Monday, March 31, 2025

శ్రీ మహాభాగవత కథ-29 .... భూమి నైసర్గిక స్వరూపం : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 శ్రీ మహాభాగవత కథ-29

భూమి నైసర్గిక స్వరూపం

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (31-03-2025)

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

శుకయోగి పరీక్షిన్మహారాజుకు భూనైసర్గిక స్వరూపాన్ని వివరిస్తూ ఇలా చెప్పాడు. 

ఈ భూమి ఒక పద్మం. దానికి మధ్యన జంబూద్వీపం ఉన్నది. దీని పొడుగు లక్ష యోజనాలు. వెడల్పు లక్ష యోజనాలు. ఇది తామర ఆకులాగా గుండ్రంగా ఉంటుంది. ఈ ద్వీపంలో వర్షాలు అనే విభాగాలున్నాయి. ఇవి తొమ్మిది. ఒక్కొక్క వర్షానికి వైశాల్యం తొమ్మిది వేల యోజనాలు. ఈ వర్షాలను విభజిస్తూ ఎనిమిది పర్వతాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. తొమ్మిది వర్షాలలో మధ్యదాని పేరు ‘ఇలావృతం’. దీనికి మధ్యభాగంలో బంగారు రంగుతో ‘మేరు పర్వతం’ ఉంది. భూమి అనే పద్మానికి నడుమ మేరు పర్వతం ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. అది పద్మానికి మధ్యన ఉండే బొడ్డులాగా శోభిస్తూ ఉంటుంది. మేరువు కులపర్వతాలకు రాజు లాంటిది. దాని స్థితి దేవతలకే అర్థంకాకుండా, అంతుపట్టకుండా, విడ్డూరం కోల్పుతూ ఉంటుంది. (ఇలావృతం అంటే భూమి చేత ఆవరించబడ్డదని. భూగోళానికి నడిమి భాగం నాభి. ఇది భూగర్భానికి, భూమధ్యరేఖకు సూటిగా లోపాలు వైపున ఉంటుంది. మేరువు అంటే ఇరుసు, అంటే భూపరిభ్రమణానికి కేంద్రం, అని అర్థం. దేవతలు కూడా మేరువు మహిమకు ఆశ్చర్యపడతారంటే, భూపరిభ్రమణం ఎలా జరుగుతుందో ఎవ్వరికీ అంతుచిక్కని పరమేశ్వరుడి లీల!).

మేరు పర్వతం ఎత్తు లక్ష యోజనాలు. దాని శిఖరం ఎత్తు పదహారువేల యోజనాలు. ఈ శిఖరం భూమిలోకి కూడా పదహారువేల యోజనాల లోతుకు చొచ్చుకుని ఉంటుంది. ఈ శిఖరం వైశాల్యం 32 వేల యోజనాలు. మేరువుకు ఉత్తరం వైపు నీలం, శ్వేతం, శృంగవత్తు అనే పర్వతాలు ఆకాశాన్ని తాకుతుంటాయి. ఇవి రెండు వేలయోజనాల విస్తీర్ణం ఉంటాయి. ఇవి తూర్పు పడమరలకు, దక్షిణ ఉత్తరాలకు విస్తరించి ఉన్నాయి, ఇదొక రమ్యమైన దృశ్యం! ఈ ‘నీలశ్వేతశృంగవత్తు’ పర్వతాలనే సరిహద్దు పర్వాతలని కూడా అంటారు. వీటికి తూర్పున, పడమరన, చిట్టచివర, ఉప్పు సముద్రాలు తాకుతూ ఉంటాయి. అంటే, తూర్పు పశ్చిమాలవైపు ఉప్పు సముద్రాలు తాకేవరకు ఈ పర్వతాలు విస్తరించి ఉన్నాయన్నమాట. ఇవి ఉత్తరం వైపు ఒకదానికంటే మరొకటి పదవ వంతు పొడుగు తగ్గుతూ ఉంటాయి. వీటి మధ్య ప్రదేశంలో రంయకం, హిరణ్మయం, కురు అనే పెర్లుకల వర్షాలున్నాయి. అవి తొమ్మిదివేల యోజనాల మేర విస్తరించి ఉన్నాయి. ఉప్పు సముద్రాల దాకా ఇవి వ్యాపించి ఉన్నాయి. ‘నీలశ్వేతశృంగవత్తు’ పర్వతాల మధ్యనున్న కొలతలలో సరిపడి ఉంటుంది ఈ వర్షాల విస్తీర్ణం. 

ఇలావృత వర్షానికి దక్షిణం వైపున నిషధం, హేమకూటం, హిమవంతం అనే పర్వతాలున్నాయి. అవి సరిహద్దు పర్వతాలు. తూర్పునుండి పడమరకు పొడవుగాను, ఉత్తరంనుండి దక్షిణానికి వెడల్పుగాను నీలాది పర్వతాల మాదిరిగానే ఇవీ నెలకొని ఉంటాయి. ఈ పర్వతాల మధ్య ప్రదేశంలో మూడు వర్షాలున్నాయి. కింపురుష వర్షం, హరి వర్షం, భారత వర్షం ఆ మూడిటి పేర్లు.  ఇలావృత వర్షానికి పడమట మాల్యవంత పర్వతం, తూర్పున గంధమాదన పర్వతం సరిహద్దు గిరులు. ఈ పర్వతాలు రెండూ, ఉత్తరం వైపు నీలం, దక్షిణం వైపు నిషధం అనే పర్వతాల వరకు పొడవుగా ఉంది, రెండువేల యోజనాల విస్తీర్ణం కలిగి ఉన్నాయి. ఆ మాల్యవంత, గంధమాదన గిరులు కేతుమాల వర్షానికి, భద్రాశ్వ వర్షానికి హద్దును నిర్దేశిస్తున్నాయి. 

మేరు పర్వతానికి నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు పర్వతాలున్నాయి. అవి: తూర్పున మందర పర్వతం, దక్షిణాన మేరుమందర పర్వతం, పశ్చిమంలో సుపార్శ్వ పర్వతం, ఉత్తరంలో కుముద పర్వతం. ఇవి ఒక్కొక్కటి పదివేలయోజనాల ఎత్తు, పదివేలయోజనాల వైశాల్యం కలిగి ఉన్నాయి. ఇవి మధ్యలో ఉన్నతంగా, స్తంబంలా ఉన్న మేరువుకు చుట్టూ నాలుగు చిన్న స్తంబాలలో ఉంటాయి. ఈ నాలుగు పర్వతాలలో (మందరం) మామిడి, (మేరువు) నేరేడు, (సుపార్శ్వం) కదంబ, (కుముదం) మర్రి చెట్లు బాగా ఎత్తుగా పెరిగి పతాకాలలా ఉంటాయి. ఈ చెట్లు పదకొండు యోజనాల ఎత్తు, అంటే వైశాల్యంతో ఉంటాయి. ఈ పర్వతాల శిఖరాలమీద నాలుగు మడుగులున్నాయి. మందర పర్వత శిఖరం మీద పాలతో నిండిన మడుగు, మేరువులో తేనె నిండిన మడుగు, సుపార్శ్వంలో చెరకు రసం నిండిన మడుగు, కుముదంలో మంచినీళ్లు నిండిన మడుగు ఉన్నాయి. వాటిల్లో నిష్టగా స్నానం చేసినవారు సహజమైన సిద్ధుల వైభవాన్ని పొంది ఉంటారు. ఈ పర్వత శిఖరాల మీద నాలుగు ఉద్యానవనాలున్నాయి. ఇవి దేవోద్యానాలు. నందనం, చైత్రరథం, వైభ్రాజికం, సర్వతోభద్రం అని ఆ వనాల పేర్లు. వీటిలో దేవతా శ్రేష్ఠులు అప్సరసలతో కలిసి, గంధర్వ గానాన్ని వింటూ విహరిస్తారు.

మందర పర్వతం చివరనున్న మామిడి చెట్ల పళ్ళు కొండమీద రాలి, చితికి, వాటి రసం అద్భుతమైన నదీ ప్రవాహంగా మారింది.దాని పేరు అరుణోదం లేదా అరుణోనది. ఆ నదిలో పార్వతీదేవికి అనుచరులైన పుణ్యస్త్రీలు స్నానం చేస్తారు. మేరు పర్వతాల మీద ఉన్న నేరేడు చెట్ల జంబూఫలాలు మగ్గి వాటంతట అవే రాలిపోయి, చిట్లి, ఆ రసం అమృత ప్రవాహంలాగా పారుతుంది. ఆ జంబూ ఫలాల రస ప్రవాహమే జంబూ నది. ఇది ఇలావృత వర్షానికి దక్షిణాన భూముల్లో ప్రవహిస్తుంది. ఆ నదీజలాల ఇసుక జంబూ నదీ రసంతో తడపబడి సూర్య కిరణాలకు, గాలికి బంగారంగా మారుతుంది. అందుకే స్వచ్చమైన బంగారానికి ‘జాంబూనదం’ అన్న పేరు వచ్చింది. దేవతలలో ముఖ్యులు ఈ జాంబూనదాన్ని ఆభరణాలుగా ధరిస్తారు. ఈ బంగారం మంచి వన్నె కలది. సుపార్శ్వ పరవటం పైకొన నుండి ఐదు తేనె ధారలు ప్రవహిస్తూ ఉంటాయి. ఐదు ముఖాలుగా ఆ ప్రవాహం సాగుతుంది. ఈ ధారలు ఇలావృత వర్షం పడమటి భాగాన్ని తడుపుతూ వుంటాయి. కుముద పర్వత శిఖరం మీద పుట్టిన ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టు (శతవల్మ) కొమ్మల నుండి పాలు, పెరుగు, నేయి, తేనె, బెల్లం, విశిష్టమైన అన్నం కిందకు ఇలావృత వర్షం మీదకు జారుతాయి. అలాగే మానవుల కోర్కెలు తీర్చడానికి, బట్టలు, మంచాలు, ఆసనాలు, నగలు మొదలైన వస్తువులు ఇలావృత వర్షం మీద కుముద పర్వతం నుంచి వచ్చి పడతాయి.       

మేరు పర్వతానికి చుట్టూ కురంగ, కురర, కుసుంభ, వైకంకత, త్రికూట, శిశిర, పతంగ, రుచక, నిషధ, శితివాస, కపిల, శంఖ (వైడూర్య చారుధి హంస విహంగా ఋషభ నాగ కాలంజర నారదాది) పర్వతాలుంటాయి. తూర్పు వైపున జఠరం, దేవకూటం అనే పర్వతాలున్నాయి. పశ్చిమాన పవన, పారియాత్రాలనే పర్వతాలున్నాయి. ఇవి ఒకదానికొకటి పద్దెనిమిది వేల యోజనాలు దక్షిణం నుండి ఉత్తరానికి పొడవుగా వ్యాపించి ఉంటాయి. తూర్పు నుండి పశ్చిమానికి రెండువేల యోజనాల వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి. మేరువుకు దక్షిణ భాగంలో కైలాస, కరవీర పర్వతాలున్నాయి. ఉత్తర భాగంలో త్రిసృంగ, మకర పర్వతాలున్నాయి. వీటి పొడవు వెడల్పులు కూడా పై పర్వతాల ప్రమాణంలోనే ఉంటాయి. మేరునగానికి ఇలా ఎనిమిది పర్వతాలూ ప్రదక్షిణ చేస్తున్నట్లుగా ఉంటాయి. మేరు శిఖిరంలో మధ్య భాగాన పదివేల యోజనాల వెడల్పు, అంతే ప్రమాణం పొడవు ఉండి (సమచతురస్రంగా) బంగారుమయమైన ఒక పట్టణం ఉంది. దాని పేరు బ్రహ్మ పురం లేదా శాతకౌంభి. ఈ బ్రహ్మ పురానికి ఎనిమిది దిక్కుల్లోనూ 280 వేల యోజనాల లోకపాలకుల పురాలున్నాయి. వాటి పేర్లు: అమరావతి, తేజోవతి, సంజ్ఞమణి, కృష్టాంగన, శబ్దావతి, గంధవతి, మహోదయ, యశోమతి.      

బ్రహ్మ పట్టణంలో పూర్వం హరి వామనావతారం ఎత్తి ఎదిగినప్పుడు ఆ త్రివిక్రముడి కాలిగోటి దెబ్బకు ఉర్ధ్వాండం పగిలిపోయింది. ఇలా అపగిలిన బ్రహ్మాండం పై భాగంలో కన్నం పడి నీటిధార అండంలోకి ప్రవేశించింది. ఆ జలదార శ్రీహరి కాలిని తాకడం వల్ల సకల జనుల పాపాల్ని నశింప చేస్తూ, ‘భగవత్పది’ (విష్ణుపది) అనే పేరుతో ప్రసిద్ధికెక్కింది. ఆ పుణ్యధార చాలాకాలం స్వర్గంలో విహరించింది. అదే విష్ణుపదం (ఇది ద్యులోకం). ఉత్తానపాదుడి కొడుకు ధ్రువుడు ఉండే మండలం అదే. భగవత్పది ధ్రువమండలం చేరి కొన్ని యుగాలయింది. ధ్రువమండలానికి కింద సప్తర్షిమండలం ఉంది. సప్తర్షులూ ఆకాశగంగను తమతమ జటాజూటాలలో ధరిస్తూ ఉంటారు. ఆ నది ఆక్కడ నుండి అసంఖ్యాకమైన విమానాలు ఆవరించి, కిక్కిరిసి ఉన్న మార్గాల గుండా వచ్చి, విశాలమైన దేవయాగ మార్గం ద్వారా చంద్ర మండలాన్ని చుట్టి, తడిపి, మేరు పర్వత శిఖరమందున్న బ్రహ్మలోకం మీద పడుతోంది. అక్కడ నాలుగు ద్వారాలలోనూ నాలుగింటిగా విడిపోతుంది. విష్ణుపదికి ఇక్కడా నాలుగు పేర్లు. అవి: సీత, అలకనంద, చక్షువు, భద్ర. ఈ నాలుగు నదులూ దీర్ఘంగా ప్రవహించి ఉప్పు సముద్రంలో కలుస్తాయి. ఇలా ప్రవహిస్తోంది విష్ణుపది. 

నాలుగింటిగా విడిపోయి ప్రవహిస్తున్న ఈ నది పాయలలో సీతానది తూర్పు వైపు ప్రవహిస్తుంది. బ్రహ్మసదనం నుండి కేసర పర్వత శిఖరాలమీద పడి కిందకు పారి, గంధమాదన పరవటం శిఖరాల పైభాగంలో పడి భద్రాశ్వవర్షాన్ని ఏలుతూ తూర్పున ఉప్పు సముద్రంలో ప్రవేశిస్తోంది. చక్షువు అన్న పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందిన నది పశ్చిమ ద్వారం నుండి వచ్చి మాల్యవత్పర్వతం మీద పడి, అటునుండి కేతుమాల వర్షాన్ని పవిత్రం చేస్తోంది. అలా వచ్చి పడమటి లవణ సాగరంలో కలుస్తుంది. భద్ర నది తన సాటిలేని ప్రవాహంతో ఉత్తరద్వారం నుండి వచ్చి కుముద, నీల శ్వేతాఖ్య పర్వత శిఖరాల మీద క్రమంగా ప్రవహించి, శృంగపర్వతానికి వచ్చి, మానసోత్తరాలైన కురు భూములను పవిత్రం చేస్తోంది. అల అవచ్చి ఉత్తరపు ఉప్పు సముద్రంలో లీనమవుతున్నది. అలకనంద నది బ్రహ్మ సదనం నుండి దక్షిణంగా ప్రవహిస్తోంది. వెళ్లడానికి అసాధ్యమైన పర్వతాల మీదకు పోతుంది. హేమకూట, హిమకూట పర్వత శిఖరాలను త్రుళ్ళి పడుతూ తాకి, మహావేగంతో కర్మ క్షేత్రమైన భారత వర్షాన్ని పవిత్రం చేస్తోంది. అలా వచ్చి దక్షిణపు లవణ సముద్రంలో కలుస్తున్నది. అలా లోకంలో మేరువు మొదలైన పర్వతాలకు పుత్రికలై జన్మించిన పుణ్యతీర్థాలు (నదులు) వేలాదిగా ఉన్నాయి. 

                      (బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా)

Saturday, March 29, 2025

Osmania University - A crucible of intellectual and political discourse ...... A Saga of Learning, Intellect and Leadership : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Osmania University 

A crucible of intellectual and political discourse

A Saga of Learning, Intellect and Leadership

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (30-03-2025)

{Intellectual curiosity, political awareness, and social responsibility are timeless virtues. Student politics, civil disobedience movements, and debates offer rich lessons for today’s youth. Those who began their journeys at OU went on to become national and international figures, some advocating for human rights and civil liberties. It is a tale of camaraderie, personal growth, socio-political activism, and enduring values. The once-vibrant intellectual discussions matured into action, leaving a lasting impact on society. The current ban on dharnas, demonstrations, sloganeering, and other restrictions on the OU campus is a sad reflection of current realities} - Editor's Synoptic Note

Prohibiting dharnas, demonstrations, sloganeering, and other restriction on the Osmania University (OU) campus is a blow to this century-old educational hub of excellence known for its historical role as a crucible of intellectual and political discourse. 

Established in 1918 by Mir Osman Ali Khan, the VII Nizam, OU blends modern Western education with the rich cultural heritage of the East. From humble beginnings OU and its vibrant campus evolved into global seat of learning.  OU Campus has always been a hub of intense political activity and a breeding ground for flamboyant student politics especially of progressive thought. Prominent student leaders and movements led by them from time to time, played pivotal roles in shaping the socio-political discourse in Telangana, including first and second phases of Separate Telangana Movements.

The Iconic Arts College Building represents a synthesis of old and new. Walking through its corridors and halls gives a sense of pride. It is not only a place of academic pursuit but also a witness to contemporary history. It has stood tall as a symbol of resilience and revolution. The sparkling debates in its lecture halls and the activism on its lawns contributed to an environment that shaped leaders and thinkers, and as a testimony to shaping of several ideologies, from Left to Right to Nationalist. 

Arts College Room Number 57 holds a special place and a historical landmark in OU journey. Famous writers, celebrated poets and cultural icons frequented to interact with students. Known for its vibrant intellectual environment, it hosted lectures by prominent personalities, academics, and thought leaders over the decades. Many recall Room 57 as a center of inspiration and a vibrant place for dialogue from influential figures like PV Narasimha Rao, Khushwant Singh, George Fernandez, Ram Manohar Lohia and numerous ideologues of various hues who were on the platform of the Room to sensitize and revolutionize the society and who left a lasting impact. They passed on their philosophies to the next generations. It was not just a classroom but a forum for lively discussions on socio-political issues, literature, and philosophy.  

While studying BSc (Mid 1960s) in New Science College and BLibSc (Early 1970s) on the campus I was a frequent visitor to OU B-hostel, which place Nehru once acknowledged as the vibrant student culture. He referred to the students as future Indian leaders and humorously compared B-hostel to the House of Lords. Nehru’s recognition and his remark has since been quoted to emphasize the hostel’s prominence as a place where future leaders and intellectuals engaged in deep political and academic debates. 

OU A-Hostel also served as a meeting place for students and thinkers who actively engaged in socio-political discussions, contributing to movements such as the Separate Telangana Agitation and other national issues. It became synonymous with student leadership, activism, and progressive thought, influencing regional and national politics over decades. At these two Osmania University hostels, both leftist and rightist political ideologies have actively influenced university student union elections. 

The leftist groups, often aligned with communist (AISF and SFI) and socialist ideologies, focused on issues like social justice, student rights, and anti-imperialism. In contrast, the rightist groups, backed by ABVP (Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad), promoted nationalism, cultural pride, and conservative values. Student union elections frequently saw contests between SFI and ABVP, often reflecting a microcosm of broader political struggles, with intense debates and campaigns shaping student leadership at the university. It was an era of ‘Intellectual Struggle for Supremacy’ and emergence of leadership at the state and national levels.

S Jaipal Reddy was an articulate and ideologically strong student leader at OU who with his sharp intellect and oratory skills became a formidable force in student politics. He later became a stalwart in Indian politics, serving as Union Minister and gaining respect as a champion of parliamentary democracy. K Keshav Rao was another influential student leader at OU, known for his political acumen and leadership abilities, who actively engaged in socio-political movements. He became a key strategist in the Indian National Congress and later in the Bharat Rashtra Samithi. As a Rajya Sabha MP, he played a crucial role in shaping policies, particularly in Telangana’s statehood movement. Both exemplify how OU’s vibrant political culture nurtured individuals.

Student Leader George Reddy was a revolutionary figure at OU whose activism was rooted in a deep sense of social justice. He became a key figure in mobilizing students against oppression, inequality, and caste-based discrimination. George’s rise was marked by his intellectual prowess, charismatic leadership, and commitment to leftist ideologies, which resonated with many students on campus. His radical views and influence made him a target of opposing right-wing student organizations. On April 14, 1972, he was murdered on campus by a group of assailants. His legacy, remains significant in the history of student politics at OU.

Vootukur Vara Prasad, who was a onetime Arts College President, was actively involved in student movements and was part of the broader wave of youth leadership. OU Products, Professor G Hara Gopal, Professor Raghavendra Rao, Vasireddy Shivalinga Prasad, Dr M. Sridhar Reddy etc. made a difference in society by excelling in their respective fields. Hara Gopal’s leadership qualities positioned him as a future torchbearer for civil rights, characterized by his courage, compassion, and unwavering dedication. His intellectual rigor was evident in his passion for justice, equity, and the rights of the underprivileged. His keen understanding of socio-political issues exhibited through thoughtful discussions. 

Professor Raghavendra Rao was an intellectual and a distinguished figure in the field of sociology, both as a student and later as a professor. Professor VS Prasad, a social scientist by training, after obtaining his Master’s and PhD in Public Administration from OU, started his academic career as a lecturer in Public Administration. Over more than four decades, he held several academic and educational leadership positions, including that of Vice-Chancellor.

Dr M Sridhar Reddy emerged as a beacon of hope during a pivotal time in the history of Telangana. As a passionate student leader at OU, he was at the forefront of spearheading the first phase of the Separate Telangana Movement, which originated in the A-hostel of Osmania University. Mallikarjun, who was then the General Secretary of the Osmania University Student Union, was also actively involved in this movement, who later became a Union Minister.

Osmania University’s Arts College cafeteria served as a hub for exchanging revolutionary ideas. Intellectual rigor and leadership were woven into the fabric of everyday life. Many of the individuals mentioned above and countless others made a difference in society later, thanks to the campus activism at OU. Those who began their journeys at OU have gone on to become national and international figures, some advocating for human rights and civil liberties. The once-vibrant intellectual discussions matured into action, leaving a lasting impact on society.

The essence of this narrative is a powerful reminder that intellectual curiosity, political awareness, and social responsibility are timeless virtues. Student politics, civil disobedience movements, and debates offer rich lessons for today’s youth. For future generations, this reflection on OU serves as a powerful message about the transformations in personal, social, and intellectual life over decades. It is a tale of camaraderie, personal growth, socio-political activism, and enduring values.

It is crucial to nurture critical thinking, build relationships grounded in mutual respect, and contribute to the collective good of society. The seeds sown in intellectual discussions, political debates, and the courage to fight for justice can grow into legacies that endure for generations to come. Prohibiting dharnas, demonstrations, and sloganeering on the OU campus is an attempt to stifle student leadership, contrary to Jawaharlal Nehru’s reference to OU students as the future leaders of India. Any attempt to ‘Annihilate the Zeal of Student Leadership’ is suicidal.

Thursday, March 27, 2025

ఎక్కడికి పోతుందీ విలేఖరిత్వం? ఏదీ సంయమనం : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 ఎక్కడికి పోతుందీ విలేఖరిత్వం? ఏదీ సంయమనం

వనం జ్వాలా నరసింహారావు 

మనతెలంగాణ దినపత్రిక ఎడిట్ పేజీ (28-03-2025)

గవర్నర్ జిష్ణు దేవ్ వర్మ ప్రసంగానికి కృతజ్ఞతా తీర్మానం సందర్భంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి, శాసన సభలో రెండున్నర గంటల పాటు సుదీర్ఘంగా, వ్యూహాత్మకంగా, స్పష్టంగా సమాధానం ఇచ్చారు. ప్రధానంగా మీడియా బాధ్యతారాహిత్యంపై ఆయన చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు రాజకీయ వర్గాల్లో ఆసక్తికరంగా, చర్చనీయాంశంగా మారాయి. సోషల్ మీడియా వృద్ధితో అసలు పాత్రికేయత అంటే ఏమిటనే ప్రశ్న తలెత్తిందన్నారు. నిబంధనలకు విరుద్ధంగా, అభ్యంతరకరమైన భాషను వాడుతున్న డిజిటల్ మీడియా ప్రవర్తనపై ఆయన విమర్శించలు చేశారు. మీడియా నియంత్రణకు అవసరమైన స్పష్టతపై చర్చ జరగాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పారు. ‘మనతెలంగాణ’ లాంటి సామాజిక స్పృహ కలిగిన పత్రికలు (ప్రస్తుతానికి ఇదొక్కటే!) ఈ అంశంమీద పలురంగ ప్రముఖుల అభిప్రాయాలను సేకరించి ప్రచురిస్తున్నది. 

ఇద్దరు మహిళా యూట్యూబ్ జర్నలిస్టుల వ్యవహారాన్ని రేవంత్ రెడ్డి ప్రస్తావిస్తూ, వారిపై ప్రభుత్వం కఠిన చర్యలు తీసుకున్నట్లు వెల్లడించారు. అధికారాన్ని విమర్శించొచ్చుగానీ, వ్యక్తిగత దూషణలకు పాల్పడటం అనాగరికమన్నారు. ఆ ఇద్దరు మహిళల ప్రవర్తనను ఉద్దేశించి, వారి అసభ్యకరమైన కంటెంట్‌పై చర్య తీసుకున్న ప్రభుత్వం, ప్రభుత్వం మీద చేసే విమర్శల విషయంలో జీరో టాలరెన్స్ పాలసీ పాటిస్తుందని, వ్యక్తిగత విమర్శలు చేస్తే అవసరమైన చర్య కూడా తీసుకుంటుందని సీఎం హెచ్చరించారు. మీడియా స్వేచ్ఛకు అనుగుణంగా విలేఖరుల తీరు బాధ్యతాయుతంగా ఉండాలని, వ్యక్తిగత దూషణలు సహించబోమని స్పష్టంగా తెలియజేశారు. చర్చల ద్వారా అసలు ‘పాత్రికేయ వృత్తి’ అంటే ఏమిటనే దానిపై శాసనసభలో స్పష్టత తీసుకురావాలని, అసలు-సిసలైన పాత్రికేయిల జాబితా  రూపొందించాలనీ ముఖ్యమంత్రి సూచించారు.

శాసనసభలో ఈ సందర్భంగా ‘ముసుగును తొలగించి, బట్టలు ఊడదీసి కొడతామని, ప్రజల ముందు ఊరేగిస్తాం’ అని ముఖ్యమంత్రి చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆందోళనకరంగా అనిపించాయి. శబ్దతీవ్రత ఆయనకు పూర్తిగా మద్దతు ఇస్తున్నవారికీ షాక్ ఇచ్చాయి. విమర్శించేవారికి చురకలంటించడం రాజకీయాల్లో కొత్తేమీ కాదు. కానీ వ్యక్తిగత స్థాయికి తగ్గి చేసిన విమర్శలకు బదులుగా న్యాయపరంగా ముందుకు వెళ్లాల్సింది. "అంటురోగ కారకమైన దోమను చంపేందుకు ఇంటినే కాల్చేస్తారా?" అన్న చందంగా ఈ వ్యవహారం మారిపోయిందని విశ్లేషకుల భావన. దూషణలను ఖండించాల్సిన వ్యక్తే ఘాటైన భాషను ఉపయోగించటం ఎంతవరకు సమంజసమనే ప్రశ్న లేచింది. మీడియా బాధ్యతగా వ్యవహరించాలనే నిబద్ధత ఉంటే, అసెంబ్లీ, ప్రభుత్వాలకూ వాక్చాతుర్యంతో స్పందించే సంయమనం అవసరమేమిటో ఈ ఉదంతం ఆలోచింపజేస్తోంది.

ఇదిలా వుండగా, రాజకీయ నాయకులే తాము చెప్పే మాటలకు గౌరవం కల్పించుకోకపోతే, మీడియాను బాధ్యతాయుతంగా ఉండమని ఎలా చెప్పగాలుగుతారనే ప్రశ్న కూడా ఉత్పన్నమౌతున్నది. అసెంబ్లీలో ప్రతిపక్ష నాయకులను ఉద్దేశించి ‘స్ట్రెచర్ నుంచి మార్చురీకి పంపిస్తా’ అన్న వ్యాఖ్యలు, అసలు రాజకీయ సంస్కృతి ఏమవుతోందన్న అనుమానాలను రేకెత్తిస్తున్నాయి. రాజకీయ మైదానమే ఒక కామెడీ స్టేజ్‌లా మారితే, మీడియా కూడా అంతే రీతిలో వ్యవహరించకతప్పదనే భావనకు దారితీసే ప్రమాదం వున్నది. బీఆర్‌ఎస్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ దీనిని మీడియాపై దాడిగా అభివర్ణించగా, రేవంత్ రెడ్డి మాత్రం పాత్రికేయ ధర్మాన్ని నిర్వచించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందన్నారు. ఇరువురి అబిప్రాయాలు కూడా చర్చనీయాంశమే. సోషల్ మీడియా స్వేచ్ఛ ఏమిటి? మర్యాదారహితమైన వ్యాఖ్యలు చేసే జర్నలిస్టులను ఏ విధంగా నియంత్రించాలి? ఈ ప్రశ్నలు సామాజికంగా చర్చించాల్సినవే.

ఈ ఉదంతం కేవలం మీడియా స్వేచ్ఛకే పరిమితం కాదు. శాసనసభ లాంటి పవిత్రమైన వేదికమీద రాజకీయనేతలు అనుసరించాల్సిన పార్లమెంటరీ భాషాప్రయోగాలను తామే పాటించకుంటే, మీడియాను సంయమనంగా ఉండమని చెప్పగలమా? అసలు రాజకీయ నాయకులే విమర్శలు ఆహ్వానించాలి, కానీ ప్రతిసారి ప్రతిస్పందన జుగుప్సాకరంగా ఎందుకు మారుతోంది? ఎందుకు మారాలి? ప్రజాస్వామ్యంలో విమర్శలు సహజమే. అయితే, దూషణల స్థాయిని నిర్ణయించే బాధ్యత ఒక సమాజంగా అందరిమీదా ఉంది. 

అందుకే, ప్రశ్న ఏమిటంటే, మీడియా సంయమనం పాటించాలా? లేదా రాజకీయ నాయకులే తమ భాషను మెరుగుపరచుకోవాలా? విమర్శించదలిచినప్పుడు సంయమనంతో, అక్షరసత్యంగా, న్యాయపరంగా స్పందించడం రాజకీయ పరిపక్వత. హద్దులు దాటి స్పందిస్తే, సమస్యను పరిష్కరించాల్సింది పోయి మరింత పెంచినట్టే.  వాస్తవానికి, వాస్తవాలను తర్కబద్ధతతో స్పందిస్తే చాలని అనేక సందర్భాల్లో స్పష్టమైంది. కానీ, ఘాటైన పదజాలంతో సమస్యను మరింత పెంచుకోవటం, మరింత జటిలం చేయడం ఎంతవరకు అవసరమో? ప్రభుత్వాలకు ప్రజా విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకునే బాధ్యత ఉంది. అదే విధంగా, పాత్రికేయులు కూడా తమ బాధ్యతను నిర్వర్స్తిస్తూ, హద్దులు దాటకూడదని అహర్నిశం గుర్తుచేసుకోవాలి. మితిమీరిన విమర్శలు కూడా నాశనానికే దారితీస్తాయని ఈ సంఘటన మనకు నేర్పే గుణపాఠం!

సుమారు రెండు దశాబ్దాల క్రితం, ప్రస్తుతం ‘మనతెలంగాణ’ దినపత్రిక సంపాదకుడుగా పనిచేస్తున్న సీనియర్ పాత్రికేయుడు దేవులపల్లి అమర్, ప్రెస్ అకాడెమీ అధ్యక్షుడిగా వున్నప్పుడు, న్యూఢిల్లీ కేంద్రంగా డాక్టర్ ఎన్ భాస్కర్ రావు అధ్యక్షతన పనిచేస్తున్న ప్రముఖ మీడియా సంస్థ ‘సెంటర్ ఫర్ మీడియా స్టడీస్’- ప్రెస్ అకాడెమీ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ‘మీడియాకు లక్ష్మణరేఖ అవసరమా?’ అన్న అంశం మీద నిర్వహించిన సదస్సులో దేశవ్యాప్త మీడియా దిగ్గజాలు పాల్గొని తమ విలువైన అభిప్రాయాలు వెల్లడించారు. వాటిని పుస్తక రూపంలో తెచ్చి అప్పటి ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డితో న్యూఢిల్లీలో ఆవిష్కరించడం జరిగింది. అక్షరలక్షలు చేసే ఆ ఉపన్యాసాల సారాన్ని వర్తమాన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అన్వయించుకుని, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి సూచనల మేరకు ముందుకు సాగితే కొంత మేరకు పరిష్కార మార్గాన్ని కనుగొనవచ్చేమో! మీడియారంగ ప్రముఖులు ఈ దిశగా ఆలోచన చేయాలని విజ్ఞప్తి. 

చివరగా ఒక్క మాట. ‘కలం కూలీ’ స్వర్గీయ జి కృష్ణ గారు తన ‘విలేఖరి లోకం’ (దేవులపల్లి అమర్ సంపాదకుడుగా వున్నప్పటి ప్రజాతంత్ర వారపత్రికలో ప్రచురించిన ఆయన వ్యాసాల సంకలనం) పుస్తకానికి ‘అవ్యక్త కోలాహలం’ శీర్షికన ముందు మాట రాస్తూ, ‘నా విలేఖరిత్వం జారచోర భజనా? నా విలేఖరిత్వం దేశానికి సేవా? అని ప్రశ్నించుకుని, కోలాహలంగా నిలిచిన తన అనుభవాన్ని చెప్పుకోవడానికి అవకాశం ఇచ్చిన అమర్ కు ధన్యవాదాలు చెప్పాడు. కృష్ణ గారి మాటల్లో ఏమైనా సందేశం వున్న్నదా? వుంటే ఆస్వాదించాలని మనవి.

Wednesday, March 26, 2025

రోగం కన్నా ఔషధమే ప్రమాదకరమైతే ఎలా? : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 రోగం కన్నా ఔషధమే ప్రమాదకరమైతే ఎలా?

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ఆంధ్రజ్యోతిదినపత్రిక (26-03-2025)

ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి మార్చి 15న రాష్ట్ర శాసనసభలో గవర్నర్ జిష్ణుదేవ్ వర్మ ప్రసంగానికి ధన్యవాదాలు తెలియచేసే తీర్మానంపై జరిగిన చర్చకు సమాధానం ఇస్తూ, సుమారు రెండున్నర గంటలపాటు అనర్గళంగా, సమగ్రంగా, వ్యూహాత్మకంగా చేసిన సుదీర్ఘ ప్రసంగం ఆయన విమర్శకులను సైతం ఆకట్టుకున్నది. వివిధ సామాజిక అంశాలను, ప్రధానంగా మీడియా, అందునా డిజిటల్ మీడియా బాధ్యతకు, ప్రవర్తనా నియమావళికి సంబంధించి రేవంత్‌ సూటిగా ప్రసంగించారు. 

డిజిటల్, సామాజిక మీడియా పాత్ర, ఆమోదయోగ్యమైన ప్రమాణాలను పాటించడంలో స్పష్టమైన అసమతుల్యత, యూట్యూబ్ పాత్రికేయులు ఉపయోగిస్తున్న అవమానకరమైన, అసభ్యకరమైన భాషకు సంబంధించి, సూటిగా, సుతిమెత్తగా ముఖ్యమంత్రి గమనికలు, చేసిన సూచనలు, సమకాలీన సమాచార ప్రసార వ్యవస్థలో నిండినిభిడీకృతమై పోయిన అనైతికతను, తత్కారణాన నియంత్రణ అవసరాన్ని సుస్పష్టతతో బహిర్గతం చేశాయి. మీడియా బాధ్యతను సమర్థవంతంగా నిర్వచించాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన గంభీరంగా, భావోద్వేగంతో ఉద్ఘాటించారు. 

ఇద్దరు మహిళా యూట్యూబ్ జర్నలిస్టుల ప్రవర్తన దీనికి నేపథ్యం. వారు తమ వీడియో కార్యక్రమంలో వినియోగించిన భాషను సిఎం ఉటంకిస్తూ, ఓ ప్రత్యేకమైన సంఘటనను స్పష్టంగా, సూటిగా ప్రస్తావించారు. ఆ ఇద్దరు జర్నలిస్టులు తనపై వ్యక్తిగతంగా, అవమానకరంగా, దూషణాత్మక అంశాలతో వీడియో పోస్ట్ చేసినందుకు వారిద్దరూ అరెస్ట్ అయ్యారని రేవంత్ వెల్లడించారు. ప్రజా ప్రతినిధులపై విమర్శలు చేయడం ప్రజాస్వామ్యంలో సహజమే కానీ, వ్యక్తిగత దూషణలు, అభద్రత భాష వినియోగం మాత్రం నీతిబాహ్యంగా, పరిమితులకు, హద్దులకు అందకుండా వుండడాన్ని ముఖ్యమంత్రి నిర్ద్వందంగా ఖండించారు. దూషణాత్మక కంటెంట్‌ను అప్‌లోడ్ చేయడంపై ప్రభుత్వం జీరో టాలరెన్స్ విధానం అమలు చేస్తుందని, కాకపోతే, ‘నేను చేసే ప్రతిచర్యను చట్ట పరిమితుల్లోనే చేస్తాన’నీ ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించారు. అసభ్యకరంగా, నిరాధారంగా, దూషణాత్మకంగా వ్యాఖ్యలు చేసే వ్యక్తులు జర్నలిస్టులు కాదని, వారిని నేరస్తులుగా పరిగణిస్తామని హెచ్చరించారు.

ప్రభుత్వంపట్ల దూషణాత్మక కంటెంట్‌ను అప్‌లోడ్ చేయడం లేదా అవమానకరమైన భాష వాడటం వంటి తీరుపై ప్రభుత్వం జీరో టాలరెన్స్ విధానం అమలు చేస్తుందని, కాకపోతే, ‘నేను చేసే ప్రతి చర్యను చట్ట పరిమితుల్లోనే చేస్తాను’ అని ముఖ్యమంత్రి శ్లేషార్థంతో ప్రకటించారు. ముఖ్యమంత్రి పేర్కొన్న దాని ప్రకారం, సోషల్ మీడియా, డిజిటల్, యూట్యూబ్ ఆధారిత ఛానళ్ల పెరుగుదలతో, యదార్థ పాత్రికేయానికి, వ్యక్తిగత ప్రచారానికి మధ్యన గీతలు మందగించాయని, ఫలితంగా ఎవరు పాత్రికేయులు అనే మౌలికమైన ప్రశ్న ఉత్పన్నమైందని ఆయన ఆవేదన వ్యక్త పరిచారు. సిఎం రేవంత్ రెడ్డి ఇంతవరకు చెప్పింది సమంజసమే! 

జర్నలిజాన్ని నిర్వచించేందుకు, ప్రధానమైన యదార్థ జర్నలిస్టుల జాబితాను రూపొందించేందుకు శాసనసభ, పాత్రికేయ నియంత్రణ సంస్థలు, జర్నలిస్ట్ సంఘాలు ఉమ్మడిగా ప్రయత్నాలు మొదలు పెట్టాలని ముఖ్యమంత్రి సూచించారు. అసభ్యకరంగా, నిరాధారంగా వ్యాఖ్యలు చేసే వ్యక్తులు, దూషణాత్మక ప్రచారానికి పాల్పడితే, వారు జర్నలిస్టులుగా పరిగణించబడరని, నేరస్తులుగా పరిగణిస్తామని హెచ్చరించారు. అలాంటి వ్యక్తులపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని, వారి ముసుగును తొలగించి, బట్టలు ఊడదీసి కొడతామని సీఎం రేవంత్ రెడ్డి స్పష్టం చేశారు. అలా అసభ్యకరమైన భాషను ఉపయోగిస్తూ కంటెంట్‌ను పోస్ట్ చేసే డిజిటల్ మీడియా జర్నలిస్టులను, ముఖ్యంగా యూట్యూబ్ ఛానళ్లను నడిపేవారిని శిక్షించేందుకు శాసనసభలో కొత్త చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టే ప్రతిపాదనను ముఖ్యమంత్రి ముందుకు తెచ్చారు. 

ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు మీడియాలో, మేథాజనబాహుళ్యంలో చర్చనీయాంశమైనాయి. డిజిటల్ మీడియా, సోషల్ మీడియాలు బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పాయని కొందరి భావన. మీడియా కొన్ని హద్దులను పాటించాలా? దాన్ని ఒక స్వతంత్ర పౌర సమాజం లేదా వృత్తిపరమైన సంస్థ పర్యవేక్షించాలా? అనే విషయాలపై విస్తృత చర్చ జరగాలి. భారతదేశంలో పత్రికా స్వేచ్ఛ రాజ్యాంగం కల్పించిన వాక్‌ స్వాతంత్ర్యం స్వేచ్ఛ హక్కు కింద రక్షణ పొందుతున్నది. ఇది భారత ప్రజాస్వామ్య విశిష్టతకు సంకేతంగా పరిగణించబడుతున్నది. మీడియా నిష్పాక్షికత, బాధ్యత, ప్రతిస్పందనశీలత వంటి ప్రమాణాలను అనుసరించాలని ఈ హక్కు ఆశిస్తుంది. 

పాత్రికేయ బాధ్యతారాహిత్యాన్ని ఎవరు నియంత్రించాలి? ఎవరు ఈ సమస్యను పరిష్కరించాలి? ఇది వృత్తిలో వున్న జర్నలిస్టుల సామూహిక బాధ్యతా? నిర్వాహక యాజమాన్య సంస్థలదా? ప్రభుత్వానిదా? స్వతంత్ర సంస్థలు లేదా వ్యక్తుల కూటమి ఈ బాధ్యత తీసుకోవాలా? ప్రస్తుత పరిస్థితి మరింత దిగజారిపోకుండా ఎలాంటి చర్యలు చేపట్టాలి? సమస్య పరిష్కారానికి పరిరక్షక చర్యలు తీసుకోవాలా? ఇలా అనేకానేక ప్రశ్నలు ఎప్పటికప్పుడు తలెత్తుతున్నాయి. భవిష్యత్తులో కూడా తలెత్తక మానవు. ఎప్పటికప్పుడు సందర్భోచితంగా జవాబులు, తాత్కాలిక ఉపశమనాలు లభిస్తూనే వున్నాయి. మళ్లీ మళ్లీ ప్రశ్నలు పునరావృతం అవుతూనే వున్నాయి. ఈ నేపధ్యంలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి సూచన చాలా ప్రాముఖ్యతగలదే కాకుండా, సమకాలీన పరిస్థితులకు వందశాతం సముచితమైనదనాలి. 

ఈ ప్రమాణాలు ‘ఫోర్త్ ఎస్టేట్’ అనే భావనలో అంతర్భాగం. హక్కులు, ప్రత్యేకాధికారాలను బాధ్యతలు, కర్తవ్యాలతో సమతుల్యం చేయకపోతే ఏ వ్యవస్థ అయినా సమర్థవంతంగా పనిచేయదు. కాకపోతే, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి శాసనసభలో ఉపయోగించిన హెచ్చరిక పదాలు, తనను వ్యక్తిగతంగా దూషించినవారిని ఉద్దేశించినవే అయినప్పటికీ, వాటి తీవ్రత ఆ వీడియో కంటెంట్‌ను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన వారిని సైతం విభ్రాంతికి గురి చేసింది. ‘‘ముసుగును తొలగించి బట్టలు ఊడదీసి కొడతాం, ప్రజల ముందు ఊరేగిస్తాం,’’ అనే వ్యాఖ్యలు ఒకింత ఆందోళన కలగచేశాయి. వ్యక్తిగతంగా అవమానపరుస్తూ, అసభ్య పదజాలంతో దూషణాత్మకంగా సాగే జర్నలిజాన్ని నిర్ద్వంద్వంగా ఖండించాల్సిందే.

అయితే, ముఖ్యమంత్రిని ఈ స్థాయికి నడిపించిన ఆ ఆగ్రహావేశం ‘రుగ్మత కన్నా ఔషధమే ఆందోళనకరమైతే ఎలా?’ అనే పాత సామెతను గుర్తుచేస్తున్నది. ఇది తనకు తానే నష్టం కలిగించుకునే చర్య. పత్రికా విలువలు కాపాడాలనే విషయంలో ఎవరూ రాజీపడకూడదు. తప్పుడు సమాచారాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. కానీ, ‘ప్రజాస్వామ్య ఆలయం’గా లేదా దేవాలయ గర్భగుడి లాంటి పవిత్ర స్థానంగా పరిగణింపబడే శాసనసభ మధ్యలో, తీవ్ర పదజాలాన్ని ఉపయోగిస్తూ ప్రతిదాడికి దిగడం అనవసరం. దీన్ని చిన్న గాయానికి పెద్దాసుపత్రిలో చికిత్స చేయడం లాంటిదిగానో, కుళాయి లీక్‌ను చక్కదిద్దేందుకు సింక్‌ను పగలగొట్టడం లాంటిదిగానో, తలనొప్పిని తప్పించుకోవడానికి సుత్తితో కొట్టుకోవడం లాంటిదిగానో భావించాలి. ఆ ఇద్దరు యూట్యూబ్ మహిళా జర్నలిస్టులు హద్దులు దాటి వ్యవహరించారనేది నిజమే కావచ్చు. చట్టపరమైన చర్య తీసుకోవడం కూడా పూర్తిగా సమంజసమే కావచ్చు. అయితే, వారి చర్య హద్దులు మీరినదైతే, రేవంత్‌రెడ్డి వ్యాఖ్యలు సభ గడప దాటి, అంతస్తు దాటి, మొత్తం భవనాన్ని దాటి వెళ్లాయి! 

తప్పుడు సమాచార ప్రసారానికి ప్రభుత్వ బాధ్యతకు మధ్య జరిగిన ఈ యుద్ధంలో ప్రభుత్వ ప్రతిస్పందన మరింత శాంతంగా, సూక్ష్మంగా ఉండాల్సింది. జర్నలిస్టుల కథనం మార్గభ్రష్టమైనదే కాబట్టి, వాస్తవాధారంగా చేయాల్సిన ఖండన లేదా చట్టపరమైన తీవ్రమైనచర్య సరిపోయేది. శాసనసభ వేదిక నుండి ముఖ్యమంత్రి కటువైన పదజాలంతో జరిపిన ఈ మౌఖిక దాడి సమస్యను మరింత జటిలం చేయడమే గాక, ఆ ఇద్దరు మహిళా జర్నలిస్టుల పట్లే సానుభూతిని పెంచేదిగా ఉంది. విచిత్రమేమిటంటే– అదే శాసనసభలో గౌరవ సభ్యులు స్వేచ్ఛగా మాట్లాడే హక్కును పూర్తిగా వినియోగించుకుంటారు. తీవ్ర ఆరోపణలు, పరస్పర దూషణలు కూడా అక్కడ జరుగుతుంటాయి.

విచిత్రమేమంటే, అదే శాసనసభలో గౌరవ సభ్యులు సాధారణంగా, స్వేచ్ఛగా మాట్లాడే హక్కును పూర్తిగా వినియోగించుకుంటారు. తీవ్ర ఆరోపణలు, పరస్పర దూషణలు కూడా అక్కడ సహజంగానే జరుగుతుంటాయి. శాసనసభ వెలుపల నేతల మధ్య జరిగే వాగ్వివాదాలైతే మరీ శ్రుతిమించిపోతాయి. ఇదంతా మనం రాజకీయ వ్యూహంలో భాగంగా పరిగణించి పట్టించుకోవటం మానేశాం. రాజకీయ నాయకుల అనియంత్రిత వ్యాఖ్యలు సహజంగా అంగీకరించబడినప్పుడు, ఆ యూట్యూబ్ వీడియోలో వాడిన పదజాలం విషయంలో అంతస్థాయి నైతిక ఆగ్రహం వ్యక్తీకరించడం, చట్టపరమైన చర్యలకు మించి అడుగులు వేసే ప్రయత్నం చేయడం అవసరమా అన్న ప్రశ్న సహజంగా ఉత్పన్నమవుతుంది. నాయకులు అన్యాయమైన విమర్శలకు గురి కావడం రాజకీయ వృత్తి జీవితంలో సహజం. అంతమాత్రాన అనవసరమైన తీవ్రతతో స్పందించడం వల్ల, ప్రత్యర్థి వేదికను మరింత బలపరిచినట్లే అవుతుంది. దీనివల్ల సంఘర్షణ వాస్తవాల స్థాయిలో కాకుండా, భావోద్వేగాల స్థాయిలోకి మారిపోతుంది. ఉన్నత స్థాయిలో కనిపించాలనుకునే వ్యక్తే ఆగ్రహావేశంతో స్పందిస్తే, అది అవమానానికి గురి చేసిన వారికి సానుభూతిని కలిగించే ప్రమాదం ఉంది. 

రాజకీయ నాయకులే ఉన్నత ప్రమాణాలను పాటించనప్పుడు, యూట్యూబ్ లేదా సోషల్ మీడియా జర్నలిస్టులు బాధ్యతగా వ్యవహరించాలని ఎలా ఆశించగలం? ఇటీవల రేవంత్‌రెడ్డి మాజీ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ గురించి, ఇతర బీఆర్ఎస్ నాయకుల గురించి మాట్లాడుతూ, ‘‘గౌరవం (‘స్టేచర్’) గురించి మాట్లాడుతున్నారు. కానీ వారు ఇప్పటికే స్ట్రెచర్‌పై ఉన్నారు. త్వరలోనే మార్చురీలో చేరతారు,’’ అని వ్యాఖ్యానించారు. ఇది రాజకీయ వేదికను పిల్లల పాఠశాల స్థాయిలో తిట్ల యుద్ధంగా మార్చడమే. మీడియా నుండి గౌరవాన్ని కోరుకుంటూనే, రాజకీయ వేదికలపై తిట్లతో విరుచుకుపడటం అంటే– ‘నేను చెప్పినట్లు చేయాలి, నేనూ చేసేలా కాదు’ అన్నట్టే! శాసనసభ తక్కువగా నియమాల రూపకల్పన మండలి, ఎక్కువగా హాస్యభరిత వేదికలా మారినప్పుడు, మీడియా సైతం ఆజానుబాహుగా సృజనాత్మక స్వేచ్ఛ తీసుకోవడంలో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు. మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి ఎం వెంకయ్యనాయుడు ఒక వేదిక మీద మాట్లాడుతూ ‘వివేకం, గౌరవం, మర్యాద’ అనే మూడు విలువలు ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలని పేర్కొన్నారు.

ఇవి ‘చర్చించు, వాదించు, నిర్ణయించు’ అనే మూడు సూత్రాల ఆధారంగా మనగలుగుతాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. బహిరంగంగా ప్రకటనలు చేసే సమయంలో ఈ ప్రామాణిక సూత్రాన్ని గుర్తుపెట్టుకునే రాజకీయ నాయకులు చాలా తక్కువ. ఈ ధోరణి తెలంగాణలో ప్రత్యేకంగా పెరుగుతూ ఉంది. అయితే, రాత్రికి రాత్రి రాజకీయాల్లో ప్రవేశించిన నాయకులు ఎలా ప్రవర్తించాలి అనేది ఎవరు నేర్పించగలరు? శాసనసభలో మీడియా పట్ల ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి ప్రదర్శించిన ఆగ్రహం వెనుక సమర్థమైన కారణమే ఉండవచ్చు గానీ, ఆయన స్పందనలోని తీవ్ర పదజాలం మాత్రం భిన్నంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది. వాస్తవం, బాధ్యత కోసం జరిగే పోరాటంలో, సూక్ష్మత, నియంత్రణలు ఆగ్రహం కంటే ఎక్కువ శక్తివంతమైనవి. ఎప్పుడు ప్రతిస్పందించాలి, ఎప్పుడు మౌనం పాటించాలి అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడంలోనే రాజకీయ ప్రౌఢత ఇమిడి ఉంటుంది.

Sunday, March 23, 2025

పిండోత్పత్తి క్రమం, సప్త ద్వీపాల, సప్త సముద్రాల ఆవిర్భావం .... శ్రీ మహాభాగవత కథ-28 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 పిండోత్పత్తి క్రమం, సప్త ద్వీపాల, సప్త సముద్రాల ఆవిర్భావం

శ్రీ మహాభాగవత కథ-28

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (24-03-2025)

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

జీవుడికి పూర్వ జన్మలో చేసుకున్న కర్మానుసారం తిరిగి పునర్జన్మ ఇచ్చే మహానుభావుడు ఈశ్వరుడు మాత్రమే!! కాబట్టి జీవుడు దేహ సంబంధాన్ని పొందే క్రమంలో పురుషుడి వీర్యంగా మారి స్త్రీ గర్భంలో ప్రవేశిస్తాడు. ఒక్క రాత్రికి ‘కలిల’మై (శుక్ర-శోణిత సంయోగం), అయిదు రాత్రులకు ‘బుద్బుద’ మై (బుడగ), పడవ దినానికి రేగు పండంత అయ్యి, ఆ పైన మాంస పిండమై, ఆపై గుడ్డు ఆకారాన్ని పొందుతాడు. ఆ మీద నెలకు శిరస్సు, రెండు నెలలకు కాళ్లు-చేతులు పుడతాయి. మూడు నెలలకు గోళ్లు, రోమాలు, ఎముకలు, చర్మం, నవరంధ్రాలు కలుగుతాయి. నాల్గవ నెలకు రసం, రక్తం, మాంసం, మేధస్సు, ఆస్థి, మజ్జ అనే సప్త ధాతువులు ఏర్పడుతాయి. అయిదవ నెలకు ఆకలి దప్పికలు కలుగుతాయి. ఆరవ నెలలో మావి చేత కప్పబడి తల్లి కడుపులో కుడి భాగాన తిరుగుతూ, తల్లి తిన్న అన్నపానాదాల వల్ల తృప్తిని పొందుతాడు. 

ఇక అక్కడి నుండి ధాతువులు (వాత, పిత్త, శ్లేష్మాలు) కలిగి, సూక్ష్మ జీవులతో నిండిన మలమూత్రాదుల గోతులలో తిరుగుతూ, క్రిములు పాకి భాద పెటుతుంటే మూర్చలో మునిగిపోతాడు. తల్లి తిన్న కారం, చెడు, ఉప్పు, పులుపు మొదలైన తీవ్రమైన రసాలతో బాధపడుతున్న శరీరావయవాలు కలవాడై మావితో కప్పబడి, బయటకు ప్రేగులతో కప్పబడి, మాతృగర్భంలో శిరస్సు వంచుకుని, వంగి పడుకుని ఉంటాడు. తన అవయవాలు కదల్ప లేక పంజరంలో చిక్కుకున్న పక్షిలాగా ఉంటాడు. భగవంతుడు ఇచ్చిన జ్ఞానంతో పూర్వ జన్మలలో చేసిన పాపాలను తలచుకుని దీర్ఘమైన నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, కొంచే సుఖం కూడా లేకుండా ఉంటాడు. 

ఏడవ నెలలో జ్ఞానం కలిగి, కదలికలు ప్రారంభమై, మలంలోని క్రిములతో కలసి ఒక్క దిక్కున ఉండకుండా, గర్భంలో సంచరిస్తూ, ప్రసూతి వాయువులకు కంపించిపోతూ ఉంటాడు. అప్పుడు దేహాత్మ దర్శనం కలిగి, తిరిగి గర్భవాస దుఃఖానికి చింతిస్తూ, బంధవ రూపములైన సప్త ధాతువులతో బద్ధుడై, రెండు చేతులు జోడించి, దీనవదనుడై, జీవుడు తాను ఎవ్వనిచే గర్భవాసవ క్లేశాన్ని అనుభవించడానికి నియమించా బడ్డాడో ఆ సర్వేశ్వరుడిని స్తుతిస్తాడు.  ఇలా స్తుతిస్తూ, స్వచ్చమైన జ్ఞానం కలవాడిన జీవుడు గర్భం నుండి బయటకు రాకుండా తొమ్మిది మాసాలు గడుపుతాడు. ఆ తరువాత పదవ మాసం రాగానే జీవుడు అధోముఖుడై ఉచ్చ్వాస నిస్శ్వాసాలు లేకుండా దుఃఖంతో బాధపడుతూ, జ్ఞానాన్ని కోల్పోయి, రక్తసిక్తమైన శరీరంతో క్రిమిలాగా నేలమీద పడి ఏడుస్తూ జ్ఞానహీనుడై జడుడి లాగా అయిపోతాడు. తన భావాన్ని అర్థం చేసుకోలేని ఇతరుల వల్ల పెంచబడుతూ, తన కోరికలను చెప్పుకోలేక, అనేక పురుగులతో కూడిన ఒక పక్కమీద పడుకుంటాడు. అవయవాలలలో ఎక్కడ దురద వేసినా గోక్కోలేక, కూర్చోలేక, లేవలేక, నడవలేక, ఓపిక చాలక, జనాన్ని కోల్పోయి ప్రవర్తిస్తూ ఉంటాడు. ఈ ప్రకారం శైశవంలో ఆ అనుభవాలను పొందుతూ పెరుగుతుంటాడు జీవుడు. 

సప్త ద్వీపాల, సప్త సముద్రాల ఆవిర్భావం

స్వాయంభవ మనువు కుమారుడు ప్రియవ్రతుడు, బ్రహ్మ ఆదేశానుసారం, తనకు మనస్సులో తపస్సు చేయాలని కోరిక ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాపలన చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. అలా సుఖంగా రాజ్యపాలన చేస్తూ, విశ్వకర్మ ప్రజాపతి కుమార్తె అయిన బర్హిష్మతిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె వల్ల సంతానం-పదిమంది కొడుకులను, ఒక కూతురును పొందాడు. రాజ్యపాలన చేస్తున్న రోజుల్లో ఒకనాడు, సూర్యుడు మేరుపర్వతానికి ఒకవైపున చీకటి కలిపించే సందర్భంలో, ఆ చీకటిని పోగొట్టడానికి, సూర్యుడి రథంతో సమానమైన వేగం, తేజస్సు కలిగిన రథాన్ని ఎక్కి, రాత్రులను పగలుగా చేస్తానని ఏడురోజులపాటు రెండో సూర్యుడిలాగా రథాన్ని పోనిచ్చాడు. రథ చక్రం తాకిడికి భూమ్మీద గోతులు ఏర్పడ్డాయి. అవే సప్త సముద్రాలయ్యాయి. ఆ సముద్రాల మధ్య భాగం ఏడు దీపాలయ్యాయి. మేరుపర్వతం చుట్టూ ప్రియవ్రతుడు తన రథంతో ఏడుసార్లు ప్రదక్షిణం చేశాడు కాబట్టి సముద్రాలు, ద్వీపాలి సప్త సంఖ్యలో వచ్చాయి. 

ఆ సప్త ద్వీపాలు: జంబూ ద్వీపం, ప్లక్ష ద్వీపం, శాల్మలి ద్వీపం, కుశ ద్వీపం, క్రౌంచ ద్వీపం, శాక ద్వీపం, పుష్కర ద్వీపం. వీటిలో జంబూ ద్వీపం లక్ష యోజనాల పరిమితి కలది. అక్కడి నుండి ఒక్కొక్క ద్వీపం ముందుదాని కంటే తరువాతది రెండు రెట్లు పెద్దగా ఉంటుంది. ఇక సప్త సముద్రాలు ఇవి: లవణ సముద్రం, ఇక్షు సముద్రం, సురా సముద్రం, ఘృత (నేటి) సముద్రం, పాల సముద్రం, దధి (పెరుగు) సముద్రం, జల సముద్రం. సముద్రాలు ద్వీపాలకు అగడ్తల లాగా ఉన్నాయి. సముద్రాలు, ద్వీపాలు ఒకదానితో ఇంకొకటి కలిసి పోకుండా, సరిహద్దులు పెట్టినట్లు వరుస తప్పకుండా ఏర్పడడం చూసి, సకల జీవులూ విస్తుపోయాయి. 

                      (బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా) 



REVIVING ANCIENT GURUKUL SYSTEM : Vanam Jwala Narasimha Rao

 REVIVING ANCIENT GURUKUL SYSTEM

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (23-03-2025)

    {Vidyaranyam located in Chippalapally village in Kandukur mandal of Rangareddy district, is rooted in the ancient gurukul system. It seamlessly integrates Rigveda and Krishna Yajurveda studies with formal education, nurturing scholars deeply rooted in Sanatana Dharma. It even has a tie-up with IIT Madras. It will soon establish a Centre for Brahmin Excellence with a broad-based approach to support Brahmins} - Editor's Synoptic Note

    Many in the Brahmin community are unaware of the remarkable achievements of a confident and enthusiastic 50-year-old Shashi Bhushan Somayaji Madugula, an extraordinary person with diverse academic and artistic background. A law graduate, astrology postgraduate, talented in Carnatic music, proficient in flute, saxophone, mridangam and veena, Shashi Bhushan is all in all. As the founder chairman of the progressive Vedic center Vidyaranyam in Chippalapally village in Kandukur mandal of Rangareddy district, about 50 km from Hyderabad city center, he established a unique Vedapathashala in 2015 with just two students.

    Today, in a sprawling 6-acre ancestral property of Shashi Bhushan, the Vedic center has grown into a thriving institution with 111 students, with the first batch entering into class 10, offering a holistic and integral education system, entirely free of cost. The vision of Vidyaranyam is to expand the Pathasala to 500 students by 2029. Its steady growth is catching the attention of several Brahmin organizations and individuals by frequent visits to the place.

    The six-acre Vidyaranyam and Veda Pathasala campus is an integrated complex of ‘Veda Sadanam, Acharya Sadanam, Go Sadanam, Yaga Sadanam, Anna Sadanam, And Kreeda Sadanam,’ where Vedas are taught as a guidebook; acharyas guide and mentor; cows are taken care of; Hindu rituals are performed; feeding as a form of charity is considered; and a playground is provided for physical (Karrasamu), social, and cognitive growth among children. The uniqueness of the center is that, teachers are highly knowledgeable and dedicated to their students' learning, instilling a deep sense of respect for Brahmin, Hindu, and Indian culture and tradition in the children, which is to be valued greatly.

    Vidyaranyam is leading in reviving the ancient gurukul system for a glorious future. at a time when the essence of Vedas and Upanishads, which reflect the last composed layer of texts in the Vedas, are seldom imparted to the younger generation. Here is a person, Shashi Bhushan, who initiated the process systematically. Vedas contain spiritual, scientific, and intellectual knowledge, covering life and death to nature’s secrets. The Purusharthas, four major goals of human life dharma (righteousness), Artha (prosperity), Kama (desire), and moksha (salvation), which are the essence of Vedas, form part of Veda Pathasala teachings.

    The best part of Vidyaranyam strategy to convince parents and children is that after the child is provided an integrated education from age seven to seventeen, he will be handed over to the parents with an intermediate qualification done in English medium, abundantly backed by Vedic knowledge. Shashi Bhushan Somayaji hopes that a significant number of them, with this foundation, would be either professionals or would enter the civil services.

    This sort of holistic education in the long run may answer several pertinent doubts. For instance, everyone is made to believe that science means modern science only, history means modern history only, and medicine means modern medicine only, as they were evolved in the west. The emphasis till date is on empirical data and knowledge but not complete knowledge in its purest form. A child simultaneously learning Vedas and modern education will easily comprehend as to what is what.

    A ten-member group of conscientious individuals comprising former IAS officer, journalist, entrepreneur, chartered accountant, architect, management expert, industrialist, budding film director of the prospective ‘Center for Brahmin Excellence (CBE)’ on study tour visited the Vedic center on March 20, 2025, and spent three hours to have a detailed understanding of its functioning. The visit commenced with ‘Veda Asheervachanam’ by a group of 111 students.

    Founder Shashi Bhushan Sharma Madugula and his team briefed the CBE team about the activities, supported by Power point presentation. Madugula said that in his own ancestral land, with single determination and without anticipating any monetary benefit, he started this center 10 years ago with some core ideals. He emulated the ideal of the sun god in accomplishing work with the punctuality of sunrise and sunset. He recalled how Brahmins inherited the knowledge of Rishis and Adi Shankaracharya’s dharma. Shashi Bhushan revealed the thought behind the establishment of the center. ‘God has in his mind to get done a particular work from a particular individual, and I am destined to work for Sanatana Dharma,’ said Madugula.

    He expressed the hope that everyone who will be a product of gurukul would contribute to society. He explained the essence of dharma for happiness, Artha for Dharma, Vinayam for Artha, and the importance of gaining knowledge. For reaching health and wealth, sadhana is needed, which according to Shashi Bhushan, is possible only in a gurukul like the one he is running, where all-round development is possible. He was immensely happy while confidently expressing that in Vedapathashala, scholars are in the making, and character building as a major contribution is attempted there. With the ideal of Brahmins imbibing heritage and knowledge of rishis, his gurukul works, concluded Shashi Bhushan, his brief introduction.

    In a world increasingly driven by modern education and technology, Vidyaranyam stands as a beacon of hope, striving to preserve and promote India's timeless Vedic heritage. Rooted in the ancient gurukul system, Vidyaranyam seamlessly integrates Rigveda and Krishna Yajurveda studies with formal education, nurturing scholars deeply rooted in Sanatana Dharma. Interestingly, the center’s partnership with IIT Madras for teacher training is another brilliant move. It keeps teachers updated, including use of Artificial Intelligence.

    As part of the four quadrants holistic and integral education system, the center offers a 12-year comprehensive education covering Vedic Studies (Sharauta Yagas, Upanishads, Shastras, Rigveda, Krishna Yajurveda, And Sanskrit), arts and music (including mridangam and flute), go seva (care for cows, instilling values of compassion and service), modern education (English communication and computer skills), and formal academics (Telangana State Open Board Society curriculum for grade 10 and +2 stage or intermediate according to the national institute of open learning methodology, with opportunities for bachelor’s and master’s degrees in Vedic studies).

    With a vision to reach 500 students by 2029, the schematic expansion is supported by a dedicated team of Vedic Scholars who uphold the rigorous traditions of Vedic learning, academicians who ensure students receive well-rounded formal education, and dedicated volunteers who tirelessly work towards building a robust learning ecosystem.

    Notwithstanding the ambitious journey towards its goal of imparting free education even after the strength reaches 500, the center has a revenue model for sustenance. A monthly subscription model allows participation in (Jeeva Nadi) all five Yagas and Homas, ensuring constant spiritual upliftment.

    Raising contributions for daily anna santharpana, celebrating birthdays, anniversaries, upanayanas, and Shasthi Poorthi with the blessings of Veda Parayana and Anna Danam at Vidyaranyam, as contributions for participation, supports nourishing students with unadulterated dairy products while preserving native cow breeds.

    Vidyaranyam is driven by a dedicated team in ably assisting the founder Shashi Bhushan, including CEO Sirisha Pingali, Sunil Sathyavolu, Raja Sekhar Devarakonda, Pavan Narva, Ghanapatis Saikiran Joshi, Vignesh, and Sreevani Joshi, in addition to a team of Vedic scholars, formal education staff, and administrators.

    Infrastructure development, student enrollment, enhancing formal education, building a strong support system, dedicated volunteers, a think-tank to guide strategic decisions and shape the institution’s future, wisdom partners to bring deep insights from various disciplines, and a robust administrative team to ensure seamless operations and long-term sustainability. Each of these areas is crucial to fulfilling its vision of reviving the gurukul system while integrating modern education for a well-rounded and impactful learning experience etc. are the challenges facing it.

    The soon-to-be-established CBE with a broad-based approach to support Brahmins, intends to collaborate with Vidyaranyam progressive Vedic center in accordance with CBE aims and objectives in various fields, including civil services preparation, Vedic studies, multi-skill development, leadership, music, dance, literature, and the creation of a comprehensive knowledge repository.

Thursday, March 20, 2025

When the Cure is Worse Than Disease : Vanam Jwala Narasimha Rao

 When the Cure is Worse Than Disease

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (21-03-2025)

{If politicians cannot hold themselves to a higher standard, why expect restraint from the YouTube or Social Media Journalism. The precise threatening words used by CM Revanth Reddy on the floor of the Assembly, perhaps directed only at those abusing him, came as a shock even to those who strongly opposed the video content. Former Vice President of India M Venkaiah Naidu once said that ‘Decency, Dignity and Decorum’ are the three ingredients of democracy, upheld through ‘Debate, Discuss and Decide.’ Few political leaders seem to remember this cardinal principle. It is hard to see how a YouTube Video, however irresponsible, warrants such moral outrage beyond legal process} – Editor’s Synoptic Note. 

On March 15, 2025, Telangana Chief Minister Revanth Reddy delivered an impactful, strategic, and well-articulated two-and-a-half-hour reply during the Motion of Thanks to Governor Jishnu Dev Varma's address in the State Legislative Assembly. Covering a wide range of societal issues, especially media accountability, alongside the state’s financial health he calculatedly made observations and critiques on the role of digital media, its disconnect with accepted norms, and the use of derogatory language. He underscored the evolving challenges in the unethical information dissemination ecosystem and need for regulatory clarity.

The context was the conduct of two women YouTube journalists, referring to them sarcastically, quoting subtly but pointedly the specific incident using indecent language against him. He disclosed that the two journalists were arrested for allegedly posting defamatory content abusing in personal and offensive manner. The Chief Minister unequivocally condemned such behavior, stating that while criticism of public figures is acceptable in democracy, personal attacks, and abusive language amount to crossing ethical boundaries. He sternly warned YouTubers and digital media channels that the government would adopt zero-tolerance policy against those uploading abusive content or using derogatory language against the government. ‘Whatever I do, I will do within the ambit of the law.’ he asserted.

The CM pointed out that proliferation of social media and YouTube-based channels, the lines between genuine journalism and personal propaganda have blurred, raising the fundamental question of who qualifies as a journalist. He suggested that the Assembly, Regulatory Bodies, and Journalist Unions initiate a discussion to define journalism and compile a list of mainstream journalists. ‘Anyone not considered a journalist and engaging in defamatory propaganda will be treated as a criminal’ CM cautioned. He also proposed introducing legislation in the Assembly to punish digital media journalists, especially those running YouTube channels, for posting abusive content. Meanwhile, the two women journalists were granted bail by a local court on Mrach 17.

The CM, however, favored press freedom parallelly arguing for ethical and respectful journalistic conduct. As against this BRS working president preferred to describe it as an attack on press freedom. Both are debatable. It requires state level and nationwide debate on freedom or limits to media. It needs to ponder on mooting an independent civil society and professional group to monitor it. Indian press, played crucial role in sustaining democracy, before undergoing dramatic and traumatic changes, often crossing limits due to provocations and temptations. why this change? 

Most democracies exert restraint on the media, even though they operate free from government interference. In India, a free and independent media is protected under the constitutionally guaranteed freedom of speech. It assumes that the media is fair, free, and responsible, operating under certain checks and balances, the hallmark of Indian Democracy. Media is expected to observe standards of objectivity, responsibility, and responsiveness inherent in the concept of the Fourth Estate. The media itself is expected to maintain its own code of conduct and philosophy of self-restraint.

An independent body to promote responsibility, behavior standards, and self-discipline deserves consideration. No forum can function unless it balances rights and privileges with duties and obligations. The question is, who should regulate and implement this? who should bell the cat? Should it be working journalists, managements, government, independent organizations, or someone else? Should the situation be allowed to drift further? Should we think of some corrective measures? This is where CM Revanth Reddy’s suggestion is valid and highly relevant in this context.

However, the precise threatening words used by CM Revanth Reddy on the floor of the Assembly, perhaps directed only at those abusing him, came as a shock even to those who strongly opposed the video content. His statement that they would be ‘Stripped Naked, Thrashed, and Paraded in Public’ was jarring. His outburst, notwithstanding the defamatory reporting, which undoubtedly is no small matter, brings to mind an age-old problem or adage that, ‘The Cure Becomes Worse than the Disease.’ It is like setting the house on fire to kill an infectious mosquito, dramatic, destructive, and ultimately self-defeating. 

No one disputes that journalistic integrity matters and misinformation cannot be left unchecked. But taking the moral high ground by using sharp words on the Assembly floor, a ‘Sanctum Sanctorum’ or the ‘Temple of Democracy’ is like treating a paper cut with a chainsaw. It is akin to dealing with a leaky tap by smashing the sink or curing a headache with a hammer blow.

The two YouTube journalists undoubtedly crossed a line, and legal action would have been justified. But Revanth Reddy's sharp rebuke crossed the room, the floor, and possibly the entire building. 

In the battle between misinformation and state accountability, the latter must respond with calm precision, not emotional detonation. If the journalists’ work was misleading, a fact-based rebuttal or legal recourse would have been better sufficed. CM’s decision to launch a verbal missile attack from the legislative podium not only amplified the issue but also risked turning sympathy toward the very journalists he sought to discredit.

Ironically, this entire episode unfolded in the same Assembly where Honorable Members by and large, routinely engage in verbal free-for-alls, slinging accusations, and venomous insults at each other. Though these exchanges even outside the Assembly, may not match the content of the YouTube videos, personal attacks, character assassinations, and vulgarity are often shrugged off as part of the political game. If such unchecked tirades are deemed acceptable, it is hard to see how a YouTube video, however irresponsible, warrants such moral outrage beyond legal process.

Political figures often face unfair criticism and it comes with the job. But reacting with unchecked aggression not only elevates the opponent’s platform but also shifts the narrative from facts to feelings. If the goal was to protect the individual’s reputation, this approach may have done more harm than good. It is hard to look like the grown-up in the room when you are the one throwing the tantrum. When political mudslinging within and outside the Assembly reaches rock-bottom levels, with slurs and accusations flying faster than legislative bills, outrage over two journalists’ videos begins to look less like a stand for truth and more like selective outrage. 

If politicians cannot hold themselves to a higher standard, why expect restraint from the YouTube or Social Media Journalism. It is however, debatable and none to be accused lock, stock, and barrel.

For instance, in a recent outburst, CM Revanth Reddy said that his predecessor K Chandrashekhar Rao and BRS leaders who were talking about ‘Stature’ were already sent on the ‘Stretcher’ and would soon end up in the ‘Mortuary.’ His clever wordplay reflects the very brand of mockery that politicians are quick to condemn when directed at them. Reducing political discourse to schoolyard taunts while demanding dignity and decorum from the press is a classic case of ‘Do as I say, not as I Do.’ If the legislature itself resembles a comedy stage more than a law-making body, it is no wonder the press takes creative liberties. If political speech descends into parody, can journalistic satire be far behind?

Former Vice President of India M Venkaiah Naidu once said that ‘Decency, Dignity and Decorum’ are the three ingredients of democracy, upheld through ‘Debate, Discuss and Decide.’ Few political leaders seem to remember this cardinal principle while making public statements. This trend seems to be catching up, particularly in Telangana. But who can teach these ‘fly-by-night operators in politics’ to behave properly?

Ultimately, the CM’s outrage might have been justified, but the intensity and tone of his response should have been different. Political maturity lies in knowing when to attack and when to be silent. In the battle for truth and accountability, precision and restraint are powerful than outrage. After all, a controlled response often speaks volumes than an emotional outburst. 

Monday, March 17, 2025

కపిలాచార్యుడి తత్త్వజ్ఞానం, భక్తియోగం ..... శ్రీ మహాభాగవత కథ-27 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 కపిలాచార్యుడి తత్త్వజ్ఞానం, భక్తియోగం

శ్రీ మహాభాగవత కథ-27

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (17-03-2025)

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

కర్దమ ప్రజాపతి అరణ్యాలకు పోయిన తరువాత దేవహూతి కపిల మహర్షిని చూసి తనకు మోహాంధకారం నుండి బయటపడే ఉపాయం చెప్పమని అడిగింది. తల్లి వాక్యాలను విన్న కపిలుడు సమాధానంగా దేవహూతికి తత్త్వజ్ఞానం, భక్తియోగం తెలియ చేశాడిలా:

‘సంసార బంధానికి కారణమైన చిత్తాన్ని శ్రీహరి మీద లగ్నం చేస్తే అది మోక్ష కారణం అవుతుంది. “నేను” అనే అహంకారం, “నాది”’ అనే మమకారం మనస్సు నుండి విడివడినప్పుడు ప్రశాంతత కలుగుతుంది. సహనాన్ని కలిగి, సహృదయులై, శాంతమూర్తులుగా ఉంటూ, కర్మకా ఫలాలను విడిచి, నా పాదాలను ఆశ్రయించుకుని, నా గుణాలనే ధ్యానం చేస్తూ, నా కథలనే ప్రసంగిస్తూ, వాటిని వినడం వల్లే ఆనందాన్ని పొందుతూ ఉండేవారు పరమ భాగవతోత్తములు. నా లీలా విహారాలను చింతన చేస్తూ దానివల్ల పుట్టిన భక్తితో మనస్సు ఏకాగ్రత కోసం యోగ మార్గంలో సిద్ధిని పొందుతాడో అతడు “యోగి” అవుతాడు’.

‘వేదాలు ఈ జగత్తులోని పదార్ధం తత్త్వాన్ని తెలియచేస్తాయి. దానికి అనుగుణమైన కర్మాచారాలకు దేవతలు తృప్తి పొందుతారు. ఏ ఫలాన్ని కోరకుండా చేసే భగవత్సేవ ముక్తి కంటే గొప్పది. “ఆత్మ” అనేది భూమికి-స్వర్గానికి మధ్య అనేకసార్లు తిరుగుతూ ఉంటుంది. ఎవరైతే నన్ను ఏకాగ్రతతో ధ్యానం చేస్తారో వారిని నేను సంసార సముద్రం నుండి తరింప చేస్తాను’. 

‘తత్త్వ గుణాలను ఎరిగిన మానవులు ప్రకృతి బంధాల నుండి విముక్తులవుతారు. పరమాత్మ అనాది. సత్వరజస్తమోగుణాలు లేనివాడు. ప్రకృతి గుణాల కంటే వేరైనవాడు. ప్రత్యక్ష స్వరూపుడు. స్వయం ప్రకాశకుడు. ప్రకృతి త్రిగుణాత్మికయై ప్రజా సర్గాన్ని సృజించడం ప్రారంభించింది. దానికి పురుషుడు మోహాన్ని పొందాడు. ప్రకృతిని ఆశ్రయించాడు పురుషుడు. ఆ విధంగా ప్రకృతి-పురుషుల అన్యోన్యం కలిగింది. పురుషుడు సంసార బద్ధుడై స్వాతంత్ర్యాన్ని కోల్పోయాడు. ఈశ్వరుడు కేవలం సాక్షి మాత్రమే. ఆత్మకు కార్యకారణ కర్త్రుత్వాలు లేవు. అవి ప్రకృతి అధీనంలో ఉంటాయి. సుఖ దుఃఖాలు అనుభవించడం పురుషుడివి’.

‘ప్రకృతి 24 తత్త్వాలతో కూడి ఉంటుంది. నేల, నీరు, నిప్పు, గాలి, నింగి...ఈ అయిదు పంచభూతాలు. గంధం, రసం, రూపం, స్పర్శ, శబ్దం.....ఈ అయిదు వాతి గుణాలు అంటే పంచతన్మాత్రలు. చర్మం, నాలుక, కన్ను, ముక్కు, చెవి....ఈ అయిదు పంచ జ్ఞానేంద్రియాలు. వాక్కు, చేతులు, కాళ్లు, మలావయవం, మూత్రావయవం.....ఈ అయిదు పంచ కర్మేంద్రియాలు. మనస్సు, బుద్ధి, చిత్తం, అహంకారం....ఈ నాలుగు అంతఃకరణ చతుష్టయం. ఇవన్నీ కలిసి 24 తత్త్వాలతో కూడిన “సగుణ బ్రహ్మ సంస్థానం” అనే పేరుతొ ఒప్పుతూ ఉంటుంది. కాలం అనేది 25వ తత్త్వం. పురుషుడు అనే శబ్దంతో ఎవరిని ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నామో దానినే “కాలం” (ఈశ్వరుడు అని కూడా) అని అంటారు. భగవంతుడి చేష్టా విశేషాలు దేనివల్ల ఉత్పన్నమవుతాయో అదే “కాలం”. ఆత్మమాయ కారణంగా ఈ జగత్తుకు కారణమైన ప్రకృతిలో పరమాత్మ తన వీర్యాన్ని ప్రవేశపెట్టగా ఆ ప్రకృతి హిరణ్మయమైన మహాత్తత్వాన్ని పుట్టించింది. ఆ తరువాత ఈశ్వరుడు తన సూక్ష్మ రూపంలో ప్రపంచాన్ని వెలిగిస్తూ తమస్సును హరించాడు’.

‘వాసుదేవ వ్యూహం అనేది ఆకలిదప్పులు, శోకమోహాలు, జరామరణాలు అనే ఆరు ఊర్ముల నుండి విడివడి; ఐశ్వర్యం, వీర్యం, యశస్సు, శ్రీ, జ్ఞానం, వైరాగ్యం అనే ఆరు గుణాలతో పరిపూర్ణమై; సత్త్వప్రధానమై; స్వచ్చమై, శాంతమై; నిత్యమై; భక్తజన సేవ్యమై ఒప్పుతూ ఉంటుంది. మహత్తత్వం నుండి క్రియాశక్తి రూపమైన అహంకారం పుట్టింది. అది వైకారికం, తైజసం, తామసం అనే మూడు రకాలుగా ఉంటుంది. ఇందులో వైకారికాహంకారం అనేది మనస్సుకు, అయిదు ఇంద్రియాలకు, ఆకాశాది పంచభూతాల పుట్టుకకు, స్థానమై దేవతారూపంలో ఉంటుంది. తైజసాహంకారం బుద్ధి రూపంలోనూ, ప్రాణ రూపంలోనూ ఉంటుంది. ఇక తామసాహంకారం ఇంద్రియాలతో కలిసి ప్రయోజన మాత్రమై ఉంటుంది’.

‘వైకారికమైన సాత్త్వికాహంకారాన్ని అధిష్టించి సంకర్షణ వ్యూహం ఉంటుంది. సంకర్షణ పురుషుడు పంచభూతాలతో, పంచేంద్రియాలతో, మనస్సుతో నిండి ఉంటాడు. కర్తృత్వం, కార్యత్వం, కారణత్వం అనే రప్ప భేదాలు కలిగి, శాంతత్వం, ఘోరత్వం, మూఢత్వం లక్షణాలతో ఉల్లాసంగా ఉంటాడు. సంకర్షణ వ్యూహం నుండే మనస్తత్వం పుట్టింది. దీనికి చింతన సహజం. అవి సామాన్య, విశిష్ట అనే రెండు చింతనాలు. వీటికే సంకల్పం, వికల్పం అని పేర్లు. ఈ రెండూ కామ సంభవాలే! దీన్నే ప్రద్యుమ్న వ్యూహం అని అంటారు’.

‘తైజసాహంకారం వల్ల బుద్ధి తత్త్వం పుట్టింది. జ్ఞానం, ఇంద్రియానుగ్రహం, సంశయం, మిథ్యాజ్ఞానం, ఇంద్రియ నిశ్చయం, స్మృతి అనేవి బుద్ధి లక్షణాలు. తైజసాహంకారం వల్ల ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, క్రియాజ్ఞాన సాధనాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ అహంకారం వల్లే ప్రాణానికి క్రియాశక్తి, బుద్ధికి జ్ఞాన శక్తి కలిగి, అవి రెండూ కర్మేంద్రియ, జ్ఞానేంద్రియాలను పనిచేయిస్తాయి’.

‘తామసాహంకారం నుండి శబ్దతన్మాత్రం పుట్టింది. దీన్నుండి ఆకాశం ఏర్పడింది. ఆకాశం వల్ల శ్రోతేంద్రియం పుట్టింది. శ్రోతం శబ్దాన్ని గ్రహిస్తుంది. శబ్దం అర్థానికి ఆశ్రయమై, ఆ శబ్దాన్ని వినేవాడికి జ్ఞానం కలగడానికి కారణభూతం అవుతున్నది. శబ్దతన్మాత్రం వల్ల ఆకాశం ఏర్పడి, అది సకల జీవులకు అవకాశం ఇస్తూ, ఈ ఆత్మ ప్రాణానికి, ఇంద్రియాలకు ఆశ్రయమై ఉంటున్నది. ఆకాశం వల్ల స్పర్శను, స్పర్శ వల్ల వాయువు, ఆ వాయువు వల్ల స్పర్శను గ్రహించగల చర్మం పుట్టి స్పర్శజ్ఞానాన్ని కలిగించింది’.

‘వాయువుకు కదలడం, కదిలించడం, వేరుచేయడం, కలపడం, ద్రవ్య నేతృత్వం, శబ్ద నేతృత్వం అనేవి లక్షణాలు. వాయువు వల్ల రూపం, దానివల్ల తేజస్సు పుట్టాయి. కంటితో చూసిన రూపానికి వృత్తులు: ఉపలంభకత్వం (అనుభవం కలగడం), ద్రవ్యాకార సమత్వం (ద్రవ్యం ఆకారాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా చూపడం), ద్రవ్యోపసర్జనం (ద్రవ్యం అప్రధానం కావడం), ద్రవ్య పరిణామ ప్రతీతి ( ద్రవ్యం మార్పు) తెలియచేయడం. తేజస్సుకు సాధారణ ధర్మాలు ద్యోతం, పచనం, పిపాస, ఆకలి, చలి. ద్యోతానికి ప్రకాశం, పచనానికి బియ్యం, పిపాసకు పాణం, ఆకలికి ఆహారం, చలికి శోషణం వృత్తులు’.

‘తేజస్సు వల్ల రసతన్మాత్రం పుట్టింది. దాని వల్ల జలం పుట్టింది. రసం ఒక్కటే అయినా, భూత వికారం వల్ల వగరు, చెడు, కారం, పులుపు, తీపి, ఉప్పు అనే రుచులుగా మారింది. ఇక జల వృత్తులు అనేక రకాలుగా ఉంటుంది. జలం నుండి గంధతన్మాత్రం పుట్టింది. దాని వల్ల భూమి పుట్టింది. ముక్కు వాసనను గ్రహించేది అయింది. ఈ గంధం వాసన ఒకటే అయినా, అనేక రకాల వాటితో కలిసిన కారణంగా, మిశ్రమ గంధం అనీ, దుర్గంధం అనీ, సుగంధం అనీ, శాంతగంధం అనీ, ఉగ్రగంధం అనీ, ఆమ్లగంధం అనీ, అందులో కలిసిన పదార్థాల స్థితిగతులను బట్టి ఎన్నో విధాలుగా ఉంటుంది. ఆకాశం, వాయువు, తేజస్సు, జలం మొదలైన వాటిని విభజించడం, సకల ప్రాణులకు స్త్రీ-పురుష భేదాలతో దేహంగా ఉండడం లాంటివి పృధ్వీవృత్తులు’.

‘ఇవి కాక పంచభూతాలకు అసాధారణ ధర్మాలున్నాయి. అవి వరుసగా: ఆకాశానికి శబ్దం (దీన్ని చెవి గ్రహిస్తుంది), వాయువుకు స్పర్శ (దీన్ని చర్మం గ్రహిస్తుంది), తేజస్సుకు రూపం (దీన్ని కన్ను గ్రహిస్తుంది), జాలానికి రసం (దీన్ని నాలుక గ్రహిస్తుంది), పృధ్వికి గంధం (దీన్ని ముక్కు గ్రహిస్తుంది). భూమికి ఆకాశంతో ఉన్న సంబంధం వల్ల, శబ్ద, స్పర్శ,రూప, రస, గంధాలు అసాధారణ గుణాలయ్యాయి’.

‘మహత్తు, అహంకారం, పంచతన్మాత్రలు అన్నీ కలిసినా పురుషుడిని కల్పించడానికి అసమర్థమయ్యాయి. అప్పుడు సర్వేశ్వరుడు అందులో ప్రవేశించాడు. ఫలితంగా చైతన్యం లేని ఒక అండం పుట్టింది. అందులోనుండి విరాట్పురుషుడు పుట్టాడు. ఆ అండాన్ని పొదుపుకుని పృథ్వి, జలం, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం, అహంకారం, మహత్తు ఉన్నాయి. ఆ పొరలలో శ్రీమహావిష్ణువు విరాట్స్వరూపం వెలుగొందుతూ ఉన్నది. ఆయన ముఖం నుండి వాని, దానితో పాటు అగ్ని పుట్టాయి. ముక్కునుండి ప్రాణాలు, ఘ్రాణేంద్రియం పుట్టాయి. ఘ్రాణేంద్రియం నుండి వాయువులు, ప్రాణవాయువులు ఆవిర్భవించాయి. ప్రాణవాయువుల నుండి కన్నులు, దాన్నుండి సూర్యుడు పుట్టారు. దాంట్లో ధ్యానం ఏర్పడగా చెవులు పుట్టాయి. దానివల్ల శ్రోతేంద్రియం, దిక్కులు పుట్టాయి. చర్మం వల్ల గడ్డం, మీసాలు మొదలైన రోమ సమూహం, ఓషధులు పుట్టాయి’.

‘ఆ పైన మూత్రావయవయం దానివల్ల రేతస్సు, దాని వల్ల జలం పుట్టాయి. తరువాత గుదం, దానివల్ల అపానం జన్మించాయి. దానివల్ల మృత్యువు పుట్టింది. విరాట్పురుషుడి చేతుల వల్ల బలం, వాటివల్ల ఇంద్రుడు, పాదాల వల్ల గమనం, వాతి వల్ల ఉపేంద్రుడు జన్మించారు. నాడుల వల్ల రక్తం, దానివల్ల నదులు, జఠరం వల్ల ఆకలిదప్పులు, ఈ రెంటివల్ల సముద్రాలు పుట్టాయి. హృదయం వల్ల మనస్సు, దానివల్ల చంద్రుడు, బుద్ధి పుట్టారు. చిత్తం వల్ల బ్రహ్మ, క్షేత్రజ్ఞుడు కలిగారు. ఈ విధంగా ఆ అండం నుండి సృష్టికి కారణభూతుడైన పురుషుడు పుట్టాడు’.

‘విరాట్పురుషుడిలో ఉదయించిన పంచ మహాభూతాలు, భూత తన్మాత్రలు, ఇంద్రియాలు, వాటి అధి దేవతలు వేర్వేరుగా ఉండిపోయాయి. విరాట్పురుషుడి కార్యమైనా శరీరాలు పుట్టడం అనేది జరగలేదు. జీవోత్పత్తి జరగలేదు. పురుషాంగం రేతస్సును పొంది కూడా సృష్టి కార్యాన్ని నిర్వర్తించలేక పోయింది. ఆ సమయంలో క్షేత్రజ్ఞుడు హృదయాన్ని అధిష్టానంగా చేసుకుని చిత్తంలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు విరాట్పురుషుడు నీటిమీద తేలాడుతున్న బ్రహ్మాండాన్ని పొంది సృష్టి ఆరంభించాడు. కార్యోన్ముఖుడయ్యాడు. క్షేత్రజ్ఞుడు అలా ప్రవేశించేసరికి దేవాది శరీరాలు ఒక్కసారిగా కదలడం ప్రారంభించాయి. అలాంటి విరాట్పురుషుడిని అందరూ ఎల్లవేళలా సేవిస్తుంటారు’. 

‘ప్రజల ఫలభేదం, సంకల్ప భేదం వల్ల భక్తియోగం సిద్ధిస్తుంది. అది కూడా అనేక విధాలుగా ఉంటుంది. తామసం, రాజసం, సాత్త్వికం అని భక్తి మూడు విధాలు. తోటివారిని హింసిస్తూ, ఆడంబరం, ద్వేషం, రోషం, అజ్ఞానం లాంటివి ప్రదర్శిస్తూ భేదబుద్ధితో పరమాత్మ మీద భక్తిని ప్రదర్శించే వాడు తామసుడు. వాడిది తామస భక్తి.  అనేక ఇంద్రియ విషయాల నైపుణ్యాలను, సిరి సంపదలను, కీర్తి ప్రతిష్టలను కోరి పూజా ద్రవ్యాలతో పూజార్హుడైన విష్ణువును భజించడం రాజస భక్తి అవుతుంది. గతంలో చేసిన పాపాలను పరిహరించేది భగవద్భక్తి ఒక్కటే అనే పరిపూర్ణ నమ్మకంతో, మంగళకరమైన చరిత్ర కలవాడు భగవంతుడే అని భావించి, భక్తితో తాను చేస్తున్న సమస్తమైన పనులు భగవదర్పణ బుద్ధితో చేస్తూ, జనులకు హితమైన పనులు చేయడం సాత్త్విక భక్తి. ఎల్లప్పుడూ పరమేశ్వరుడిని విడవకుండా నిర్హేతుకంగా ఆయన కొరకే చేసే వ్రతమే గొప్ప భక్తి అని భావించాలి. అలాంటి భక్తియోగం వల్ల సాలోక్య, సామీప్య, సారూప్య, సాయుజ్యాలనే ముక్తులు ప్రాప్తిస్తాయి. భగత్సేవ తప్ప ఇతర కర్మలు ఆచరించడానికి ఇష్టపడక పోవడమే “ఆత్యంతిక భక్తియోగం” అంటారు’.

‘ఈశ్వరుడు జీవ స్వరూపాన్ని పొంది అందులో ప్రవేశిస్తాడు. అలాంటి ఈశ్వరుడిని యోగ మార్గంలో కానీ, భక్తిమార్గంలో కానీ, పురుషుడు పొందుతాడు. ఆ ఈశ్వరుడు ప్రకృతి-పురుషులతో కూడి కర్మలను చేస్తూ ఉంటాడు. ఆ ఈశ్వరుడే ప్రకృతి నుండి వేరై కర్మలను చేయనివాడుగా కూడా ఉంటాడు. అదే భగవంతుడి రూపం. భగవంతుడైన విష్ణువు యజ్ఞఫలాన్ని ఇచ్చేవాడు కాబట్టి సమస్త ప్రాణులను తన అధీనంలో ఉంచుకుని పరిపాలిస్తూ ఉంటాడు. ఈశ్వరాజ్ఞకు లోని ఈ సకల చరాచర ప్రపంచం నడుచుకుంటుంది. ఈ సకల ప్రపంచం భగవతుడి అధీనంలో ఉన్నది. భగవంతుడిని గుర్తించే శక్తి ఎవ్వరికీ లేదు’. ఈ విధంగా శ్రీమన్నారాయణుడి అవతారమైన కపిలుడు తన తల్లైన దేవహూతికి తత్త్వజ్ఞానం, భక్తియోగం తెలియ చేశాడు.                      

 (బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా) 

Saturday, March 15, 2025

Assam’s AI move reflects PM’s Viksit Bharat vision ..... (HPDSx Platform Exemplifies PM Modi’s Viksit Bharat Vision) : Vanam Jwala Narasimha Rao

Assam’s AI move reflects PM’s Viksit Bharat vision

(HPDSx Platform Exemplifies PM Modi’s Viksit Bharat Vision)

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (16-03-2025)

{Government of Assam signed an MoU with HPDS Infotech, for establishing the world’s first Artificial Intelligence (AI) driven university dedicated to human potential development in Silchar. It was signed during the Advantage Assam Global Investors Summit 2025 in the presence of Chief Minister, education minister, senior bureaucrats, global investors, policymakers, and others. A game-changer in education and innovation and also a milestone that is set to redefine the education landscape, the university aims to unlock human excellence} - Editor’s Synoptic Note

Nation’s Economic Progress and Job Creation depends on effectively nurturing skills, talent, and innovation. Recognizing this, Prime Minister Narendra Modi has strongly advocated for greater investment in these areas. Further, his vision of Viksit Bharat 2047 underscores the necessity of education, healthcare, and skill development as foundational pillars for national progress. In this context, the Human Potential Development Science Exponential (HPDSX) Platform’s initiative exemplifies this approach, by integrating cutting-edge Artificial Intelligence (AI) into Education and Skill Development, aligning seamlessly with Modi’s view as expressed in the Post-Budget Webinar on Employment on March 5, 2025. HPDSx is an Engine and Exponential represents individual's goal of achieving exponential growth and progress.

Modi emphasized stakeholders investment in skill development, talent nurturing, and innovation. PM highlighted that, capacity building and talent cultivation serve as the Foundation Stone for National Development and suggested greater investment in these sectors. Modi further stated that investment in education, healthcare, and skill development is essential for shaping progressive India. An initiative spearheaded by Ballav Sahoo, my former colleague in (Emergency Management and Research Institute) EMRI-108 Ambulance Services, resonates with Modi’s vision. 

In tune with this, on February 25, 2025, the Government of Assam signed a Memorandum of Understanding (MoU) with HPDS Infotech, for establishing the world’s first Artificial Intelligence (AI) driven university dedicated to Human Potential Development in Silchar. It was signed during the Advantage Assam Global Investors Summit 2025 in the presence of Chief Minister, Education Minister, senior bureaucrats, global investors, policymakers, and others. A Game-Changer in Education and Innovation and also a milestone that is set to redefine the education landscape, the university aims to unlock human excellence. It will position India at the forefront of AI-driven education and human development research, and is expected to make Assam a hub for cutting-edge learning, innovation, and entrepreneurship to become a Role Model. Telangana State may replicate Assam Initiative.

At the core of this initiative is the HPDSX Platform, conceptualized and developed by Shivyogi Ballav Sahoo and his wife, Shivyogi C Subhrasmita. As the Chief Visionary-Strategist and Chief of Innovation-Transformation respectively, they together have created the HPDSx Platform. As an advanced groundbreaking Artificial Intelligence Powered Ecosystem it is designed to Revolutionize Education, Skill Development, Startups, and Entrepreneurship. The intention is to create a model of new economy and societal framework in opportunities, living standards and prosperity to the country specializing in the best of productiveness and competitiveness leading to knowledge-based economy as well as, skills and globalization of knowledge in 21st Century. The couple’s incredible ideas, align with Modi’s vision of Viksit Bharat 2047, as Self-reliant, inclusive, sustainable, digital, innovative, and developed, global leader. 

The Man Behind HPDSx, Ballav Sahoo’s Vision is enthralling. According to Sahoo, the HPDSx Platform seeks to empower students, professionals, institutions, industries, and government agencies by leveraging AI, Big Data, Blockchain, and Quantum Computing to address critical challenges in education, employment, and entrepreneurship. It embodies the wisdom of the Saptarshis, integrating their principles into an advanced, AI-driven ecosystem. It instills Vasishta’s self-discipline Atri’s intuition and emotional intelligence, Bhrigu’s structured learning and scientific inquiry, Vishvamitra’s innovation and entrepreneurship, Gautama’s dharma, ethical leadership, and conscious decision-making, self-control and adaptability, Jamadagni’s resilience in adversity, and Bharadvaja’s healthcare, well-being, and holistic development. 

{A frequent visitor to my residence, Ballav Sahoo is known for his relentless enthusiasm and innovative ideas. Many who know him casually, may not fully grasp his deep aspirations, and hence take him lightly. But I have long recognized his ‘Heart of Hearts Urge’ or to be more descriptive, the deepest, most profound desire or longing that he holds within his heart, essentially representing the core motivation or driving force behind his actions and choices, and contribute meaningfully to society. I patiently waited for him to channel his creative potential into something impactful, and today, HPDSX stands as a testament to his visionary thinking. According to Sahoo, the fundamental purpose of the HPDSx Platform is in complete alignment with Viksit Bharat 2047. This next-generation AI-driven education and workforce transformation ecosystem aims to accelerate India's journey toward becoming a developed nation by its centenary of independence}. 

The HPDSx Engine, an advanced state-of-the-art AI-driven system developed by HPDS Infotech, will be the backbone of the university. This platform is designed to enhance cognitive capabilities, decision-making skills, emotional intelligence, and leadership qualities among learners through the university. By bridging the gap between traditional education and industry demands, the university aims to equip students with future-ready skills. Assam is thus set to emerge as a leader in advanced education, research, and AI-powered learning solutions, which are easy to emulate by other states if required.

Developing Future-Ready Workforce, Transforming Education System, Bridging Talent-Employer gap, Fostering Innovation and Research, Building Data-Driven Government Model etc. are the core objectives of HPDSx Platform. It will serve as the central ecosystem for education, skill development, employment, and innovation with an impact across students, institutions, corporations, and policymakers. Eventually HPDSx envisions digitally literate India, AI-driven job matchmaking to reduce unemployment, self-reliance in technology and research, and globally competitive workforce, efficient data-driven governance etc.

Sahoo envisions the platform as a catalyst for change by educating students, empowering youth, engaging the education community, fostering hope, and enabling future journeys. By laying the foundation for an innovation-driven, self-reliant India, HPDSx aligns with the national vision. By fostering a culture of knowledge and innovation, HPDSx aims to position India as a global leader in education, technology, and entrepreneurship by 2047. Eventually, India leads the world in education, technology, entrepreneurship, and socio-economic development, affirmed a confident Sahoo. 

{Eventually Sahoo and his HPDSx Platform envisage dovetailing with shaping the future of Viksit Bharat. Outlining his larger framework Sahoo expressed his confidence that as India embarks in the journey towards Viksit Bharat @ 2047, the HPDSx Platform is positioned as a beacon of transformative force for future growth. Elaborating his ideas, Sahoo said that, the platform integrates AI-Driven, adaptive learning environments that customize education based on individual student’s strengths, weaknesses, and aspirations. It provides data-driven skills, intelligence, and real-time employment insights, and an inclusive, thriving educational ecosystem}. 

Touching upon the existing scenario, and the reason for his coming out with HPDSx Platform, Sahoo says that, it aims to address the Disconnect Between Education and Employment. Sahoo highlights a pressing issue that, today’s education system is heavily exam-focused, often disengaging young minds from meaningful learning. True engagement occurs when students experience a flow state, a condition where they are so immersed in learning that they lose track of time and find joy in the process. HPDSx aims to create such an environment, ensuring that learning is both fulfilling and effective. And hence, this kind of engagement is crucial for both academic success and personal fulfilment. 

HPDSx developed a Structured Human Guidance System for Personalized Learning. The mismatch between education and employment is another challenge. Many employers worldwide express frustration over young graduates being ill-prepared for workplace demands. HPDSX envisions a future where AI personalizes learning to individual needs, styles, and paces. A well-structured Human Guidance System within HPDSx will re-engage students in learning, bridging this critical gap.

The HPDSx Platform offers a futuristic solution to the evolving job market, preparing youth for a world that is increasingly volatile, uncertain, and complex. By equipping individuals with a set of essential skills, knowledge, and personal attributes, HPDSx ensures their success in chosen careers, benefiting not just themselves but also the workforce, society, and the national economy. As India moves towards its centenary of independence, investments in skill, talent, and innovation, exemplified by HPDSx, will be the cornerstone of Viksit Bharat 2047. More states may look at HPDSx Platform to take advantage of its well-structured Human Guidance System and AI-driven education. HPDS is committed to activating, growing, and convening, a unique multi-sector community of visionaries, thought-leaders, and future-builders.

Friday, March 14, 2025

Pathetic Plight of Farming Administration ..... Restoring Past glory of Telangana Agriculture .... EVERYTHING YOU NEVER WANTED TO KNOW : VANAM JWALA NARASIMHA RAO

 Pathetic Plight of Farming Administration 

Restoring Past glory of Telangana Agriculture

EVERYTHING YOU NEVER WANTED TO KNOW

{Learning Lessons in my Life-2} 

VANAM JWALA NARASIMHA RAO

To be truthful, the earliest lessons in Administration, that I learnt were through the ‘Archetypical Agriculture Management,’ and allied activities as well as ‘Few Best Practices of Feudal in Appearance, but benevolently Accessible, and Available Village Administration’ that included ‘Executive, Legislative and Judiciary Governance.’ Unfortunately, the ‘Modern Management of Agriculture through Shocking Mechanization’ has totally taken the life out of village. Similarly, the otherwise well meaningful Panchayati Raj System for Village Administration has turned out to be a mere ‘Power Mechanism’ than ‘Development Mechanism’ as dreamed by Jawaharlal Nehru and SK Dey, resulting in absence of impartial and neutral decisions at village level. 

‘Idiosyncrasies’ of some of the ‘Dangerous Half knowledge Politicians’ at the Helm, time and again claiming that they were born and brought up in a rural background, nevertheless extremely comfortable in wearing modern trousers (Pant-shirt of Khadi, Handloom, and sometimes Jeans) have ‘Reengineered Farming Against Nature.’ Agriculture is literally even compulsorily subjected to ‘One Exclusive Paddy Crop’ thanks to unwieldy Irrigation Projects, entirely spoiling the echo system. ‘Farming Administration’ is totally dead. ‘Mechanization, Migration, and Urbanization’ are playing havoc with otherwise tranquility village life.

When Chief Minister K Chandrasekhar Rao, with whom I had the privilege of working as CPRO for about ten years, and having closely noticed his observation on many aspects including ‘Agriculture’ reinforced time and again, the essentiality of ‘Regulatory Farming’ in the state, it connected people like me, who lived with the agriculture decades ago. In whichever position such people may be living now, the olden days, the past memories will inflate afresh. 

Having lived three full years after my Graduation Studies in my village in late 60s, and subsequently periodically visiting, I have unable to comprehend, whether to use the term ‘Progressively’ or the term ‘Degressively’ about the ‘Sea Change’ in the village. I have no clue, but visit after visit I find ‘My Dearest Village Life’ transformed from bad to worse and to worst. Whom to hold responsible, for the ‘Pathetic Plight of Administration’ in villages is worth a M Phil Thesis. 

The wonderful village atmosphere pervading and prevailing then, with agriculture playing a pivotal and predominant role was simply great. The implements associated with farming, skilled people with expertise to take up works related to agriculture in time, and those villagers despite being illiterate but having knowledge and wisdom to predict the suitability of crop for a particular soil and season for more profitability were all god sent gifts then. 

As part of the agriculture sector undergoing sea change in the last century responding to everchanging technological advancements as well as the expansion of the global market, it has become a challenge to be in the profession, more so for negligible returns on investment. In the place of human and natural resources and organic manures, there came machines, chemical fertilizers, and pesticides. Notwithstanding the fact that yield of the crops increased due to technology, the climatic equilibrium took a beating and health hazards became order of the day. Income on Increased Yield became essential to invest on fertilizers in the subsequent years. 

Recalling and recollecting the village rural atmosphere of half-a-century ago, several sweet memories will haunt the yester year farmer. The rich and green paddy fields, flower gardens decked up with jasmine, mango groves, maize orchards, red Chilli fields, the spacious open well where we learnt swimming and drank water unhesitatingly, jowar fields, the cucumber creepers, the plough, the temporary made five-six feet height platform (Manche), oxen, cows, goats, heaps of dry grass, drinking water well at the house, Lemon and Banana trees adjoining the well fed with used well water, the churning of butter and butter milk at the backyard of the house, eating the fresh butter, eating overnight cooked rice with yoghurt (Curd) Cream mixed with mango pickle in the morning when it was cooled, placing the cots outside the house in the evening after cleaning the ground with water, sleeping on the cot and looking at the stars on the vast sky up, and a host of these pictures emerge and give an enjoyable feelings to one. 

Since ancient days the agriculture based rural society is an extension of land dependent habitation. Five-Six decades ago ‘Farming Administration’ every year commenced with the advent of summer. The agriculture operations normally take off in the beginning of summer season. Preliminary activity was transporting organic fertilizer, a mix of (Owned) cattle dung or manure (‘Compost’ when modern techniques replaced the older ones) stored in a separate place used to be earmarked to stock the manure, little away from the residences, to the fields. 

In addition to this, manure used to be bought from those who had no land of their own. All the payments were necessarily in the form of grain, some sort of barter system with no cash transactions (Akin to the present-day Cashless Transactions). A lot of cattle particularly the sheep were also kept on the fields day and night for the manure collection. Even this was at a price. The manure thus collected was the organic fertilizer for the farm. Added to this, the silt taken out from the tanks was also transported to the farmlands. 

The transportation of manure used to start in the early hours of morning by getting the cart loads ready. During the ‘Moon Light Days’ the transportation on ‘Bullock Carts’ equipped with a ‘Bamboo Make Container’ until ‘Tractor Trolleys’ replaced them, was carried on either by servants of ‘Land Lords’ and in some cases of ‘Medium Farmers’ or Owners of ‘Marginal and Small farms’ with tremendous enthusiasm and pride. After transporting the manure to the farmlands till midday, people were coming back to homes for lunch, and rest a while, and then continued in the evenings till late in the nights. This continued till the early rains of the monsoon. Even after the onset of monsoon whenever there was stoppage of rains this activity went on. 

It was a fantastic experience and only those who experienced it will be able to thrill about it. Fortunately, I was one among them. Gone those Golden days. Gradually the cattle disappeared, followed by disappearance the natural manure, and then the bullock carts. Soon the farmer was made ‘To Stand in Long queues’ in front of Fertilizer and Pesticide Shops, left with no option, and often unaware of whether they would get spurious or genuine stock or no stock, despite tall promises by successive governments.  

Five-Six decades ago, in most villages, on or couple of days before ‘Ugadi’ (The Telugu New Years’ Day) large farmers and some medium farmers initiate the process of engaging ‘Agriculture Labor Employees’ called as ‘Paleru’ or ‘Servant’ on an annual wages basis, the payment of which invariably be in some sort of ‘Food Grain’ like paddy, Jowar etc. There was a ‘Hierarchy and Span of Control’ in ‘Agriculture Style Uncharacteristic Administration’ among these annual wage-based employees, in work allotment and execution, criterion being age, experience, skill, and knowledge of various farming and managerial techniques. An elderly person and comparatively more capable than others, played the supervisory and controlling role. This is ‘Another Lesson’ I had Learnt in Administration.

An automatic seasonal change was seen in the farming activity with commencement of ‘Southwest Monsoon’ and early rainfall. Plowing of fields with wide range of indigenous agricultural tools, totally made by the local skilled carpenter, engaged in hereditary profession, was the first step. Before use, they would be subjected to ‘Overhauling.’ Then preparing wet lands for paddy or Rice cultivation, and dry lands for crops like groundnut, jowar, red gram etc. was the practice. The planning was so meticulous, that, with the amount and frequency of rainfall the farming activity was shifted from wet lands to dry lands and vice versa. 

As required for paddy cultivation, much in advance, seeds were sprinkled in a ‘Systematic manner’ in the paddy fields, which were sprouted and grown to couple of inches height, before they were plucked and transplanted. Seedling to raise paddy nurseries, tilling of the soil with ploughs and the works on the field was in tune with the nature of rains. Groundnut and Red gram were the intercrops. Paddy was cultivated when there was adequate water in the tanks. Later they preferred Jowar. Before transplanting the paddy saplings, the entire land was tiled with ploughs. In general women transplanted the Paddy saplings. 

They always did the work with tremendous enthusiasm by singing songs and cracking jokes among them. The normal practice was that, the village low-income women folk did this. The way they used to pass on the bunch of seedlings from one and to another, was a spectacular scene. This art and panoramic scenario is totally extinguished. Not only this, but also, activities like weeding, mowing, nesting, threshing, fermenting etc. all vanished. Entire traditional process of Harvesting is subjected to mechanization. Good or Bad, God alone knows!!! Nonetheless, the age old ‘A to Z Paddy Farming’ was a Learning Lesson in Life.   The entire panoramic scene to watch is missed for ever and ever.    

After the transplantation, water was supplied in phases. Sometimes farmers used to go in the nights to water their fields by turns. After paddy plants reached a specific height, weed was removed. After three or four months, when the crop was ripe, harvesting was done. At a convenient time, crops were harvested, collected, and brought home. People always slept overnight in the field for the entire process of work. Labor wages were paid in the form of paddy. It was only the ‘Stream water flown in the canals from tank, that was used as drinking water. No mineral water at all!!! 

The groundnut farming was a little bit different. Cropping of Groundnut was an experience in itself and ‘absolutely had no match.’ Organizing Seeds was the first step that commenced with breaking groundnuts. It used to start with preparing the seed. Farmers used to call labor home and ask them to take out the seeds from the groundnut harvested last year. Some of these works were outsourced to the labor who worked from home. Every day by evening the labor based on their expertise would take out a pot or two filled with the seeds. Paddy was given as their wage. While picking up the seeds some of the groundnuts used to break into pieces, which were made as edible oil. Groundnut was the major crop. 

After preparation of soil, seedling (propelling seeds in to the soil) was followed in a typical style, a process in which parallelly one ‘Highly Skilled Person’ would handle ploughing and side-by-side another ‘More Highly Skilled Person’ would handle seedling, and none of them could afford to commit even a small mistake. Normally Red Gram seeds would be mixed in the groundnut seeds. Jowar, Green Gram etc. cropping was also an experience to cherish. All these have negligible or almost no place now. Vegetable farming and horticulture in typical old style is completely missing now. 

The harvesting is done by pulling out the plants and separating the groundnut from the roots. Seedling groundnut seeds in combination with Red Gram, through the plough in to the land was a high skilled job and only very few people were able to do it.  Groundnut crop would come for harvesting first and the red gram would come two months later. Once the groundnut plants reached a specified height, they were skillfully tamed by the plough, which is also an art by itself. 

Only few farmers had the required measurements to measure the crop. The entire produce was measured with great precision. The produce was stored in special enclosures in the house. Paddy was sold at a proper time in the markets. Separate sacks of paddy were kept aside to use as seeds the next year. Very fascinating fact was that paddy heaps which were of lakhs of rupees of value were kept open in the fields by farmers without worrying about any theft.

After harvesting every crop, either Rice or Groundnut or any other, required quantity out of produce was preserved separately as ‘Seeds.’ These days seeds supply is monopoly bossiness. There was no habit of buying the seeds then. There was very less use of Chemical fertilizers or pesticides. When the use of chemical fertilizers and pesticides started, keeping aside a portion of the yield for seeds was also given a go bye. Desirous of high yielding varieties, buying of seeds in the open market had begun. Now there is no option.

Some farmers preferred red Chilli and some the Tobacco cultivation. Some for Maize, some for edible roots etc. Some even were growing cauliflower, cabbage etc. Mangos’ groves were also part of the farm sector. In the fields cucumber creepers were present. People used to eat the raw cucumbers. Green gram used to be eaten after roasting them on fire. Estates used to have an open well. Drawing water from these open wells using oxen was also a skilled one. It was also a fun.

The good olden days for farming should come back. The over use of fertilizers and pesticides should be stopped. The seeds required for each village should be produced in the village itself. Based on the wise advice given by the Agriculture Extension Officers, farmers should cultivate the crops. If agriculture to become profitable, there is no other choice but to go in for Regulatory Farming. 

Every village was an ‘Independent Republic.’ Villagers were settling disputes in the village itself by and large through ‘Elders.’ Early in the morning hours ‘Atypical Judgements’ with regards to variety of village disputes either between two or more individuals or groups pertaining to civil or criminal nature or even both, were being delivered. Elders of the village, the Patel, Patwari, Mali Patel, others including respected elders even from backward and Dalit communities comprised the ‘Bench.’ In my village the normal practice was that, they assembled outside one of the elder persons’ house, seated on a five-six feet length rectangular shaped ‘Indigenous Stone Seating’ or at a centrally located place (Ratcha Banda), often over brushing teeth with a ‘Neem Stick.’    

The Panchayat Raj system brought new trends in the village political and social life style. Position and influence of ‘Village Elders’ diminished. Abolition of ‘Hereditary Watandari System’ further curtailed their ‘Benevolent Impact.’ A zigzag new official machinery came in to operation. Watandari Persons who continued to stay in villages, despite removal, on their volition, were always available to the villagers for help. But few years later, they also disappeared. With the abolition of Watandari System the ‘Village Public or rather Revenue Administration’ was totally wrecked. 

Meanwhile, a Goldsmith, Carpenter, Provisions Selling Vysya, Brahmin Pujari, Weaver, Blacksmith, Potter, Mochi, Bangle Seller etc. who lived decades ago, in every village, whose primary livelihood was hereditary vocation, by and large satisfying needs of villagers in their own way and commanding respect, migrated to nearby towns to live, with ruining of ‘Village Administration.’    

Rythu Bandhu or the Agricultural Investment Support Scheme 

The history of agriculture in India dates back thousands of years. Agriculture has undergone significant developments and shifts over the past century in response to new technologies and due to development of world markets. Human labor is replaced by synthetic fertilizers and pesticides. Technological improvements also caused ecological damage and negative human health effects to some extent.

Telangana is situated on the Deccan Plateau and two important rivers of India, the Godavari, and Krishna flow through the state for providing irrigation. Apart from major rivers, there are small rivers such as Tunga Bhadra, Bhima, Dindi, Kinnera Sani, Manjira, Manair, Penganga, Pranahita, peddavagu and Tali Peru. Telangana has a predominantly hot and dry climate. Summers start in March and peak in May. The monsoon arrives in June and lasts until September. The normal rainfall is from the southwest monsoons but also gets considerable rains from cyclones. 

Various soil types abound in Telangana, including chalkas, red sandy soils, dubbas, deep red loamy soils, and very deep soils. Rice is the major food crop and staple food of the state. Other important crops are Maize, Tobacco, Mango, Cotton, and Sugar cane as well as mangoes, oranges, and flowers. However, with Iinterest in cultivation decreasing day by day, agriculture is facing crisis. There is scarcity of persons in farming and related activities. Farm labour migration and diversion to other trades also posed a threat to agriculture. In the technology-based world, the younger generation is looking at public and private sectors for employment opportunities, as they are offering reliable sources of income, whereas agriculture is seen as a non-profitable one. 

Only a minor section of people are getting into farming. After the present-day generation who are experts in farming activities like paddy transplantation retire, probably it may be impossible to find replacement to them. Mechanization and Micro Irrigation to some extent may be an answer to sustain agriculture. Against this background we may try to understand the agony of Telangana farmer. It is a known fact that the agrarian crisis is not limited to Telangana or India but has become an international phenomenon. As long as human race exists there has to be agriculture because one has to eat for survival. Ideally speaking, the present farming is not in tune with advanced trends and overall needs.

The First Government of Telangana headed by Chief Minister K Chandrashekhar Rao, during my tenure as CPRO to CM, initiated few essential steps to address the agrarian distress aimed at reviving the farm sector in the State and to revamp the rural economy by reviving the traditional activities such as, sheep rearing, fisheries, dairy, etc. KCR had done lot of thinking and had extensive discussions with Agriculture Scientists and farmers. 

For the first time in the country, KCR launched ‘Investment Support Scheme for Agriculture’ in the State known as path-breaking ‘Rythu Bandhu’ Scheme (Initially Rs 8000 per acre and later enhanced to Rs 10,000 per acre), redefining the future of agriculture sector in the country, on May 10, 2018. Another scheme announced from the same platform was the insurance coverage of Rs 5 lakhs to each farmer, known as ‘Rythu Bhima.’

Rythu Bandhu scheme attracted nation-wide attention with several other state governments showing interest in its implementation. The investment support scheme has also received strong support from eminent economists in the country. Three brilliant articles on the Rythu Bandhu Scheme which was being successfully implemented in Telangana, described it as future of agricultural policy and as a ‘Beacon of Hope in the area of Farming.’ One article by Arvind Subramanian was published in Financial Express, the other also by him published in the Asia Edition of Economist, and the third one by Neelkanth Mishra published in the Business Standard. 

Arvind Subramanian in his article ‘Rythu Bandhu can be the social and agriculture policy template’ mentioned that, Telangana’s ‘Rythu Bandhu Policy’ was an embryonic UBI (Universal Basic Income) or rather an embryonic QUBI (Quasi-Universal Basic Income) and it could potentially also be the ‘Future of Agricultural Policy in India.’ The Economist singled out Telangana’s ‘Rythu Bandhu’ as a beacon of hope and described it as ‘A Project that could lead to the Phasing out of less efficient subsidies.’

Elaborating his concept Arvind Subramanian wrote: ‘India will never provide basic income that is literally universal. Our politics will never countenance government cheques being sent to the rich. But, government transfers to everyone except those at the top are a serious policy contender. And, such a scheme would be a QUBI. More generally, QUBIs are schemes in which transfers are given to everyone who meets an easily identifiable criterion. That is, they are Universal within a clearly identifiable category. In the ‘’Rythu Bandhu Scheme’’ that category is all farmers who own land. This criterion can be applied because Telangana has titled nearly all land holdings and has done so in an impressive fashion, without serious controversy or contestation, in a short time.’

‘Rythu Bandhu is mainly intended as an agricultural rather than a social policy. In fact, viewed from this perspective, it could be the future of agricultural policy. Rythu Bandhu has three critical advantages. First, the surfeit of state capacity or administrative apparatus as well as financial resources-and all the patronage and corruption and inefficiency-devoted to administering the plethora of schemes for good, bad, and all states-of-the-world could be economized on. Second, farm income could be decoupled from production, avoiding the serious distortions that have been created, especially from over-production of cereals (rice stocks are becoming pest–infested mountains) and the over-use of water and fertilizers. Third, the magnitudes that can be transferred can be increased so that farm incomes can be augmented substantially and quickly.’

Neelkanth Mishra in the Business Standard in his article titled ‘A bold experiment for a tough problem’ said that there is much in favor of Telangana’s Rythu Bandhu Scheme. Elaborating his idea, he said that, ‘the more ambitious scheme of KCR was the “Rythu Bandhu or the Agricultural Investment Support Scheme.” He Distributed cheques to nearly 6 million farmers. This is not really Universal Basic Income, but there are no conditions other than land ownership. The farmland owner gets the benefit irrespective of whether the land parcel is fallow or crop-worthy, whether the farmer intends to plant a crop or not, and whether this money is used for agricultural investment or just for consumption. According to the government, the absence of conditions is to obviate discretion at the lower levels of administration, to avoid leakage: a pragmatic assumption.’

Telangana’s Rythu Vedikas truly empowering farmers 

More than anything, the best decision that was conceived, defined, designed, developed, and most successfully implemented by first Telangana CM KCR, when I was his CPRO, was undoubtedly formation of the Historical ‘Telangana Rythu Vedikas’ that have displayed the collective might of farmers.’ Delving into the details: I very well remember the day when first of these 2,601 Rythu Vedikas (Or Farmers’ Platforms) in the state was inaugurated in 2020. They have been over a period, yielding desired results. The initiative has been a ‘Path-Breaking Role Model’ in the areas of agriculture, while being hailed by many nationwide, for being a revolutionary step that was set to change the contours of the farming sector.

Agriculture is a way of life and tradition that has shaped the culture and economic life of people of Telangana and continues to be the focal point, to all the strategies for planned socio-economic development of the Telangana state. Agriculture plays an important role in economy of Telangana and the better performance of this sector is vital for inclusive growth. For boosting agriculture production Telangana Government of KCR deployed one ‘Agriculture Extension Officer (AEO)’ for every 5000 acres (Cluster) and then felt the need to create a ‘Platform for the Farmers to Assemble, Share their Ideas, Experiences, and Assimilate Knowledge on Latest Technologies’ which the changing times have become ‘INEVITABLE.’

Accordingly, it was decided to construct 2601 Rythu Vedikas-2462 Rural and 139 Urban-in all the ‘Agriculture Extension Officer’s Clusters’ at an estimated expenditure of Rs.22 Lakhs for each Rythu Vedika towards the construction cost. Rythu Vedikas are the first of its kind in India where a platform is created for the farmers to organize themselves in to groups for attaining their ultimate objective of getting the ‘Remunerative Prices, Better Marketing Facilities, Higher Productivity and ultimately making the Agriculture Profitable.’ They were also aimed to help the farmers to organize themselves into a ‘Formidable Group’ to protect their rights. As on date construction of all the Rythu Vedikas are completed. 

The Rythu Vedikas were provided with tap water connections, electricity service connections, furniture, and maintenance costs. Rythu Vedikas during the course of time, would be connected across the state through optical fiber network of T-Fiber by ITE&C department. The AEOs working from the Rythu Vedikas were utilizing them their office also. Rythu Bandhu Samithi members are also working from Rythu Vedikas. Rythu Vedikas have been functioning through 3 verticals manned by qualified staff. They are Delivery of Services, Capacity Building and Knowledge Dissemination; Farmer Advisories; and Service Center for all Government schemes. 

Delivery of services include: Crop Booking, Enrolment of farmers under Rythu Bandhu, Rythu Bhima, PM Kisan etc. and Implementation of various state and center sponsored schemes by selection of farmers. Capacity building includes Region specific and crop specific Training programs to create awareness to the farmers; Training of the farmers on identification, advantages of natural enemies and timely application of inputs to harness the higher yields; Emphasis to empower the farmers by adopting good agricultural practices duly emphasizing the critical stages of a crop and decision making in his own field; and to confine the Pesticide and insecticide usage duly protecting the natural enemies. As part of knowledge dissemination, trainings and field diagnostic visits and demonstrations will take place. 

Apart from this ‘Timely Farm Advisories’ to farmers on pests and disease outbreak, Weather updates, Market Prices, Availability of Seeds, Fertilizers etc. at Rythu Vedikas in Coordination with Agriculture University, IMD, TSDPS etc. to reduce the losses were being done. Rythu Vedikas are serving as service center for all Government schemes at cluster level by disseminating the latest guidelines, feedback of farmers and for making the schemes more reachable to the farmers there by achieving the ultimate objective of making ‘Rythe Raju or Farmer the King.’

Agriculture and Horticulture Universities, National level institutes like WALAMTARI, DRR, DOR as well as State and National Institutes on Agriculture and allied departments are utilizing the Rythu Vedikas for their programs benefiting the farmer. The passion, courage, vision, determination, and devotion of CM KCR to usher in a qualitative, quantitative, and expressive farm policy were aimed at eradicating all agrarian problems, adversaries, and ill effects of farm sector and make it a profitable sector forever. More than the stated aims and objectives, the Rythu Vedikas have become synergy to bring in a transparent, people-friendly, and progressive change in the governments to come.

Chief Minister K Chandrashekhar Rao has unveiled his vision for the Rythu Vedikas’ role in the Telangana state by asserting that they should become a formidable force not only to change the farm sector for good but also should become focal centers to determine the change of governance. He also wanted farmers to utilize the Rythu Vedikas to stall attempts by the Centre to thrust upon the anti-farmer and pro-corporate Farm Acts that were brought in forcibly and later withdrawn by the union government. 

Inaugurating Rythu Vedika, the Chief Minister made a passionate plea to farmers to utilize the Rythu Vedika and the opportunity provided by the government to become a united force and charter the course of their profession in the way it is profitable and comfortable. He envisaged that through Rythu Vedikas, farmers at a later stage would be able to determine which crops they should cultivate, what price they should fix for their produce and how to market them for greater profitability. The very concept of Rythu Vedika, can be found nowhere in the world or in the country, where farmers were organized. This Telangana Model is the first of its kind step to make farmers united and a formidable force since the farmers by and large in our country and worldwide were left to themselves. 

If all goes well with the succeeding governments, one day the Rythu Vedikas should become catalysts for a better change. It may not be an exaggeration, if every farmer in the state with the extraordinary support provided by governments irrespective of party affiliations, rises to the occasion, and ultimately reach a stage where he should be able to clear all his dues and have about couple of Lakhs of Rupees of funds with him as savings to invest into his cultivation on his own without taking any external financial support. 

First of its kind ‘Telangana AgHub’ Model 

Agriculture has been a way of life and tradition that has shaped the culture and economic life of people of Telangana and continues to be the focal point, to all the strategies for planned socio-economic development in the state. The sector had undergone sea change in the last century responding to everchanging technological advancements as well as the expansion of the global market. However, this unorganized sector was totally neglected due to poor agricultural reforms over a period post-independence, that led Agriculture into a crisis. After formation of Telangana state, the situation bettered and improved meaningfully and impressively thanks to some measured initiated by KCR.

Until four-five decades ago, when every village in our country functioned as a Republic in itself, Agriculture was seldom considered as a mere profitable vocation. It was more a profession, a passion, a way of life and a facility mechanism. With majority of the population dependent directly or indirectly on agriculture, the entire village economy flourished and thrived on a convenient barter system. Each village produced mainly for its needs and nobody gave a thought for any surplus production. Every farmer, big and small, had some sort of a storage mechanism that included storage of seeds for the next year. 

There was no concept of buying seeds. Gradually with the advent of market-based economy, agriculture produce started moving out of the villages, to the nearby markets. Problems to farmers commenced with middlemen, traders and agents entering the system. This gave rise to commercialization and the producer of an agriculture product became dependent on outside market even for his needs. After formation of Telangana the state government made several attempts to bring in a much desirable change in the farm sector. 

The pro-farmer and pro-agriculture schemes like Rythu Bandhu, Rythu Bhima, Rythu Vedikas, Rythu Bandhu Samithis, 24-hour free power supply, increased irrigation facilities through projects, and host of other schemes were initiated by KCR government. Area of irrigation increased multifold as well as huge increase in production. Alternate cropping pattern further helped the farmer. All this helped farmer to double and triple their incomes. Thus emerged Telangana Model.

As part of several review meetings on agriculture connected issues, in one such meeting held during third week of August 2015, about 14 months after KCR sworn in as CM, in which I participated as CPRO to CM, the importance of Professor Jayashankar Telangana Agriculture University (PJTSAU) was discussed thoroughly in depth. It was the consensus then that, the University should play a vital role in evolving a strategy to bring back the past glory of agriculture in Telangana by strengthening research activity in the university. It was also agreed that ‘Every Bit of Land’ in the state was to be subjected to soil testing and the details were to be computerized. Different places in Telangana were to be divided in to particular crop colonies. 

Apart from this, the KCR suggested that, the ‘Agricultural University’ should also undertake extensive research on mechanization aspects. Students of the university should be given free hand in doing research. They should be on the move to interact with farmer on go forward basis.  The University should have a clear idea of soil, technique, crops, and others available in each and every mandal of the state. It was also planned to set up a control room kind of campaign center in each mandal that addresses the problems of the farmers and giving quick solution to make things easy.  

The earlier days when University played a crucial role in farming, and the kind of research, training camps and many were widely done in the campus were reminisced. The way farmers and officers were given special training to know about the latest methods in agriculture, for which the farmers in batches used to go to Agricultural University to learn about the advanced methods of farming was also recalled. Hence, it was decided to entrust the Agriculture University with the responsibility of restoring the faith in farmers and bring back the past glory. 

Against this background and realizing the importance of research and innovation in Agriculture University and as an important and vital step, aiming at making new frontiers in the Food and Agribusiness Innovation landscape in Telangana, the ‘First of its kind Initiative’ of Agri Innovation Hub was conceived by PJTSAU. Shortly It had taken an ideal shape. The vision of AgHub was to emerge as a world class center, that promotes innovations and entrepreneurship in ‘Agri-Food Systems’ through mentoring, piloting, and facilitating access to market, research, and investment. As part of this the incubator was funded by ‘National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD)’ and was functioning since October 2020.

  AgHub is structured in Hub and Spoke model of the ‘Agri Innovation Centre’ where the Innovation Hub is housed in the PJTSAU campus at Hyderabad and caters to the promotion of innovation and entrepreneurship among the ‘Agri Tech Start-Ups’ and student entrepreneurs. The initiatives of the Hub among others include, four specially designed programs namely: ‘Incubation Program, Agri Tech Innovation Pilots (AIP), Co-Innovation and Enterprise Acceleration Program (EAP).’ 

As part of Incubation Program, start-up entrepreneurs who are venturing with ideas are offered product development support, customized scientific, business mentoring, advisory on regulatory issues, go to market assistance and fund-raising assistance. ‘Agri Tech Innovation Pilots’ the first of its kind program, validates the start-up technology through a soft-landing platform at real farm situation. Agri Tech start-ups can deploy their solutions on ground and avail scientific validation. 

‘The Co-Innovation’ also the first of its kind program, offers early and growth stage start-ups to collaborate and co-create and co-develop technology offering jointly between a start-up team and agricultural scientists. Enterprise Acceleration Program is a distinct platform for the acceleration of growth stage enterprises and Small and Medium Enterprises in Agribusiness. ‘Significant Number of Food and Agri tech start-ups’ are being nurtured for the benefit of farming community in Telangana and India.

In accordance with the ‘National Educational Policy’ Agri Hub was building student entrepreneurship for young agricultural graduates in PJTSAU to inculcate the culture of innovation. This was probably the first ever program in any agricultural university in India with a three-month curriculum through ‘Design Thinking’ approaches and modules on entrepreneurship and translational research. Post ‘Design Thinking Program’ the pool of student design thinkers build their ideas under the Ideation Platform named ‘Idea Sprout.’ 

The ‘Rural Innovation Spokes’ across the State, in Jagtial, Warangal and Tandoor were planned to cater to the promotion of entrepreneurship and agribusinesses among rural youth, women, farmers, ‘Farmer Producer Organizations (FPOs)’ and ‘Grass Roots Innovators.’ As a first initiative, series of awareness programs to promote rural entrepreneurship among rural youth, women, grassroots innovators, farmers and FPOs in Telangana were also undertaken. Agri Innovation Hub as planned moved fast to bring a new paradigm shift in Agricultural Research, Extension, and Education through its wide network and vibrant, converging platform. It sought to build a two-way bridge between urban-to-rural and rural-to-urban entrepreneurial pathways. 

I very well remember that, on hearing the great work that was being taken up in PJTSAU, a USA based researcher and Director Corporate Development at Rain Oncology, California, Sri Ranga Yarlagadda (Also, incidentally son of a close friend Raghu Babu) during one of his trips to Hyderabad visited the university and had a ‘Deep and Engaging Discussion’ with the then CEO, AgHub Vijay Nadiminti. His instant impression was that the vision of AgHub was inspiring and game changer in the ecosystem. 

Sri Ranga had a special praise for the AgHub’s commitment to help the entire ecosystem of start-up founders, student entrepreneurs, rural entrepreneurs, grass root innovators, farmers, agribusiness ecosystem through personalized attention and handholding. He said that having been exposed to other incubators in Silicon Valley and the USA, he can truly say that what the Telangana KCR Government was building in the state, was truly world-class! He was all praise for its functioning.