోలీసుల వెంట పోయేవాడీయన. కాంగ్రెస్ వాళ్లను రక్షించుకునే ప్రయత్నం చేసేవాడు. ఔరంగాబాద్ జైల్లో వుండగా అక్కడున్న అడ్వకేట్ల ద్వారా కొంచెం ఇంగ్లీష్ మాట్లాడడం నేర్చుకున్నాడు.

          క్రమేణా ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ప్రయివేట్ గా మెట్రిక్యులేషన్ చదివి 1951 లో పాసయ్యారు. దాశరథి రంగాచార్య రాసిన "జీవనయానం" ఆత్మకథలో సీతారామయ్య చదువు గురించి రాశారు. దాశరథిది కూడా అప్పట్లో సీతారామయ్య పరిస్థితే. ఆయనా ఈయనతో పాటే పరీక్ష రాయడానికి వచ్చి డబ్బులు లేకపోయిన సందర్భంలో ఇరువురూ ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకున్నారు. తన దగ్గరున్న కొంచెం డబ్బులతోనే, ఒక పూట తినీ-తినక సీతారామయ్య, దాశరథికి సహాయం చేశాడు. తిరుగుప్రయాణం టికెట్లిప్పించాడు.

          తనకున్న అనుభవం ప్రకారం, కాంగ్రెస్ పార్టీ కేవలం పాతిక శాతం మాత్రమే స్వాతంత్ర్యం రావడానికి కారణమంటారు. ముప్పై-ముప్పై అయిదు శాతం సుభాష్ చంద్ర బోసు కారణమంటాడు. మిగిలింది ఇతర విప్లవ వీరుల వల్ల వచ్చిందని ఆయన అభిప్రాయం. కాంగ్రెస్ పార్టీ వల్లనే దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిందనడం వాస్తవం కానేకాదంటాడాయన. ఇదంతా చారిత్రక సత్యం అని కూడా అంటాడాయన.

ఆంధ్రా మెట్రిక్ రాసిన తరువాత ఏం చెయ్యాలన్న ఆలోచనలో పడ్డాడు. ఇంటర్మీడియేట్ లో చేరడం సీతారామయ్యకు ఇష్టంలేదు. టీచర్ ఉద్యోగంలో చేరాడు. అప్పుడు అరవై ఎనిమిది రూపాయల హాలీలు జీతం వుండేది. 1956 లో ప్రైయివేట్ గా బిఏ పాసయ్యాడు. చాలా సార్లు అక్కడికీ-ఇక్కడికీ ట్రాన్స్ఫర్ అయ్యాడు. తనకు 1972 లో శాసనసభ అభ్యర్థిగా కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్ దొరకలేదు. దొరకనందుకు బాధపడ్తున్నావా అని అడిగిన జలగం వెంగళరావుకు సమాధానంగా, తానెప్పటికైనా ఎమ్మెల్యే అయి తీరుతానని స్పష్టం చేసాడు. ఆయన చెప్పినట్లే 1978 ఎన్నికల్లో ఖమ్మం జిల్లా సుజాత్ నగర్ నుంచి శాసన సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. మర్రి చెన్నారెడ్డి వీరికి టికెటిచ్చారు. చెన్నారెడ్డిగారితో సీతారామయ్యకు మంచి సంబంధాలుండేవి. ఆయనకు వీరాభిమానీయన.


క్రియాశీలక రాజకీయాల నుంచి పక్కకు తప్పుకున్న తర్వాత పూర్తికాలం అడ్వొకేట్ గా నే పనిచేశారు. మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. పదిమందికీ అవసరానికి వీలైనంత సహాయపడడం ఆయనలోని సుగుణం. జీవితాంతం అలానే వుండాలని ఆయన కోరిక. End

శృంఖలాలు తెగిపడిందిలా... : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

శృంఖలాలు తెగిపడిందిలా...
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రప్రభ దినపత్రిక (15-08-2017)

బ్రిటీష్ వలస పాలన నుండి భారత దేశానికి విముక్తి కలిగించేందుకు జరిగిన "ప్రప్రధమ స్వతంత్ర సంగ్రామం"-1857 నాటి సిపాయిల తిరుగుబాటు పర్యవసానంగా, ఆంగ్లేయుల దోపిడీ విధానంలో గణనీయమైన మార్పు చోటుచేసుకుంది. ఫ్యూడల్, జమీందారీ వర్గాలను పురికొల్పడం ద్వారా, బ్రిటీష్ వారి "విభజించి-పాలించే" విధానం ఆరంభమైంది. పాశ్చాత్య ధోరణులు విపరీత పుంతలు తొక్కుతూ, జాతీయ వ్యతిరేక భావాలకు దారితీయడంతో, సహించలేని పలువురు సంఘ సంస్కర్తలు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఆవిర్భావానికి పూర్వ రంగంలో, బ్రహ్మ సమాజం, ప్రార్థనా సమాజం, ఆర్య సమాజం, థియోసాఫికల్ (బ్రహ్మ విద్య) ఉద్యమం, రామ కృష్ణా మిషన్ లాంటి పునరుజ్జీవన-పునర్వికాస ఉద్యమాలకు శ్రీకారం చుట్టారు.

లార్డ్ డఫరిన్ ఆశీస్సులతో ఆవిర్భవించిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ బ్రిటీష్ వారి "విభజించి-పాలించే" విధానంలో భాగమే. అయితే, ఆంగ్లేయుల పాలన నుంచి విముక్తి పొందేందుకు, తమ ఆశీస్సులతోనే ఆవిర్భవించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ ముసుగులో, భారత జాతీయ ఉద్యమం వేళ్లూనుకుంటున్న సంగతి అర్థం చేసుకోలేకపోయింది బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం. కాంగ్రెస్ ఆవిర్భావపు తొలినాళ్లలో, "మాడరేట్లు" గా పిలువబడే మితవాద భావాల నాయకులు పార్టీని-పార్టీ కార్య కలాపాలను ప్రభావితం చేశారు. బ్రిటీష్ వారి పద్ధతులను పూర్తిగా వ్యతిరేకించే దశకు అలనాటి మాడరేట్లు చేరుకోలేదప్పటికి. బ్రిటీష్ పాలకులు న్యాయంగా, ధర్మంగా వ్యవహరిస్తున్నారని కూడా అప్పట్లో వారి నమ్మకం. భావ స్వాతంత్ర్యానికి, పత్రికా స్వాతంత్ర్యానికి భంగం కలిగినప్పుడు జరిపిన పోరాటంలో తిలక్ లాంటి నాయకులను నిర్బంధంలోకి తీసుకుంది ప్రభుత్వం. మాడరేట్ల ప్రభావం క్రమేపీ క్షీణించి, మిలిటెంట్ భావాల వారి పలుకుబడి పెరగడంతో, పార్టీలో తీవ్రవాదుల ప్రాబల్యం మొదలయింది. అదికూడా ఒక విధంగా బ్రిటీష్ వారి "విభజించి-పాలించే" విధానానికి అనుకూలంగానే కనిపించింది పాలకులకు.

లార్డ్ కర్జన్ బెంగాల్ విభజన నిర్ణయాన్ని నిరసిస్తూ, భారతీయ యువత, స్వదేశీ ఉద్యమం చేపట్టింది. అరబిందో, తిలక్, బిపిన్ పాల్ సహాయ నిరాకరణకు ఇచ్చిన పిలుపే, భవిష్యత్ లో మహాత్మా గాంధి, పెద్ద ఎత్తున చేపట్టారు. పూర్ణ స్వరాజ్యం-స్వపరిపాలనాధికారం కావాలంటూ, బాలగంగాధర తిలక్-ఇతర అతివాద నాయకులు నినాదం లేవనెత్తటాలు. 1907 లో, కాంగ్రెస్ పార్టీలో చీలి కొచ్చి, మాడరేట్లు అతివాదులనుంచి విడిపోయారు. మాడరేట్లను తమవైపు తిప్పుకునే ప్రయత్నంలో భాగంగా, అతివాదులపై మరిన్ని ఆంక్షలు విధించ సాగారు బ్రిటీష్ పాలకులు. "విభజించి పాలించే" దిశగా మరో అడుగు వేసింది ప్రభుత్వం.

భారత రాజకీయాలలో మహాత్మా గాంధి ప్రవేశించిన తర్వాత స్వాతంత్ర్యోద్యమంపై ఆయన ప్రభావం పడింది. ప్రధమ ప్రపంచ సంగ్రామం ముగిసిన పిదప, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన రౌలట్‌చట్టానికి వ్యతిరేకంగా మొట్టమొదటి సారి జాతీయ స్థాయిలో "సత్యాగ్రహం" ఉద్యమానికి పిలుపునిచ్చారు గాంధి. సెప్టెంబర్ 1920 లో కలకత్తాలో నిర్వహించిన ప్రత్యేక కాంగ్రెస్ సమావేశాల్లో, లాలా లజపతి రాయ్, చిత్తరంజన్ దాస్ లాంటి నాయకులు వ్యతిరేకించినప్పటికీ, ఉద్యమం జరపాలన్న తీర్మానానికి పెద్ద సంఖ్యలో మద్దతు లభించింది. మోతీలాల్ నెహ్రూ, గాంధి పక్షం వహించారు.

"శాసనోల్లంఘనం" ఉద్యమానికి నాంది పలికిన గాంధి, చౌరీ చౌరా సంఘటనలో పాతిక మంది పోలీసులు మరణించడంతో, సహాయ నిరాకరణకు ఏక పక్షంగా స్వస్థి చెప్పారు. దరిమిలా, నవంబర్-డిసెంబర్, 1922 లో జరిగిన కలకత్తా, గయ కాంగ్రెస్ సమావేశాలలో చట్ట సభల్లో ప్రవేశించే విషయంలో తీవ్ర అభిప్రాయ బేధాలొచ్చాయి. చిత్తరంజన్ దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ ప్రభృతులు ఒక వైపు, రాజాజీ, అన్సారి ప్రభృతులు మరో వైపు వాదించారు. మాట నెగ్గించుకోలేని చిత్తరంజన్ దాస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి "స్వరాజిస్ట్ పార్టీ" ని స్థాపించారు. మోతీలాల్ నెహ్రూ ఆయన పక్షానే నిలిచారు. తండ్రి మోతీలాల్ స్థానంలో లాహోర్ లో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడుగా ఎన్నికైన జవహర్ లాల్ నాయకత్వంలో, డిసెంబర్ 31, 1929 అర్థ రాత్రి, నూతన సంవత్సరం ఆరంభమవుతుండగా, "పూర్ణ స్వరాజ్" నినాదంతో, త్రి వర్ణ పతాకాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఇక అప్పటినుంచి "సత్యాగ్రహ శకం" ఆరంభమయిందనాలి.

ఫిబ్రవరి 1930 లో సబర్మతి ఆశ్రమంలో సమావేశమైన అఖిల భారత కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ, శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం విషయంలో నిర్ణయాధికారం గాంధీజీకి వదిలింది. మార్చ్ 12, 1930 న చారిత్రాత్మక దండి సత్యాగ్రహానికి నాంది పలికారు. అప్పటికింకా గాంధీని అరెస్ట్ చేయలేదుగాని, వల్లభాయ్ పటేల్ లాంటి నాయకులను నిర్బంధంలోకి తీసుకుంది. ఏప్రిల్ 5, 1930 నాటికి దండి చేరుకుంది గాంధీజీ బృందం. సముద్రపు ఒడ్డున పిడికెడు ఉప్పును చేతబట్టి, "ఉప్పు చట్టాన్ని" ఉల్లంఘించామని, ఇక ముందు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించి ప్రతి పౌరుడు తాము అనుకున్న స్థలంలో ఉప్పు తయారు చేసుకోవచ్చని పిలుపిచ్చారు. ఉప్పు కర్మాగారాలపై దాడి చేస్తామని మరో లేఖను వైస్రాయ్ కు రాయడంతో, గాంధీజీని అరెస్ట్ చేసి ఎరవాడ జైలుకు తరలించింది బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం. వందల సంఖ్యలో అరెస్టులు జరిగాయి. దేశ వ్యాప్తంగా ఉప్పు సత్యాగ్రహం కొనసాగింది. కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీని చట్టవిరుద్ధ సంస్థగా పేర్కొంటూ, మోతీలాల్ నెహ్రూను కూడా అరెస్ట్ చేసింది ప్రభుత్వం. "విభజించి పాలించే" విధానాన్ని నమ్ముకున్న బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం, గాంధీజీని ఒంటరి వాడిని చేసి, ఇతరులను నిర్బంధించి ఉద్యమానికి గండి కొట్టాలని తలచింది. అయినా వారి కోరిక సఫలం కాలేదు.


గాంధి-ఇర్విన్ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం అమలులో పూర్తిగా విఫలమైంది. ఇంగ్లాండ్ లో జరిగిన రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి హాజరైన గాంధీజీ, రిక్త హస్తాలతో స్వదేశానికి తిరిగొచ్చారు. జవహర్లాల్ నెహ్రూ, ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ వంటి నాయకులను మరోసారి అరెస్ట్ చేసింది ప్రభుత్వం. జనవరి 4, 1932 న గాంధీజీతో పాటు పలువురు అగ్రశ్రేణి నాయకులను అరెస్ట్ చేయడంతో సహా, కాంగ్రెస్ పార్టీని చట్ట వ్యతిరేక సంస్థగా నిర్ణయించింది ప్రభుత్వం. సెప్టెంబర్ 1940 లో, భావ స్వాతంత్ర్యాన్ని కాపాడాలంటూ, కాంగ్రెస్ నాయకత్వం సత్యాగ్రహానికి దిగింది మరో సారి. మొదటి సత్యాగ్రహి వినోభా భావే కాగా, జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఆయన తర్వాత సత్యాగ్రహి. అరెస్టయిన నెహ్రూకు నాలుగేళ్ల కారాగార శిక్ష పడింది. జులై 14, 1942 , వార్దాలో సమావేశమైన కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ, "క్విట్ ఇండియా" డిమాండ్ చేయాలని తీర్మానించింది. ఆగస్ట్ 7, 1942 న బాంబేలో సమావేశమైన అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ, ఆ మర్నాడు ఆగస్ట్ 8, 1942 , జవహర్లాల్ నెహ్రూ ప్రవేశ పెట్టిన, "క్విట్ ఇండియా" తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ తీర్మానాన్ని బలపర్చారు. తీర్మానంలో చివరగా "స్వతంత్ర భారతదేశం కావాలన్న వాంఛ వున్నప్పటికీ, దానికి సామూహిక ప్రజా ఉద్యమం చేపట్తున్నప్పటికీ, కాంగ్రెస్ పార్టీకి అధికారం చేపట్టాలన్న ఉద్దేశం లేదు. అధికారం ఎప్పుడొచ్చినా, అది ప్రజలకే చెందుద్తుంది" అని పేర్కొనడం జరిగింది. కాకపోతే స్వతంత్రం వచ్చిన నలభై సంవత్సరాల వరకు అధికారం కాంగ్రెస్ పార్టీ చేతుల్లోనే వుంది. తీర్మానం ఆమోదించిన మరుక్షణమే మాట్లాడిన గాంధీజీ, తాను "తక్షణమే, వీలుంటే ఆ రాత్రే-తెల్లవారే లోపునే" స్వరాజ్యం కావాలని కోరుకుంటున్నానని అన్నారు. స్వతంత్రం కంటే తక్కువైనదేదీ తనకు అంగీకారం కాదని కూడా స్పష్టం చేశారాయన.

ఆగస్ట్ 8, 1942 న తెల్లవారక ముందే, ప్రభుత్వం వేసుకున్న పటిష్ఠమైన ప్రణాళిక ప్రకారం, గాంధీజీ తో సహా కాంగ్రెస్ నాయకులందరినీ నిర్బంధంలోకి తీసుకుని, రహస్య ప్రదేశాలకు తరలించింది ప్రభుత్వం. అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యులను ఎక్కడ దొరికితే అక్కడే అరెస్ట్ చేసింది ప్రభుత్వం. కాంగ్రెస్ పార్టీకి అనుబంధంగా వున్న అన్ని సంస్థలను, వ్యవస్థలను నిషేధించింది. ఖాదీ-హరిజన సంస్థల లాంటి సాంఘిక కార్య కలాపాలను కూడా నిషేధించింది. ప్రజలనుంచి కూడా అదే మోతాదులో ప్రతిఘటన ఎదురైంది. బొంబాయిలో పోలీసు హెచ్చరికలను లక్ష్య పెట్టకుండా అరుణా ఆసఫ్ అలీ ఝండా ఎగుర వేసింది. ఒక వైపు "క్విట్ ఇండియా" ఉద్యమం, మరో పక్క "ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్" ప్రభావం, ఇంకో దిశగా మారుతున్న అంతర్జాతీయ పరిస్థితులు, బ్రిటన్ ప్రధాని విన్ స్టన్ చర్చిల్ ఓటమి, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వాన్ని కలవర పరిచాయి.

చర్చిల్ వారసుడు క్లెమెంట్ అట్లీ, త్రి సభ్య కాబినెట్ కమిటీని నియమించి, ఆ కమిటీ భారత దేశాన్ని సందర్శించనున్నదని ఫిబ్రవరి 19, 1946 న ప్రకటించారు. కమిటీతో చర్చలకు పాకిస్తాన్ ఏర్పాటు ప్రాతిపదిక కావాలని జిన్నా అభిప్రాయ పడ్డారు. త్రిసభ్య కాబినెట్ మిషన్ తో రాజకీయ నాయకుల చర్చలు సఫలం కాలేదు. ఇంతలో, కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన బడుగు-దళిత వర్గాల వ్యక్తితో కలిపి ఆరుగురు హిందువులు, ముస్లింలీగుకు చెందిన ఐదుగురు ముస్లింలు, ఒక సిక్కు, ఒక క్రిస్టియన్, ఒక పార్సీ-మొత్తం పద్నాలుగురుండే మధ్యంతర ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించాడు వైస్రాయ్. ఆ ప్రతిపాదనను కాంగ్రెస్ వ్యతిరేకించడంతో, తాత్కాలికంగా, అధికారులతో కూడిన ఆపద్ధర్మ ప్రభుత్వాన్ని ప్రకటించారు వైస్రాయ్. తదనంతరం, వైస్రాయ్ ఆహ్వానం మేరకు, ఆరుగురు హిందువులతో, ముగ్గురు ముస్లింలతో, ఒక సిక్కు, ఒక క్రిస్టియన్, ఒక పార్సీలతో జవహర్లాల్ నాయకత్వంలో ఏర్పాటైన ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్ 2, 1946 న అధికారాన్ని చేపట్టింది. అక్టోబర్ చివరి వారంలో ముస్లిం లీగ్ కూడా ప్రభుత్వంలో చేరింది. కాకపోతే షరతులతో చేరింది. అధికారం నడుపుతున్నది మంత్రివర్గం తరహా ప్రభుత్వంగా పరిగణించ రాదనీ, అది కేవలం ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్ మాత్రమేనని ముస్లిం లీగ్ వాదన.

1946-1947 మధ్య కాలంలో మత ఘర్షణలు చోటు చేసుకున్నాయి. భారీ సంఖ్యలో హిందువులకు ప్రాణ-ఆస్తి నష్టం కలిగింది. నవంబర్ 1946 లో గాంధీజీ నవొకాళీకి వెళ్లి, ఆమరణ నిరాహార దీక్షకు దిగుతానని హెచ్చరించారు. మధ్యంతర ప్రభుత్వం తీసుకున్న తక్షణ చర్యలు పరిస్థితిని కుదుట బర్చాయి. దేశ విభజన జరగాలన్న మౌంట్ బేటన్ ప్రణాళికకు కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆమోదం తెలిపింది. గాంధీజీకి విభజన ఇష్టం లేదు. వ్యతిరేకిస్తే విప్లవం మినహా మార్గాంతరం లేదని కూడా ఆయనకు తెలుసు. రెండు దేశాల జిన్నా వాంఛ నెరవేరనున్న తరుణంలో, స్వతంత్రం సిద్ధించనున్న తరుణంలో, లక్షలాది హిందువులు, ముస్లింలు తరతరాలుగా నివసిస్తున్న ప్రాంతాలను-అనుభవిస్తున్న తాత-ముత్తాతల ఆస్తులను వదిలి "శరణార్థుల కాంపుల" లో ఇతరుల దయాదాక్షిణ్యాలతో జీవించాల్సిన పరిస్థితులు కలిగాయి. అలనాటి సంఘటనలను "భారత మాత ఆత్మ సంక్షోభం" గా అభివర్ణించారు జవహర్లాల్ నెహ్రూ.

లక్షలాది భారతీయుల ఇక్కట్ల-త్యాగాల ఫలితంగా, ఆగస్ట్ 14-15 అర్థ రాత్రి సమయంలో, పాకిస్తాన్ భూభాగం భారత దేశం నుంచి విడిపోయిందన్న అశేష జన వాహిని మనస్థాపం మధ్య సంపూర్ణ స్వతంత్రం సిద్ధించింది భారతావనికి. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం మొదలైన ఆగస్ట్ 9, స్వాంతంత్ర్యం వచ్చిన ఆగస్ట్ 15 భారతీయులకు అసలైన పండుగ దినాలు. END