PRECIOUS HOURS WITH JUSTICE B SUDERSHAN REDDY >>>>> A Conversation on Constitutional Law, Societal Justice, and Citizen Awareness : Vanam Jwala Narasimha Rao

 PRECIOUS HOURS WITH 

JUSTICE B SUDERSHAN REDDY

A Conversation on Constitutional Law,

Societal Justice, and Citizen Awareness

Vanam Jwala Narasimha Rao 

(July 6, 2026), Hyderabad

When constitutional safeguards meet grassroots reality, meaningful public discourse is born. A vibrant democracy relies entirely on an informed citizenry capable of questioning administrative complexities, driven by political policy decisions to protect its most sacred right: the vote. Inspired by this democratic spirit, a few like-minded friends decided to converge today to dissect ongoing policy issues, judicial frameworks, and voter rights.

Spending two precious hours extending from forenoon to afternoon, I had the fortune of engaging with Justice B Sudershan Reddy, former Supreme Court Judge; Mallepally Laxmaiah, prominent journalist and activist; Amar Devulapalli, Editor of Mana Telangana; Kondubhatla Ramachandra Murthy, veteran journalist; and Dr Aitharaju Bharat Babu, a Dentist and avid reader. Our informal Hyderabad meet-up transformed into an enriching, deeply intellectually stimulating session.

The venue was the Jubilee Hills Residence of Justice Sudershan Reddy, where the rest of us called on him. Naturally, our conversation Centred around Current Affairs, focusing deeply on the Special Intensive Revision (SIR). We debated its pros and cons, alongside its necessary and unnecessary evils. We explored how a few Conscientious Individuals must initiate possible rectifications through a strictly Nonconfrontational Approach, seeking ways and means to secure and ensure the Voting Right of every adult citizen: the legal power to vote without discrimination, which remains the foundational Constitutional Right.

Towards this, our conversation arrived at a consensus to make a firm request to the Appointed Authorities for the provision and issuance of a ‘Permanent Residence Certificate’: if not for all purposes, at least for obtaining the Right to Vote. This measure would safeguard computer illiterates and partial literates from facing insurmountable hurdles in proving their locus standi while filling out the cumbersome proformas distributed by BLOs, who themselves remain largely ignorant of a foolproof process. Meanwhile, we collectively felt that an urgent request must also be submitted for extending the SIR timeline.

The Karnataka Example was also debated. Their Cabinet demanded a transparent, evidence-based electoral roll revision, insisting that the ECI review the SIR framework, extend submission timelines, and publish software logic before implementation. To prevent mass Disenfranchisement, they require physical verification before voter deletion, protection for marginalized groups, and public disclosure of data to prevent opaque, algorithmic errors. Our conversation strongly favoured a similar, proactive action in Telangana, urging a formal request to Appointed Authorities to halt the potential Subversion of Voter Rights.

Amidst the current SIR-dominated environment, an ironic reality prevails: nobody truly knows what is what, what will be what, who will retain their vote, or who will be quietly erased by an algorithm. To cut through this bureaucratic fog, we reached a consensus to mobilize more like-minded Conscientious Individuals. This Team Work aims to secure a positive response from Appointed Authorities for a Permanent Residence Certificate, extended timelines, and a simplified procedure to Ensure the Voting Right of every Adult Citizen.

Amar and I then presented our books to Justice Sudershan Reddy. I would remiss not to mention his immense simplicity, modesty, and affection. He graciously accompanied us down the lift and stood by until we entered our vehicles, a gesture my friends deeply appreciated. A Great Person Indeed!

An appeal to like-minded friends to actively associate with, and strengthen this team. This is a vital step forward in preserving, protecting, and defending the constitutional right of every adult to franchise. Voting reflects the ultimate ‘Letter and Spirit Observed’ equality: the one place where all citizens are truly equal, standing side-by-side in the same queue. Let SIR be streamlined as citizen friendly in tune with 'Choice and Voice of Voter.' Join us!

కర్తవ్యబోధ చేసిన భగవానుని గీత >>>>> (18 రోజుల కురుక్షేత్ర మహాభారత సంగ్రామ విశేషాలు-2) : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 కర్తవ్యబోధ చేసిన భగవానుని గీత

(18 రోజుల కురుక్షేత్ర మహాభారత సంగ్రామ విశేషాలు-2)

వనం జ్వాలా నరసింహారావు 

(భక్తి పత్రిక, జులై నెల 2026)

(కురుక్షేత్రంలో తొలిరోజు కురుపాండవ సేనలు ఒకరి ఎదురుగా మరొకరు మొహరించారు. యుద్ధ ప్రారంభ సూచనగా శంఖనాదాలు చేశారు. ధర్మరాజు పెద్దలందరి ఆశీస్సులు తీసుకున్నారు. ఆర్జునుడిని విషాదయోగం ఆవరించింది. దానినుంచి తేరుకోవడానికి ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్ర మధ్యంలో శ్రీకృష్ణ భగవానుడు గీతోపదేశం చేశాడు. దానిని విన్న అర్జునుడు యుద్ధానికి సన్నద్ధుడయ్యాడు. ఇంకా తొలిరోజు యుద్ధంలో అనేక విశేషాలున్నాయి) - సంపాదకుడు, భక్తి పత్రిక 

పాండవ సర్వసేనాధిపతైన ధృష్టద్యుమ్నుడు, దేదీప్యమానంగా వెలుగొందుతూ, ముందుండి పాండవ సైన్యాన్ని నడిపిస్తున్నాడు. భీష్ముడు నరవ్యూహం పన్నాడు. పాండవుల, శ్రీకృష్ణుడి సూచన మేరకు, నరవ్యూహం కంటే అపురూపమైన ‘అచల’ వ్యూహాన్ని ధృష్టద్యుమ్నుడు పన్నాడు. ఆ వ్యూహంలో యుద్ధం చేయడానికి అభిమన్యుడు, పాండవ కుమారులు, నకుల సహదేవులు, భీమసేనుడు, విరాటుడు, ద్రుపదుడు నిలిచారు. వ్యూహం మధ్య భాగంలో ధర్మరాజు రథం మీద కూచున్నాడు. ముందు భాగంలో అర్జునుడి రక్షణలో శిఖండి భీష్ముడికి ఎదురుబొదురుగా నిలిచాడు. వెనుక భాగంలో మగధ దేశానికి చెందిన సహదేవుడు, ధృష్టకేతుడు నిలిచారు.

         ఇరుపక్షాల సేనలు పరస్పరం ఎదుర్కుంటూ భయంకరంగా ప్రకాశించారు. శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్యం అనే శంఖాన్నీ, అర్జునుడు దేవదత్తం అనే శంఖాన్నీ పూరించారు. ఇంతలో, ధర్మరాజు ఉన్నట్లుండి తన కవచాన్ని తీసేసి, ఆయుధాలతో పాటు రథం మీద పెట్టి, రథం దిగి, మౌనవ్రతం పూని, భీష్ముడున్న చోటుకు వెళ్లడం చూశారు అతడి తమ్ములు, శ్రీకృష్ణుడు, సాత్యకి మొదలైనవారు. కారణం తెలుసుకోవడానికి వారంతా ఆయన్ను అనుసరించారు. వారి ప్రశ్నలకు జవాబు చెప్పకుండా నిరాయుధుడై, భీష్ముడిని సమీపించిన ధర్మరాజు పితామహుడైన భీష్ముడి దగ్గరికి పోయి అతడి పాదాలకు నమస్కారం చేశాడు.

         ధర్మజునికి ఆశీస్సులు

         యుద్ధం చేయడానికి భీష్ముడి అనుమతి, ఆశీర్వాదం కావాలని కోరాడు ధర్మరాజు. అలాగే అని, ఆయన శత్రువులను జయిస్తాడని, ఆయనేదైనా వరం కోరుకుంటే ఇస్తానని అన్నాడు భీష్ముడు ధర్మరాజుతో. భీష్ముడిని యుద్ధంలో గెలిచే ఉపాయం చెప్పమని అడిగాడు ధర్మరాజు. ఆయుధం పక్కకు పెట్టితే తప్ప తనను జయించడం దేవతలకు కూడా సాధ్యం కాదన్నాడు భీష్ముడు. ధర్మరాజు ఆ తరువాత, ద్రోణుడు, కృపుడు, శల్యుడు వున్న చోటుకు వెళ్లి వారి పాదాలకు నమస్కారం చేసి, తాను వారితో యుద్ధం చేయడానికి అనుమతి, ఆశీర్వాదం కావాలని కోరాడు.

ధర్మం ఎక్కడ వుంటుందో అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు వుంటాడని, శ్రీకృష్ణుడు ఎక్కడ వుంటే అక్కడ విజయం సిద్ధిస్తుందని అన్నాడు ద్రోణాచార్యుడు. చేతిలో ఆయుధం ఉన్నంతవరకు తనను ఎవరూ చంపలేరన్నాడు. తనకు కీడుమాట వినిపిస్తేనే శస్త్ర సన్యాసం చేస్తానన్నాడు. యుద్ధంలో ధర్మరాజు గెలవాలని కృపాచార్యుడు, శల్యుడు దీవించారు. వారందరి దగ్గర సెలవు తీసుకుని ధర్మరాజు మరలి తన స్థానానికి వెళ్లాడు. ధర్మరాజు అలా అందరి పెద్దల అనుమతి, ఆశీర్వాదం తీసుకుని మరలి వస్తున్న సమయంలోనే, తానున్నంతవరకు యుద్ధానికి రాకుండా భీష్ముడు నిషేధించిన కర్ణుడు, యుద్ధరంగానికి రావడం చూసిన శ్రీకృష్ణుడు అతడి దగ్గరికి వెళ్లి మర్యాదగా పలకరించాడు.

భీష్ముడిమీద కోపంతో కర్ణుడు యుద్ధంలో పాల్గొనడం లేదని తెలిసిందని, కాబట్టి భీష్ముడు మరణించే వరకు అతడు పాండవ పక్షంలో చేరి యుద్ధం చేయమని, అలా చేసి భీష్ముడి మీద పగతీర్చుకోమని సరదాగా మాట్లాడాడు. ఇది ఒక విధంగా శ్రీకృష్ణుడి రాజనీతి చతురతకు చక్కటి ఉదాహరణ. కార్యసాధనకు సామ, దాన, భేద, దండోపాయాలు అవసరమని అంటారు. జవాబుగా కర్ణుడు తాను దుర్యోధనుడికి ఏనాడో తన ప్రాణం సమర్పించానని, వేరే పక్షంలో చేయడం న్యాయం కాదని స్పష్టం చేశాడు. స్వామిభక్తికి ఇది చక్కటి ఉదాహరణ.

ధర్మరాజు మళ్లీ కవచం ధరించి యుద్ధానికి సన్నద్ధుడయ్యే ముందు ఒక పిలుపిచ్చాడు కౌరవ పక్షంలో వున్నవారికి. అటు నుండి ఎవరైనా వచ్చి పాండవ పక్షంలో చేరితే వారిని హృదయపూర్వకంగా స్వాగతిస్తానని అనగానే ధృతరాష్ట్రుడి కొడుకు యుయుత్సుడు వచ్చి చేరాడు. కౌరవ సేనాపతైన భీష్ముడు సింహనాదం చేసి శంఖం వూదాడు. మిగిలిన రాజులు కూడా అలా చేయగానే ఆకాశం యుద్ధవాద్యాల ధ్వనితో నిండిపోయింది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్యాన్ని, అర్జునుడు దేవదత్తాన్ని, ధర్మరాజు అనంతవిజయాన్ని పూరించారు. భీమ, నకుల సహదేవ, ద్రుపద, విరాట, సాత్యకి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి మొదలైనవారు తమ శంఖాలను పూరించారు.

యుద్ధభూమిలో గీతోపదేశం

సరిగ్గా ఆ సమయంలో, యుద్ధం ఇక ఆరంభించాల్సి వుండగా, అర్జునుడు గాండీవాన్ని ధరించి, అల్లెతాటిని మోగించి, బాణాలు చేత్తో తీసుకుని, శ్రీకృష్ణుడితో, తానిప్పుడు ఎవరితో యుద్ధం చేయాలో నిర్ణయించుకోవాలని, కాబట్టి రథాన్ని యుద్ధం మధ్యలోకి తీసుకుపొమ్మని అన్నాడు. అర్జునుడు కోరినట్లే రథాన్ని రెండు సేనల మధ్య నిలిపాడు శ్రీకృష్ణుడు. బంధు మిత్రులను చూసిన అర్జునుడు దుఃఖానికి లోనయ్యాడు. తన గాండీవం జారిపోతున్నదని,  ఈ క్రౌర్యానికి తాను ఒడిగట్టలేనని, ఇంతమంది చచ్చిపోయాక కలిగే సౌఖ్యాలు ఏపాటివని శ్రీకృష్ణుడితో అన్నాడు.

         తాతలను, మామలను, కొడుకులను, తండ్రులను, సహోదరులను, గురువులను, స్నేహితులను, స్వార్ధ బుద్ధితో సంహరించి పొందే రాజ్యసుఖాలు రక్తంతో తడిసినట్టివి. అవేం సంతోషం కలిగిస్తాయి? ఎలాంటి కీర్తిని తెచ్చిపెట్ట గలవు? ఏ అభ్యున్నతిని చేకూర్చగలవని అన్నాడు. యుద్ధమార్గం తాను అంగీకరించ లేనన్నాడు అర్జునుడు. ఇంతటి పాపం చేయడానికి పూనుకోవడమా? రాజ్యం మీద ఆశతో బంధువులను చంపుకోవడమా? అని అర్జునుడు పలుకుతూ రథం మీద తన చేతిని ఆసరాగా చేసుకుని కూలబడి కూచున్నాడు. దీన్నే అర్జున విషాదయోగం అని అంటారు. దీని పర్యవసానమే భగవద్గీత ఉపదేశం. అప్పుడు ఆర్జునుడిని చూసి శ్రీకృష్ణుడు గీతోపదేశం చేయడం ఆరంభించాడు.

         అర్జునుడికి ఇలాంటి ఆలోచన తగదని, మనస్సులోని తక్కువ భావాన్ని విడిచిపెట్టి గొప్పవాడివి కమ్మని, యుద్ధానికి లెమ్మని హెచ్చరించాడు. అర్జునుడు అలాగే విషాద తన్మయత్వంతో రథం మీద కూలబడి కూచుని శ్రీకృష్ణుడికి జవాబిచ్చాడు. తాను భీష్మ, ద్రోణులలాంటి బంధుమిత్రులను చంపడం పరాక్రమం కాదని, కాబట్టి యుద్ధం చెయ్యలేనని అన్నాడు. తాను ధర్మం తెలియని మూఢుడినని, తనకు జ్ఞానోపదేశం చేసి కర్తవ్యం తెలియచేయాలని అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని వేడుకున్నాడు. ఏ మాత్రం దుఃఖించదగని వారికోసం అర్జునుడు దుఃఖిస్తున్నాడని, వున్నవారికి, విధివశం వల్ల తప్పనిసరిగా చనిపోయినవారికి దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదని, మనసు ఉజ్వలమైన వివేకంతో కూడినదైతే దుఃఖాలన్నీ నశిస్తాయని శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు.

         ‘మానవదేహం బాల్యం, యౌవనం, వార్థక్యం అనే అవస్థలు పొందినట్లుగా, చినిగిపోయిన పాతబట్టలు విడిచి కొత్త బట్టలు ధరించినట్లు, ఆత్మ ఒక దేహాన్ని విడిచి మరొక దేహాన్ని పొందుతుంది. ఆత్మ దేహాంతరగమనం వల్ల నశించదు. నశించేది శరీరం మాత్రమే. ఆత్మకు పుట్టుక, చావు అనేవి లేవు. ఆయుధాలు శరీరానికే తప్ప ఆత్మకు హానిచేయలేవు. ఆత్మ (పురుషుడు) బాధించేవాడు కాదు. బాధను పొందేవాడూ కాదు. ఆత్మకు అభావం లేదు. ఆత్మ శాశ్వతం. శరీరం నశించేది. దానికి అస్తిత్వం లేదు. ఈ కారణం వల్ల ఎవరూ శోకించాల్సిన అవసరం లేదు. చావుపుట్టుకలు సహజ పరిణామం అని సరిపెట్టుకోవాలి.’ ఆత్ముడు నశిస్తాడు అని అనేవాడు, ఆత్ముడు నశింపచేస్తాడు అని అనేవాడు, ఇద్దరూ అవివేకులే! అని శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి తత్త్వజ్ఞానోపదేశం చేశాడు.

‘ఆత్మ నశించదు. ఎవరినీ నాశనం చేయదు. పురుషుడు, ఆత్మ అంటే నేనే! వేరొకడు కాదు. పురుషోత్తమత్త్వం అభివ్యక్తం కావడానికి ఆత్మత్వస్ఫూర్తి వుంటుంది. అదే సర్వక్రియలకూ పూనుకుంటుంది’ ఆత్మకు బాధింపబడడం లేదని, బాధించడమూ లేదని వివరించాడు. అర్జునుడి అహంకార, మమకారాలను తొలగించాడు. అర్జునుడు యుద్ధానికి చేయాల్సిన స్వకర్మావలంబనం వదలరాదని తెలియచేసే మాటలను చెప్పాడు. క్షత్రియులకు ముఖ్య కర్తవ్యం యుద్ధమని, దానివల్ల స్వర్గం లభిస్తుందని, లేచి యుద్ధం చెయ్యమని బోధించాడు. ఇంక ఇలా అంటాడు: ఫలితాల పట్ల మమకారం విడిచి కర్తవ్యాలను నిర్వహించాలి. ఫలితాలు, జయాపజయాలు భగవదర్పితం చేయాలి. తత్త్వజ్ఞానం లభిస్తే ఇక కర్మ నాశనం తానంతట అదే కలుగుతుంది. ఇలా ఎన్నో విధాలుగా శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి జ్ఞానోపదేశం చేశాడు.

విశ్వరూప సందర్శనయోగం

         శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడు అడిగిన ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు చెప్పి, అతడి అనుమానాలన్నిటినీ పోగొట్టాడు. అర్జునుడు లేచి నిలుచుని, శ్రీకృష్ణుడితో, ఆయన అందించిన సందేశం, చేసిన ఉపదేశం మిక్కిలి రహస్యమైనదని, తనమీద ఎంతో దయ వున్నది కాబట్టే ఇలాంటి ఆత్మజ్ఞానం తనకు కలిగించాడని, ఆయన చెప్పిన ఆధ్యాత్మికతత్త్వం వినడం వల్ల తన భ్రమ తొలగిందని, యోగీశ్వరులు చూడడానికి తహతహలాడే ఆయన రూపం తనకు దర్శింపచేయమని ప్రార్థించాడు. వెంటనే శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి దివ్యదృష్టి ప్రసాదించి తన విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శించగా, అర్జునుడు దానిని సందర్శించాడు.

ఆ విశ్వరూపం వర్ణనాతీతం. సర్వ ప్రపంచంతో కూడిన, సమస్త సృష్టికి మూలకారణమైన, భూమ్యాకాశ దిక్కులన్నీ కలిగిన, దేదీప్యమానంగా వెలుగొందిన, ఆ విశ్వరూపాన్ని కాంచిన అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడిని పరిపరివిధాల స్తుతించాడు. తన దిగ్భ్రాంతిని వ్యక్తం చేస్తూ, అసలాయన ఎవరో చెప్పమని వేడుకున్నాడు. జవాబుగా, తాను లోకాలన్నిటినీ నాశనం చేసే యముడిని సుమా! అన్నాడు శ్రీకృష్ణుడు. కురుక్షేత్ర సంగ్రామ రంగంలో జనసందోహాన్ని సంహరించడానికి ఉద్యుక్తుడనయ్యానని, అర్జునుడు తాను చంపుతున్నట్లు భ్రమలో పడనక్కర లేదని, భీష్మద్రోణులంతా అవశ్యం చావాల్సినవారేనని, తాను చంపే వీరందరినీ అర్జునుడే చంపినట్లుగా భావించి విజయం కైకొని రాజ్యం ఏలుకొమ్మని అన్నాడు.

అర్జునుడు నిమిత్తమాత్రుడే అని, లేచి యుద్ధం చెయ్యమని ఆదేశించాడు. ఆ మాటలు విన్న అర్జునుడు వణకుతూ చేతులు జోడించి శ్రీకృష్ణుడికి నమస్కారం చేశాడు. తాను ఎక్కువసేపు ఆయన విశ్వరూపం చూడలేనని, శాంత స్వరూపం ధరించమని వేడుకున్నాడు. సామాన్యులు దర్శించలేని తన విశ్వరూపాన్ని అర్జునుడికి మాత్రమే చూపానని అంటూ వెనుకటి ఆకారాన్ని ధరించాడు శ్రీకృష్ణుడు. అర్జునుడికి రహస్యమైన జ్ఞానాన్ని అందించానని, అతడా సందేశాన్ని అవగాహన చేసుకుని, తనకు నచ్చిన రీతిలో ప్రవర్తించమని చెప్పాడు శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి.

ఇప్పుడు చెప్పినదానికంటే గొప్ప రహస్యం చెప్తానని అంటూ, ధర్మాలు ఎన్నో వున్నప్పటికీ, వాటికి ఎన్నో ప్రత్యామ్నాయాలు వున్నప్పటికీ, వాటన్నిటి కంటే రక్షించేవాడు తానే అని నమ్మి తన శరణు పొందమని, అలా చేస్తే పాపాలన్నీ పోగొట్టి సంతోషం చేకూరుస్తానని చెప్పాడు. శ్రీకృష్ణుడి మీద తనకు పరిపూర్ణ భక్తి విశ్వాసం కలిగాయని, అన్ని అనుమానాలు తొలగిపోయాయని, ఆయన విశ్వరూప సందర్శనం వల్ల తన జ్ఞానం దృఢ౦గా పాదుకున్నదని, ఇక ఆయన చెప్పినట్లుగా నడచుకుంటానని అన్నాడు అర్జునుడు. ఇలా అంటూ అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడికి భక్తితో సాష్టాంగనమస్కారం చేసి, గాండీవం ధరించి నిలిచాడు. భీష్ముడి మొదటి రోజు యుద్ధం ప్రారంభం అయింది. 

తొలిరోజు యుద్ధం

         అర్జున విషాదయోగం, శ్రీకృష్ణుడి విశ్వరూప ప్రదర్శన, అర్జునుడికి తత్త్వజ్ఞానోపదేశం, ఫలితంగా జ్ఞానోదయం అనంతరం, కౌరవ సేనాధిపతిగా భీష్ముడు కదనరంగంలో ముందున్నాడు. పాండవులు భీముడిని ముందుంచుకుని భీష్ముడు నడుస్తున్న చోటుకు దగ్గరిగా తమ సైన్యాలను తరలించారు. భీముడు విజృంభించడంతో దుశ్శాసనుడితో సహా దుర్యోధనుడి ఎనిమిదిమంది తమ్ములు ఆయన్ని ఎదిరించారు. నకులుడు, సహదేవుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, అభిమన్యుడు, ద్రౌపది కుమారులు విజృంభించారు. ఆవిధంగా యుద్ధం ప్రారంభం కాగానే పాండవుల పక్షాన భీముడు, కౌరవుల పక్షాన దుశ్శాసనుడు ముందుగా దూసుకు వచ్చారు. పాండవ, కౌరవ సేనలు భీకరంగా పోరాడాయి.

         అదే సమయంలో అర్జునుడికి, భీష్ముడికి మధ్య భీకరమైన పోరాటం జరిగింది. సాత్యకి, కృతవర్మతో తలపడ్డాడు. అభిమన్యుడు, బృహద్బలుడిని ఎదుర్కున్నాడు. భీమసేనుడి మీద భీష్ముడు కోపించాడు. విలువిద్యలో ఆరితేరిన ధనుష్కుడైన భీష్ముడిని, భీముడు గదతో కాకుండా ధనుస్సు పూని సమ యుద్ధం చేయడం ఒక విశేషం. సహదేవుడికి, దుర్ముఖుడికి మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ధర్మరాజు, సాక్షాత్తూ నకులసహదేవుల మేనమామైన శల్యుడిని ఎదుర్కున్నాడు. పాండవ సేనాపతైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుడిని తాకాడు. మగధ దేశాధిపతైన సహదేవుడు, భూరిశ్రవుడితో యుద్ధం చేశాడు. ధృష్టకేతుడు కురువృద్ధుడైన బాహ్లికుడిని తలపడ్డాడు. అలంబసుడికి, ఘతోత్కచుడికి భీకరమైన రాక్షస పోరు జరిగింది. శిఖండి అశ్వత్థామను ఎదిరించాడు. భగదత్తుడు, విరాటుడి మీద విజృంభించాడు. కేకయరాజైన బృహత్ క్షత్రవిభుడు, కృపుడు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్నారు. జయద్రథుడికి, ద్రుపదుడికి తీవ్రంగా పోరు జరిగింది. వికర్ణుడు, యుధామన్యుడు తలపడ్డారు.

శకునిని, ధర్మరాజు తనయుడు ప్రతివింధ్యుడు ఎదుర్కోగా, కాంభోజరాజు భీముడి కొడుకైన శ్రుతసోముడితో తలపడ్డాడు. ఉలూచి-అర్జునుడి కొడుకు ఇరావంతుడు ధృతరాష్ట్రుడి కొడుకైన శ్రుతాయువును ఎదుర్కొన్నాడు. విందుడు, అనువిందుడు కుంతిభోజుడిని, అతడి కొడుకు పురజిత్తును ఎదుర్కొన్నారు. దీర్ఘబాహుడు ఉత్తరుడి మీదికి విజృంభించాడు. నకులుడి కొడుకు శతానీకుడు ఉలూకుడిని ఎదుర్కొన్నాడు. మరొకవైపు భీష్ముడు యుద్ధం చేస్తుంటే పాండవుల సేనలు తల్లడిల్లిపోయాయి. ఆ సమయంలో అభిమన్యుడు కౌరవ సేనను ఎదుర్కొన్నాడు. శల్యుడిని, కృతవర్మను, వివింశతిని, కృపుడిని చీకాకు పరచి, భీష్ముడి మీదకు విజృంభించాడు. భీష్మాదులంతా కలిసి అభిమన్యుడిని ఎదుర్కొన్నారు. అయినా అతడు చలించలేదు.

ఒకానొక సమయంలో అభిమన్యుడి బాణాలకు భీష్ముడి జెండా విరిగి నేలమీద పడిపోయింది. ఆ కార్యాన్ని సాధించి అభిమన్యుడు వీరవిహారం చేసేటప్పుడు భీముడు అతడికి తోడుగా వచ్చి, భీష్ముడిని ఎదిరించాడు. శల్యుడిని సొమ్మసిల్ల చేశాడు. అభిమన్యుడికి, భీముడికి బాసటగా సాత్యకి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, కేకయరాజులు, విరాటరాజు చేరారు. భీష్ముడి వీరోచిత పోరాటం కొనసాగింది. ఉత్తరుడు శల్యుడిని ఎదుర్కొని విరథుడిని చేయగా, శల్యుడు శక్తి ఆయుధంతో ఉత్తరుడిని చంపాడు. ఉత్తరుడి సోదరుడు శంఖుడు శల్యుడిని ఎదిరించాడు. భీష్ముడు శంఖుడిని అడ్డుకోగానే, అర్జునుడు రథాన్ని అటువైపు మళ్లించాడు. భీష్మార్జునులు ఒకరిమీద ఒకరు విజృంభించారు. శల్యుడు, శంఖుడి గుర్రాలను నేలమీద పడగొట్టాడు.

యుద్ధం కొనసాగుతుండగా, భీష్ముడు విజృంభించగా, ఆ అద్భుత పరాక్రమానికి పాండవులు ఆశ్చర్యపోయారు. భీష్ముడి బలపరాక్రమాలకు దుర్యోధనాదులు సంతోషించారు. ఈ విధంగా కౌరవపాండవ సేనల్లోని గొప్ప వీరులు ఒకరితో ఒకరు తలపడగా యుద్ధం భీకరంగా సాగింది. యుద్ధం ఆ విధంగా దాదాపు మధ్యాహ్న సమయం వరకు సాగింది. ఆ తరువాత భీష్ముడు భయంకరుడై విజృంభించి, పాండవ సేనను పలురకాలుగా చికాకు పరిచాడు. వారిని తాకి, వారు పన్నిన వ్యూహాలను చెదరిపోయేట్లు రణక్రీడ సలిపాడు. ఇంతలో సూర్యుడు అస్తమించాడు. చీకట్లు వ్యాపించాయి. యుద్ద్ధం ఆపుచేసి ఇరుపక్షాల సేనలు ఆవాసాలకు వెళ్లిపోయారు.

Rao Bahadur: A Thought-Provoking Film >>>>> That Could Have Been Far More Engaging : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Rao Bahadur: A Thought-Provoking Film

That Could Have Been Far More Engaging

Vanam Jwala Narasimha Rao (July 5, 2026)

Yesterday (July 4, 2026), I watched Rao Bahadur with my family. It is an atypical, psychologically driven film focused on a core premise: that a child's biological lineage or adoption status is ultimately inconsequential to their success or failure in life. While some films entertain and others educate, this Film belongs to that rare category that provokes deep introspection. Driven more by ideas than events, the film delivers a meaningful message. It subtly questions society's obsession with bloodlines, heredity, and family prestige, proving that a person’s worth is determined by character, love, and upbringing rather than DNA.

This noble philosophy gives the film macro-level depth and relevance. However, a gap often exists between a director's (perhaps Producers’ too) vision and the audience's reception. While the ultimate destination and core idea of Director Venkatesh Maha, Producers Anurag Reddy and Sharath Chandra (Founders of Hyderabad-based digital entertainment and pop culture ‘Chai Bisket’), and presenter Mahesh Babu are admirable, it is intermittently erratic and off-track. The zigzag storytelling makes the actual viewing experience less satisfying than should have been.

The screenplay begins with considerable intrigue, introducing Satya Dev as Ramappa Rao Bahadur as a man burdened by an unusual psychological disturbance. While the audience is naturally drawn to the reasons behind his condition, the mystery is prolonged unnecessarily. Instead of gradually revealing emotional layers to help viewers connect with the protagonist, the film spends too much time creating confusion. Curiosity alone cannot sustain an audience indefinitely, instead, emotional investment should have accompanied the mystery much earlier.

A major distraction is the repeated appearance of a dead boy emerging from a mirror. While symbolic imagery has a rightful place in psychological cinema, this particular device borders on the absurd. It neither frightens nor enlightens, momentarily disconnecting the audience from the story’s otherwise grounded emotional world. A more realistic psychological manifestation would have communicated this inner conflict far more effectively. As the story progresses, the screenplay repeatedly returns to the question of lineage and inherited identity.

The underlying philosophy is powerful, but the narrative often chooses explanation over experience. Instead of allowing the audience to discover prejudice through the characters' natural behaviour, multiple dialogues directly discuss ancestry and legitimacy. This repetition occasionally underestimates the viewers, gradually reducing the force of an otherwise compelling idea. The emotional core of the story arrives considerably later than expected.

Once Ramappa’s personal history unfolds, the film suddenly gains warmth, humanity, and dramatic strength. His relationships, disappointments, and inner conflicts finally explain his disturbed state of mind, making this the most engaging part of the film. Ironically, had these emotional revelations been distributed earlier throughout the narrative, the audience’s attachment to the character would have developed much sooner, making his ultimate suffering considerably more moving. Nevertheless, the Director knows the audience better, than others.

The dialogue writing deserves both appreciation and criticism. While many conversations are intellectually stimulating and contain thoughtful reflections on identity, they often sound more literary than conversational. Characters occasionally deliver philosophical essays rather than speaking naturally. Because everyday speech thrives on interruptions and emotional spontaneity, these carefully structured sentences create an impression of reading rather than living. Infusing conversational realism would have significantly strengthened the dramatic impact.

The pacing remains one of the film's greatest weaknesses, as numerous scenes extend well beyond their dramatic requirement. Several moments merely repeat information already understood by the audience, without introducing new emotional or narrative dimensions. A tighter edit removing approximately twenty minutes would have transformed the overall rhythm without sacrificing symbolism or thematic richness. Slow cinema need not become stagnant; deliberate pacing succeeds only when every moment continuously deepens character or emotion.

The performances fortunately compensate for many structural weaknesses. Satya Dev delivers a remarkably controlled and mature performance, avoiding theatrical exaggeration. His portrayal relies instead upon subtle facial expressions, restrained body language, and measured emotional transitions. His gradual descent into psychological conflict feels believable because he never seeks sympathy through excessive melodrama. Particularly impressive is his ability to communicate internal turmoil through silence as much as through speech.

Occasionally, however, Satya Dev’s delivery becomes so subdued that some emotional intensity is lost. Nevertheless, this remains one of his most accomplished performances. The female lead Renuka Character, performs with dignity and sincerity, though the screenplay offers her limited opportunities to emerge as an independent dramatic force. She primarily exists to illuminate different aspects of Ramappa's personality rather than develop a complete emotional journey of her own, a limitation lying entirely in the writing rather than her performance.

Among the supporting characters, the loyal maid servant Achchamma leaves a gentle yet memorable impression despite limited screen time. Her quiet concern, simplicity, and unwavering loyalty provide emotional grounding amidst the surrounding psychological complexity. Without drawing attention to herself, she adds authenticity to the domestic atmosphere and reinforces the human values that form the film's central message. The police officer similarly performs his role with commendable restraint.

Instead of resorting to the stereotypical aggression or exaggerated authority often associated with cinematic police characters, the officer remains believable and measured. Though his appearance is brief, his natural performance maintains the realism of his scenes. The remaining supporting cast generally performs with conviction, never becoming distracting or excessively theatrical. Nevertheless, certain elderly characters occasionally appear more interested in expressing philosophical viewpoints than responding naturally to unfolding situations.

This seems less an acting deficiency than a directorial preference favouring ideas over conversational realism. For instance, Dr Narayanachari serves as the rational anchor of the narrative. He approaches Ramappa's condition with patience, professional integrity, and an open mind, refusing to jump to convenient conclusions. His calm demeanour or outward behaviour provides a welcome contrast to the emotional turbulence surrounding the protagonist. However, the screenplay does not fully exploit his character's potential.

A deeper exploration of his observations and deductions could have strengthened both the psychological dimension and the credibility of the unfolding mystery. Lavanappa, in the role of elder son of Ramappa, as one of the more intriguing supporting characters, brings a plain simplicity and authenticity to the story. His presence offers occasional relief from the film's intense philosophical tone, yet he is never reduced to mere comic support. His interactions with Ramappa subtly reveal the latter's emotional state and changing perceptions.

Even so, Lavanappa's character seems underwritten. A few additional scenes exploring his relationship with the central character would have made his contribution more meaningful and emotionally resonant. Yet, from a directorial perspective, the film deserves admiration for its ambition; attempting a philosophical, psychological drama within contemporary Telugu cinema which requires considerable courage. Director Venkatesh Maha, critically acclaimed for his Filmfare Award-winning debut C/o (Care of) Kancharapalem, frequently demonstrates artistic sensitivity in his visual composition.

Several frames resemble carefully composed paintings, while the ageing mansion effectively mirrors the fragmentation of the protagonist's emotional world. This symbolic use of architecture, silence, and physical space often succeeds where dialogue becomes unnecessarily elaborate. At the same time, the director occasionally appears too attached to his own symbolism. Certain visual metaphors continue long after their purpose has been established.

Once the audience understands the symbolic relationship between the physical surroundings and Ramappa's mental condition, repetition contributes little additional meaning. Greater restraint would have strengthened, rather than weakened, this symbolic power. The climax provides the emotional and philosophical fulfilment toward which the narrative steadily moves, allowing the central message to emerge with clarity. Human Relationships and Families are ultimately built upon compassion, acceptance, and moral commitment rather than biological inheritance.

This conclusion possesses a universal relevance that quietly challenges social prejudices without becoming preachy or confrontational. Even here, however, the film slightly overexplains its conclusions. After establishing the emotional truth, additional explanatory dialogue diminishes the natural power of the ending. Silence, restrained expressions, and visual storytelling could have conveyed this final resolution far more effectively.

Rao Bahadur is a film of substantial merit that stops short of greatness. Its ideas are richer than its execution, its performances stronger than its screenplay, and its destination more satisfying than the journey leading toward it. By raising significant questions about identity, belonging, and legitimacy, it successfully encourages viewers to examine long-held social assumptions regarding ancestry. These achievements deserve genuine appreciation.

Yet, cinema ultimately depends upon balance. Intellectual depth should coexist with narrative engagement, and symbolism should illuminate rather than obscure. Had the screenplay been more disciplined, the pacing tighter, and certain symbolic elements, particularly the mirror apparitions, omitted entirely, Rao Bahadur might have become an exceptional psychological drama instead of merely a commendable one.

Despite these imperfections, the film remains worthwhile because it leaves the audience contemplating an enduring truth: blood may determine biological origin, but humanity is shaped by love, compassion, and the relationships we consciously build. Incidentally, it is worthwhile to appreciate that Mahesh Babu beautifully set the stage for this narrative by presenting it with the premise: ‘When Drama Begins, Logic Ends.’

Last, but not least, one interesting observation I made: The sequence involving Ramappa ordering black coffee from his blunt maid, Achamma, operates as a sharp satire on social conditioning and the absurdity of obsession over ‘Purity’ and ‘Colour.’ The scene features comedic friction where Achamma struggles to comprehend what black coffee is. This scene ties directly into the film's structural commentary on how ancestral conditioning works. Similarly, Ramappa's proxy dialogues with figures from the Mahabharata represent his fixation on bloodline legitimacy, the burden of lineage, and patriarchal anxiety over producing a ‘Pure’ heir.

It perhaps could be the Legitimacy Dilemma. In the epic, the Pandavas are not biologically fathered by Pandu, but by various gods through a divine mantra given to Kunti and Madri. By bringing these figures into his psychological hallucinations, Ramappa externalised his internal demon: the absolute terror of illegitimate lineage. Ramappa's mind is obsessed with the concept of a ‘miracle’ or high-born birth right. By arguing with Kunti and Madri, his sub-conscious exposes the hypocrisy of modern caste and lineage fanaticism.

The inclusion of Sanjay Gandhi may be serving as a historical anchor for the themes of forced control, authoritarian hubris, and the legacy of the late 20th century. Set in a timeline spanning from 1968 to 1991, the Sanjay Gandhi reference serves to juxtapose Ramappa's personal, domestic autocracy with India's real-world political history. Sanjay Gandhi's era is historic for the Emergency, aggressive population controls, and uncompromising exercise of power. Ramappa views himself as a royal sovereign whose word should be absolute law inside his mansion, Bhuvanalayam.

Satya Dev’s (Ramappa) dialogue involving Sanjay Gandhi connects his internal psychological decay to the external political disillusionment of that specific era in India, emphasizing how unchecked arrogance and the desire to control human destiny inevitably crumble. Notwithstanding the few Minus-Minus-Minus aspects, the Plus + Plus aspects, which are plenty, make Rao Bahadur a must-see film: unquestionably a thought-provoking one, but it could have been far more engaging. Let us agree to disagree that: ‘When Drama Begins, Logic Ends.’

సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ దృష్టితో సర్ >>>>> ఘంటా ప్రజాస్వామ్య వేదికమీద పరకాల భావాలపై ఒక పరిశీలన : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ దృష్టితో సర్

ఘంటా ప్రజాస్వామ్య వేదికమీద 

పరకాల భావాలపై ఒక పరిశీలన

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ప్రజాతంత్ర దినపత్రిక (జులై నెల 5. 2026)

{పౌరులు విజ్ఞానవంతమైన బృందాలుగా సంఘటితమై, సంస్థాగత పరిణామాల దీర్ఘకాలిక పర్యవసానాల గురించి ఒకరికొకరు అవగాహన కల్పించుకుని, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలను పరిరక్షించడంలో బాధ్యతాయుతంగా పాల్గొనాలి. ఆ సలహా ఆందోళనను కార్యాచరణగా మారుస్తుంది. బహుశా న్యూటన్ మూడవ గమన నియమానికి నిజమైన ప్రజాస్వామ్య సమానార్థకం ఇదే...} – సంపాదకుడి క్లుప్త వ్యాఖ్య

మూడు శతాబ్దాల క్రితం సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ ప్రతిపాదించిన మూడు గమన నియమాలు భౌతిక వ్యవస్థల స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రాథమిక సైద్ధాంతిక చట్రంగా నిలిచాయి. ఈ నియమాలు ప్రజాస్వామ్య పాలనను అర్థం చేసుకోవడానికి కూడా ఒక రూపకంగా ఉపయోగపడతాయి. సంస్థలు, సమాజాలు ఆకస్మిక మార్పులను ప్రతిఘటించడం, శక్తివంతమైన జోక్యాలకు ప్రతిస్పందించడమే కాక, అసలు చర్య ప్రభావాన్ని మించి కొనసాగే ప్రతిచర్యలను కూడా ఉత్పన్నం చేస్తాయని అవి సూచిస్తాయి.

అవి ఆకస్మిక విఘాతాలను ప్రతిఘటిస్తాయి; శక్తివంతమైన జోక్యాలకు ప్రతిస్పందించడమే కాక, అసలు చర్య ప్రభావాన్ని మించి కొనసాగే ప్రతిచర్యలను కూడా ప్రేరేపిస్తాయి. ఈ విశేషమైన సారూప్యత, ప్రొఫెసర్ ఘంటా చక్రపాణి ఆధ్వర్యంలో డాక్టర్ బీఆర్ అంబేద్కర్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీలో 2026 జూలై 2న డాక్టర్ పరకాల ప్రభాకర్ చేసిన పీవీ నరసింహారావు ఎండోమెంట్ ఉపన్యాసాన్ని ఆలకిస్తున్నప్పుడు నాకు స్ఫురించింది. ఆ ఉపన్యాసంలోని ప్రధాన వాదనలను ఆధారంగా చేసుకుని, వాటి వెలుగులో విస్తృతమైన రాజ్యాంగ, ఎన్నికల, ప్రజాస్వామ్య సంబంధిత ప్రశ్నలను నిష్పాక్షికంగా విశ్లేషించడమే ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం.

విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణాల్లో చైతన్యవంతమైన సామాజిక-రాజకీయ చర్చలు క్రమంగా క్షీణిస్తున్న ఈ తరుణంలో, విజ్ఞానపూర్వక ప్రజా సంభాషణకు ఊతమిచ్చే ఇటువంటి విద్యాపరమైన చొరవ హర్షణీయమైనది. వైస్-ఛాన్సలర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన నాటి నుంచే ఘంటా చక్రపాణి, ప్రజా సమస్యలపై చర్చ, వాదోపవాదం, ఆలోచనాపూర్వక సంప్రదింపులు, సంభాషణ, విమర్శ, మేధోమథనాలకు వేదికలను కల్పిస్తూ విశ్వవిద్యాలయాన్ని సజీవ మేధోచర్చల కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దేందుకు కృషి చేశారు. కేవలం ప్రశంసలకు పరిమితమయ్యే వేదికలుగా కాకుండా, భావాలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించి విశ్లేషించే ప్రాంగణాలుగా విశ్వవిద్యాలయాల చారిత్రక పాత్రను ఆయన పునరుద్ఘాటించారు.

పీవీ నరసింహారావు ఎండోమెంట్ ఉపన్యాసం అలాంటి ప్రశంసనీయమైన చొరవే. డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ పేరు మీద ఏర్పాటైన ఒక విద్యాసంస్థ, గణతంత్ర భారతానికి అంకితమైన ఈ వార్షిక ఎండోమెంట్ ఉపన్యాసం ద్వారా దేశ అత్యంత విద్వాంసులైన ప్రధానమంత్రులలో ఒకరైన పి.వి. నరసింహారావును గౌరవించడం సముచితమే. ఈ సంవత్సరం 'సర్ 2025–26: భారతదేశ భావనను దెబ్బతీస్తున్నదా?' అనే అంశంపై ప్రసంగించేందుకు రాజకీయ ఆర్థికవేత్త, ప్రజా మేధావి, రచయిత డాక్టర్ పరకాల ప్రభాకర్‌ను ఆహ్వానించడం సమకాలీన సందర్భానికి అత్యంత సముచితమైన ఎంపిక.

ఈ ఉపన్యాసం ప్రత్యేక శ్రద్ధతో ఆలకించదగినది. ఎందుకంటే సాధారణంగా పరిపాలనా చర్చలకే పరిమితమయ్యే ఎన్నికల ప్రక్రియ వెనుక ఉన్న రాజ్యాంగపరమైన ప్రభావాలను పరిశీలించాల్సిందిగా అది శ్రోతలను ఆహ్వానించింది. పరకాల త‌న ఆందోళ‌న‌ను స్ప‌ష్టంగా వ్య‌క్తం చేస్తూ ఈ ఉప‌న్యాసాన్ని ప్రారంభించారు.  ప్రజాస్వామ్యాలు అరుదుగా ఆకస్మిక రాజ్యాంగ విచ్ఛిన్నాలను ఎదుర్కొంటాయని, బదులుగా, విధానపరమైన లేదా పరిపాలనాపరమైన చర్యల ద్వారా క్రమంగా పరివర్తన చెందుతాయని, వాటి  ప్రభావం కాలక్రమేణా స్పష్టమవుతుందని ఆయన గమనించారు.

ఈ నేపథ్యంలో, వోటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (స‌ర్‌)  సాంకేతిక కోణాలకు అతీతంగా చూసి, భారతదేశ రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యంపై దాని విస్తృత ప్రభావాలను, పరిణామాలను పరిశీలించవలసిందిగా ఆయన ప్రేక్షకులను కోరారు. ప్రతి ప్రజాస్వామ్యానికి విశ్వసనీయమైన, కచ్చితమైన వోటర్ల జాబితాలు అవసరమని ఆయన అంగీకరించారు. ఎందుకంటే అనర్హుల పేర్లను తొలగించడం అనేది ఏ వివేకవంతుడైన పౌరుడూ కాదనలేని ఒక లక్ష్యం. అయినప్పటికీ, ఈ ప్రక్రియను ఎలా రూపొందించి, అమలు చేశారనే దానిపై ఆయన ఆందోళన కేంద్రీకృతమైంది.

ఒక పరిపాలనా ప్రయోజనానికి, దాని రాజ్యాంగ పరిణామాలకు మధ్య ఉన్న తేడాను గుర్తించాలని ఆయన ప్రేక్షకులను కోరారు. అసాధారణమైన సంస్థాగత జోక్యాలు బలమైన, పారదర్శకమైన, బహిరంగంగా సమర్థించదగిన కారణాలపై ఆధారపడి ఉండాలనే ఆలోచనలో న్యూటన్ మొదటి సూత్రంలో ప్రజాస్వామ్య ప్రతిధ్వని వినిపిస్తుంది. స్థిరపడిన ప్రక్రియలకు అసాధారణ చర్యలు తోడైనప్పుడు, ఆవశ్యకత, పద్ధతి, రక్షణల గురించి స్పష్టత ఇవ్వడంపై ప్రజల విశ్వాసం ఆధారపడి ఉంటుందని, ఎందుకంటే ప్రశ్నలు సంస్థలను బలహీనపరచకుండా బలోపేతం చేస్తాయని ప‌ర‌కాల‌ వాదించారు.

ఇంత విస్తృతమైన ఎన్నికల ప్రక్రియ నేపథ్యంలో తలెత్తిన ఆందోళనలకు, సర్‌కు సంబంధించి అధికారికంగా ఇచ్చిన వివరణలు తగిన సమాధానాలు ఇచ్చాయా అని పరకాల ప్రశ్నించారు. పారదర్శకత, సమాచార ప్రాప్యతపై జరిగిన ప్రజా చర్చలను ప్రస్తావిస్తూ, రాజ్యాంగ ప్రక్రియలు కేవలం చట్టబద్ధ అధికారంతోనే కాక, ప్రజల విశ్వాసంతోనూ తమ ప్రామాణికతను పొందుతాయని ఆయన వాదించారు. ఎక్కడైతే పారదర్శకత స్థానంలో అపారదర్శకత చోటుచేసుకుంటుందో, అక్కడ సహజంగానే అనుమానాలకు తావు ఏర్పడుతుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ఎన్నికల మినహాయింపుల వల్ల కలిగే పరిణామాలకు ఆయన తన ప్రసంగంలో గణనీయమైన భాగాన్ని కేటాయించారు. అర్హులైన పౌరులలో ఒక చిన్న భాగం అనుకోకుండా ఎన్నికల ప్రక్రియకు వెలుపల ఉండిపోయినా, దాని పర్యవసానాలు ఎన్నికల గణాంకాలకు మించి చాలా దూరం విస్తరిస్తాయన్నది ఆయన వ్య‌క్తం చేసిన‌ ప్రధాన ఆందోళన. సార్వత్రిక వయోజన వోటు హక్కు కేవలం ఒక పరిపాలనా హక్కు మాత్రమే కాదు, ఇది గణతంత్రంలో సమాన పౌరసత్వానికి అత్యంత స్పష్టమైన వ్యక్తీకరణలలో ఒకటి. అందువల్ల, సమ్మిళితత్వంపై ఆందోళనలను రేకెత్తించే ఏ ప్రక్రియ అయినా అత్యంత నిశితమైన రాజ్యాంగ పరిశీలనకు అర్హమైనది.

ఈ సందర్భంలో న్యూటన్ రెండవ గమన నియమం మరో ప్రభావవంతమైన రూపకాన్ని అందిస్తుంది. భౌతిక శాస్త్రంలో బలం ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, త్వరణం కూడా అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. అదే విధంగా రాజ్యాంగ పరిపాలనలో, సంస్థాగత జోక్యం ఎంత విస్తృతమైనదైతే, అది అంత ఎక్కువ స్థాయిలో నిష్పాక్షికత, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించాల్సిన బాధ్యతను మోస్తుంది. పరకాల చేసిన ప్రతి విశ్లేషణతో ఏకీభవించినా, ఏకీభవించకపోయినా, ఆయన ప్రధాన ప్రతిపాదన మాత్రం స్పష్టమైనదే. భారీ స్థాయిలో చేపట్టే పరిపాలనా చర్యలు, వాటికి అనుగుణంగా మరింత ఉన్నతమైన విధానపరమైన సమగ్రతను అనివార్యంగా కోరుకుంటాయి.

పరకాల ఉపన్యాసం చివరికి వోటర్ల జాబితాల తక్షణ సమస్యను అధిగమించి, రాజ్యాంగ నైతికత, సంస్థాగత విశ్వసనీయత, ప్రజాస్వామ్య పౌరసత్వంపై విస్తృతమైన ఆలోచనగా పరిణామం చెందింది. అతని విజ్ఞప్తి కేవలం ప్రభుత్వాలకు లేదా రాజ్యాంగ అధికారులకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. అదే విధంగా, తగినంత ప్రజా చర్చను ఆకర్షించకుండా ప్రజాస్వామ్య సంస్థలను క్రమంగా పునర్నిర్మించగల పరిణామాల పట్ల రాజకీయ పార్టీలు, పౌర సమాజం, విశ్వవిద్యాలయాలు, మీడియా అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

పరకాల  విస్తృతమైన ఆందోళన ఎన్నికల సవరణ  యాంత్రికతకు మించి విస్తరించింది. ఆయన దృష్టిలో, పౌరుడికి, రాజ్యానికి మధ్య అభివృద్ధి చెందుతున్న సంబంధంపై ఆలోచించడానికి స‌ర్‌ ఒక ప్రారంభ బిందువుగా నిలిచింది. ఆయన రాజ్యాంగంలో పొందుపరచబడిన ప్రాథమిక విలువలైన న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వాన్ని, కేవలం అమూర్త ఆదర్శాలుగా కాకుండా, ప్రతి పౌరుడు ప్రజాస్వామ్య సంస్థల ద్వారా అనుభవించవలసిన ఆచరణాత్మక హామీలుగా పదేపదే నొక్కిచెప్పారు. అందువల్ల, ఆయన వాదన సంఖ్యల గురించి తక్కువగా, సూత్రాల గురించి ఎక్కువగా; ఎన్నికల అంకగణితం గురించి తక్కువగా, రాజ్యాంగ ప్రక్రియలపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని కాపాడటం గురించి ఎక్కువగా ఉంది.

న్యూటన్ రెండవ గమన నియమం దృష్టితో చూస్తే, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో సంస్థాగత జోక్యం ఎంత విస్తృతంగా ఉంటే, నిష్పాక్షికత, అనుపాతత, పారదర్శకతలను నిరూపించాల్సిన బాధ్యత కూడా అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది. పరకాల వ్యక్తం చేసిన ఆందోళనలు, ఆయన ప్రధాన ప్రతిపాదన ఆలోచనాత్మక పరిశీలనకు అర్హమైనవి. అసాధారణమైన పరిపాలనా జోక్యాలు, వాటి ఆవశ్యకతను, సముచితతను సమర్థించే అసాధారణమైన వివరణను కూడా కోరుకుంటాయి. సంస్థలు కేవలం తమ అధికారాన్ని వినియోగించడం వల్లనే కాదు; ఆ అధికారం బహిరంగంగా, స్థిరంగా, అనవసర అనుమానాలకు తావులేకుండా వినియోగించబడుతోందని నిరూపించడం ద్వారానే ప్రజల విశ్వాసాన్ని చూరగొంటాయి.

పరకాల రాజ్యాంగ పరిశీలనకు, పక్షపాత పోటీకి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని స్పృహతో వివరించారు. వోటు హక్కు అనేది ఎన్నికల ప్రయోజనానికి అతీతమైనదని, రాజకీయ ప్రాధాన్యత, సామాజిక గుర్తింపు లేదా సైద్ధాంతిక అభిప్రాయాలతో సంబంధం లేకుండా, అర్హత ఉన్న ప్రతి పౌరుడికి అది సమానంగా చెందుతుందని ఆయన శ్రోతలకు పదేపదే గుర్తు చేశారు. బహుశా, ఆయన ఉపన్యాసం నుండి ప్రజలు మనసులో బలంగా నాటుకుపోయే ముఖ్య సందేశం ఇదే. సంస్థలు రాజకీయ పోటీకి అతీతంగా ఉన్నప్పుడు, ఎన్నికల ప్రక్రియలు నిష్పక్షపాతంగా, పారదర్శకంగా, అందరికీ అందుబాటులో ఉన్నాయని పౌరులు భావించినప్పుడు ప్రజాస్వామ్యాలు బలోపేతం అవుతాయి.

పరకాల ఆందోళన చెందినట్లుగా, అర్హులైన వోటర్లలో అధికశాతం మంది తొల‌గింపున‌కు గురైతే, ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యాన్ని పరిరక్షించే బాధ్యత కేవలం రాజ్యాంగ అధికారులపై మాత్రమే ఉండకూడదు. బీజేపీయేతర ప్రభుత్వాలు, ప్రతిపక్ష పార్టీలు, పౌర సమాజ సంస్థలు, స్వచ్ఛంద పౌర వేదికలు కూడా అంతే అప్రమత్తంగా ఉండాలి. వారు తమ ఎన్నికల హక్కులను కాపాడుకోవడంలో పౌరులకు సహాయపడాలి.  ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం విధానపరమైన సంక్లిష్టతలకు బందీ కాకుండా చూడాలి. రాజ్యాంగ ప్రజాస్వామ్యం కేవలం ప్రభుత్వ చర్యలతోనే కాకుండా, నిరంతర పౌర భాగస్వామ్యంతోనే నిలబడుతుంది.

పరకాల తన ప్రసంగాన్ని అత్యంత వ్యక్తిగతమైన స్మృతులతో ప్రారంభించడం హృద్యంగా అనిపించింది. పీవీ నరసింహారావు గురించి ఆయన పంచుకున్న జ్ఞాపకాలు, పదవి లేదా రాజకీయ విజయాలకు అతీతంగా, ఒక మహోన్నత వ్యక్తిత్వాన్ని ఆవిష్కరించాయి. మాజీ ప్రధానమంత్రితో తనకున్న సన్నిహిత అనుబంధాన్ని ఆయన ఆప్యాయంగా స్మరించుకున్నారు. వారిద్దరి మధ్య జరిగిన సంభాషణలు, కలిసి చేసిన ప్రయాణాలు, ఆయన నుంచి నేర్చుకున్న జీవితపాఠాలు, చివరికి కలిసి ఆడిన బ్యాడ్మింటన్ ఆటలను కూడా హృదయపూర్వకంగా గుర్తుచేసుకున్నారు.

ఈ స్మృతులన్నీ ఆధునిక భారతదేశపు అత్యంత విద్వాంసులైన రాజనీతిజ్ఞులలో ఒకరైన పి.వి. నరసింహారావు వ్యక్తిత్వంలోని ఆంతరంగిక కోణాలను సజీవంగా ఆవిష్కరించాయి. ఆ వ్యక్తిగత స్మరణ ఉపన్యాసానికి భావోద్వేగ గాఢతను జోడించడమే కాక, ఎవరి స్మారకార్థం ఈ ఎండోమెంట్ ఉపన్యాసం నిర్వహించబడుతుందో, ఆ మహనీయ రాజనీతిజ్ఞునికి తగిన నివాళిగా నిలిచింది.

ప్రతి చర్యకు సమానమైన ప్రతిచర్య ఉంటుందని న్యూటన్ మూడవ గమన నియమం చెబితే, ప్రజాస్వామ్యాలు కూడా తమను తాము సరిదిద్దుకునే సహజ యంత్రాంగాలను కలిగి ఉంటాయి. అయితే ఆ ప్రతిచర్య తప్పనిసరిగా ఘర్షణాత్మకంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు; విజ్ఞానపూర్వక పౌర భాగస్వామ్యం, ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం, రాజ్యాంగ చైతన్యాన్ని పెంపొందించడం రూపంలోనూ వ్యక్తమవవచ్చు. ముఖ్యంగా, ఉపన్యాసానంతర ప్రశ్నోత్తర కార్యక్రమంలో, ముందుకు సాగాల్సిన మార్గం ఏమిటన్న ఈ రచయిత ప్రశ్నకు సమాధానంగా, పరకాల నిరాశనూ, నిష్క్రియాత్మక విమర్శనూ సమర్థించలేదు. దానికి బదులుగా, ఇటువంటి సంస్థాగత పరిణామాల దీర్ఘకాలిక పర్యవసానాల గురించి ప్రజలకు అవగాహన కల్పించేందుకు ప్రత్యేక పౌర బృందాలను ఏర్పాటు చేయాలని ఆయన గట్టిగా సూచించారు.

అందువల్ల, బంతి ఇప్పుడు ఒకరి కోర్టులో కాదు; ఎన్నికల సంఘం, రాజ్యాంగ న్యాయస్థానాలు, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, రాజకీయ పార్టీలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, పౌర సమాజ సంస్థలు, మీడియా, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా అప్రమత్తమైన పౌరుల కోర్టులో ఏకకాలంలో ఉంది. ఆ బాధ్యత స్పష్టంగా కనిపిస్తోందా, లేక ఉద్దేశపూర్వకంగా మరుగునపడుతోందా అన్నది కూడా ప్రజల పరిశీలనకు సంబంధించిన అంశమే. ప్రజాస్వామ్యాలు క్లిష్టమైన ప్రశ్నలను విస్మరించడం వల్ల కాదు; వాటిని హేతుబద్ధంగా, పారదర్శకంగా, రాజ్యాంగ నిబద్ధతతో ఎదుర్కొనడం వల్లే మరింత బలోపేతమవుతాయి, వర్ధిల్లుతాయి.

ప్రతి తరానికి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు న్యూటన్ సూత్రాలను పరిశీలించి, పరీక్షించి, వాటిపై మానవాళి అవగాహనను మెరుగుపరచడం వల్లే అవి శతాబ్దాలుగా నిలిచి ఉన్నాయి. ప్రజాస్వామ్యాలు కూడా ఇంతకంటే తక్కువకు అర్హమైనవి కావు. రాజ్యాంగ ప్రక్రియలు పరిశీలనను తట్టుకోవాలి, సవరణలను ఆహ్వానించాలి, విజ్ఞానవంతమైన ప్రజా భాగస్వామ్యం నుండి మరింత బలంగా ఆవిర్భవించాలి. పరకాల ఉపన్యాసం ఒక శాశ్వత ప్రయోజనాన్ని అందిస్తే, అది రాజకీయ విభజనలను తీవ్రతరం చేయడానికి కాకుండా, రాజ్యాంగపరమైన ఆత్మపరిశీలనను ప్రేరేపించడానికి అయి ఉండాలి. ఆ సంభాషణలో ఆయన ముగింపులో ఇచ్చిన సమాధానం బహుశా ఆ మధ్యాహ్నం అందించిన అత్యంత నిర్మాణాత్మక సందేశం.

పౌరులు విజ్ఞానవంతమైన బృందాలుగా సంఘటితమై, సంస్థాగత పరిణామాల దీర్ఘకాలిక పర్యవసానాల గురించి ఒకరికొకరు అవగాహన కల్పించుకుంటూ, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలను పరిరక్షించడంలో బాధ్యతాయుతంగా భాగస్వాములు కావాలి. పరకాల ఇచ్చిన ఈ సలహా ఆందోళనను కార్యాచరణగా మలుస్తుంది. బహుశా న్యూటన్ మూడవ గమన నియమానికి నిజమైన ప్రజాస్వామ్య సమానార్థకం ఇదే కావచ్చు—ప్రతి సంస్థాగత చర్యకు ప్రతిస్పందనగా అంతే స్థాయిలో విజ్ఞానపూర్వక పౌర భాగస్వామ్యం ఆవిర్భవించాలి. అలా జరిగితే, ఆందోళనపై ఆశావాదం, తాత్కాలిక ప్రయోజనాలపై రాజ్యాంగ విలువలు, ఎదురయ్యే ప్రతి సవాలుపై గణతంత్రం ఎల్లప్పుడూ విజయం సాధిస్తాయి.

A Journey back to the Hyderabad that shaped a Generation : Vanam Jwala Narasimha Rao

 A Journey back to the Hyderabad 

That shaped a Generation

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (July 5, 2026)

{‘In Hyderabad Days: The Code We Lived by Before We Coded,’ Microsoft Corporate Vice President Ravi Vedula beautifully chronicles how the values, friendships and everyday experiences of middle-class Hyderabad shaped his extraordinary journey from the Panjagutta Junior Officers’ Colony to the corporate corridors of Microsoft. Blending personal memoir with the collective memory of Hyderabad in the 1980s and 1990s, the book is far more than a nostalgic recollection—it is a heartfelt tribute to the neighbourhoods, relationships and formative experiences that moulded an entire generation long before they ever learned to write computer code} – Editor Hans India Synoptic Note

My nephew, Dr Aitharaju Bharat Babu, a dental specialist by profession but a litterateur by volition, walking in the footsteps of his illustrious father, the late Dr AP Ranga Rao, is a voracious reader and a passionate book lover. He constantly surrounds himself with a vibrant circle who include among others, doctors, civil servants, social activists, political leaders, journalists, high-profile software experts etc. as well as authors of highly acclaimed books.

Bharat makes it a point to purchase works at his own expense, generously gift them to friends and relatives to spread the joy of reading. One such remarkable 350-page book that Bharat recently gifted me is ‘Hyderabad Days: The Code We Lived by Before We Coded,’ authored by Ravi Vedula, his teenage days friend, when their families lived as neighbours in the government accommodations of the Panjagutta Junior (PJ) Officers’ Colony in Hyderabad. Their friendship has beautifully endured the test of time.

Bharat fondly recounted his memories with Ravi Vedula, who is a lifelong engineer and a storyteller at heart. Today, he serves as Corporate Vice President at Microsoft, residing in Seattle, USA. Ravi has spent there for over twenty-five years making munificent contributions across various technological domains. Beyond his impressive academic credentials, his journey to the upper echelons of Microsoft is a testament to resilience, advancing from a barefoot boy chasing cricket balls down the dusty lanes of Hyderabad’s Panjagutta of yester years, to a global tech executive.

Coming from a modest middle-class background, Ravi uses this memoir, as beautifully captured in the ‘About the Author’ note, as a metaphorical return home. It is a nostalgic pilgrimage not just for him, but for anyone who fondly remembers a simpler world that fundamentally shaped who they became. A fascinating aspect of this book is its publication in the USA by ‘8080 Books,’ a unique publishing imprint of Microsoft Corporation, the very company where Ravi Vedula has built his career.

Adding immense weight to the volume is an immaculate foreword penned by Greg Shaw, an extraordinary individual who, three decades ago, worked closely with industry titans Bill Gates and Peter Rinearson. Gates is the legendary pioneer of the microcomputer revolution of the 1970s and 1980s who co-founded Microsoft in 1975. Rinearson is a distinguished American journalist, author, entrepreneur, and former Microsoft Vice President who famously won the Pulitzer Prize.

The foreword opens with a compelling reminiscence of his role in publishing epoch-making literature. He highlights his experience with The Road Ahead, a seminal work that famously heralded the personal computer and internet revolutions. Shaw also reflects on his later experience collaborating with Microsoft’s current CEO, Satya Nadella, on the critically acclaimed book Hit Refresh. That work anticipated the massive, ongoing shifts defining modern technology, namely cloud computing, artificial intelligence (AI), augmented reality, and quantum computing.

Shaw astutely observes that in both of these landmark books, the authors revealed critical glimpses of their personal back-stories. He then draws upon a few more historical instances to illustrate how an individual's formative years invariably shape their grandest professional achievements. Drawing a brilliant parallel between those landmark tech manifestos and Ravi Vedula’s Hyderabad Days, Greg Shaw characterizes this memoir as an elegantly written testament to a unique human phenomenon.

Greg Shaw opines that, it explores the unwritten ‘Code’ that Ravi, much like an entire generation of Indian-American software developers, assimilated within their childhood colonies and neighbourhoods long before they ever learned to program a computer. Ultimately, Shaw hails the book as both a literary triumph and an illuminating lecture. Capturing the very soul of the memoir, he highlights a poignant quote from the author: ‘This isn’t a story of how I made it. It’s the story of where I was made.’  With this, Shaw aptly concludes that inside each of us live those foundational memories and reminders of where we were made, and of the people who taught us how to live.

Ravi Vedula’s preface is deeply electrifying, masterfully framing his life’s trajectory as a journey between two distinct worlds: India gave him his roots, and America gave him his wings. Reflecting on this profound duality, Ravi notes that while the dusty lanes of Hyderabad taught him resilience, the value of five rupees, and Jugaad, the art of resourceful, frugal innovation under strict constraints, the high-stakes conference rooms of corporate America demanded absolute clarity, expansive vision, and global scale.

This juxtaposition inspired his memoir, a creative spark ignited during a personal meeting with General Colin Powell. Ravi was struck by how Powell, the legendary first Black US Secretary of State and a decorated military leader, drew upon boyhood anecdotes to guide his statesman leadership. Mirroring Powell’s own biographical approach to life and leadership, Hyderabad Days stands as Ravi's personal testament to those enduring early lessons.

Structured chronologically, Hyderabad Days comprises seventy-six distinct topics distributed across six thematic sections: ‘The World Within the Gates; Kitchen Politics, Cricket Wars, and Other Neighbourhood Truths; Stories That Raised Us; Growing Up, Drifting Apart; Voices from the Outside; and finally, The Colony Without Borders:and the Day It Stood Still.’ In an enthralling opening piece aptly titled ‘Nostalgic Lead,’ Ravi Vedula candidly reveals that his book was never meant to be a grand project.

Instead, wrote Ravi that, it blossomed from a simple, deep-seated desire to preserve fleeting sensory memories: the unique aroma of his mother’s Upma, the raw feel of gravel under bare feet during neighbourhood cricket matches, and the distinct, grainy taste of Gokul Chat enjoyed under neon lights after hunting for second hand comics. Yet, as he committed these vivid memories to paper, Ravi arrived at a profound realization. These childhood chronicles were far more than mere nostalgia, but they were the raw human circuits and cognitive algorithms, the foundational building blocks, that shaped his entire way of thinking.

In his opening topic, Ravi Vedula masterfully clarifies the cultural definition of an Indian ‘Colony,’ explaining that it signifies a vibrant, deeply interconnected neighbourhood rather than a sterile settlement. Reflecting on the spirited atmosphere of Panjagutta, he vividly illustrates this shared ecosystem by writing: ‘Everyone knew everyone. If you sneezed in your bedroom, someone in three houses down would send you Haldi Milk. If your cricket ball smashed a window, the news reached your mother before you got home, and if you tried to date someone, five uncles and six aunties were already following the drama.’

Capturing the true essence of the city’s past, Ravi writes: ‘It's about Hyderabad in the 1980s and 1990s: not the Hyderabad of Biryani brochures or tech parks, but the one with drain-covered gullies, open gates, and neighbours who all knew your nickname.’ Yet, he candidly admits that the memoir does not shy away from life's harsher realities. Some chapters carry the heavy, unmistakable weight of grief and longing, evoking images of love letters never sent or a cricket bat never returned.

Even amidst these shadows, Ravi beautifully concludes that the community offered an enduring solace: There was always a kind of light. That is what the colony gave us, a net of belonging, strong enough to hold both joy and pain.’ From the day Ravi Vedula moving into PJ-4 to fond memories of Gokul Chat, Pesarattu (Crisp, Green Moong Crepe), Milk Cards, Morning Sleep, and the IAS Lane, Bhel Puri and Tick-Ticket Toys, every single chapter is captivating.

In his final reflections, Ravi grows deeply nostalgic, writing: ‘The PJ Colony is no longer the same ... My family home has been demolished ... But its spirit lives in me.’ Well, Hyderabad, a city that managed small colonies and neighbourhoods, now governs global aspirations. Hyderabad Days is a masterpiece: an evocative, must-read book that beautifully honours a lost world.

(Available on this link also: https://epaper.thehansindia.com/Home/ShareArticle?OrgId=57d578a7e1&imageview=0)

(Article Writer: Former CPRO to Former Telangana Chief Minister KCR)

A Review on ‘Microsoft VP’ Ravi Vedula’s ‘Hyderabad Days’ Book

‘The Code We Lived by Before We Coded’