సత్పురుషులందరికీ సమ్మతమైన ధ్రువోపాఖ్యానం ...... శ్రీ మహాభాగవత కథ-15 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 సత్పురుషులందరికీ సమ్మతమైన ధ్రువోపాఖ్యానం 

శ్రీ మహాభాగవత కథ-15

వనం జ్వాలా నరసింహారావు 

సూర్యదినపత్రిక (16-12-2024)

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

బ్రహ్మదేవుడి కుమారుడు స్వాయంభవ మనువుకు శతరూప ద్వారా ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు అనే ఇద్దరు కొడుకులు కలిగారు. ఉత్తానపాదుడికి సునీతి, సురుచి అనే ఇద్దరు భార్యలున్నారు. వాళ్లలో ధ్రువుడిని కన్న సునీతి అంటే రాజుకు అంతగా ప్రేమ లేదు. సురిచి మీద విపరీతమైన ప్రేమ. ఒకనాడు సురుచి కొడుకు ఉత్తముడిని తన తొడలమీద కూచోబెట్టుకుని ముద్దులు చేస్తున్న సమయంలో దగ్గరకు వచ్చిన ధ్రువుడిని పట్టించుకోలేదు. తన కొడుకులాగా అతడిని కూడా తండ్రి ముద్దాడాలంటే, విష్ణుమూర్తి పాదాలను ఆశ్రయించాలని సవతి తల్లి చెప్పింది ధ్రువుడికి. ఇదంతా ధ్రువుడి తల్లికి తెలిసి బాధపడింది. సవతి తల్లి చెప్పిన విధంగా శ్రీహరి పాదాలను ఆశ్రయించమని చెప్పింది. వెంటనే పట్టణాన్ని వదిలి బయల్దేరాడు ధ్రువుడు.    

ఈ వృత్తాంతమంతా తన దివ్య దృష్టి ద్వారా తెలుసుకున్న నారదుడు ధ్రువుడి దగ్గరకు వచ్చాడు. శ్రీహరిని, శ్రీమహావిష్ణువును యోగీంద్రులు కూడా చూడలేక పోతున్నారనీ, అతడిని చేరే మార్గాన్ని తెలుసుకోలేక పోతున్నారనీ, అతడు ఆరాధించడానికి దుర్లభుడనీ, కాబట్టి వ్యర్థ ప్రయత్నాలు మానుకోమనీ నారదుడు ధ్రువుడికి చెప్పాడు. మోక్షం మీద కోరిక వుంటే తను చెప్పే మాటలు వినమని అన్నాడు. వాస్తవానికి ధ్రువుడిని మోక్షమార్గానికి ప్రేరేపించిన వాడు వాసుదేవుడే అని కూడా అన్నాడు. ఇలా చెప్పి, యమునా నది ఒడ్డున, శ్రీహరి సాన్నిధ్యంలో, పుణ్యమైన మధు వనానికి వెళ్లమనీ, అక్కడ అతడికి శుభం కలుగుతుందనీ అన్నాడు నారదుడు. యమునానదీ పుణ్యజలాలలో స్నానం చేసి, నిష్ఠతో నారాయణుడికి నమస్కారం చేసి, యమనియమాదులను పాటిస్తూ, ఆత్మవికాసం కొరకు సాధన చెయ్యమని సూచించాడు. పురుషోత్తముడిని ఏకాగ్రతతో ధ్యానం చేయమన్నాడు. అప్పుడు పూజలందుకున్న దేవుడు, మానవులకు కొర్కెలను ప్రసాదిస్తాడని అన్నాడు. నారదుడి మాటలు విన్న ధ్రువుడు మధువనానికి వెళ్లాడు. అక్కడ నగరంలో ధ్రువుడిని అరణ్యాలకు పంపినందుకు విచారిస్తున్న అతడి తండ్రి ఉత్తానపాదుడిని ఓదార్చి విషయమంతా చెప్పాడు నారదుడు. అతడి కుమారుడు శ్రీహరిని భజించి, ఎవరికీ సాధ్యంకాని శాశ్వతపదాన్ని పొంది, మళ్లీ తిరిగి వస్తాడనీ, అతడి కొరకై శోకించవద్దనీ చెప్పాడు.  

  మధువనాన్ని సమీపించిన ధ్రువుడు యమునానదిలో స్నానం చేశాడు. సర్వేశ్వరుడిని గురించి ధ్యానం చేయసాగాడు. మొదట్లో తన శరీర స్థితిని బట్టి మూడు రోజులకు ఒక సారి ఆహారం, తరువాత నెలలో ఆరు రోజులకోసారి, నాల్గవ నెలలో పన్నెండు రోజులకోసారి ఆహారాన్ని తీసుకున్నాడు. తరువాత ఒంటి కాలు మీద ధ్యానం చేస్తూ వాయువును మాత్రమే బక్షించాడు. మొదటి నెలలో శ్రీహరిని, రెండవ నెలలో విష్ణువును, మూడో నెలలో మాధవుడిని, నాల్గవ నెలలో పుండరీకాక్షుడిని, అయిదో నెలలో పర్మాత్మను ధ్యానం చేషాడు. ఆ తరువాత ఆ శ్రీహరి రూపాన్ని తప్ప మరి దేనినీ మనస్సులో స్మరించకుండా తన చిత్తాన్ని సమాయత్తం చేశాడు. ఆ స్థితికి ముల్లోకాలు కంపించాయి. ధ్రువుడు ఏకాగ్ర చిత్తంతో ప్రాణవాయువును నిరోధించడం వల్ల శ్రీహరి కంపించాడు. ఆయన కంపించగానే లోకాలన్నీ కంపించాయి. దీన్నుండి కాపాడమని లోకపాలకులంతా శ్రీమన్నారాయణుడిని వేడుకున్నారు. ఇదంతా ధ్రువుడి ధ్యానం వల్ల జరిగిందనీ, భయపడవద్దనీ చెప్పి శ్రీహరి తక్షణమే మధువనానికి వెళ్లాడు. ధ్రువుడు ఆయన్ను చూసి, మధురానుభూతి పొందుతూ, సాష్టాంగ నమస్కారాలు చేశాడు. ఆయన అనుగ్రహంతో, భగవంతుడిని ప్రతిపాదించే వేదమయమైన వాక్కులతో స్తుతించాడు శ్రీహరిని పరి-పరి విధాలుగా. అది విన్న భగవానుడు మనస్సులో సంతోషించి ధ్రువుడి మదిలో మెదిలే కోరిక తనకు తెలుసని అంటూ, దాన్ని ప్రసాదిస్తున్నానని అంటూ, ఈ విధంగా చెప్పాడు. 

"గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారాగణాలు, జ్యోతిశ్చక్రం, నక్షత్ర రూపాలైన ధర్ముడు, అగ్ని, కశ్యపుడు, శుక్రుడు, సపర్షులు, తారకలతో కూడి నీ చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసినట్లు తిరుగుతారు. ఇతరులు చేరడానికి వీలుకానిది, అధిష్టించడానికి సాధ్యం కానిది, ముల్లోకాలు ప్రళయంలో నశించినా కూడా నశించకుండా ప్రకాశించే "ధ్రువక్షితి" (ధ్రువపదం) ని ఇరవై ఆరు వేల సంవత్స్రాల తరువాత నువ్వు పొందుతావు. అప్పటిదాకా నీ తండి రాజ్యాన్ని పాలించు. ఇహలోక సుఖాలను అనుభవించు. మరణకాలంలో నన్ను స్మరిస్తూ, అన్నిలోకాలు నమస్కరించేది, పునర్జన్మ లేనిదీ, సప్తర్షి మండలంకన్న పైనున్న నా పదాన్ని పొందుతావు" అని చెప్పి విష్ణుమూర్తి వైకుంఠానికి వెళ్లిపోయాడు. 

ఇదంతా జరిగిన తరువాత ధ్రువుడు తన రాజ్యానికి పయనమయ్యాడు. కొడుకు వస్తున్నాడని విన్న తండ్రి ఉత్తానపాదుడు సంతోషించాడు. ఎదురుగా వెళ్లి ప్రేమతో కౌగలించుకున్నాడు. ఆశీర్వదించాడు. ధ్రువుడు తండ్రి పాదాలకు మొక్కాడు. ఆ తరువాత తల్లులకు నమస్కరించాడు ధ్రువుడు. తల్లి చిరాయువుగా జీవించమని ఆశీర్వదించింది. పౌరులతో, బంధుజనులతో, అమాత్యులతో, స్నేహితులతో కలిసి పురంలోకి ప్రవేశించాడు. కొంతకాలానికి ఉత్తానపాదుడు ధ్రువుడికి రాజ్యాభిషేకం చేశాడు. ఆ తరువాత, శింశుమారుడు అనే ప్రజాపతి కుమార్తె భ్రమిని వివాహం చేసుకున్న ధ్రువుడికి కల్పుడు, వత్సరుడు అనే ఇద్దరు కొడుకులు కలిగారు. అలాగే, వాయుదేవుడి కుమార్తె ఇల అనే ఆమెను వివాహం చేసుకుని ఉత్కలుడు అనే కొడుకును, మరో కూతురును కన్నాడు. 

తన సోదరుడు ఉత్తముడు వేటకై పోయి యక్షుడి చేతిలో హతం కావడం పట్ల కోపంతో కుబేరానుచరులైన గుహ్యకుల మీదికి యుద్ధానికి పోయాడు ధ్రువుడు. అతడి బాణాల ధాటికి యక్షులు తట్టుకోలేక పరాజితులయ్యారు. వారు రోషంతో విజృంభించినా ప్రయోజనం లేకపోయింది. ధ్రువుడు చిటికలో వారిని జయించసాగాడు. అప్పుడు రాక్షసులు రాక్షస మాయను ప్రయోగించారు. దాని ప్రభావం వల్ల ఆయన మీద ఆయుధాలు కురిసాయి. అప్పుడు ధ్రువుడు ఆచమనం చేసి, లక్ష్మీనాథుడి పాదపద్మాలకు నమస్కరించి, స్మరించి, శత్రుభయంకరమైన నారాయణాస్త్రాన్ని సంధించాడు. వెంటనే గుహ్యకుల మాయ చెడిపోయింది. నారాయణాస్త్రం నుండి పుట్టిన వేలాది బాణాలు యక్షులను ఢీకొన్నాయి. యక్షుల పిక్కలను, తొడలను, మెడలను, చేతులను ఖండించాడు ధ్రువుడు. అప్పుడు ధ్రువుడి తాతగారైన స్వాయంభవ మనువు ఆయన దగ్గరకు వచ్చి, యుద్ధ ప్రయత్నాన్ని విరమించుకొమ్మని సలహా ఇచ్చాడు. సర్వ శుభాలకు హాని కలిగించే రోషాన్ని విడిచి పెట్టమని కూడా అన్నాడు. ధ్రువుడు తన సహోదరుడిని చంపారని భావించి, ఎంతో మంది యక్షులను చంపాడని, కుబేరుడి పట్ల అపరాధం చేశాడని, కాబట్టి అతడిని ప్రసన్నం చేసుకోమని అన్నాడు. ధ్రువుడు యుద్ధం మానాడు. వెంటనే కుబేరుడు వచ్చాడక్కడికి. ఆయనకు అంజలి ఘటించాడు ధ్రువుడు. తాను ధ్రువుడి పట్ల ప్రసన్నుడినయ్యానని చెప్పి అంతర్థానమయ్యాడు కుబేరుడు. అప్పుడు ధ్రువుడు యక్ష, కిన్నర, కింపురుషాది గణాలతో కీర్తించబడుతూ మహావైభవంగా తన నగరానికి తిరిగొచ్చాడు. 

నగరానికి తిరిగొచ్చిన ధ్రువుడు రాజ్యపాలన చేస్తూ ఈశ్వరుడిని ధ్యానిస్తూ జీవితం గడిపాడు. అలా ఇరవై ఆరువేల సంవత్స్రాలు రాజ్యపాలన చేసాడు. తరువాత తన కొడుకుకు రాజ్య పట్టం కట్టాడు. వైరాగ్య చిత్తంతో పట్టణాన్ని వదిలి, పుణ్యాలకు పుట్టినిల్లయిన బదరికాశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. విశాలా నదీ జలాలలో స్నానం చేశాడు. పద్మాసనం వేసుకుని శ్రీహరిని నిత్యం ఆరాధించాడు ధ్రువుడు. కొన్నాళ్లకు ఆకాశం నుండి ఒక దివ్య విమానం వచ్చింది. అందులో ఇద్దరు దేవతా శ్రేష్టులున్నారు. వాళ్లు విష్ణు కింకరులు. వాళ్లు ధృవుడిని చూసి, ఆయన చేసిన మహా తపస్సు మధుసూధనుడిని సంతృప్తి పరిచిందనీ, ఆయన పంపగా తాము వచ్చామనీ, విష్ణుమూర్తి నివాసమైన పరమపదానికి ఆయన్ను తీసుకుపోతామనీ అన్నారు. విష్ణువు పంపిన దివ్య విమానం ఎక్కడానికి ఆయనకు అర్హత ఉందనీ చెప్పారు. ధ్రువుడు స్నానం చేసి వచ్చి, అక్కడున్న మునులకు మొక్కి, వారి ఆశీర్వాదాలు తీసుకుని, విమానాన్ని ఎక్కడానికై హిరణ్మయమైన తేజో రూపాన్ని ధరించాడు. అతడి విమానానికి ముందర మరో విమానంలో అతడి తల్లి కూడా వున్నదని విష్ణు కింకరులు చెప్పారు. అది చూసిన తరువాత ధ్రువుడు విమానాన్ని ఎక్కి బయల్దేరాడు. గ్రహ మండలాన్నీ, సప్తర్షి మండలాన్నీ దాటి ఆపైన విష్ణుపదాన్ని చేరుకున్నాడు.

సత్పురుషులందరికీ సమ్మతమైన ధ్రువోపాఖ్యానం జీవితానికి ధన్యత చేకూరుస్తుంది. స్వ్రర్గప్రదాయకమైనది. కీర్తికరమైనది. ఆయుష్షును కలగ చేస్తుంది. పుణ్య ప్రదాయకమైనది. శుభకరమైనది. మంచి మనస్సునిస్తుంది. ఫ్రశంసా యోగ్యమైనది. పాపాన్ని హరిస్తుంది.   

(బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా)

‘Benchless’ Primary School to Dynamic World of Academics (Exhilarating ‘Benchmark’ of Venkat Changavalli) By Vanam Jwala Narasimha Rao

 ‘Benchless’ Primary School to Dynamic World of Academics

Exhilarating ‘Benchmark’ of Venkat Changavalli

By Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (15-12-2024)  

{Venkat Changavalli, after a long stint in the corporate world, learning ropes and building organizations, joined Emergency Management and Research Institute to give back to society. He narrates his efforts for stabilization of ‘108’ services in erstwhile AP and for its expansion to 12 states during his time as the CEO, in PPP model which he describes as a ‘Game Changer.’ In his ‘BL 2 BM’, Changavalli, the champion of management and leadership, relates his ‘Cumulative Learning Points’ at every stage of his life’s journey}-Editor’s Note

Autobiographies, Coffee-Table format or general, if they are free and frank experience sharing Books of ‘Exhilarating Life Knowledges’ coupled with intellection of the Author, similar to ‘BL 2 BM (Benchless to Benchmark)’ authored by Venkat Changavalli, then they will have a lasting value. In fact, Venkat writes in the book that, ‘the genesis of this book demanded meticulous preparation. The canvas of my journey was painted not just by corporate roles, but also by the vivid strokes of personal life-lessons from family, mentors, and cherished encounters.’ 

The ‘Inspiring Story in BL 2 BM (Benchless to Benchmark)’ of Venkat Changavalli, with whom I had the privilege of working for about four years in Emergency Management and Research Institute (EMRI), the content of which starts with the Chapter ‘Through Innocent Eyes’ and closes with ‘Family My Driving Force,’ portraying in a perfectionist manner the ‘Uncommon Journey of a Common man’ stimulates the reader in unequivocal terms. 

In his Foreword that preceded the first Chapter, Venkat Changavalli mentioned that, from ‘humble beginnings to extraordinary heights, his life has been a memorable journey of success and contentment.’ He expressed the hope that ‘his story unveils to the reader the secrets behind achieving fulfillment.’ A great message to the present-day generation.

Reminiscing his childhood, he wrote about fetching water with Kavadi, village temples, modest meals, nights’ gentle breeze, ‘Benchless Primary Schooling,’ scorpion bite, his learnings of patience, focus, humility, balancing, helpfulness, resilience etc. In conclusion, Venkat Changavalli decently revealed how his life has been ‘shaped and enriched by the unbreakable bonds’ of his family. ‘My story, while filled with personal achievements, would be incomplete without acknowledging the unwavering support, love, and inspiration that my family provided throughout this roller coaster journey’ Wrote Venkat. He enlightened about his father, mother, brothers, sisters, wife (Padma), two sons, daughters-in-law, grandchildren, and even about future family members, sincerely acknowledging his ‘family members’ constant source of strength.’

Venkat Changavalli was thrilled when he topped the entrance examination and secured admission in 6th class in Chirala Municipal School. In the chapter ‘Ignition of Knowledge from Chirala to IIM’ he paid his respects to his teachers and the way they taught him, and how he utilized playground, as well as about his friends. Interestingly he did not hesitate to mention about absence of toilets in the school despite its enormous infrastructure. Securing third rank in SSLC in his school, was his pride instant. 

At the age of 15, Venkat joined in ‘Andhra Loyola College, Vijayawada’ which he credited with creating successful Engineers and Doctors and where despite the rigorous schedule, his college life was enjoyable. He made a special mention to his Telugu Teacher there. However, on getting admission in REC Warangal, Venkat joined there in 5-year Chemical Engineering Course. In addition to the help from the ‘faculty and his peers in shaping his character,’ by mingling with students with different mother tongues, and coming from different cultures, Venkat learnt to ‘adapt to various situations’ an essential quality for ‘Leader in Making.’ He says, he imbibed the ‘Core Values, Empathy, Simple Communication and Warmth’ in REC.

Venkat acknowledged that the opportunity he got to pursue PG in management at IIM-A and the resulting experience laid a solid foundation for his future endeavors. In fact, he was in ‘Transient State’ during the night, not willing to believe that he got admission there. He narrated about the courses and about the eminent professors there, as well as different forms of teaching. His specialization was Finance and Marketing. His summer internship was with ‘New India Assurance Company,’ for two months, in Mumbai. 

On completion of Course at IIM-A, Venkat was in a dilemma, at the time of his placement, in deciding his career, whether to choose a ‘PSU with more salary or Startup Company with less salary’ but on his father’s ‘Right and Timely Advise’ he chose the latter, which became a ‘Bedrock for the coming Milestones, that he achieved in life.’ Venkat humbly mentioned here that, ‘IIM-A taught me Analytical Skills, Being Systematic, Challenging the Status Quo, Discipline, Evidence-Based Decision Making, Focus, Infective Enthusiasm, Innovation, and Interpersonal Relations.’

Venkat’s ’Career-Climbing the Corporate Ladder’ began with ‘Lupin’ a Pharmaceutical Company with Rs 1000 Salary in 1977, as a Management Trainee, soon to be confirmed as Assistant Manager. He continued his connection with it even after he left in 1980. Next, he joined ‘Patel Road Ways’ as Zonal Manager. Working there had enriched him to ‘Develop Business Focus, Customer Centricity, People Orientation, Metrics, and Bottom-Line Mindset.’ He mentioned that ‘Success stems not merely from business degrees, but from unwavering commitment and business acumen.’  

Venkat’s next assignment was with ‘Star Industrial and Textile Enterprises’ as Manager Corporate Finance, in which capacity he had the ‘freedom to explore, and also had the opportunity to thrive in the realm of his job.’ During his stint of 21 months there, he ventured in to the ‘world of numbers and strategies, with significant accomplishments in several areas’ which he listed proudly. From there he moved to ‘Swiss Giant, CIBA-GEIGY’ as Assistant Manager Planning, where he learnt that, ‘Planning is Conscious, Futuristic, and Visioning Exercise.’ He acknowledged that his experience there was one of ‘Growth, Friendship, and Learning.’ He later moved to the domain of Marketing in the same organization. 

His next role was in ‘Drachem Specialty Chemicals’ where his ‘Initial Boss proved to be Cocktail of Incompetence and unprofessionalism’ from which experience he carved a roadmap of what not to do when at the helm. When he was shown the door, Venkat was welcomed as Senior General Manager in ‘Roffe Construction Chemicals,’ and as he stepped in there, a ‘Journey of Transformation’ awaited. On invitation, soon he stepped in to ‘Symrise (DRAGOCO India)’ as Inaugural CEO, and his success there was an ‘Orchestra of Strategy, Dedication, and Exceptional Teamwork.’ After over a decade, as CEO in that ‘German Multi National Company’ Venkat ‘Closed the chapter there carrying with him lessons in Leadership, Growth, and the Art of Creating a Lasting Symphony’ to join the first ever Successful Public Private Partnership (PPP) Model, EMRI founded by world famous Satyam Computers Chairman Ramalinga Raju. 

Destiny had something best stored for him. During a Management Event in Chennai, Chief Guest Ramalinga Raju instantaneously recognized the potential of Venkat’s Leadership Qualities, abilities, and extended an offer to be CEO of EMRI. His offer led to a momentous decision by Venkat to ‘Relinquish his Lavish Lifestyle and Substantial Salary in favor of the opportunity to give back to society.’ He recalled that ‘Raju and I worked Synchronously, each contributing our unique strengths to a shared Vision of saving a Million Lives Each Year.’ Then he narrated his efforts for stabilization of 108 services in erstwhile AP and for expansion to 12 states during his time as CEO, in PPP model, which he described as a ‘Game Changer.’ After serving for six years, he had to quit the job. 

On his 60th Birthday he honored 60 extraordinary Souls who enriched his life, primarily Jagadguru Shankaracharya of Sringeri. ‘In the Realm of Public Service my journey took a new direction as I ventured in to the dynamic world of Academics, Board Directorships, Consultancy and Advisory Roles, Leadership Development etc.’ revealed Venkat. Besides being Advisor to Six State Governments, namely, UP, Haryana, Meghalaya, Telangana, AP, and Assam; MD of AP Government Brahmin Welfare Corporation, and Member of various committees of IRDAI, Venkat lent his expertise, to about ten organizations in Corporate Sector.  

‘BL 2 BM’ by Venkat Changavalli, Champion of Management and Leadership, and his ‘Cumulative Learning Points’ at every stage of his life’s journey is ‘Simply The Best’! Hearty Congratulations Venkat Changavalli. 

(Writer was Venkat Changavalli’s Colleague in EMRI)

దక్షుడి యాగాన్ని ధ్వంసం చేసిన రుద్రుడి చరిత్ర '...... శ్రీ మహాభాగవత కథ-14 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

దక్షుడి యాగాన్ని ధ్వంసం చేసిన రుద్రుడి చరిత్ర 

శ్రీ మహాభాగవత కథ-14

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (09-12-2024)

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

బ్రహ్మజ్ఞాన సంపన్నులైన బ్రహ్మలు చేసిన సత్ర యాగంలో శివుడిని దక్షుడు, అతడి మార్గాన్ని అనుసరించే బ్రాహ్మణులను నందీశ్వరుడు, ఆ నందీశ్వరుడిని భృగుమహర్షి ఒకరినొకరు శపించుకుని ఎక్కడివారక్కడికి వెళ్ళిపోయారు. దక్షుడికి, ఈశ్వరుడికి మధ్య పరస్పర విరోధం చాలాకాలం కొనసాగింది. ఈ వైరం నేపధ్యంలో ప్రజాపతులందరి మీద అధినాయకత్వాన్ని వహించాడు దక్షుడు. రుద్రహీనమైన ‘వాజపేయం’ అనే యజ్ఞాన్ని చేశాడు. ఆ తరువాత ‘బృహస్పతి సవనం’ అనే యజ్ఞం చేయడానికి ఉపక్రమించాడు. ఆ యజ్ఞాన్ని చూడడానికి మునులు, ప్రజాపతులు, దేవతలు, మహర్షులు సతీసమేతంగా వచ్చారు. వారంతా తమ దీవెనలిచ్చి, ఆయన చేసిన పూజలను అందుకున్నారు. ఇదంతా దక్షుడి కూతురు, ఈశ్వరుడి భార్య సతీదేవి దృష్టికి వచ్చింది. దంపతులు-దంపతులుగా దేవ, గంధర్వ, కిన్నర, కింపురుషులు ఆకాశమార్గాన అక్కడికి పోవడం చూసింది ఆమె. 

ఈ విషయాన్ని భర్తకు చెప్పి అక్కడకు తాము ఇద్దరం వెళ్దామని అన్నది సతీదేవి. తండ్రి, గురువు, స్నేహితుడు, ప్రభువు అయిన వారి గృహాలకు పిలవకుండానే సజ్జనులు వెళ్తారు కదా! అన్నది. సత్రయాగంలో జరిగిన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తూ శివుడు, కుటిలులైన దుర్జనులున్న ఇంటికి బంధుత్వాన్ని పాటించి వెళ్లడం వినయ సంపన్నులకు అనుచితం అన్నాడు సతీదేవితో. ఇష్టమైన బంధువులు మనస్సుకు తగిలేట్లు దుర్భాషలాడితే అవి బాధ కలిగిస్తాయని కూడా అన్నాడు. ఆమె దక్షుడి ప్రియ పుత్రిక అయినప్పటికీ, తన భార్య అయిన కారణాన, ఆమె తండ్రి గౌరవాన్ని పొందలేదని చెప్పాడు. తన మాటలు అతిక్రమించి ఒకవేళ ఆమె అక్కడికి వెళ్లితే, ఆమెకు పరాభవం కలుగుతుందని హెచ్చరించాడు. 

భర్త ఇంత చెప్పినప్పటికీ, తండ్రిని చూడాలన్న కోరికతో సతీదేవి పుట్టింటికి వెళ్లింది. ఆమె వెంట వేలాది రుద్రుడి అనుచర గణం కూడా వెళ్లింది. నందీశ్వరుడు ముందు నడిచాడు. అంతా కలిసి యజ్ఞం జరిగే ప్రదేశం దిక్కుగా ప్రయాణించారు. యజ్ఞశాలను సమీపించింది సతీదేవి. ఆమెను అక్కడ తల్లి, తోబుట్టువులు తప్ప మిగిలిన వారెవ్వరూ పలకరించలేదు. తల్లి, పినతల్లి ఆమెను కౌగలించుకుని క్షేమ సమాచారాలు అడిగారు. తండ్రి పలకరించనందుకు మౌనంగా వుండిపోయిందామె. తండ్రి అనాదరణకు గురైన ఆమె బాధను చూసి, కోపంతో, భూత గణాలు ఆవేశపడ్డాయి. దక్షుడిని హతమారుస్తామంటూ లేచిన గణాలను సతీదేవి వారించింది. తన రోషాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, తండ్రి ఈశ్వరుడి పట్ల పాపబుద్ధితో దోషాన్ని ఆపాదించాడనీ, ఆయన లాంటి వారు మహాత్ములను నిందించడం ఆశ్చర్యం కాదనీ, బ్రహ్మాది దేవతలు ఆయన పాదపద్మాలను ఆశ్రయిస్తారనీ, దుష్టబుద్ధితో ఈశ్వరుడిని నిందించిన ఆయన కూతురునని అనిపించుకోవాలని లేదనీ, ఆయన వల్ల సంప్రాప్తించిన శరీరాన్ని విడిచి పరిశుద్ధురాలినవుతాననీ అన్నది. 

ఈ విధంగా మాట్లాడి యజ్ఞసభా మధ్యలో నిలబడి, శరీర త్యాగం చెయ్యాలని భావించి, దేహాన్ని విడిచి పెట్టాలనే ఆలోచనతో యోగాగ్నిని రగుల్కొలిపింది. యోగ సమాధిలో జన్మించిన అగ్నిలో ఆ క్షణమే దగ్ధమైపోయింది సతీదేవి. ఇది చూసిన రుద్రుడి అనుచరులు దక్షుడిని చంపడానికి పూనుకున్నారు. అప్పుడు అక్కడే వున్న భృగుమహర్షి హోమం చేసి, ఋభులనే వేలాది దేవతలను సృష్టించగా, వారు, రుద్ర గణాలను పారద్రోలారు. జరిగిన విషయమంతా వివరంగా శివుడికి చెప్పాడు నారదుడు. 

శివుడికి పట్టరాని కోపం వచ్చింది. జటాజూటం నుండి ఒక జడను పెరికి భూమ్మీద విసిరికొట్టాడు. అందులోనుండి లోక భయంకరుడైన వీరభద్రుడు రుద్రుడి ప్రతిబింబంలాగా ఉద్భవించాడు. తానేంచెయ్యాలో ఆజ్ఞాపించమని అడిగిన వీరభద్రుడిని, దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసి, దక్షుడిని సంహరించమని చెప్పాడు శివుడు. ఆయన యజ్ఞవాటికకు చేరుతుంటే, భయంకరమైన కారుచీకటి కమ్మింది. దూళి పుట్టింది. ప్రభంజనం వీచింది. అప్పుడు అక్కడున్న వారంతా దక్షుడితో సహా భయపడ్డారు. సతీదేవికి కీడుచేసిన దక్షుడి పాపకృత్యపు ఫలమే ఈ చీకటి అని అక్కడి స్త్రీలన్నారు. అనవసరంగా రుద్రుడికి కోపాన్ని కలిగించాడు దక్షుడని అన్నారు. అదే సమయంలో రుద్రుడి అనుచరగణం యజ్ఞవాటికను తారుమారు చేశారు. అంతా విధ్వంసం కలిగించారు. యజ్ఞ సదస్సులోని దేవతలను, ఋత్విక్కులను నానారకాలుగా బాధ పెట్టారు. భగుమహర్షి కళ్ళుపీకాడు నందీశ్వరుడు. భృగుమహర్షి మీసాలు పెరికాడు వీరభద్రుడు. అంతటితో ఆగకుండా, వీరభద్రుడు సాటిలేని మహాదర్పంతో చెలరేగి దక్షుడిని పడతోసి, కంఠాన్ని నులిమి, శిరస్సును తుంచి, మహాకోపంతో దక్షిణాగ్నిలో హోమం చేశాడు. ఇలా వీరభద్రుడు శివుడి ఆజ్ఞానుసారం దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసి కైలాసానికి వెళ్లిపోయాడు.

ఇదంతా దేవతలు బ్రహ్మదేవుడికి చెప్పి ఆయనకు మొరపెట్టుకున్నారు. వారు పరమేశ్వరుడి విషయంలో చేసిన తప్పును ఎత్తి చూపిస్తూ, బ్రహ్మదేవుడు, వారిని వెల్లి ఆ శివుడినే కలిసి, ప్రార్థించమని సలహా ఇచ్చాడు. బ్రహ్మ కూడా వాళ్లతో కలిసి వస్తాననన్నాడు. అలా, వారంతా కైలాసాన్ని దర్శించారు. అక్కడ వారు శత యోజనాల పొడవు, డబ్బైఅయిదు యోజనాల వెడల్పున్న ఒక వట వృక్షాన్ని చూశారు. అక్కడే ధర్భాసనం మీద కూర్చున్న ఈశ్వరుడిని చూశారు. బ్రహ్మాది దేవతలు ఆయన్ను చూడగానే, దక్షిణామూర్తి రూపుడైన ఆయన్ను స్తుతించారు. స్తుతించి ఇలా అన్నారు:

‘యజ్ఞభాగాన్ని పొందే అర్హతగల నీకు యజ్ఞాభగాన్ని సమర్పించక పోవడం వల్ల, నీవల్ల ధ్వంసం చేయబడి, అసంపూర్ణంగా మిగిలిపోయిన ఈ దక్షుడి యాగాన్ని మళ్లీ ఉద్ధరించి, దక్షుడిని పునఃజీవితుడిని చెయ్యాలని ప్రార్థన. భగుడికి నేత్రాలు, భృగుమహర్షికి మీసాలు, పూషుడికి దంతాలు ప్రసాదించు. అవయవాలు కోల్పోయిన దేవతలను అనుగ్రహించు. మిగిలిన యజ్ఞాన్ని పరిపూర్తి చేసి ఈ యాగాన్ని నీ యజ్ఞ భాగంగా స్వీకరించు’.

బ్రహ్మాది దేవతలు కోరిన విధంగానే శివుడు చేశాడు. ఆ తరువాత ఇంద్రాది దేవతలు, ఋషులు వెంటరాగా బ్రహ్మ దేవుడు రుద్రుడిని తీసుకుని దక్షయజ్ఞ వాటికకు వచ్చాడు. దక్షుడిని గోర్రెతల వాడిగా చేయడంతో, అతడు నిద్ర నుండి లేచినవాడిలాగా లేచి సంతోషించాడు. రుద్రుడిని ద్వేషించడం వల్ల కలిగిన పాపాల నుండి విముక్తి పొందాడు. అప్పుడు తన కూతురు సతీదేవి గుర్తుకు వచ్చింది. శివుడిని స్తుతించాడు. తనను క్షమించమని వేడుకున్నాడు. ఆ తరువాత యజ్ఞకార్యాన్ని నిర్వహించడానికి సిద్ధమయ్యాడు. యజ్ఞపరిసమాప్తి అవుతుంటే, సర్వేశ్వరుడైన శ్రీమన్నారాయణుడు ప్రసన్నుడయ్యాడు. అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన్ను చూసి బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, శివుడు, దేవతలు, అగ్నిదేవుడు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారంతా భక్తితో నమస్కారం చేశారు. స్తోత్రం చేశారు. ఋత్విక్కులు స్తుతించారు. దక్షుడి భార్యైన ప్రసూతి రక్షించమని వేడుకుంది. లోకపాలకులు స్తుతించారు.     

ఇలా సమస్త జనులు హరిని కీర్తిస్తుంటే, రుద్రుడు ఆటంకపరచిన దక్షుడి యజ్ఞాన్ని శ్రీహరి పూర్తి చేశాడు. దక్షుడిని చూసి తాను తృప్తి చెందానని అన్నాడు. ఆ తరువాత దక్షుడు శ్రీహరిని పూజించాడు. యజ్ఞానికి అంగభూతమైన మరికొన్ని యాగాలను చేశాడు. దేవతలను, రుద్రుడిని పూజించాడు. ఆ తరువాత శ్రీమహావిష్ణువు, శివుడు తమ-తమ నివాసాలకు వెళ్లిపోయారు. 

దక్షుడి కుమార్తె సతీదేవి పూర్వదేహాన్ని వదిలి, హిమవంతుడి పుత్రికగా మేనకకు జన్మించి, ఈశ్వరుడిని వరించింది. ఇది దక్షుడి యాగాన్ని ధ్వంసం చేసిన రుద్రుడి చరిత్ర.          

(బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా) 

 

CREATE LITERARY AND CULTURAL REPOSITORY OF TELANGANA : By Vanam Jwala Narasimha Rao

 CREATE LITERARY AND CULTURAL 

REPOSITORY OF TELANGANA

By Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (08-12-2024) 

{Announcement of KTR is a clarion call to writers, poets, artists, and intellectuals to vividly document Telangana’s history and analyze its development to ensure its legacy dynamic. ‘Initiating a Literary and Cultural Repository’ serves as a beacon of Telangana’s identity for generations to come} – Editor’s Synoptic Note

An exhibition with ‘Diligently Showcased Books’ on Kalvakuntla Chandrashekhar Rao (KCR), was inaugurated by former minister, MLA from Sircilla, and BRS Working President KT Rama Rao (KTR) On December 4, 2024. ‘Transformative Power of Books’ in disseminating ‘Telangana’s Ideology, Cultural Identity and Unparalleled Development’ was the essence of Exhibition. Later, in a brief meeting presided over by former Telangana Sahitya Academy President, Juluru Gowri Shankar, KTR elaborated on various milestones surpassed during Telangana’s Success Story, through an insightful and engaging manner.

KTR highlighted, Telangana State’s achievements, during the first decade post-state formation, when KCR was CM, in preserving and celebrating its rich cultural and linguistic pride. Formal recognition of Bathukamma, Bonalu etc. as state festivals and efforts to honor Telangana’s History by naming universities, newly created districts, irrigation projects etc. after Telangana Movement Leaders, Eminent Personalities, and Regional Deities of significance. In sensitizing this, in a way, every book displayed in the exhibition, reverberated Telangana in its Multiple Dimensions. KCR's philosophy that ‘Power is not permanent, but Telangana is eternal, and equally its history’ echoed in KTR words. 

Gowri Shankar, himself a popular writer and poet, and a former Chairman for over ten years of ‘Hyderabad Book Fair’ known for his dedication to writing, publishing, and promoting various books related to Telangana’s Identity was the Organizer of Exhibition. Treating it as a ‘Personal Responsibility and Mission’ he conducted this work enduring countless challenges in the process. I know firsthand the effort he invested in ‘Curating this Exhibition’ going beyond his personal collection to borrow books from others. Juluru invited me too, displaying some of my books in the exhibition. For him this ‘Task was more a Passion’ and hence needs to be fully applauded. He and former MLA Rasamai Balakishan, with a witty analogy, described the literature emerging out of Telangana’s Comprehensive Development, as akin to the ‘Weapons Pandavas Safeguarded atop a Jammi Tree’ to be effectively retrieved to utilize when needed.

The time I spent in Telangana Bhavan, where book exhibition was organized, was abuzz with presence of poets, writers, artists, enthusiasts, journalists, political, non-political personalities, and others was stimulating. Many shared with deep emotion their experiences with Telangana Statehood Movement, ‘Decade of Astonishing Development,’ personal touch, and acquaintance with KCR. Each individual had a unique story, thought, and sensitivity. These varied narratives were captured in their books also. The common concern emerged was, the deliberate distortion of Telangana’s History and attempts to erase its identity. This observation resonated powerfully among everyone present in varied quantum.

Speakers articulated these issues succinctly, leaving the audience emotionally charged. Many reflected on what they, as citizens, poets, writers, and artists of Telangana, achieved from June 2, 2014 to December 3, 2024, what they had contributed to propagating Telangana’s ideology, and what they had lost or losing since the last one year. These reflections were often a mix of joy, grief, and anxiety, not to speak of expressing utmost apprehension, with a feel that, remaining silent is no longer an option. Popular poet, singer, and MLC Deshapathi Srinivas, and KTR interestingly quoted that, ‘If Tigers fail to tell their history, the hunter’s tales remain as truth.’ 

Deshapathi Srinivas highlighted about KCR’s unwavering commitment to Telangana, irrespective of ‘In or Out of Power’ as noble, and described him as ‘Three Letters Etched in Time, A Ray of Sunlight, Figurative of filled Rivers and Reservoirs’ Etc. He proposed to observe November 29 (Deeksha Day), December 9 (Victory Day), and June 2 (State Formation Day), as days of remembrance.

Journalist Anjayya, Energy Expert Tuljaram Singh, Poet Wanaparthy Subbayya, former Chairman State Library Council, Ayachitam Sridhar etc. voiced concerns over attempts to distort Telangana’s history including suppressing achievements of KCR’s Governance. Former VC Satavahana University Professor Mallesham, advocated to establish a research center. Economist Papa Rao applauded KCR’s ability to connect street struggles with parliamentary democratic spirit. 

People’s poet and MLC Gorati Venkanna described KCR as a leader who integrated Telangana’s ethos into his actions, and was responsible for progress in Telangana villages. Rasamayi Balakishan credited KCR as the creator of ‘Dhoom Dham,’ the cultural movement. Former Minister and MLA G Jagadish Reddy expressed dissatisfaction over the inability to fully articulate KCR’s greatness, and surprised as to why, intellectuals who glorify figures like Marx and Lenin hesitate to document KCR’s contributions. Reddy noted that every single day of KCR’s 14-year struggle would form as a Chapter if not a book. For KCR, December 9, 2009, was the day Telangana realized, said Jagadish Reddy. 

I shared briefly, my experience of serving two formidable leaders of Telangana’s first and second phases of agitation, Dr Marri Channa Reddy (as PRO), and Kalvakuntla Chandrashekar Rao (as CPRO). Recounting my journey from a librarian, to CM Office, I emphasized on the transformative power of books in my growth. 

My decade-long tenure as KCR’s CPRO, enabled me to closely observe his ‘Good Governance with a Difference,’ his leadership qualities and ‘Statesman Approach.’ One significant attribute of KCR that influenced my writing was his unparalleled ability to summarize hours-long review meetings into precise conclusions within the final half-hour, akin to the skill of a scholar (AVADHANI) with photographic memory. I vividly recall June 17, 2014, when I heard KCR unveiling his vision and comprehensive roadmap for Telangana. My books reflected these. Any merit in them stems from KCR’s greatness, not my own. 

KTR announced plans to preserve and promote the invaluable ideas embedded in Telangana’s cultural consciousness. He said that, From next year, the period between Deeksha Day (November 29) and Vijay Day (December 9) will be dedicated to literary activities focusing on the movement’s history and the first decade of state development. He proposed forming two committees comprising writers, poets, artists, and literary figures to take responsibility for bringing movement-related books into the limelight, and to further initiative for Telangana’s reinvention and reconstruction. KTR’s commitment to this cause is commendable and deserves acknowledgement. 

The Monumental Message that stems from ‘Exhibition and Concerns thereby’ is that, ‘Books are Powerful Conduits of History, Culture, and Vision’ serving as timeless bridges between the past, present, and future, and especially In the context of Telangana, they hold even greater significance. Saga of Telangana from merger (With AP) to formation, through two phases of agitation, the final led by KCR, is not merely a chapter in history, but a reflection of determination, sacrifice, and transformative leadership, eventually culminating in formation of separate State, bringing pride and identity to the people of Telangana.

Books and literary exhibitions are vital tools to ensure that this monumental journey is preserved, protected, and passed on to future generations. KCR’s leadership, challenges he encountered, formation of state, ‘Welfare and Development Nowhere in India’ when he was Chief Minister for two terms, is the ‘Concurrent Telangana History and Ethos.’ Knowledge of this is not just an intellectual exercise but a way to imbibe the values of courage, resilience, and collective effort that define Telangana’s spirit. Exhibiting such literature fosters awareness and encourages dialogue, inspiring every individual to connect with their roots and take pride in their identity. 

Announcement of KTR is a clarion call to writers, poets, artists, and intellectuals to vividly document Telangana’s history and analyze its development to ensure its legacy dynamic. ‘Initiating a Literary and Cultural Repository’ serves as a beacon of Telangana’s Identity for Generations to come. Here, if it is not out of context, I quote from TRS 2014 Manifesto, regarding setting up a ‘State Advisory Council, comprising Editors, Subject matter Experts, Educationalists, and Domain Experts, to advise and enrich the Government’ which never took off, maybe for obvious reasons, despite concerted exercise. Had it been constituted, the story would have been different. Every Commitment has the Sanctity, if only it is adhered in letter and spirit. 

కర్దమ, దక్ష ప్రజాపతుల సంతతి ....... శ్రీ మహాభాగవత కథ-13 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 కర్దమ, దక్ష ప్రజాపతుల సంతతి

శ్రీ మహాభాగవత కథ-13

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (02-12-2024)  

కంII చదివెడిది భాగవతమిది, 

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

చదివినను ముక్తి కలుగును, 

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై 

స్వాయంభవ మనువు తన మూడవ కూతురైన ప్రసూతిని దక్ష ప్రజాపతికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. వీరి సంతానంతో ముల్లోకాలు నిండిపోయాయి. (మనువు రెండవ కూతురు) దేవహూతి, కర్దమ దంపతుల పుత్రికలందరూ బ్రహ్మర్షుల భార్యలు. అందులో మరీచుడి, కర్దమ కూతురైన కళ అనే భార్య వల్ల, కశ్యపుడు అనే కొడుకు, పూర్ణిమ అనే కూతురు పుట్టారు. వారి సంతానంతో భువనాలన్నీ నిండిపోయాయి. అత్రి మహామునికి సతి అనసూయాదేవి వల్ల బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల అంశతో ముగ్గురు కొడుకులు పుట్టారు. ఆ దంపతులకు బ్రహ్మ అంశతో చంద్రుడు, విష్ణుమూర్తి అంశతో దత్తాత్రేయుడు, ఈశ్వరుడి అంశతో దుర్వాసుడు జన్మించారు. అంగిరసుడనే మునికి తన భార్యైన శ్రద్ధ యందు నలుగురు కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. పులస్త్య ప్రజాపతికి, ఆయన భార్య హవిర్భుక్కు అనే ఆవిడకు అగస్త్యుడు పుట్టాడు. పులస్త్యుడికి విశ్రవసుడు అనే మరొక కొడుకు కూడా కలిగాడు. అతడికి, ఇలబిలకి కలిగిన సంతానమే కుబేరుడు. అలాగే అతడికి, కైకసికి జన్మించారు రావణ, కుంభకర్ణ, విభీషణులు. 

కర్దమ ప్రజాపతి కూతురు గతికి, పులహుడికి ముగ్గురు కొడుకులు పుట్టారు. మరొక కుమార్తె క్రియకు వాలఖిల్యులు అనే పేరుగల అరవై వేలమంది మహర్షులు పుట్టారు. వశిష్టుడికి తన భార్య ఊర్జ యందు ఒక సప్తర్షి బృందం పుట్టింది. మరొక భార్యకు శక్తి మొదలైన సంతానం కలిగారు. అధర్వుడికి, చిత్తికి దధ్వంచుడు పుట్టాడు. భృగు మహర్షికి, ఖ్యాతికి దాత, విధాత అనే ఇద్దరు కొడుకులు, శ్రీ అనే కూతురు పుట్టారు. భృగు పరంపరలోనే మార్కండేయుడు పుట్టాడు. ఇలా కర్దముడి కుమార్తెల వల్ల కలిగిన సంతాన పరంపరతో అన్ని లోకాలు నిండిపోయాయి. 

దక్ష ప్రజాపతికి, స్వాయంభవ మనువు కూతురైన ప్రసూతికి పదహారు మంది కూతుళ్లు పుట్టారు. వారిలో పదమూడు మందిని ధర్ముడు అనే రాజుకిచ్చి వివాహం చేశాడు దక్షుడు. అలాగే అగ్నిదేవుడికి ఒక కుమార్తెను, పితృదేవతలకు ఒక కుమార్తెను, ఈశ్వరుడికి ఒక కుమార్తెను ఇచ్చి వివాహం చేశాడు, ధర్ముడి భార్యలలో ఆయనకు మూర్తి అనే ఆమె వల్ల “నరనారాయణులు” అనే ఇద్దరు ఋషులు జన్మించారు. వారు పుట్టిన సమయంలో విశ్వమంతా ప్రకాశించింది. బ్రహ్మాది దేవతలు నరనారాయణుల దగ్గరికి వచ్చి స్తుతించారు. ఆ తరువాత వారందరిని దీవించి, నరనారాయణులు గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లిపోయారు. భూమాత భారాన్ని తొలగించడం కోసం నరనారాయణులే అర్జునుడు, కృష్ణుడు అనే పేర్లతో జన్మించారు. 

ఇదిలా ఉండగా, పూర్వం బ్రహ్మజ్ఞాన సంపన్నులైన బ్రహ్మలు చేసే సత్రయాగాన్ని చూడడానికి బ్రహ్మ, యోగులు, సర్వ దేవతలు, మునీంద్రులు, అగ్నిహోత్రుడు, ఋషులు, ప్రజాపతులు వచ్చారు. అక్కడికి దక్షుడు కూడా వచ్చాడు. ఆయన రాకను గమనించిన సభాసదులందరూ వెంటనే మర్యాద పూర్వకంగా లేచి నిల్చున్నారు. బ్రహ్మ, మహేశ్వరులు మాత్రం లేవలేదు. వచ్చిన దక్షుడు తనకు తండ్రైన బ్రహ్మకు నమస్కరించాడు. తనకు కేటాయించిన ఉచితాసనం మీద కూర్చున్నాడు. తనను చూసి సభ్యులంతా లేచి నిల్చున్నప్పటికీ, ఆసనం మీద నుండి దిగని శివుడి వైపు కోపంగా చూస్తూ, అక్కడున్న దేవతలను, ఇతరులను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు. 

‘ఈ శివుడు దిక్పాలకుల కీర్తికి హాని కలిగించేవాడు. ఇతడి వల్ల సజ్జనులు నడిచే మార్గం చెడిపోతుంది. సిగ్గులేని ఈ శివుడు నా కుమార్తెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అందువల్ల గొప్పవాడయ్యాడు. ఇతడు నాకు ఎదురుగా వచ్చి నమస్కారం చేసి గౌరవించ వద్దా? నన్ను చూసి కనీసం నోటితో పలకరిస్తే ఆయన గౌరవానికి ఏం లోపం వస్తుంది?’ అని అంటూ శివుడిని పరిపరి విధాల దూషించాడు. అభిమానహీనుడనీ, మర్యాదలేనివాడనీ, మత్తెక్కి తిరుగుతాడనీ, దిగంబరుడనీ, భూతప్రేత గణాలతో ఉంటాడనీ, బూడిద పూసుకుంటాడనీ, శుచిలేని వాడనీ, దుష్ట హృదయుడనీ, శ్మశానంలో కాపురం ఉంటాడనీ అని శివుడికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడుతూ, అతడిని శపిస్తానని జలాన్ని స్వీకరించాడు. “ఈ శివుడు ఇంద్రుడు, విష్ణువు మొదలైన దేవతలతో పాటు యజ్ఞ సమయంలో హవిర్భాగాన్ని పొందకుండు గాక” అని శపించాడు. 

రుద్రుడికి శాపం ఇచ్చినందుకు సభలోని వాళ్లు అతడిని తప్పు చేశావని నిందించారు. అప్పుడు, కోపం పెరిగి దక్షుడు తన నివాసానికి వెళ్ళిపోయాడు. ఇదంతా గమనిస్తున్న నందికేశ్వరుడు, దక్షుడిని విమర్శించి, త్వరలోనే అతడు “గొర్రె తలవాడు” అవుతాడు అని శపించాడు. దక్షుడి మార్గాన్ని అనుసరించే బ్రాహ్మణుల మనస్సు క్షోభపడుతుంది అని అక్కడి బ్రాహ్మణులను శపించాడు. ఈ శాప వాక్కులను విన్న భృగు మహాముని మళ్లీ ఇలా శపించాడు. “ఎవరైతే శివ దీక్ష వహించి శివ దీక్షా పరాయణులవుతారో, వారిని ఎవరైతే అనుసరిస్తారో, వాళ్లు వేదశాస్త్ర విరోధులై పాషండులైపోదురు గాక!”. 

ఈ విధంగా నందీశ్వరుడు, భృగుమహర్షి పరస్పరం శపించుకున్నారు. ఇవన్నీ చూస్తున్న శివుడు దేనిమీదా మనస్సు పెట్టకుండా అనుచరులతో కలసి వెళ్ళిపోయాడు. అలా దక్షుడికి, ఆయన అల్లుడైన ఈశ్వరుడికీ పరస్పర విరోధం పెరుగుతుండగా చాలాకాలం గడిచింది.             

(బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా)