Saturday, April 21, 2018

శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం...అరణ్యకాండ-5 .... శృంగారం లాంటి నవ రసాలున్నాయి రామాయణంలో : వనం జ్వాలా నరసింహారావు


శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం...అరణ్యకాండ-5
శృంగారం లాంటి నవ రసాలున్నాయి రామాయణంలో
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రభూమి దినపత్రిక (22-04-2018)
రామాయణంలో శృంగారం లాంటి నవ రసాలున్నాయి. అందులో శృంగార రసం "సంభోగ శృంగారం". సీతారాముల కల్యాణం తర్వాత అయోధ్యలో వారు అనేక ఋతువులు ప్రియంగా గడిపిన వర్ణన ఉదాహరణగా తీసుకోవచ్చు. భార్యా భర్తల పరస్పర అనురాగం ఇంతకన్నా మించి వర్ణించడం ఎవరితరం కాదు. వాల్మీకి శ్లోకాల (ఆంధ్ర వాల్మీకి పద్యాల) భావం మాత్రమే కాకుండా, అందులోని కొన్ని పదాలు ఎంత అర్థ గాంభీర్యం గలవిగా-రసవంతంగా వుంటాయో చెప్పలేము. వాల్మీకి వాక్యామృత రసాన్ని నిరంతరం ఆస్వాదన చేసిన భవభూతి వర్ణించినట్లు ఇందులో హాస్యం (శూర్పణఖ-త్రిజటల వృత్తాంతం), కరుణ (ఇష్ట వియోగం వల్ల అనిష్ట సంభవం, దశరథుడి చావు), వీర (లక్ష్మణుడి వృత్తాంతం), రౌద్రం (రావణుడి వృత్తాంతం), భయానక (మారీచాది వృత్తాంతం), బీభత్సం (కబంధ-విరాధుల వర్ణన), అద్భుతం (రావణ యుద్ధంలో), శాంతం (శబరి వృత్తాంతం) రసాలను కనుగొన వచ్చు.

ఇక అలంకారాల విషయానికొస్తే, శబ్దాలంకారాలని, అర్థాలంకారాలని రెండు రకాలున్నాయి. రామాయణంలో శబ్దాలంకారాలు తరచుగా కనబడవు. అంత్యానుప్రాసలు కొన్ని చోట్ల వున్నాయి. శ్రీమద్రామాయణం స్వభావోక్త్యలంకారాలకు పుట్టిల్లు. స్వభావోక్తులు దేశకాలవక్తృ స్వభావాలను అనుసరించి చెప్పబడ్డాయి. వర్షాన్ని వర్ణన చేసిన సందర్భంలో మన ఎదుట వర్షం కురుస్తున్నట్లే వుంటుంది. హేమంతాన్ని వర్ణిస్తుంటే, మనకు మంచులో తడుస్తున్నామా అనిపిస్తుంది. అడవులలో జరిగినవి, మనమెప్పుడూ చూడనివి-విననివి చదువుతుంటే, మన కళ్లకు కట్టినట్లే వుంటుంది. తన వర్ణనా చాతుర్యంతో వాల్మీకి, పాఠకులను, తన చేతిలో బొమ్మలా చేసి, ఇష్టమొచ్చినట్లు ఆడుకుంటాడు. ఆయన ఏ విషయాన్ని వర్ణించినా అది మన కళ్ల ఎదుట జరిగిన భావం కలుగుతుంది. ఇక ఉపమాన అలంకారాల విషయానికొస్తే, వాల్మీకి కాళిదాసుకే గురువనిపిస్తాడు. రావణ వధానంతరం రాముడు సీతతో అన్న మాటలకు అర్థం వెతుకుతే, ఆ ఉపమానంలో, సీత నిర్దోషురాలనీ-శంక అనే దోషంతో బాధ పడినవాడు రాముడనీ స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. అలానే, రావణుడు సీతను అపహరిస్తున్నప్పుడు రాసిన శ్లోకం కూడా. దానర్థం: సీత లోకమాత అయినందున ఆమెను రావణుడు పట్టుకోవడం తల్లిని పట్టుకోవడమంత మహా ఘోరమైన కార్యమని. ఇంద్రజిత్తు మరణం తర్వాత వాడి సేనలకు పట్టిన గతిని వర్ణిస్తూ రాసిన శ్లోకం మరో చక్కటి ఉదాహరణ.


వాల్మీకి మరో ప్రత్యేకత "ఉత్ప్రేక్ష". లంకలో- అశోక వనంలో ఒక "వంక" పారుతుంటుంది. దాని తీరంలో వున్న చెట్ల కొమ్మలు నీళ్లలో వేలాడుతుండడం వల్ల, నీరు వెనక్కు పోతుంటుంది. ఈ సామాన్య విషయాన్ని వాల్మీకి (ఆంధ్ర వాల్మీకి) ఎలా ఉత్ప్రేక్షించినాడో చదివి తీరాల్సిందే. "ఆ పర్వతం పైనుండి కిందకు పారుతున్న సెలయేరు, చూడడానికి, మగడి తొడపై నుండి కోపంతో దిగిపోతున్న స్త్రీలా వుంది. వేలాడుతున్న కొమ్మలు ప్రవాహాన్ని అడ్డగించడంతో, వెనుదిరుగుతున్న నీటి కదలిక సన్నివేశం, బంధువుల బుజ్జగింపులకు సమాధానపడి-శాంతించి, మగడి వద్దకు మరలిపోతున్న ఆడదానిలా వుంది" అన్న అర్థం వస్తుంది ఆ శ్లోకానికి-పద్యానికి. అలానే ఆయన వాడిన శ్లేషాలంకారాలు.

శ్లేషాలంకారానికి చక్కటి ఉదాహరణ వాల్మీకి నోట వెలువడిన ప్రథమ శ్లోకం.
"మానిషాద ప్రతిష్ఠాం త్వ! మగ మ శ్శాశ్వతీ స్సమాః
యత్క్రౌంచ మిథునాదేక! మవధీః కామమోహితం"

వేదాన్య విషయంలో కలిగిన ఈ ఆదిమ శ్లోకానికే నిషాద పరంగా ఒక అర్థం, భగవత్ పరంగా రెండో అర్థం వున్నాయి. ఆంధ్ర వాల్మీకంలో దీన్ని ఇలా పద్యంగా మలిచారు కవి.

"తెలియు మా నిషాదుండ ప్రతిష్ఠ నీక
ప్రాప్తమయ్యెడు శాశ్వతహాయనముల
గ్రౌంచ మిథునంబునందు నొక్కండు నీవు
కామమోహిత ముం జంపు కారణమున"

ఒక బోయవాడు క్రౌంచ మిథునంలో వున్న మగ పక్షిని చంపడం, ఆడ పక్షి అది చూసి దుఃఖించడం, పరమ దయామయుడైన వాల్మీకి అది చూసి, బోయవాడు చేసిన అధర్మ కార్యానికి కోపగించి అతడిని ఈ శ్లోకంలో శపించడం జరిగింది. ఇదే రామాయణ ఉత్పత్తికి కారణమైన శ్లోకం కావడంతో నాంది శ్లోకం అయింది. కాబట్టి దీనికి భగవత్ పరంగా ఒక అర్థం వుంది. రామాయణంలోని ఏడు కాండల అర్థం-కథ ఇందులో సూక్ష్మంగా సమర్థించబడింది.

Thursday, April 19, 2018

A Multifaceted Visionary who strove for Society : Vanam Jwala Narasimha Rao with VJM Divakar


A Multifaceted Visionary who strove for Society
Vanam Jwala Narasimha Rao with VJM Divakar

Dr Aitharaju Panduranga Rao, noted multi-speciality multi-faceted physician, former Secretary AP Red Cross Society, former Managing Director Handicapped Corporation of united AP, former representative of Indian Peace keeping Force in Sri Lanka and  strategist behind 108 and 104 Ambulance services in Telugu states and many parts of India and a consultant to a host of medical and health subjects that positioned Hyderabad as a medical hub in Asia, passed away on 15th April 2018 in Hyderabad. A native of Mudigonda Mandal in Khammam district of Telangana and born on 20th September 1942 in a small village in Khambhampadu of Krishna district, Andhra Pradesh (at that time in Madras presidency under British rule), Dr Ranga Rao rose to become an internationally reputed medical and health consultant.

Daivam Manushya Rupena (Lord will not manifest Himself in the kind of form that we see in pictures of deities, but His manifestation can be felt through acts of people who try to help us). This is what essentially and in essence Dr AP Ranga Rao is. He is truly like an elder brother in a huge joint family who takes care of everyone under his fold often ignoring his own personal needs and desires. He is a Good Samaritan for everyone who came to him. People gained wisdom from his words, humility from his deeds, compassion from his services. For many of his admirers and followers, Dr AP Ranga Rao is like cool shade on a harsh summer and warm shelter during bitter winter. During his 75-odd years of life experiences, Dr AP Ranga Rao had weathered many a storm, wade through the floods and always with his sheer grit, dedication and commitment, gave back to the society more than what society gave him.

In his autobiography-the Hopping Memories to be released shortly, one can find an account of Dr Ranga Rao’s vivid and photographic memory of every incident in his long journey from Khambhampadu to Hyderabad. While recalling his early childhood, Dr Ranga Rao writes, “The smell of the roasted coffee beans, the whizzing sound of the manual grinder the swirling smoke of Beedi and red ambers of the fire wood are the associated memories. There are many such frames of minor detail of day today life. Another was lying in the cloth cradle tied to the roof beam and someone would go on swinging it. The other is the monthly administration of castor oil to the children. The child was wrapped and held on the outstretched lower limbs of elder and mouth forcibly opened, and an ounce of castor oil administered. This was supposed to cleanse the bowel of the child”.

Ranga Rao also writes, “Another frame that comes to my mind is the morning breakfast. In the house we were nearly 10 children and another 15 adults. It was a great strain on my grandfather to bring up such a big family. All the children were fed with the leftover cooked rice from the previous evening mixed with “Aavakaya” (a pickle unique to Telugu people) and curds for breakfast. The children used to assemble after their morning rituals and the mixed rice was distributed by an elder a morsel each till our bellies for full. No plates were used. The adults had coffee or milk.”

In his long and very successful profession as a Government but non-practicing doctor, activist, trade unionist, consultant to many national and international health projects Dr Ranga Rao also involved himself deeply in active politics though not connected with political parties. So much so that at one point of time, Dr Ranga Rao is tipped to be the president of the then Andhra Pradesh Congress Committee, by none other than the then Prime Minister Rajiv Gandhi himself. Dr Ranga Rao is also responsible for making and training many political leaders who attained some very important positions later. His proximity to Rajiv Gandhi and other top political leadership like PV Narasimha Rao did not deter him to plan many innovative schemes, programmes for the benefit of the people in general and the poor in particular especially in medical and health sector.

Beginning his government service in 1966, Dr Ranga Rao has successfully combined his professional life with his passion for social service. Be it associating himself with Dr Sethi, the inventor of Jaipur foot, or working for the leprosy patients, getting new innovations done in the field of medical care. His long association with the Red Cross Organisation, Chethana, a NGO started by the then Governor of AP Smt Sharda Mukherjee, National Institute Social Action and host of other organisations, helped these organisations flourish in their field of work.


Dr Ranga Rao’s narration of his experience as a doctor from Red Cross in the strife torn Jaffna in Sri Lanka during the bloody battle between the IPKF and the dreaded LTTE is both scary and nail biting. His narrative is like a gripping screenplay of a war film. What impresses the readers, in the entire course of his narration is, Dr Ranga Rao’s ability to stay cool even in the dangerous situations in life. Even among those deadliest and most scary situations, one is sure that Dr Ranga Rao must be smiling as his wont, always.

Of the many achievements and innovative schemes that Dr Ranga Rao designed and successfully implemented for the better of the people, one programme stands tall and shiny. The way he conceptualized 108 services is alone sufficing to show the innovative mind of Dr Ranga Rao, which helped lakhs of people to survive. His passion, his dedication and his commitment to whatever he undertook is worth emulating. 108 services became a torchbearer for many states in the country. 108 services are the single game changer in the annals of the country’s medical services history and the first of its kind most successful Public Private Partnership. Dr Ranga Rao is equally and perhaps more credited with 104 services and Fixed Day Health Services as well as the popular Tele-Medicine projects.

Yet another feather in his cap is the way he conceptualized and implemented another innovative project called Essential Medical Services, popularly known as the EMS and National Information Services (NIS), a bilingual new-feature agency. Through EMS, Dr Ranga Rao made essential and emergency medical services within the reach of common man especially the middle class among the bureaucrats. At the EMS, Dr Ranga Rao himself supervised and overseen the day to day services, much to the relief of a large chunk of middle class then who could ill afford the costly medical services and treatment. Through NIS hundreds of feature articles were contributed to various newspapers besides publishing a score of books in both Telugu and English.

Dr Ranga Rao’s Hopping Memoirs, gives us not only a peep into the life of him but also gives us a wide landscape of our society in all its splendour through various stages of happiness, sorrow, setbacks, victories, small mercies, wonderful human relationships within the family as well as outside of it. This is not a mere auto biography, but a compilation of rich experiences, incidents, anecdotes, compassion, love, humility, service to people and above all a guide to good, meaningful, contended living. The book will be of immense use for the researchers, academicians, historians, journalists, social scientists and above all for those who still believe in basic human values and ethics.

(Book release is on 27th April 2018 in Hyderabad Press Club, Somajiguda at 6PM as part of his condolence meeting).

Sunday, April 15, 2018

సీతాదేవి సందేహం తీర్చిన హనుమంతుడు .... ఆంధ్రవాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి? : వనం జ్వాలా నరసింహారావు


సీతాదేవి సందేహం తీర్చిన హనుమంతుడు
ఆంధ్రవాల్మీకి వాసుదాసు సుందరకాండ ఎందుకు చదవాలి?
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
సూర్య దినపత్రిక (16-04-2018)

సీతాదేవి తనను సందేహిస్తున్నదనుకున్న హనుమంతుడు, అది పోగొట్టడానికి, తియ్యటి మాటల్తో, రామచంద్రమూర్తిని ఇలా కీర్తిస్తాడు:

"రామచంద్రమూర్తి రాజుల్లో శ్రేష్టుడు, ప్రతాపంలో సూర్యుడు, చంద్రుడిలా ఆహ్లాదకరుడు, కుబేరుడిలా లోకమంతటికీ ప్రభువు, జగమంతా వ్యాపించిన కీర్తిగలవాడు, విష్ణుమూర్తిలాగా పరాజయం ఎరుగని శౌర్యమున్నవాడు, సౌందర్యమ్లో మన్మధాకారుడు, సత్యం చెప్పడంలో ప్రీతిగలవాడు, తీయటిమాటలు చెప్పడమ్లో బృహస్పతి, శత్రువులకు భయంకరుడు, లోకమంతా స్థిరంగా జీవించడానికి నీడనిచ్చే శ్రీకరములున్నవాడు".

ఇలాంటి గుణాలున్న శ్రీరాముడు, లేడినెపంతో తనను దూరంగా పంపించి, సీతను ఎత్తుకునిపోయి, దుఃఖానికి గురిచేసిన, విరోధి రావణుడి జాడ తెలుసుకుని, వాడిపాపానికి తగ్గ ఫలితం అనుభవించేట్లు చేసేందుకు, రామదూతగా వచ్చానని హనుమంతుడు చెప్తాడు సీతతో. తన విషయంలో వాస్తవమైన రామదూతో, కాదోనని సందేహించవద్దంటాడు. యుద్దంలో ప్రళయకాల రుద్రుడిలాగా, తనపదునైన బాణాలతో విజృంభించి, సీతను అపహరించాడన్న కోపంతో, రావణుడిని చంపబోతున్న ఆ శ్రీరాముడి దూతగా, ఆయన పంపగా వచ్చానని విన్నవించుకుంటాడు హనుమంతుడు. పతివ్రతా శిరోరత్నమైన సీత, తనను సందేహించవద్దనీ, తాను రావణుడిని కాననీ, మాయావిని కాదనీ, నమ్మమని మరీ-మరీ అంటాడు. ఇంకా ఇలా చెప్తాడు సీతాదేవితో:

"నీ ఎడబాటువల్ల కలిగిన వ్యధతో, రామచంద్రమూర్తి, రేయింబగళ్లు, తనను సంతోషపెట్టిన, తామరరేకుల్లాంటి, చంద్రుడిలాంటి ముఖమున్న సీతాదేవిని చూసే ప్రాప్తం లేదని బాధపడ్తున్నాడు. నన్ను పోయి తన క్షేమం ఆమెకు చెప్పి, ఆమె క్షేమం తనకు తెలియచేయమంటే, ఆయన ఆజ్ఞ ప్రకారం, నేను బయల్దేరి వచ్చాను. నేనొచ్చేటప్పుడు, నిన్ను కన్నెత్తైనా చూడని లక్ష్మణుడు, నిండు భక్తితో, నీపాదాలకు నమస్కరించి, నీ క్షేమం కనుక్కుని రమ్మన్నాడు. తనప్రాణదాత, అభయదాతా అయిన రామచంద్రుడిని, తండ్రిలాగా భావించే సుగ్రీవుడు, నిన్ను తల్లిలాగా తలంచి, నీ క్షేమం కనుక్కుని రమ్మన్నాడు. రామచంద్రమూర్తి నీకోసం దుఃఖిస్తున్నాడో, రాజ్యం పోయినందుకు దుఃఖిస్తున్నాడో, బంధువులకు దూరమయినందుకు దుఃఖిస్తున్నాడో, నీకెట్లా తెలుసని నన్నడిగితే, నాపాలిట శ్రీమహాలక్ష్మివైన నీతో అబద్ధం చెప్పను. ఆయన రహస్యంగా తనలో తను ఏడవలేడు. లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు దగ్గరున్నప్పుడు వారితో చెప్పుకుని ఏడుస్తుంటే, వారూ నీకై దుఃఖపడ్డారు. మా అదృష్టం వల్ల, రాక్షసుల చేతచిక్కినా, నీవు వారిచేతుల్లో చావక బ్రతికే వున్నావు. నీవే మరణించి వుంటే, మేమందరం చచ్చేవాళ్లమే! ఇక జరగబోయేది చెప్తా విను" అంటాడు హనుమంతుడు.



"త్వరలో నువ్వు రాముడిని, లక్ష్మణుడిని, సుగ్రీవుడిని లంకలో చూస్తావు. నేను మాయలమారి రావణుడిని కాను. నీకు కనిపిస్తున్న రూపమే నా అసలు రూపం. నేనుకోతినే. పేరు హనుమంతుడు. సూర్యపుత్రుడు, వానరరాజు అయిన సుగ్రీవుడికి మంత్రిని. అధముడను కాను. ఇలాంటి నేను నీకొరకై, రామాజ్ఞ ప్రకారం సముద్రాన్ని దాటాను. లంకలో ప్రవేశించాను. రావణుడి నెత్తిమీద దొంగచాటుగా కాకుండా, పరాక్రమంతో కాలుపెట్టాను. ఇదంతా చేసి నిన్ను చూడటానికి వచ్చాను. నన్ను నమ్ము. నేను నువ్వనుకుంటున్నట్లు రావణుడను కాను. సందేహం మాని, పరులతో ఎలా సంభాషించ వచ్చన్న అనుమానం లేక, నీ దాసుడైన నాతో, నీబిడ్డతో మాట్లాడినట్లే మాట్లాడు" అంటాడు హనుమంతుడు.

రావణుడు మారువేషంతో వస్తే: రావణుడి నెత్తిపై పాదంపెట్తాననీ, రావణుడిని రాముడు చంపుతాడనీ అనడు కద!. కాబట్టి హనుమంతుడితో మాట్లాడవచ్చని నిశ్చయించుకుంటుంది సీత. అయితే రామదూతే అని నిర్ణయించుకోవడానికి, సందేహం తీరక ప్రశ్నిస్తుంది మరలా. (హనుమంతుడు ప్రత్యక్ష, పరోక్ష నిదర్శనాలతో, సీతాదేవిని పరీక్షించి [ఆచార్యుడు-శిష్యుడిని] చూసుకున్నట్లే, సీతాదేవి కూడ హనుమంతుడిని [శిష్యుడు-ఆచార్యుడిని] ప్రత్యక్షంగా పరీక్షిస్తుంది మొదలు. అంటే శిష్యుడిని గురువు పరీక్షించినట్లే, గురువును కూడా శిష్యుడు పరీక్షించాలి. వీధిన పోయే ప్రతివాడినీ నమ్మి "ఆచార్యుడి"గా చేర రానీయకూడదు.)

 సందేహ నివృత్తి కొరకు హనుమంతుడిని ఈవిదంగా ప్రశ్నిస్తుంది సీత: "శ్రీరామచంద్రమూర్తికీ, నీకూ స్నేహమెలా కలిగింది? లక్ష్మణుడెట్లు తెలుసు నీకు? నరులు, వానరులు, ఒకరిని చూస్తే ఇంకొకరు బెదురుతారు కదా! ఎట్లా మీరిరువురూ ఒకచోట చేరారు? అన్నదమ్ములిద్దరికి ఎలాంటి గుర్తులున్నాయి? రాముడికీ, లక్ష్మణుడికీ తొడలెలా వుంటాయి? చేతులెట్లా వుంటాయి? నీవు నిజమైన వానరుడవే అయితే, రామదూతవే అయితే, వాస్తవం చెప్పి నన్ను మెప్పించు".

( శ్రీరామ-లక్ష్మణుల చిహ్నాలేంటని సీతాదేవి హనుమంతుడికి వేసిన ప్రశ్న ఒక విషమ ప్రశ్న. అందులో రెండు భాగాలున్నాయి. చేతుల విషయం ఎవరైనా చెప్పొచ్చు....అందరికీ కనిపిస్తాయి కాబట్టి. "తొడలెలా వుంటాయని" కూడా అడుగుతుంది. అంటే మర్మాంగాలను గురించి ఆరా తీస్తున్నదన్న మాట. దీంట్లో గురువును పరీక్షించే తీరు కనిపిస్తుంది. జవాబు చెప్పేటప్పుడు ఔచిత్యం కనబరుస్తాడా? లేదా అని పరీక్షించ దల్చింది. దీనర్థం: "ఆచార్యుడు", భగవత్ తత్వాన్ని ఆమూలాగ్రంగా, రహస్యాలతో సహా తెలిసిన వాడై వుండాలని.)

గీర్వాణ భాషా గ్రంథాలలో ఆద్యమైంది శ్రీ రామాయణ కావ్యం ..... శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం...అరణ్యకాండ-4 :వనం జ్వాలా నరసింహారావు


గీర్వాణ భాషా గ్రంథాలలో ఆద్యమైంది శ్రీ రామాయణ కావ్యం
శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం...అరణ్యకాండ-4
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రభూమి దినపత్రిక (15-04-2018)
“రామాయణంలో ఏముంది....ఆంధ్ర వాల్మీకి రామాయణం ఎందుకు చదవాలి?” అని ప్రశ్నిస్తూ, శ్రీమదాంధ్ర వాల్మీకి రామాయణానికి వాసుదాసుగారు పీఠిక రాస్తూ అనేకానేక విషయాలను చెప్పారు. అవి ఆయనమాటల్లోనే తెలుసుకుందాం...

శ్రీ రామాయణం, భారతం, భాగవతం అద్వితీయమైన గీర్వాణ భాషా గ్రంథాలు. వేద వేదాంత అర్థోపబృంహితంబులు. ఈ మూడింటి లో ఆద్యమైంది శ్రీ రామాయణ కావ్యం. కావ్యాలలోకెల్లా ప్రధమంగా ఉత్పన్నమైంది కావడంతో ఆదికావ్యమైంది. శ్రీమద్రామాయణం-ఉత్తర కాండ 94వ సర్గలో చెప్పినట్లు రామాయణాన్ని చక్కగా తెలిసినవారు-అర్థం చేసుకోగలిగిన వారు మాత్రమే లోకానికి అందలి విషయాలను వివరించ సమర్థులు. అందరికీ అది సాధ్యమయ్యేది కాదు. (రామాయణ తత్వాన్ని తనకు తెలిసినంత వరకు ఆంధ్ర వాల్మీకంలో చెప్ప సాహసించానని, తన ఆ సాహసానికి క్షమించమని వాసు దాసు గారు పాఠకులకు విజ్ఞప్తి చేశారు).

మన పూర్వీకులకు తెలియని నాగరికతలు లేవు. మన పూర్వులు ఏ కారణం వల్ల ఆర్యులయ్యారు? వారు ఎటువంటి గుణాలు కలిగి, ఎటువంటి మహోన్నత స్థితిలో వుండే వారు? వారి నాగరికత విధానం ఎటువంటిది? వారి కులా చార ప్రవర్తనలెలావుండేవి? రాజుకు-ప్రజలకు మధ్య ఐకమత్యం ఎలా వుండేది? భార్యా-భర్తలు, సోదరులు, తల్లి తండ్రులు, పుత్రులు పరస్పరం ఎలా ప్రవర్తించేవారు? సుఖ-దుఃఖాల విషయంలో స్త్రీ-పురుషులు ఏ విధమైన నడవడి గలవారు? వారికి దేవుడంటే ఎలాంటి ఆలోచన వుండేది? దైవాన్ని వారెలా ఆరాధిస్తుండే వారు? ఇలాంటి లౌకిక విషయాలను తెలుసుకోవాలనుకునే వారికి శ్రీ రామాయణాన్ని మించి తెలిపే గ్రంథం ఎక్కడా లేదు.

జనన మరణ చక్ర బంధంలో ఇరుక్కొని, పరిభ్రమిస్తూ, ఆ బాధ తొలగించుకునేందుకు పారలౌకిక చింత కలిగి, నిరామయమై-నిత్యమై-నిర్మలమైన పరమపదానికి పోవాలనుకునే కోరికగల వారికి, కరతలామలకంగా సుఖమైన మార్గాన్ని బోధించగల గ్రంథం శ్రీ రామాయణం తప్ప మరొకటి లేదు. కాలక్షేపానికి చదవడానికైనా శ్రీ రామాయణం లాంటి పుస్తకం ఇంకోటి లేదు. ఏ విధంగా చదివినా, చదివిన తర్వాత, సమయాన్ని సద్వినియోగం చేశామన్న తృప్తినిచ్చేది రామాయణమే. శ్రద్ధా భక్తులతో చదివినవారికి కల్పవృక్షంలా కోరిన కోరికలు తీర్చేదీ రామాయణమే. కాబట్టి, ఇహ-పర లోకాల్లో సుఖపడాలనుకునేవారికి, శ్రీ రామాయణ పఠనం అవశ్య కర్తవ్యం.


భరత ఖండంలో శైవులని, వైష్ణవులని, శాక్తేయులని భిన్న మతాల వారున్నారు. అయితే వీరిలో కొందరు వైష్ణవులకు శైవుడంటే ఇష్టం లేకపోవడం, అలానే నారాయణుడి పేరంటే నే ముఖం చిట్లించుకునే శైవులుండడం అందరికీ తెలిసిందే. ఐనప్పటికీ, శ్రీ సీతారాముల పేరు విన్న ప్రతి ఆర్యుడు మనస్సులోనైనా భక్తితో నమస్కారం చేసుకోవాల్సిందే. ఇలా సీతారాములు సార్వజనీన సం పూజ్యులు కావడానికి కారణమేంటి? హరిశ్చంద్రుడి లాంటి సత్యాత్ములు, ధర్మరాజు లాంటి ధర్మాత్ములు, దమయంతి-సావిత్రి లాంటి పతివ్రతలు లేరా? వారి మీద ఎంత గౌరవం వున్నా లోకులు వారిని పూజించడం లేదే? మరి, సీతారాములలో విశేషమేమిటంటే, వారు అవతార మూర్తులు కావడమే ! ఎవరెవరు-ఏ ఏ పేరుతో పిలిచినా, భగవంతుడనేవాడు ఒక్కడే అని ఆర్యుల నమ్మకం. భిన్న-భిన్న రూపాల్లో దర్శనమీయుడం భవత్‍కళా విశేషం. అలాంటి భగవంతుడే, శ్రీరాముడుగా, లోక రక్షణార్థం జన్మించాడన్న నమ్మకమే, లోకులందరు ఒకేవిధంగా శ్రీ సీతారాములను అర్చన చేయడానికి కారణమైంది. ప్రత్యక్షానుభవమున్న భక్తులే దానిలోని గూడార్థాన్ని వెల్లడిచేయగల సమర్థులు-శక్తిమంతులు. అలాంటివాడైన వాల్మీకి మహర్షి ఆ అవతార రహస్యాన్ని, తాను గ్రంథస్థం చేసిన శ్రీ రామాయణంలో, "కంఠోక్తి ఘోషించినాడు".

"శ్రీ రామాయణం" అంటే, లక్ష్మీరమణుడైన శ్రీమన్నారాయణుడి మాయా మానుషావతారమైన శ్రీరామ చరిత్రనీ, శ్రీ లక్ష్మీదేవి అవతారమైన సీతాదేవి చరిత్రనీ అర్థం. దంపతుల మాదిరిగా, వారి "అభిధానంబులు అనపాయంగా" వుండినట్లే, తత్త్వమెరిగిన మహాత్ముడు వాల్మీకి మహర్షి, తను రచించిన ఆది కావ్యానికి శ్రీ రామాయణం అని పేరు పెట్టాడు. ఇందులో సీతాదేవి మహాత్మ్యాన్ని విశేషించి చెప్పడంవల్ల వాల్మీకి మహర్షే, శ్రీ రామాయణాన్ని "సీతాయాశ్చరితం మహత్తు" అని వెల్లడిచేశాడు. ఈ చిత్రం గ్రంథం పేరులోనే కాకుండా, గ్రంథమంతా కనపడుతుంది. శ్రీరామచంద్రుడు మనుష్యుడివలె నటిస్తుంటే, వాల్మీకే మో వాస్థవార్థం చెప్తూ, ఆయన సాక్షాత్తు భగవంతుడే అంటాడు. రాముడి చర్యల ద్వారా, రాముడి వాక్కుల ద్వారా తాను చెప్పదల్చుకున్న దాన్ని సిద్ధాంతీకరించాడు వాల్మీకి. శ్రీరాముడు భగవంతుడేనన్న అర్థం, హారంలోని సూత్రంలాగా, రామాయణంలోని ఏడు కాండల్లోనూ వ్యాపించి వుంది. రామాయణాన్ని చదివేవారందరు, ఈ అర్థాన్ని మనస్సులో పెట్టుకొని, ఇందులోని ప్రతి అంశాన్ని-ప్రతి వాక్యాన్ని హెచ్చరికతో శోధించాలి. ఇలా ఆసక్తిగా శోధించిన వారికి-పరీక్షించిన వారికి మాత్రమే, వాల్మీకి రామాయణానికి-ఇతర రామాయణాలకు (ఆ మాటకొస్తే, ఏ భాషలో వున్న ఏ గ్రంథాలకు) గల తారతమ్యం, వాల్మీకి రామాయణంలోని గొప్పదనం తెలుస్తుంది. కవి హృదయాన్ని తెలుసు కోకుండా, ఆయన శైలిని అనుసరించకుండా చదివినవారికి, అందులోని సారాన్ని అర్థంచేసుకోలేక , ఆ శక్తి హీనతను వాల్మీకి దోషంగా భ్రమించి సంతోష పడవచ్చు.

శ్రీ రామాయణం మహాకావ్యం. పుట్టుకతోనే కాకుండా గుణంలో కూడ అదే మొదటిది. దానిలోని గుణాలు, రహస్యాలు తెలుసుకోవాలంటే వాల్మీకికి గాని, సర్వజ్ఞుడికి గాని మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. అనంత కల్యాణ గుణ విశిష్టుడైన భగవంతుడిని, దయావంతుడని-సర్వజ్ఞుడని-సర్వ శక్తిమంతుడని, ఏవో కొన్ని గుణాలు వర్ణించి సంతసించడానికి, రామాయణం చదివిన వారు, వారి వారి శక్తికొలది కొన్ని గుణాల వరకు అర్థంచేసుకోవచ్చు. వాస్తవానికి, అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేసినా కొద్దీ, శ్రీమద్రామాయణంలో ఉత్తమోత్తమ మహాకావ్య లక్షణాలెన్నో వున్నాయి. వర్ణనలెన్నో వున్నాయి. రామాయణం గానం చేసినా, పఠించినా మనోహరంగా వుంటుంది. లోకంలో కొన్ని కృతులను పాడుతుంటే శ్రావ్యంగా వుంటాయి గాని, మామూలుగా చదువుతుంటే, నీరసంగా అనిపిస్తాయి. కొన్నేమో, చదవడానికి ఇంపుగా వున్నా, రాగానికి-తాళానికి అనువుగా వుండవు. రామాయణం అలాంటి కోవకు చెందింది కాదు. చదివినా, పాడినా మధురమే. ఆ విషయం గ్రంథంలోనే వుంది. ఆ ప్రకారమే కుశ లవులు పాడారు కూడా.

Wednesday, April 11, 2018

గుడి ప్రగతికి కొత్త ఒరవడి : వనం జ్వాలా నరసింహారావు


గుడి ప్రగతికి కొత్త ఒరవడి
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
ఆంధ్రభూమి దినపత్రిక (12-04-2018)

ఒకప్పుడు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావును ధీరుడు, శూరుడు, గొప్ప ఆధ్యాత్మికవేత్త, ధార్మిక వీరుడు, ధర్మ నిబద్ధత గల నేత అని పొగిడినవారే తెలంగాణ దేవాలయాలు దూప దీప నైవేద్యాలకి నోచుకోకుండా మూతపడిపోయాయనీ, ఒక వేళ మూతబడ్డ దేవాలయాలు ప్రభుత్వం తెరిపించ లేకపోతే వాటిని తెరిపించడానికి ఎవరో ఒక వ్యక్తి వచ్చేస్తాడనీ, గొర్రెలు-బర్రెలు ఇచ్చే ప్రభుత్వం గోవులను ఎందుకు రక్షించడం లేదనీ, రాష్ట్రంలో ఆధ్యాత్మిక లేదనీ అంటూ ఇటీవల కాలంలో పనికట్టుకుని విమర్శించడం హాస్యాస్పదం. అలా విమర్శిస్తున్న మహానుభావుడే నాలుగేళ్ల క్రితం హైదరాబాద్ రవీంద్రభారతిలో పాలకుర్తి నృసింహరామశర్మ సత్కార కార్యక్రమంలో పాల్గొని కేసీఆర్ ధార్మిక ప్రస్థానాన్ని కొనియాడారు. దరిమిలా తనకు హైద్రాబాద్ లో ఆశ్రమం నిర్మాణానికి భూమి కావాలని కూడా కోరినట్లు వార్తలొచ్చాయి. ఆయనప్పుడు అలా ఎందుకు పొగిడారో, ఇప్పుడెందుకు విమర్శిస్తున్నారో ఆయనకే అర్థం కావాలి.   

తెలంగాణ రాష్ర్టం ఆవిర్భవించిన నాటి నుంచి ఆధ్యాత్మికతకు పెద్ద పీట వేస్తూ ఆదిశగా ఆలోచనలు సాగిస్తూ, రాష్ట్ర ప్రజల ఉజ్వల భవితను ఆకాంక్షిస్తూ కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో సొంత ఖర్చుతో అయుత చంఢీయాగాన్ని అత్యంత నిష్టాగరిష్టలతో, సంప్రదాయబద్దంగా, పెద్ద ఎత్తున అయిదురోజుల పాటు నిర్వహిం చారి సీఎం కేసీఆర్. అటు లోక కల్యాణం, ఇటు ప్రజల సుఖశాంతులను ఆకాంక్షిస్తూ నిర్వహించిన ఈ అయుత చండీయాగం ఫలితాలు ఆ తరువాతికాలంలో రాష్ట్రంలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపించాయి. యాగంలో భాగంగా అనేకమంది పీఠాధిపతులను, బ్రాహ్మణులను, హైందవమాట పెద్దలను సత్కరించి, వారి ఆశీస్సులను అందుకున్న ముఖ్యమంత్రి ఆధ్యాత్మికత పట్ల తన నిబద్ధతను నిస్సందేహంగా ప్రదర్శించారు.

తన ఆధ్యాత్మిక కోణం పరంపరలో భాగంగా, బ్రాహ్మణుల, అర్చకుల, దేవాలయాల అభివృద్దికి, సంక్షేమానికి అనేక కార్యక్రమాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గడచిన నాలుగేండ్లలో ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. మునుపన్నడూ ఎరుగని రీతిలో దేవాలయాలు కొత్త రూపాన్ని సంతరించుకొని భక్తకోటి ఆనందాన్ని, సంతోషాన్ని చూరగొంది. బధ్రాద్రి, యాదాద్రి, వేములవాడ, కొమరెల్లి మల్లన్న లాంటి దేవాలయాలను అభివృద్ధి దిశగా తీసుకుపోవడం జరిగింది-జరుగుతున్నది.

తెలంగాణ సమాజంలో అన్ని సామాజిక వర్గాలకు చెందిన పేదల అభ్యున్నతికి పాతుపడుతున్నట్లే, బ్రాహ్మణుల సంక్షేమానికి, ఆ సామాజిక తరగతిలోని పేదల అభివృద్ధికి తెలంగాణ బ్రాహ్మణ సంక్షేమ పరిషత్ ను ఏర్పాటు చేసింది ప్రభుత్వం. బ్రాహ్మణ సదన్ పేరుతో బ్రాహ్మణ సంక్షేమ భవన నిర్మాణానికి 6 ఎకరాల స్దలాన్నిచ్చి, నిర్మాణానికి రూ.10 కోట్లను కేటాయించటం జరిగింది. హైదరాబాద్ సమీపంలోని గోపన్నపల్లిలో బ్రాహ్మణ సదన్ భూమి పూజ చేసి శంకుస్థాపన చేశారు. నిర్మాణం కొనసాగుతున్నది. ఇక్కడే పెద బ్రాహ్మణ విద్యార్థులకు వసతి, పీఠాధిపతులకు వసతిని ఏర్పాటు చేయనున్నారు.  బ్రాహ్మణ యువతీ, యువకుల నైపుణ్య అభివృద్ధికి శిక్షణ కార్యక్రమాలు కూడా నిర్వహించనున్నారు.  అందులో భాగంగానే పెళ్లిళ్లకు కళ్యాణ మండపం, శుభకార్యక్రమాలు నిర్వహించేందుకు ఒక హాలును నిర్మించనున్నారు. బ్రాహ్మణ పరిషత్ కు 2016-17, 2017-18 మరియు 2018-19 ఆర్థిక సంవత్సరాలలో వార్షిక పద్దుకింద రూ.100 కోట్ల చొప్పున కేటాయించటం జరిగింది. ఈ నిధులను బ్రాహ్మణుల సంక్షేమానికి, అభివృద్ధికి ఉపయోగిస్తారు.


దేవాలయాల అభివృద్ది, పునరుజ్జీవనానికి పెద్దపీట వేస్తూ తెలంగాణలోని అన్ని ప్రముఖ దేవస్థానాలను అభివృద్ది చేయటానికి సంకల్పించింది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం.

భద్రాచలం ఆలయానికి ఉన్న ప్రాశస్త్యం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా శ్రీరామచంద్రుడిపై ప్రజలకున్న భక్తి ప్రపత్తులను పరిగణనలోకి తీసుకొని భద్రాద్రి ఆలయాన్ని దేశంలోనే ఒక అద్భుత పుణ్యక్షేత్రంగా తీర్చిదిద్దాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించి,  ఖర్చులకు వెనుకాడకుండా భద్రాద్రి ఆలయాన్ని ఆధ్యాత్మిక దివ్యవైభవ క్షేత్రంగా తీర్చిదిద్దాలనే సంకల్పంతో అభివృద్ది కార్యక్రమాలను చేపట్టింది. పరమహంస పరివ్రాజకులు, శ్రీశ్రీశ్రీ త్రిదండి శ్రీమన్నారాయణ చిన జీయర్‌స్వామీజీ సూచనల ప్రకారం ఆలయ శిల్పి ఆనందసాయి బృందం రూపొందించిన దేవాలయ అభివృద్ధి నమూనాల ఆధారంగా సుమారు 30 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో దేవాలయాన్ని అభివృద్ధిచేయాలని సూచించారు. మూలవిరాట్టు కొలువై ఉన్న గర్భగుడి, చారిత్రాత్మక, పౌరాణిక, ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యంగల కట్టడాలకు ఆటంకం కలుగకుండా నిర్మాణాలను చేపట్టాలని సీఎం స్పష్టం చేశారు. 2018-19 బడ్జెట్ లో భద్రాద్రి దేవస్థానానికి రూ.100 కోట్లు కేటాయించారు. అలాగే కొమురవెల్లి దేవస్థానానికి గాను 166 ఎకరాలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేటాయించింది. దేవాలయ అభివృద్ది పనులకు రూ.10 కోట్లు మంజూరు చేసారు.

          సుందర పుణ్యక్షేత్రంగా యాదాద్రి లక్ష్మీ నరసింహస్వామి దేవస్థానాన్ని తీర్చిదిద్దేందుకు గాను ప్రతి ఏటా బడ్జెట్‌లో 100 కోట్ల రూపాయలకు తక్కువ కాకుండా కేటాయిస్తూ ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన యాదగిరిగుట్టను సమగ్ర ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దటానికి సంకల్పించింది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం. 2018-19 బడ్జెట్లో యాదాద్రి టెంపుల్ అథారిటీకి ప్రభుత్వం రూ.250 కోట్లు కేటాయించింది. 13 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో రాతితో చేపట్టిన ఆలయ నిర్మాణ పనులను చేపట్టింది. ఆలయ గోపురాలు, మండపాలు, ప్రాకారాల పనులు వేగంగా జరుగుతున్నాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఏడు గోపురాలు, ప్రాకారాలు, మండపాలు నిర్మిస్తున్నారు. ప్రధాన దేవాలయం, గోపురాలు,  ప్రాకారాలు, ప్రసాదం కాంప్లెక్స్, క్యూ కాంప్లెక్స్,  శివాలయం, క్షేత్ర పాలకుడైన ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహ నిర్మాణం, రథ మండపం, మెట్ల మార్గం  తదితర పనులు వేగవంతంగా జరుగుతున్నాయి.

వరంగల్ భద్రకాళి అమ్మవారికి ముఖ్యమంత్రి మొక్కులు సమర్పించారు. అలాగే తిరుపతి దేవస్థానాన్ని దర్శించుకుని, మొక్కులు తీర్చుకున్నారు. ప్రత్యేకంగా తయారు చేయించిన బంగారు ఆభరణాలను స్వామివారికి సమర్పించారు. తిరుపతి పద్మావతి అమ్మవారికి విలువైన ముక్కు పుడకను సమర్పించారు. కురవి వీరభద్ర స్వామి దేవాలయానికి 75 వేల రూపాయల విలువైన 25 గ్రాముల బరువుండే బంగారు కోర మీసాలను సమర్పించారు. దక్షిణకాశీగా పేరుగాంచిన వేములవాడ రాజరాజేశ్వరస్వామి దేవాలయ అభివృద్దికి రూ.51 కోట్లు విడుదల చేశారు. 2017-18 బడ్జెట్లో రూ.100 కోట్లు కేటాయించారు. 2018-19 బడ్జెట్లో వేములవాడ డెవలప్ మెంట్ అథారిటీకి రూ.100 కోట్లు కేటాయించారు.

రాష్ట్రంలోని అన్ని దేవాలయాల్లో ‘‘దూపదీప నైవేద్యం’’ పథకం కింద గతంలో కేవలం రూ.2500 అందజేస్తుండగా దానిని 6 వేల రూపాయలకు పెంచింది తెలంగాణ ప్రభుత్వం. 1,805 ఆలయాలు ఈ పథకం పరిధిలో ఉన్నాయి. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం ప్రతీ నెల రూ.1.08 కోట్లు వెచ్చిస్తున్నది. దూపదీప నైవేద్యం క్రింద మరో 3 వేల ఆలయాలకు నెలకు 6 వేల చొప్పున ఇవ్వనున్నారు. దీంతో రాష్ట్రంలోని మొత్తం 4805 దేవాలయాలకు దూపదీప నైవేద్యం పథకం వర్తిస్తుంది.

    దేశంలో ఏ ప్రభుత్వము కూడా తీసుకోలేకపోయిన సాహసోపేతమైన నిర్ణయాన్ని తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీసుకొని దేవాలయ అర్చకులకు, ఉద్యోగులకు వేతన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసింది. రాష్ట్ర దేవాదాయశాఖ నిర్వహణలోని 646 దేవాలయాలలో పనిచేస్తున్న అర్చకులకు, ఉద్యోగులకు ఒకటవ తారీకునే జీతాలు ఇస్తున్నారు. నేరుగా వారి బాంక్ ఖాతాలలో వేతనాలు జమ అయ్యేవిదంగా చర్యలు చేపట్టారు. ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయంతో అర్చకుడికి కనీస వేతనం రూ.25 వేలు లభిస్తున్నది. జూనియర్ అసిస్టెంట్ స్థాయి ఉద్యోగికి రూ.25 వేలు జీతభత్యాలుగా లభిస్తున్నాయి. అదేవిధంగా అన్యాక్రాంతమైన ఆలయ భూముల వివరాలు సేకరించింది. ఇందుకోసం ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ప్రభుత్వం నియమించింది.

కామన్ గుడ్ ఫండ్ కింద నిధులను దేవాలయాల పునర్ణిర్మాణం, మరమ్మతులకు  వినియోగించడం జరుగుతుంది. ఈ నిధులనుండే దూపదీప నైవేధ్యానికి అయిన ఖర్చులు, వేదపాఠశాలల ఏర్పాటు వాటి నిర్వహణ చేపట్టడం జరుగుతుంది. ప్రస్తుతం సిజిఎఫ్ నిధుల ద్వారా 1361 దేవాలయాల్లో పునరుద్దరణ పనులు గుర్తించగా అందుకు రూ.254.78 కోట్లు కేటాయించగా ఆ మొత్తం నుండి రూ.46.58 కోట్లు విడుదల చేశారు. డబ్య్లు.ఎస్.హెచ్.సి. పనుల నిమిత్తం 720 దేవాలయాలను గుర్తించగా వాటికి గాను 48.22 కోట్లు మంజూరు చేయగా అందులో రూ.6.90 కోట్లు విడుదల చేశారు. 2017-18 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గానూ గ్రాంట్ ఇన్ ఎయిడ్ కింద సిజిఎఫ్ లో రూ.50 కోట్లు మంజూరు చేయగా అందులో రూ.7.50 కోట్లు చెల్లించటం జరిగింది.

          ప్రభుత్వ పెత్తనాన్ని తగ్గించడానికి ఇకపై దేవాలయాల నిర్వహణ, తదితర వ్యవహారాలన్నీ పర్యవేక్షించడానికి కొత్తగా ధార్మిక పరిషత్ ఏర్పాటు చేసే ఆలోచనలో వుంది ప్రభుత్వం. ఈ పరిషత్ ఆధ్వర్యంలోనే ఇకపై దేవాలయాల నిర్వహణ ఉంటుంది. దీంతో దేవాలయాలపై ప్రభుత్వ ఆధిపత్యం తగ్గుతుంది.

బ్రాహ్మణుల సంక్షేమానికి, దేవాలయాల అభివృద్దికి, ఆద్యాత్మిక చింతన ప్రోత్సహించడానికి తోడ్పడటంతో పాటుగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఉన్నత పదవులలో నియమితులైన బ్రాహ్మణ అధికారులు రాష్ట్ర అభివృద్దిలో తమవంతు కృషిని అందించటం జరుగుతుంది. పదవీ విరమణ చేసిన రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి రాజీవ్ శర్మను తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రధాన సలహాదారుగా, మీడియా సలహాదారుగా-తెలంగాణ బ్రాహ్మణ సంక్షేమ పరిషత్ అధ్యక్షుడిగా విశ్రాంత ఐఎఎస్ అధికారి కె.వి.రమణాచారిని,  పోలీసు వ్యవహారాల సలహాదారుడిగా మాజీ డీజీపీ అనురాగ్ శర్మను, ఇలా పలువురిని సీఎం ఉన్నత పదవుల్లో నియమించారు.

          అన్ని స్థాయిలలో బ్రాహ్మణుల సేవలను వినియోగించుకుంటూ, అర్చకులను ఆదుకుంటూ, దేవాలయాలను అభివృద్దిపరుస్తూ, ధూప-దీప నైవేద్యానికి నిధులను ఇస్తూ, వారి సమగ్ర వికాసానికి దోహదపడుతూ, ఆధ్యాత్మిక ఫరిడవిల్లేలా ఒక నూతన ఒరవడిని సృష్టిస్తుంది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం-దాని సారధి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు.