Grandeur ‘Union Fest 2026’ on August 15, 2026 >>>>> A Sacred Birthday at the Feet of the Lord >>> ‘Second Anniversary’ of Hanuman Statue in Sugar Land : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Grandeur ‘Union Fest 2026’ on August 15, 2026

A Sacred Birthday at the Feet of the Lord

‘Second Anniversary’ of Hanuman Statue in Sugar Land

Vanam Jwala Narasimha Rao (Houston)

According to the Hindu Lunar calendar, Saturday, August 15, 2026, being Shravan Suddha Chavithi, is my Birthday. Accompanied by my wife, my daughter Kinnera, and my son-in-law Kishan, I joined hundreds of devotees gathered to celebrate the second anniversary of a true spiritual epicenter: the ‘Majestic Statue of Union,’ at the premises of ‘The Sri Ashta Lakshmi Temple’ in Sugar Land. Thanks to the affectionate arrangements made by Manjula Chokkarapu and her husband Krishna, both staunch devotees of the Ashta Lakshmi Temple, and best friends Kinnera and Kishan, I was blessed with the rare and profound privilege of offering Paadabhishekam.

Together, we climbed the stairs to reach the sacred feet of the colossal 90-foot-tall, 90-ton monument of Lord Hanuman. Standing there, looking out as dazzling celebratory fireworks illuminated the Texas sky, I felt an overwhelming sense of peace and transcendence. Unveiled in August 2024, this majestic Pancha Loha (five-metal alloy) masterpiece is the tallest Hanuman statue in North America. Envisioned by Sri Chinna Jeeyar Swamiji, the monument is purposefully named the ‘Statue of Union’ to honor Lord Hanuman's pivotal role in reuniting Lord Rama with Goddess Sita.

Standing at His feet felt like a divine validation of my current ‘Life’s Work.’ Beginning with first volume, ‘Simplified and Faithful Rendering of the Adi Kavya Valmiki Ramayana (Bala, Ayodhya Kandas): The Greatest Epic,’ written primarily for the benefit of my grandchildren, who are born and raised in the USA but desire to know the Ramayana in intimate detail, I am currently in the final stages of writing and translating Sundara Kanda into English. As I look at this magnificent Statue of Union, I am reminded of how beautifully Maharshi Valmiki and Andhra Valmiki Vasudasa Swamy introduces Lord Hanuman, and how his character perfectly justifies the statue's name.

What makes Hanuman truly magnificent, and what this Sugar Land monument perfectly captures, is his absolute surrender. Maharshi Valmiki and Andhra Valmiki establish Hanumaan as the ultimate master of language, whose refined speech serves as a masterclass in building bridges. From his very first diplomatic encounter with Sri Rama in Kishkindha Kanda to comforting a deeply traumatized Sita Devi in the Ashoka Grove, his words are precise, respectful, and culturally astute. Even when standing bound in the hostile court of Ravana, his communication remains grounded in statecraft, dignity, and Dharma.  

Trapped inside the pitch-black, suffocating labyrinth of the Rikshabila cave, the search party faced an existential crisis of starvation and absolute disorientation. Hanumaan’s exceptional crisis management skills came to the forefront as he kept the panicked Vanaras calm and focused. Recognizing the divine aura of the ascetic woman Swayamprabha, he respectfully negotiated their passage. Through his diplomatic handling of the situation, she used her mystic powers to safely transport the entire army to the southern shore.

When the southern search facing strict deadlines and the terrifying prospect of Sugriva’s wrath, mutiny brewed among the ranks. Angada, overwhelmed by despair, contemplated self-immolation or fracturing the kingdom by staying behind. Hanumaan expertly deployed the political strategy of Sama, Dana, Bheda, Danda: specifically using Bheda (dissension) to gently remind the Vanaras of their shared loyalty to Kishkindha. By neutralizing division through strategic negotiation, he kept the army cohesive, healed a brewing civil rift, and preserved the collective strength necessary for their ultimate mission.

Facing the vast, roaring southern ocean, the mighty Vanara warriors stood frozen in deep despair and self-doubt. Prompted by the wise words of Jambavan, Hanumaan steps into the vacuum of initiative, rediscovering his dormant, colossal strength. He does not demand that others follow his dangerous path; instead, he shoulders the entire geopolitical weight of the mission single-handedly. By translating an impossible crisis into a decisive leap of faith, his proactive leadership unifies the army’s fragmented morale.

Hanumaan exhibits masterly persuasion skills always. Fr instance: By presenting Rama's Signet Ring to Sita in Ashoka Garden, and returning to Rama with her precious Chudamani (Crest Jewel), he bridges two souls separated by a vast ocean of despair. He heals their agonizing grief, giving unstoppable momentum to the global restoration of Dharma. When he boldly offers to carry her across the ocean on his back to instantly end her suffering, he presents a compelling solution. Though Sita chooses to wait for Rama to preserve his honor, Hanumaan’s persuasive dialogue bridges her isolation with absolute certainty of rescue, uniting her spirit with Rama.

Hanumaan’s actions in Lanka are a masterclass in asymmetric warfare and tactical precision, serving as a controlled warning rather than blind chaos. By systematically dismantling the Ashoka Grove and decimating eighty thousand Kinkaras, army generals, and Ravana's son Aksha Kumara, he target-locked the enemy’s vanguard. Even when captured by the Brahmastra, his subsequent torching of the citadel was a calculated surgical strike. He shattered Lanka's illusion of absolute invincibility, mapped their psychological defenses, and gathered vital intelligence, perfectly preparing the path for the ultimate military march of Dharma.

Hanuman’s character exemplifies peak personal growth, beautifully balancing unparalleled power with profound psychological restraint and emotional intelligence. Upon his triumphant return from Lanka, the way he narrates his perilous journey to Jambavan and the Vanara army showcases a fully evolved personality. He deliberately shifts the spotlight away from his own staggering physical achievements, choosing instead to frame the success as a tapestry of collective energy and divine grace. This deliberate sublimation of the ego is the hallmark of true personality development, transforming a singular hero into a unifying force.

Beyond his worldly talents, Hanumaan represents the ultimate spiritual bridge, making him uniquely qualified to anchor the Statue of Union. He serves as the vital link between the human devotee and the Supreme Divine, seamlessly connecting the terrestrial realm of the Vanaras with the cosmic mission of the avatar. His absolute surrender (Sharanagati) to Sri Rama allows him to transcend the boundaries of space, fear, and ego. By dissolving his individual identity into the divine will, Hanumaan becomes a living conduit of peace, illustrating that true, lasting unity is a state of spiritual transcendence.

Hanuman thus, is the ‘Architect of Alignment with Eight Facets of the Great Unifier’: Before diving into the epic narratives of the Ramayana, it is awe-inspiring to see how his life’s work serves as a comprehensive blueprint for modern human excellence. When we look at the structural virtues of the Lord, we see an unbroken chain of mastery where Communication Skills laid the foundation for flawless diplomacy, and his sharp Negotiation Skills actively prevented internal division. This was fueled by a lifelong commitment to Personality Development that kept his immense ego entirely surrendered.

The precise Persuasion Skills needed to revive absolute hope in the hopeless is his greatness. When the mission demanded a champion, his unwavering Leadership Skills broke through collective paralysis, while his swift Crisis Management turned dead ends into open pathways. When diplomacy failed, his devastating Surgical Strike Skills systematically dismantled the enemy's psychological advantage, all culminating in a state of pure Spiritual Transcendence that dissolved the self into the service of Dharma. It is this complete, eight-fold mastery that seamlessly bridges the human with the divine, justifies why his Sugar Land monument forever remain as the Statue of Union

Participating in 'Union Fest 2026' on my birthday was more than just a celebration; it was a deeply personal blessing. To look up at the tallest Hanuman statue in North America, while actively putting his timeless exploits into English text for my grandchildren, felt like a complete spiritual circle. The Statue of Union stands not merely as a Texas landmark, but as a living reminder that when strength is guided by wisdom and dedicated entirely to Dharma, nothing in this world remains impossible.

Revolt against Leadership Endangers Governance >>>>> Hanuman’s Intellect in Prince Angada’s Failed Mutiny : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Revolt against Leadership Endangers Governance

Hanuman’s Intellect in Prince Angada’s Failed Mutiny

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (August 16, 2026)

         Valmiki Ramayana, and its Telugu rendering by Andhra Valmiki Vavilikolanu Subbarau, states that Angada was no ordinary prince. Crowned heir to Kishkindha, he was praised for his intelligence, valour, physical prowess, leadership and the ability to command the confidence of the Vanara forces. His role as Lord Rama’s emissary to Ravana in the Yuddha Kanda further reflects his diplomatic confidence and stature. It is therefore important to view his qualities, whether active or passive, in the context of a moment when grief, fear and frustration temporarily clouds the judgement of an accomplished leader.

Sugriva organised the Vanara forces into four great expeditions, led by Angada, Jambavan, Tara and Hanuman, to search for the abducted Sita Devi in the south. When the search failed, Angada’s concurrence, ‘Lieutenant Tara’ proposed rebellion against the Vanara king. Rather than return to Kishkindha to face death, he suggested that the southern army mutiny, enter the Rikshabila cave, seal its entrance, and live independent of Sugriva’s kingdom. Angada had already conceived this plan implicitly, and many Vanaras agreed.

But Hanuman, who perhaps surpassed almost anyone in the Ramayana in the combined qualities of wisdom, strength, diplomacy, psychological insight and strategic foresight, recognised the danger before the proposed revolt could become a reality. He understood that Angada’s momentary despair could divide the Vanara kingdom and undermine Sugriva’s sovereignty. With remarkable communication skills, Hanuman first confronted the danger firmly and then shifted to persuasion and compassion.

By appealing for reason, human nature and responsibility, rather than merely invoking authority or fear, he gradually broke the momentum of the rebellion and restored the possibility of unity, duty and reconciliation. Hanuman, through his skilful use of ‘Sama, Dana, Bheda, Danda’, broke their unity, while the timely arrival of the eagle Sampati helped neutralise the revolt. As a true statesman, Hanuman looked beyond the immediate crisis, recognising how an apparently harmless decision, taken in a moment of despair, could ultimately endanger unity, leadership, and the larger cause. The story speaks volumes.

Earlier, the Vanaras had been rescued from the Rikshabila by the noble ascetic Swayamprabha. Despaired over their failure to accomplish the mission, Angada approached Vanara chiefs and elders and reminded them that despite faithfully obeying Sugriva’s command to search for Sita, the appointed time had already passed. Therefore, in the true spirit of leadership and with humility, Angada sought the counsel of the Vanara chiefs, and elders, renowned for wisdom, experience, and righteous conduct. He reminded them that, despite faithfully obeying Sugriva’s command to search for Sita, the appointed time had already passed.

Angada explained that returning without accomplishing the entrusted mission would invite severe punishment from Sugriva. Hence, he proposed Prayopavesa, a fast-unto-death as death was preferable to returning to Kishkindha only to face humiliation and disgrace. Even as Crown Prince, he believed Sugriva would not spare him, reminding the chiefs that it was Sri Ramabhadra, not Sugriva, who had made him heir apparent. His words filled the Vanaras with sorrow, and they agreed with him.

Lieutenant Tara’, considered a son of Brihaspati, the guru of the gods, was renowned for wisdom, strategic intellect, and physical strength. Perceiving their fear and despondency, he proposed that instead of giving up their lives, they should return to the Rikshabila cavern, where even Sugriva, Indra, or Sri Rama would be unable to reach them. Angada and the other Vanaras immediately supported his proposal. Hanuman immediately recognised its grave implications. He understood that the Vanaras were preparing to establish an ‘Independent Vanara Settlement’, either within the Rikshabila cavern or in the surrounding forests, which could potentially divide the United Vanara kingdom and thereby weaken Sugriva’s sovereignty.

He knew that Angada possessed the fourteen princely virtues, eight essential qualities of leadership, a pure and discerning intellect, and the fourfold strength expected of an ideal ruler. Precisely because of Angada’s exceptional abilities, Hanuman recognised that his present discouragement, if unchecked, could lead others astray. Determined to restore his judgement, Hanuman first chose firm admonition. He warned Angada that, if he intended to gather the Vanaras under his command and establish a separate kingdom, he must remember that they had left behind homes, families, wives, and children.

Hanuman warned that even if the Vanaras accepted Angada’s leadership, he would immediately inform Sri Rama, Lakshmana and Sugriva. He emphasised that such an act would constitute deliberate treason against the sovereign. While an unintentional mistake might eventually be forgiven, conscious rebellion could not escape punishment. Angada was therefore urged to consider carefully the consequences awaiting him and his proposed kingdom. Thus, Hanuman first spoke firmly, using reason, warning, and consequences to awaken Angada from his dangerous mindset.

Having made his point, he shifted to a gentler, conciliatory approach, addressing Angada with affection and reason, but not to rebuke him further, but to restore his confidence and judgement. Hanuman reminded Angada that, like his illustrious father Vali, he possessed the battlefield prowess to govern the Vanara Kingdom with distinction. Yet he cautioned him not to assume that all the Vanaras would remain loyal to his cause. Suhotra, Nila, Jambavan, and he himself would never forsake Sugriva; they would immediately return to him and report Angada’s actions.

He further reminded Angada that the army at his disposal was only a fraction of Sugriva’s strength and posed no real threat to him. Tara’s proposal to remain hidden in the cavern was equally unsound. Swayamprabha had revealed that Indra once entered the very cave and slew Maya with his thunderbolt. If Indra could penetrate it, even Sri Rama would have no need to come. Even if Angada chose to oppose his paternal uncle, his present supporters would gradually abandon him. Ultimately, he would find himself alone, bearing the consequences of his rebellion.

Hanuman explained that, with time, the Vanaras’ thoughts would inevitably turn to their wives, children, families, and homes. In the cavern, they would have neither dependable food and water nor any comfort. As hardship continued, their initial resolve would weaken, and they would gradually abandon Angada and return to their families. Hanuman warned that fear and real danger would soon overtake Angada, leaving him uncertain of where the next threat might arise.

He urged him to consider whether Lakshmana’s terrible arrows would spare one who had wilfully defied his king’s command. He therefore advised Angada to abandon opposition and return humbly to Kishkindha, assuring him that Sugriva would restore him as Crown Prince and cause him no harm. Having warned Angada of rebellion’s consequences, he ultimately appealed to his heart, reminding him that true strength rests on trust, righteousness, and responsibility.

In this masterful blend of realism, compassion, and wisdom, Hanuman emerges as one of the Ramayana’s finest counsellors, guiding a grieving prince back towards duty, unity, and hope. Angada listened with humility and respect and left the Vanaras free to decide. The episode reminds the modern world that revolt against leadership in its absence, whether a Prime Minister or Chief Minister can endanger unity and governance.

తాత్కాలిక ఆగ్రహంతో చేసే తిరుగుబాటు అరాచకత్వానికి దారితీస్తే? >>>>> (అంగదుడి విఫల తిరుగుబాటులో హనుమంతుడి బుద్ధికుశలత) : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 తాత్కాలిక ఆగ్రహంతో చేసే తిరుగుబాటు 

అరాచకత్వానికి దారితీస్తే?

(అంగదుడి విఫల తిరుగుబాటులో 

హనుమంతుడి బుద్ధికుశలత)

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ప్రజాతంత్ర దినపత్రిక (ఆగస్ట్ 16, 2026)

         వాల్మీకి రామాయణం, దానిని అక్షరం-అక్షరం అనుసరించి ఆంధ్ర వాల్మీకి వావిలికొలను సుబ్బారావు (వాసుదాసు గారు) చేసిన యథాతథ తెలుగు అనువాదం ప్రకారం, కిష్కింధ యువరాజు అంగదుడు అందరిలా ఒక సామాన్యమైన రాజకుమారుడు కాడు. కిష్కింధకు యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుడైన ఆయన, తన బుద్ధికుశలత, ధైర్యం, శారీరక పరాక్రమం, నాయకత్వ లక్షణాలు, వానర సైన్యంలో తిరుగులేని విశ్వాసాన్ని పెంపొందించుకోగల సామర్థ్యానికి, గుర్తింపుకు దోహదపడ్డాయి. యుద్ధకాండలో రావణుడి వద్దకు శ్రీరాముడి ప్రత్యేక దూతగా (అంగద రాయభారం) ఆయన పోషించిన పాత్ర, ఆయన సాహసానికి, రాజతంత్ర నైపుణ్యానికి, ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వానికి మరింత అద్దం పడుతుంది.

ఈ నేపధ్యంలో, దుఃఖం, భయం, నిరాశ వంటివి ఇలాంటి అత్యంత సమర్థుడైన నాయకుడి విచక్షణను తాత్కాలికంగా కప్పివేసిన తరుణం ఒకటున్నది. ఆయన అప్పుడు హటాత్తుగా తీసుకున్న నిర్ణయం,  కార్యాచరణ (అది క్రియాశీలకమైనదైనా లేదా నిష్క్రియాత్మకమైనదైనా అనేది పక్కనపెడితే) ఆయా పరిస్థితుల నేపథ్యంలో అర్థం చేసుకోవడం ఎంతో ముఖ్యం. వాల్మీకి రామాయణంలో అంగద రాయభారం ఎంత ముఖ్యమైనదో, అంతే ముఖ్యమైనది అంగద తిరుగుబాటు. వివరాల్లోకి పోతే....

         రావణాసురుడు అపహరణకు గురిచేసి తీసుకునిపోయిన సీతాదేవిని అన్వేషించడం కోసం సుగ్రీవుడు వానర సైన్యాన్ని నాలుగు గొప్ప విభాగాలుగా నిర్వహించాడు. దక్షిణ దిశకు పంపినవారిలో, యువరాజు అంగదుడు, జాంబవంతుడు, తార, హనుమంతుడు తదితరులు ఉన్నారు. గడువు లోపల అన్వేషణ విఫలమైనప్పుడు, యువరాజ అంగదుడి పరోక్ష ఆమోదంతో, 'లెఫ్టినెంట్ తార' వానర రాజుపై తిరుగుబాటు చేయాలని ప్రతిపాదించాడు. మరణాన్ని ఎదుర్కోవడానికి కిష్కింధకు తిరిగి వెళ్లేదానికంటే, దక్షిణ దిశ సైన్యం తిరుగుబాటు చేసి, తిరిగి ఋక్షబిలం గుహలోకి ప్రవేశించి, దాని ద్వారాన్ని మూసివేసి, సుగ్రీవుడి సామ్రాజ్యంతో సంబంధం లేకుండా స్వతంత్రంగా రాజ్యస్థాపన చేసి అక్కడే జీవించాలని ఆయన సూచించాడు. అంగదుడు అప్పటికే అంతర్గతంగా ఈ ప్రణాళికను ఆలోచించి వున్నందున, అతడు, చాలా మంది చిన్నా-పెద్దా వానరులు దీనికి అంగీకరించారు.

         కానీ వాల్మీకి రామాయణంలో బుద్ధికుశలత, బలం, రాజతంత్రం, మనస్తత్వ అవగాహన, అపారమైన వ్యూహాత్మక దూరదృష్టి వంటి సకల సమ్మేళిత గుణాలలో బహుశా అందరినీ అధిగమించిన హనుమంతుడు, ప్రతిపాదిత తిరుగుబాటు వాస్తవరూపం దాల్చక ముందే ఆ ప్రమాదాన్ని గుర్తించాడు. మొగ్గలోనే తుంచేశాడు. అంగదుడి తాత్కాలిక నిరాశ సమైక్య వానర రాజ్యాన్ని విభజించగలదని, సుగ్రీవుడి సర్వసత్తాక సార్వభౌమాధికారాన్ని దెబ్బతీస్తుందని హనుమంతుడు అభిప్రాయానికి వచ్చాడు. అసాధారణమైన సంభాషణ చాతుర్యంతో, హనుమంతుడు మొదట ఆ ప్రమాదాన్ని దృఢంగా ఎదుర్కొన్నాడు, ఆపై నచ్చజెప్పడం, కరుణ చూపడం వైపు మళ్లాడు. చివరికి విజయం సాధించాడు.

         కేవలం అధికారాన్ని లేదా భయాన్ని ప్రయోగించకుండా, హేతుబద్ధతను, మానవ నైజాన్ని, బాధ్యతను గుర్తుచేస్తూ మాట్లాడటం ద్వారా, ఆయన క్రమంగా ఆ తిరుగుబాటు ఉధృతిని తగ్గించి, సమైక్యత, కర్తవ్య నిర్వహణ, రాజీ పడే అవకాశాలను పునరుద్ధరించాడు. హనుమంతుడు తన 'సామ, దాన, భేద, దండోపాయాల' చతుర ప్రయోగం ద్వారా వారి ఐక్యతను దెబ్బతీయగా, సరిగ్గా అదే సమయంలో సంపాతి అనే గ్రద్ద రాక ఆ తిరుగుబాటును పూర్తిగా అణచివేయడానికి సహాయపడింది. ఒక పరిపూర్ణమైన రాజనీతిజ్ఞుడిగా, హనుమంతుడు ఆనాటి తక్షణ సంక్షోభాన్ని అధిగమించి ఆలోచించాడు. నిరాశా నిస్పృహల తరుణంలో తీసుకునే ప్రమాదకరంకాని నిర్ణయం కూడా, చివరికి ఐక్యతను, నాయకత్వాన్ని, అంతకంటే పెద్దదైన ఉన్నత లక్ష్యాన్ని ఎలా ప్రమాదంలో పడేయగలదో ఆయన గుర్తించాడు. ఈ వాస్తవిక కథ ఎంతో లోతైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

         అంతకుముందు, వానరులు ఉదాత్తమైన తపస్విని అయిన స్వయంప్రభ ద్వారా ఋక్షబిలం నుండి రక్షించబడ్డారు. తమ అన్వేషణ లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో విఫలమైనందుకు నిరాశ చెందిన యువరాజు అంగదుడు, జ్ఞానం, అనుభవం, ధార్మిక ప్రవర్తనకు పేరొందిన విశిష్ట వానర నాయకులను, పెద్దలను ఆశ్రయించాడు. సీతాదేవిని అన్వేషించాలనే సుగ్రీవుడి ఆజ్ఞను తాము నమ్మకంగా పాటించినప్పటికీ, నిర్ణీత గడువు అప్పటికే ముగిసిపోయిందని ఆయన వారికి గుర్తుచేశాడు. అందువల్ల, ఒక నిజమైన నాయకత్వ స్ఫూర్తితో, అంతకు మించిన వినమ్రతతో, అంగదుడు తమ తదుపరి కార్యాచరణకు సంబంధించిన ఆచరణాత్మక ప్రశ్న వైపు మళ్ళి, వానర నాయకుల సలహాలను కోరాడు.

         తమకు అప్పగించిన అన్వేషణ లక్ష్యాన్ని సాధించకుండా తిరిగి వెళితే సుగ్రీవుడి నుండి కఠినమైన శిక్ష తప్పదని అంగదుడు వివరించాడు. అందువల్ల, వానరులంతా 'ప్రాయోపవేశం' (ఆమరణ నిరాహార దీక్ష) చేయాలని ఆయన  ప్రతిపాదించాడు. స్వభావరీత్యా కఠినడైన, రాజ్యాధికార బలమున్న సుగ్రీవుడు, తాము కార్యాన్ని సాధించడంలో విఫలమైనందుకు తిరిగి వెళ్ళిన వెంటనే ఖచ్చితంగా మరణదండన విధిస్తాడని ఆయన అన్నాడు. అందువల్ల, అవమానాలు, పరాభవాన్ని ఎదుర్కోవడానికి కిష్కింధకు తిరిగి వెళ్లేదానికంటే, అక్కడే మరణించడమే మేలని ఆయన భావించాడు. తాను యువరాజు అయినప్పటికీ, సుగ్రీవుడు తన్ను కూడా క్షమించడని నమ్మాడు. అంతేకాక, తనకు యువరాజ పట్టాభిషేకం చేసింది శ్రీరామభద్రుడే కానీ సుగ్రీవుడు కాదనే విషయాన్ని ఆయన వానర నాయకులకు గుర్తుచేశాడు. ఆయన మాటలు వానరులలో తీవ్ర దుఃఖాన్ని నింపాయి, దాంతో వారు ఆయనతో దాదాపు పూర్తిగా ఏకీభవించారు.

         దేవగురువైన బృహస్పతి పుత్రుడిగా వర్ణించబడినవాడు, జ్ఞానం వ్యూహాత్మక బుద్ధి, శారీరక బలానికి పేరొందినవాడైన ప్రముఖ వానర నాయకుడు 'లెఫ్టినెంట్ తార', మరొక కార్యాచరణను తెరమీదకు తెచ్చాడు. వారి భయాన్ని, నిరాశను గమనించిన ఆయన, ప్రాణాలు వదలడానికి బదులుగా, తామంతా తిరిగి ఋక్షబిలం గుహలోకి వెళ్ళాలని ప్రతిపాదించాడు. అక్కడికి సుగ్రీవుడుగానీ, ఇంద్రుడుగానీ, లేదా శ్రీరాముడుగానీ చేరుకోవడం అసాధ్యమని ఆయన అన్నాడు. అంగదుడు, ఇతర వానరులు వెంటనే ఆయన ప్రతిపాదనకు మద్దతు పలికారు. అంగదుడు, తారల మధ్య జరిగిన ఈ సంభాషణను గమనిస్తూ, వానరులంతా తార ప్రతిపాదన వైపు మొగ్గు చూపడం చూసిన హనుమంతుడు, దీని వెనుక ఉన్న తీవ్రమైన పరిణామాలను వెంటనే గుర్తించాడు.

         గుహలో ఉండిపోతే సుగ్రీవుడు రాజ్యాధికారాన్ని కోల్పోతాడని, వానరులు 'స్వతంత్ర వానర నివాసాన్ని' ఏర్పాటు చేసుకుంటే సమైక్య రాజ్యం ప్రత్యర్థి వర్గాలుగా విడిపోయి సుగ్రీవుడి సార్వభౌమాధికారం బలహీనపడుతుందని హనుమంతుడు గ్రహించాడు. శారీరక బలంతో పాటు అసాధారణ రాజకీయ వివేకం, దూరదృష్టి కలిగిన హనుమంతుడు, అంగదుడిలో ఆదర్శ పాలకుడికి ఉండాల్సిన పద్నాలుగు రాజకుమార సద్గుణాలు, ఎనిమిది నాయకత్వ లక్షణాలు, విచక్షణతో కూడిన బుద్ధి, చతుర్విధ బలాలున్నాయని తెలుసుకున్నాడు. అచ్చం అంగదుడికి ఉన్న ఇటువంటి అసాధారణ సామర్థ్యాల వల్లే, అతని ప్రస్తుత నిరాశను గనక అదుపు చేయకుండా వదిలేస్తే, అది ఇతరులను కూడా తప్పుదోవ పట్టించగలదని హనుమంతుడు గుర్తించాడు.

అంగదుడి విచక్షణను తిరిగి పునరుద్ధరించాలని నిశ్చయించుకున్న హనుమంతుడు, మొదటగా దృఢమైన మందలింపు మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు. అంగదుడు వానరులను తన నాయకత్వంలోకి చేర్చుకుని ఒక ప్రత్యేక రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని భావిస్తే, వారు తమ ఇళ్లను, కుటుంబాలను, భార్యలను, పిల్లలను వెనుక వదిలిపెట్టి వచ్చింది అతడితో పాటు అడవులలో అంతులేని కాలం తిరగడానికి కాదు అనే విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలని ఆయన హెచ్చరించాడు. వానరులు అంగదుడి నాయకత్వాన్ని అంగీకరించినప్పటికీ, అతడి ఈ ఆలోచనను (కుట్రను) తాను వెంటనే శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, మిగిలిన సైన్యానికి తెలియజేస్తానని హనుమంతుడు తీవ్రంగా, మర్యాదగా హెచ్చరించాడు.

         అటువంటి చర్య సార్వభౌమాధికారానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసే దేశద్రోహం (రాజద్రోహం) కిందకు వస్తుందని ఆయన నొక్కిచెప్పాడు. తెలియక చేసే తప్పును కాలక్రమేణా క్షమించవచ్చేమో కానీ, తెలిసి చేసే తిరుగుబాటుకు మాత్రం శిక్ష నుండి తప్పించుకోలేరని అన్నాడు. అందువల్ల, తనకు, తాను ప్రతిపాదించిన రాజ్యానికి ఎదురబోయే పరిణామాలను జాగ్రత్తగా ఆలోచించుకోవాలని అంగదుడిని కోరాడు. ఈ విధంగా, హనుమంతుడు మొదట హేతుబద్ధత, హెచ్చరికలు, తదుపరి పరిణామాలను వివరిస్తూ, అంగదుడిని ఆ ప్రమాదకరమైన మార్గం నుండి మేల్కొల్పడానికి దృఢంగా మాట్లాడాడు. తాను చెప్పదలుచుకున్న విషయాన్ని స్పష్టం చేసిన తర్వాత, ఆయన మరింత మందలించకుండా, అతనిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, విచక్షణను తిరిగి పునరుద్ధరించడం కోసం అనురాగంతో, ఆపేక్షతో, వివేకంతో కూడిన మృదువైన, రాజీ పడే ధోరణి వైపు మళ్లాడు.

         కీర్తిశేషులైన తన తండ్రి వాలి వలెనే, వానర రాజ్యాన్ని అత్యంత ప్రతిభావంతంగా పరిపాలించగల యుద్ధ నైపుణ్యం అంగదుడికి ఉందని హనుమంతుడు గుర్తుచేశాడు. అయినప్పటికీ, వానరులందరూ తన పక్షాన నమ్మకంగా ఉంటారని అనుకోవద్దని ఆయన హెచ్చరించాడు. సుహోత్రుడు, నీలుడు, జాంబవంతుడు, స్వయంగా తాను సైతం సుగ్రీవుడిని ఎన్నటికీ విడిచిపెట్టబోమని, తామంతా వెంటనే సుగ్రీవుడి వద్దకు తిరిగి వెళ్లి అంగదుడి చర్యల గురించి నివేదిస్తామని స్పష్టం చేశాడు. అతడి వద్ద ఉన్న సైన్యం సుగ్రీవుడి మొత్తం బలంలో ఒక చిరు భాగం మాత్రమేనని, దానివల్ల సుగ్రీవుడికి ఎలాంటి నిజమైన ముప్పు ఉండదని అంగదుడికి మరింతగా గుర్తుచేశాడు. అలాగే గుహలోనే దాగి ఉండాలనే తార ప్రతిపాదన కూడా అంతే లోపభూయిష్టమైనదని (సరికాదని) ఆయన అన్నాడు.

         ఇంద్రుడు ఒకప్పుడు ఇదే గుహలోకి ప్రవేశించి తన వజ్రాయుధంతో మయుడిని వధించాడని స్వయంప్రభ వెల్లడించిన విషయాన్ని హనుమంతుడు గుర్తుచేశాడు. ఇంద్రుడే దానిని ఛేదించగలిగినప్పుడు, ఇక శ్రీరాముడు స్వయంగా రావలసిన అవసరమే ఉండదు. అంతేకాకుండా, కేవలం లక్ష్మణుడు మాత్రమే తన భీకర బాణాలతో ఈ గుహ పైకప్పును ముక్కలు చేయగలడని, దాంతో వారంతా పంజరంలో చిక్కుకున్న పక్షులలా ఉండిపోతారని హనుమంతుడు మరింతగా హెచ్చరించాడు. ఇటువంటి (తార ఇచ్చినటువంటి) హామీలను నమ్మి మోసపోవద్దని ఆయన అంగదుడిని కోరాడు. ఒకవేళ అంగదుడు తన పినతండ్రిని (సుగ్రీవుడిని) ఎదిరించాలని నిర్ణయించుకున్నా, ప్రస్తుతం అతడికి మద్దతు ఇస్తున్నవారు కూడా కాలక్రమేణా అతడిని విడిచిపెడతారని అన్నాడు. చివరికి, అతను ఒంటరిగా మిగిలిపోయి, తన తిరుగుబాటు యొక్క పరిణామాలను తానే స్వయంగా అనుభవించాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించాడు.

         కాలం గడిచేకొద్దీ వానరుల ఆలోచనలు అనివార్యంగా వారి భార్యలు, పిల్లలు, కుటుంబాలు, ఇళ్ల వైపు మళ్లుతాయని హనుమంతుడు వివరించాడు. ఆ గుహలో వారికి నమ్మకమైన ఆహార పానీయాలు గానీ, ఎలాంటి సౌకర్యాలు గానీ లభించవని అన్నాడు. కష్టాలు ఇలాగే కొనసాగితే, వారి ప్రారంభ సంకల్పం బలహీనపడుతుందని, దాంతో వారు క్రమంగా అంగదుడిని విడిచిపెట్టి తమ కుటుంబాల చెంతకు తిరిగి వెళ్లిపోతారని చెప్పాడు. త్వరలోనే భయం, నిజమైన ప్రమాదం అంగదుడిని చుట్టుముడతాయని, తదుపరి ముప్పు ఎటు నుండి వస్తుందో కూడా తెలియని అనిశ్చితిలో అతను ఉండిపోవాల్సి వస్తుందని హనుమంతుడు హెచ్చరించాడు.

తన రాజు ఆజ్ఞను ఉద్దేశపూర్వకంగా ధిక్కరించిన వ్యక్తిని లక్ష్మణుడి భయంకరమైన బాణాలు క్షమిస్తాయా లేదా అనేది ఆలోచించుకోవాలని ఆయన (అంగదుడిని) కోరాడు. అందువల్ల, విరోధాన్ని విడనాడి, వినమ్రంగా కిష్కింధకు తిరిగి వెళ్లాలని ఆయన అంగదుడికి సలహా ఇచ్చాడు. సుగ్రీవుడు అతడిని యువరాజుగా కొనసాగిస్తాడని, అతడికి ఎలాంటి హాని తలపెట్టడని హామీ ఇచ్చాడు. ఈ విధంగా తిరుగుబాటు వల్ల వచ్చే పరిణామాల గురించి అంగదుడిని హెచ్చరించిన తర్వాత, హనుమంతుడు చివరిగా అతడి హృదయానికి విజ్ఞప్తి చేస్తూ: నిజమైన బలం అనేది నమ్మకం, ధర్మం, బాధ్యతలపైనే ఆధారపడి ఉంటుందని గుర్తుచేశాడు.

యథార్థవాదం, కరుణ, వివేకాలతో కూడిన ఈ అద్భుతమైన సమ్మేళనంలో, హనుమంతుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని అత్యుత్తమ సలహాదారులలో (మంత్రులలో) ఒకరిగా ఆవిర్భవించాడు. దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ఒక యువరాజును తిరిగి కర్తవ్యం, సమైక్యత, ఆశల వైపు నడిపించాడు. అంగదుడు ఎంతో వినమ్రతతో, గౌరవంతో ఆ మాటలను ఆలకించి, ఆపై వానరులు తమ స్వంత నిర్ణయాన్ని తీసుకునేలా వారికి పూర్తి స్వేచ్ఛను ఇచ్చాడు. ఈ ఘట్టం ఆధునిక సమాజానికి ఒక గొప్ప పాఠాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. వాల్మీకి రామాయణం అందించిన ఈ చారిత్రక ఘట్టం కేవలం త్రేతాయుగానికే పరిమితం కాదు; ఇది నేటి ఆధునిక రాజకీయ, సామాజిక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలకు ఒక దిక్సూచి.

ఈ దేశంలోనైనా లేదా ప్రపంచంలో మరెక్కడైనా సరే, ఒక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో నాయకత్వం అందుబాటులో లేని తరుణంలో, ఉదాహరణకు భారత దేశంలోనైతే, అది ఒక ముఖ్యమంత్రి (CM) విషయంలో అయినా లేదా ప్రధానమంత్రి (PM) విషయంలో అయినా అయినా, కేవలం వ్యవస్థపై తాత్కాలిక ఆగ్రహంతో తిరుగుబాటు చేయడం అనేది సమగ్రతను, సుపరిపాలనను, జాతి సమగ్రతను, సమైక్యతను తీవ్రంగా ప్రమాదంలో పడేస్తుంది.

సంక్షోభ సమయాలలో నిరాశా నిస్పృహలకు లోనై తీసుకునే తొందరపాటు నిర్ణయాలు అరాచకత్వానికి దారితీస్తాయని, అదే సమయంలో హనుమంతుడి వంటి వ్యూహాత్మక వివేకం, సంభాషణా చాతుర్యం కలిగిన శ్రేయోభిలాషులు (ఇప్పటి ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వ సలహాదారులు కూడా) ఉంటే ఎంతటి వినాశనాన్నైనా ఆపి, వ్యవస్థను తిరిగి ప్రగతి పథంలో నిలపవచ్చని ఈ వృత్తాంతం నిరూపిస్తోంది. సమైక్యతే దేశ రక్షణ కవచం, సుస్థిర పాలనకు మూలస్తంభం అనే సత్యాన్ని చాటిచెప్పిన పరమ పవిత్రమైన ఉదాత్త ఘట్టం ఇది.

When Promise Overrides Power >>>>> Rama at the Threshold of Exile >>>> Simplified and faithful rendering of the Adi Kavya-35 : Vanam Jwala Narasimha Rao

 When Promise Overrides Power

Rama at the Threshold of Exile

Simplified and faithful rendering 

of the Adi Kavya-35

Vanam Jwala Narasimha Rao

            The previous article closed with Rama, Sita, and Lakshmana completing their inner preparation for exile, through charity, reverence, and moral resolve, demonstrating that renunciation in the Ramayana is never sudden or careless, but deeply responsible. The present episode of Ayodhya Kanda moves that preparation into its most painful human encounter, that of Rama’s final meeting with King Dasharatha. What unfolds here was not merely a farewell between father and son, but a profound examination of truth, promise, power, and familial duty. In every age, societies struggle when emotional bonds collide with moral obligations, and this episode speaks directly to that timeless tension.

At the request of Sri Rama, the minister and charioteer Sumantra approached King Dasharatha to convey that Rama wished to see him before departing for the forest. Sumantra found the king overwhelmed by grief, his senses clouded, sighing heavily, resembling the sun eclipsed by darkness, fire hidden under ashes, or a lake drained of water. Perceiving the king’s torment, Sumantra folded his palms and respectfully informed him that Rama, having distributed all his wealth to Brahmanas and Dependents as a prelude to exile, now stood at the palace gate, seeking permission to meet his father after bidding farewell to friends. The moment reveals how ethical decisions, though righteous, can still wound the human heart deeply.

Hearing this, King Dasharatha instructed Sumantra to summon all his queens, expressing his wish to see Rama surrounded by them. Accordingly, Sumantra conveyed the command, and the queens, about three hundred and fifty in number, steadfast in their devotion to their husband and led by Kausalya, proceeded slowly to the king’s chamber. After their arrival, Dasharatha again instructed Sumantra to bring Rama. Sumantra returned with Rama, Lakshmana, and Sita, presenting them before the king. Even in distress, Dasharatha clung to familial unity, seeking strength in collective presence. 

Seeing his son approaching with folded hands, Dasharatha rose abruptly, rushed toward him, and before reaching him, collapsed unconscious upon the floor. Rama, Lakshmana, and Sita hastened forward, lifted the king gently, and laid him upon a couch, weeping in anguish. Regaining consciousness amid sorrow, Dasharatha listened as Rama, with humility and folded palms, sought leave to depart for the Dandaka forest and requested his father’s auspicious glance. The fall of the king symbolizes how authority crumbles when bound by conflicting promises and emotions.

Rama further requested permission for Lakshmana and Sita to accompany him, explaining that despite repeated attempts to dissuade them, their resolve remained firm. Dasharatha then confessed that he had been spellbound by Kaikeyi through a boon, and pleaded with Rama to remain, offering instead to confine himself and crown Rama king. Rama, unwavering in righteousness, declined respectfully, declaring that his father would rule the earth for a thousand years, while he himself would dwell in the forest for fourteen years, returning thereafter in obedience to his father’s word. Here, Rama redefines kingship, not as possession of power, but as obedience to truth.

At this point, Andhra Valmiki Vasudasa Swamy, in his Ramayanam Mandaram, offers a profound and convincing commentary on Rama seeking his father’s permission even in matters concerning Lakshmana and Sita. He raises a subtle question: Rama could rightly seek permission for himself and for Lakshmana, but was it necessary to seek his father’s command regarding Sita, who was already under her husband’s authority? Vasudasa Swamy explains that although Sita belonged to Rama by marital right, Rama still regarded himself as bound by his father’s authority and therefore chose not to act without informing him. Further, a son, whether through thought, word, or deed, must never allow even the slightest obstruction to his service toward his father. Hence, seeking permission even in Sita’s case was not redundancy, but the very essence of dharma. True obedience, Rama demonstrates, is not enforced by hierarchy but perfected through humility.

Until then, King Dasharatha had not, of his own accord, commanded Sri Rama to go to the forest. It was Kaikeyi who had uttered those words. Now, however, Dasharatha was telling Rama not to go. Could this be regarded as a true paternal command? Why did Sri Rama refuse it? When Dasharatha did not contradict Kaikeyi’s demand in Rama’s presence, it must be understood that he had implicitly accepted it. The words spoken now were merely words of courtesy and not statements of true intent. For ultimately, Dasharatha himself had said, ‘Go and return.’ Therefore, words spoken merely as consolation or politeness are not to be treated as binding commands.

Furthermore, urging a son to seize the kingdom by defying established order is contrary to a son’s own dharma. Any act that violates one’s Swadharma (Self Righteousness) must not be performed, irrespective of who issues the command. One who abandons Swadharma becomes a skeptic and a fallen being. Even if a father, due to mental distress, issues a command that causes harm to Swadharma, the son should not obey it. Likewise, a wife need not obey a husband’s command if it is issued in arrogance, ignorance of dharma, or if it leads to unrighteousness. A command that destroys dharma is not binding, whoever may issue it.

Dasharatha then blessed Rama to proceed for welfare and safe return, wishing his path of travel to be auspicious and fearless from any quarter. Known to be truthful as he always used to be, by nature and his mind being given to righteousness, Rama made it clear that, his decision cannot be reversed. Yet, bound by affection, Dasharatha begged Rama not to depart that very night, saying that even a single day’s sight of him would sustain his life. He lamented that Kaikeyi had deceived him with concealed intentions. This reflects the universal human tendency to seek delay when facing irreversible loss.

Rama and Lakshmana were upset and deeply distressed, yet Rama reaffirmed his resolve, renouncing all pleasures and kingdoms, and urging that the entire earth being relinquished by him, which included various provinces, filled with people, imbued with riches and food grains, should be given to Bharata. He declared that Kaikeyi’s boon must be fulfilled fully, and that his father must remain truthful. He would live among forest dwellers for fourteen years, honoring his father’s word. Rama’s clarity shows that ethical commitments cannot be adjusted for convenience.

Rama further urged Dasharatha that, he should offer the kingdom to Bharata without any hesitation, stating that neither kingdom nor happiness attracted him, and instead, only obedience to his father mattered. He consoled the king, urging him to overcome sorrow and tears, reiterating that truthfulness was dearer to him than life itself. Once again Rama, swearing by truth and by virtue, told Dasharatha that, it was not possible for him to stay on even for a moment. In an age of negotiated values, Rama stands for non-negotiable integrity.

Describing the forest with tranquil acceptance, Rama spoke of entering and living joyfully among wonderful trees, mountains, rivers, eating fruits, and roots. Hearing this, all the queens except Kaikeyi burst into tears. Sumantra fainted in grief, and the palace resounded with weeping. Sumantra and the elders repeatedly implored, requested, admonished, and finally asked Queen Kaikeyi to withdraw her demands. Even the elderly minister and scholar Siddhartha tried to pacify Kaikeyi, but she was adamant to all holy advices and remained unmoved. Silence, when rooted in obstinacy, can be more destructive than anger. Kaikeyi insisted on Rama leaving for forests at once.

Enraged yet controlled, moving his head all of a sudden, turning his eyes red with anger shedding his normal colour, overwhelmed with wrath, carefully reading Dasaratha's mind, Sumantra fiercely reprimanded Kaikeyi, declaring that by tormenting Dasharatha she stood as the destroyer of her lineage. He proclaimed that a husband’s will outweighed that of countless sons, warning her that sovereignty without righteousness would drive away Brahmanas and the virtuous. Kaikeyi, however, remained unrepentant. Power devoid of moral legitimacy isolates itself.

‘Let your son Bharata become the king and rule the earth’ declared Sumantra with controlled intensity. He said that wherever Rama went, all of them would follow him, and that no Brahmana could truly dwell in Kaikeyi’s kingdom if she chose to disobey the bounds of righteousness in such a manner. He asserted that all would proceed on the path followed by Rama and questioned what pleasure could be derived from sovereignty when one’s own relatives, all Brahmanas, and pious souls deserted the kingdom forever. He reminded her that she was bent on sending Rama into exile, though there was none other living in Ayodhya competent to rule. Thus, through words that were at once gentle and piercing, Sumantra shook Kaikeyi deeply. Yet Kaikeyi remained unmoved. No repentance arose in her heart, and no change was observed upon her face.

At this stage, Dasharatha, bound by the very promise that had resulted in Rama’s exile, breathed heavily, his eyes streaming with tears. In anguish, he instructed Sumantra to arrange immediately a full military body consisting of all four divisions of the army to follow Rama. He ordered that courtesans and merchants accompany the force to bestow dignity and elegance upon the prince’s retinue. He further commanded that important weapons, chiefs of police, vehicles, and hunters skilled in the secrets of the forest accompany Rama. Dasharatha even wished that his granaries and treasury be sent along, so that Rama might spend his exile in comfort, while the mighty and well-armed Bharata ruled Ayodhya.

Meanwhile, fear approached Kaikeyi. Her mouth became dry, her voice choked, and she felt distressed and apprehensive. Turning toward the king, she declared that Bharata would never accept a kingdom that would become uninhabited, hollow, and utterly unenjoyable. Dasharatha responded with equal harshness, asking why, after placing such a burden upon him as a hostile woman, she continued to wound him further while he struggled to bear it. He questioned why she had not examined her demands earlier, while seeking the boons, by stipulating that Rama should not be permitted to take anything with him.

Dasharatha even addressed her as a vulgar woman. When he uttered the single word ‘Shame’ the entire assembly felt humiliated, yet Kaikeyi perceived nothing. At that moment, the aged and upright Chief Minister Siddhartha, who was greatly esteemed by the king, questioned Kaikeyi, asking what sin Rama had committed for which he was being sent to the forest. He declared that no one perceived any fault in Rama, and that discovering a blemish in him was as difficult as finding a stain in the new moon. He demanded that Kaikeyi reveal any such fault she had witnessed, if indeed it existed, and concluded by stating that there was no justification whatsoever for obstructing Rama’s royal fortune.

Hearing Siddhartha’s words, King Dasharatha addressed Kaikeyi in the most exhausted tone, his voice choked with unbearable anguish, calling her a sinful being. He asked whether she did not agree with Siddhartha’s words and accused her of choosing a deplorable path, acting neither in his interest nor in her own. He declared that her conduct had abandoned righteousness and announced that he would now accompany Rama, abandoning kingdom, happiness, and wealth. He told her to enjoy the kingdom for a long time, happily, together with Bharata as king.

This episode marks a decisive threshold in the Ramayana. Rama stands unwavering between promise and pain, choosing truth over throne, obedience over authority, and dharma over desire. Dasharatha embodies the tragic cost of conflicted vows, while Kaikeyi represents ambition untampered by righteousness. For contemporary readers, this episode urges reflection on how personal choices, when driven by unchecked desire, ripple outward to wound families, institutions, and society itself. As Rama prepares to leave Ayodhya, he has already relinquished kingship in spirit. What follows is not merely exile, but the unfolding of moral leadership in its purest form, where power bows to principle, and sacrifice becomes strength.

>>> Photographs courtesy Rama Bhakta Vijaya Raghava Dasu

{{From my Published Book ‘Simplified and Faithful Rendering of the Adi Kavya’

Valmiki Ramayana: The Greatest Epic (Bala and Ayodhya Kandas)}}

(This Book is free of cost for all those who are interested to read the English Version of Valmiki Ramayana, provided they collect it from me in person preferably. Mobile: 8008137012)

అమెరికన్ హైవేపై మ‌ర‌పురాని అనుభ‌వం >>>>> ‘మైక్, కేథీ బక్కర్’ (చర్చ్ ఆఫ్ గాడ్) జ్ఞాపకాలు : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 అమెరికన్ హైవేపై మ‌ర‌పురాని అనుభ‌వం

‘మైక్, కేథీ బక్కర్’ (చర్చ్ ఆఫ్ గాడ్) జ్ఞాపకాలు

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ప్రజాతంత్ర దినపత్రిక (ఆగస్ట్ 9, 2026)

"అమెరికా వ్యవస్థలలో రాణిస్తే, భారతదేశం స్థూలంగా, సహజమైన మానవ స్పందనలో రాణిస్తుంది. రెండింటికీ బలాలు, బ‌ల‌హీన‌త‌లు ఉన్నాయి. సమర్థవంతమైన మౌలిక సదుపాయాలు ప్రయాణాన్ని సురక్షితంగా, మరింత సౌకర్యవంతంగా చేయగలవని, అయితే అనిశ్చితి క్షణాలలో ప్రయాణికులకు మానవ కరుణే ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇస్తుందని నా అనుభవం నాకు నేర్పిన పాఠం”- సంపాదకుడి క్లుప్త వ్యాఖ్య

నేను నా భార్యతో కలిసి పదవసారి అమెరికా పర్యటనలో భాగంగా హ్యూస్టన్ (టెక్సాస్)లో వున్న సందర్భంగా, ‘చర్చ్ ఆఫ్ గాడ్‌’కు చెందిన మైక్, కేథీ బక్కర్‌లను గుర్తుచేసుకుంటూ సంతోషిస్తున్నాను. ఇరవై ఏడు సంవత్సరాల క్రితం, మేము మొట్ట మొదటిసారి అమెరికాను సందర్శించినప్పుడు, 1999వ సంవత్సరంలో నా 51వ పుట్టినరోజున, ఆ చిరస్మరణీయమైన ఆగస్టు 8 సాయంత్రం, వారు నాకు అమెరికన్ హైవేపై ఒక మధురమైన అనుభవాన్ని పదికాలాలపాటు జ్ఞప్తికి వుండేలా అందించారు.

ఆ దృశ్యాలు నా మదిలో అలా, అలా స్పష్టంగా నిలిచిపోయాయి: సిన్సినాటి (ఓహియో రాష్ట్రం)లో జరిగిన నా పుట్టినరోజు వేడుక, అమెరికా ఇంటర్‌స్టేట్ 75 మీద విలియమ్స్‌టౌన్ సమీపంలో అనుకోకుండా నేను ప్రయాణిస్తున్న వాహనం పాడైపోవడం, రద్దీగా ఉండే అమెరికన్ హైవేపై చిక్కుకుపోయాననే ఆందోళన, ఆశలు సన్నగిల్లుతున్న తరుణంలో లభించిన అపరిచితుల భరోసా ఇంకా గుర్తున్నాయి. అమెరికా అంతర్రాష్ట్ర రహదారులు, వాటి ఇంజనీరింగ్, క్రమశిక్షణ, సామర్థ్యం ఎవరినైనా ఆకట్టుకుంటాయి. వాటి రూపకల్పన, ప్రత్యేకమైన రోడ్డు పక్కన ఖాలీ  స్థలం (షౌల్దర్), స్పష్టంగా గుర్తించబడిన నిష్క్రమణ మార్గాలు, విశ్రాంతి ప్రదేశాలు, కఠినమైన ట్రాఫిక్ నియంత్రణతో భారతీయ ప్రయాణికులకు నిత్యం అనుభవంలోకి వచ్చే అనేక ప్రమాదాలను నివారిస్తుంది.

అయినప్పటికీ, ఆ సాయంత్రం అటువంటి సమర్థతకు సంబంధించిన‌ మరో కోణాన్ని కూడా ఆవిష్కరించింది. వేలాది వాహనాలు వేగంగా దూసుకుపోతున్న ఒక హైవే రహదారిపై, మేము ఆశ్చర్యకరంగా ఒంటరిగా వుండిపోవాల్సి వచ్చింది. వ్యవస్థలు అద్భుతంగా పనిచేసే దేశంలో, మానవ సహాయం మనం ఆశించినంత త్వరగా ఎల్లప్పుడూ అందకపోవచ్చు. దీనికి విరుద్ధంగా, భారతదేశం సాంప్రదాయకంగా మౌలిక సదుపాయాల కంటే మానవ పరస్పర అన్యోన్య‌త‌పై ఎక్కువగా ఆధారపడింది.

ఇది ఆధిక్యత గురించిన పోలిక కాదు. అమెరికా వ్యవస్థలలో రాణిస్తే, భారతదేశం స్థూలంగా,సహజమైన మానవ స్పందనలో రాణిస్తుంది. రెండింటికీ బలాలు, బ‌ల‌హీన‌త‌లు ఉన్నాయి. సమర్థవంతమైన మౌలిక సదుపాయాలు ప్రయాణాన్ని సురక్షితంగా, మరింత సౌకర్యవంతంగా చేయగలవని, అయితే అనిశ్చితి క్షణాలలో ప్రయాణికులకు మానవ కరుణే ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇస్తుందని నా అనుభవం నాకు నేర్పింది. అమెరికన్ హైవేలు వాటి పరిమాణం, వేగం , క్రమశిక్షణ ప‌రంగా అద్భుతంగా ఉంటాయి. కఠినమైన ట్రాఫిక్ నియమాలు , అప్రమత్తమైన హైవే పెట్రోల్ మార్గదర్శకత్వంలో వాహనాలు గంటకు 55 నుండి 65 మైళ్ల వేగంతో బహుళ లేన్‌ల గుండా ప్రయాణిస్తాయి.

భారతదేశ జాతీయ రహదారులు ఇటీవలి దశాబ్దాలలో అభివృద్ధి చెందినప్పటికీ, అమెరికన్ ఇంటర్‌స్టేట్ వ్యవస్థ దాని రూపకల్పన, విస్తృతమైన సౌకర్యాలు , భద్రతకు ప్రాధాన్యత కారణంగా ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. ఆగష్టు 1999లో అటువంటి ఒక హైవేపైనే నేను మానవ‌త్వ‌పు ప్రేమ‌, క‌రుణ‌ సంబంధించిన ఒక మరపురాని, చిరస్మరణీయమైన అనుభ‌వాన్ని పొందాను. అమెరికన్ ఇంటర్‌స్టేట్ హైవే వ్యవస్థ వేగం, భద్రత, సామర్థ్యం కోసం రూపొందించబడింది. అవి వెడల్పాటి మీడియన్‌లతో విభజించబడి, ఎదురెదురుగా ఢీకొనడాన్ని నివారిస్తాయి. వాహనాలు వేగాన్ని బట్టి బహుళ లేన్‌లలో కదులుతాయి,  లేన్ క్రమశిక్షణను ఖచ్చితంగా పాటిస్తారు.

‘ఓవర్‌టేక్ చేయడానికి తప్ప కుడివైపునే ఉండండి’ అని ప్రముఖ సంకేతాలు డ్రైవర్లకు గుర్తుచేస్తాయి, అదే సమయంలో సీట్-బెల్ట్ నిబంధనలు, ట్రాఫిక్ చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేస్తారు. ఇప్పటివి కాకపోయినా, ఒకప్పటి భారతదేశంలోని అనేక రహదారులకు భిన్నంగా, అమెరికన్ ఇంటర్‌స్టేట్‌లు అత్యవసర పరిస్థితుల కోసం ప్రత్యేక భుజాలు, స్పష్టంగా గుర్తించబడిన నిష్క్రమణ మార్గాలు, క్రమమైన విశ్రాంతి ప్రదేశాలు, ఇంధన కేంద్రాలు, రెస్టారెంట్లు, వసతి సౌకర్యాలు , వైద్య సేవలతో కూడి ఉండేవి. సౌకర్యాలు ఎప్పుడూ మరీ దూరంలో లేవని తెలిసి, ఒక ప్రయాణికుడు వందల మైళ్ల దూరం ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రయాణించగలిగేవాడు. అయినప్పటికీ ఈ అద్భుతమైన వ్యవస్థకు మరో కోణం కూడా ఉంది.

రహదారులు తరచుగా రోడ్డు పక్కన పెద్దగా సందడి లేని సుదీర్ఘ మార్గాల గుండా వెళ్ళేవి. భారతదేశంలో గ్రామాలు, దుకాణాలు, తోటి ప్రయాణికులు సాధారణంగా కంటికి కనిపించే దూరంలో ఉంటారు. సహాయం తరచుగా అనధికారికంగా లభిస్తుంది. దీనికి భిన్నంగా, ఒక అమెరికన్ రహదారి, దానికున్న అధునాతన మౌలిక సదుపాయాలు ఉన్నప్పటికీ, చిక్కుకుపోయిన వాహనదారుడికి ఆశ్చర్యకరంగా ఒంటరితనాన్ని కలిగిస్తుంది. ఒహాయో, కెంటకీలను కలిపే అటువంటి ఒక రహదారిపైనే, కష్ట సమయాల్లో, అత్యంత ఆధునిక రవాణా వ్యవస్థ కంటే కూడా మాన‌వ‌త నిండిన స‌హాయం ఎంత విలువైనదో నేను తెలుసుకున్నాను.

దానికున్న అద్భుతమైన మౌలిక సదుపాయాలు ఉన్నప్పటికీ, ఒక అమెరికన్ రహదారిపై వాహనం పాడైపోవడం భయానక అనుభవం కాగలదని, 1999 ఆగస్టు 8న, నా యాభై ఒకటవ పుట్టినరోజున నేను తెలుసుకున్నాను. నా మొదటి మనవడు యష్విన్ కొనికికి అప్పుడప్పుడే జన్మనిచ్చిన నా కుమార్తె కిన్నెర, సిన్సినాటిలోని తన ఇంట్లో ఆ వేడుకను నిర్వహించింది. కెంటకీలోని లెక్సింగ్టన్‌లో ఏడాదిన్నరగా నివసిస్తున్న విఆర్ గన్నమరాజు , అతని భార్య శైలజ, మమ్మల్ని గ్రీట్ చేయడానికి మాతో కలిశారు. పుట్టినరోజు వేడుకల తర్వాత, గన్నమరాజు, నేను,  అతని ఇద్దరు పిల్లలు, వారాంతం గడపడానికి లెక్సింగ్టన్‌కు బయలుదేరాము. శైలజ నా కూతురితో ఉండిపోయింది.

గన్నమరాజు డ్రైవింగ్ చేస్తున్నాడు. ఇంటర్‌స్టేట్ 75పై వంద మైళ్ల ప్రయాణంలో దాదాపు సగం దూరం వెళ్ళాక, విలియమ్స్‌టౌన్ సమీపంలో, మా వాహనంలో సాంకేతిక సమస్య తలెత్తి ఆగిపోయింది. మేము బయటకు దిగి నిస్సహాయంగా చుట్టూ చూశాము. వాహనాలన్నీ వేగంగా దూసుకుపోతున్నా, సహాయం చేయడానికి గానీ, కనీసం లిఫ్ట్ ఇవ్వడానికి గానీ ఎవరూ ఆగలేదు. తక్షణ పరిష్కారం ఏదీ కనిపించకపోవడంతో, మేము కారును రోడ్డు పక్కకు (షౌల్దర్ మీద) నెట్టి, తర్వాత ఏమి చేయాలో అని ఆలోచించాము. వేగంగా వెళ్తున్న వాహనాల గర్జన దాదాపు భరించలేనంతగా ఉంది.

చీకటి నెమ్మదిగా అలుముకుంటోంది, త్వరలోనే రాత్రి 8 గంటలు అయింది. హైవే పెట్రోల్ వాహనం ఎప్పటికైనా వస్తుందేమో అన్నదే మా ఏకైక ఆశ. వేరే మార్గం లేక, మేము తర్వాతి ఎగ్జిట్ వైపు నడవాలని నిర్ణయించుకున్నాము. సరిగ్గా అప్పుడే, మాకు సుమారు వంద గజాల దూరంలో ఒక వాహనం ఆగడం మేము గమనించాము. తరువాత, వారి కారు పైక‌ప్పున వున్న సామాను స‌రిగ్గా క‌ట్ట‌క‌పోవ‌డం వ‌ల్ల, కింద పడిపోవచ్చని మరో వాహనదారుడు వారిని హెచ్చరించాడని మాకు తెలిసింది. అయితే, మాకు మాత్రం వారి రాక దైవసంకల్పం కంటే తక్కువగా అనిపించలేదు.

మేము వారిని సమీపించి, మా ఇబ్బంది గురించి సిన్సినాటిలో ఉన్న మా అల్లుడికి తెలియజేయడానికి వారి వద్ద మొబైల్ ఫోన్ ఉందా అని అడిగాము. అప్పటికి మొబైల్ ఫోన్లు ఇంకా అంతగా వాడుకలో లేవు, వారి వద్ద కూడా అది లేదు. దానికి బదులుగా, మ‌మ్మ‌ల్ని ఆశ్చ‌ర్యంలో ముంచెత్తుతూ  వారు మమ్మల్ని తదుపరి ఎగ్జిట్ వరకు తీసుకెళ్లడానికి లిఫ్ట్ ఇస్తామన్నారు. వారి కారు అప్పటికే ప్రయాణికులతో, సామానుతో నిండిపోయి ఉంది, అయినప్పటికీ మైక్, కాథీ బుకర్ మాకు చోటు కల్పించడానికి సంతోషంగా సర్దుకుని కూచున్నారు. ప్రయాణంలో, అవసరంలో ఉన్న ప్రజలకు సహాయం చేయడానికి యేసుక్రీస్తు తమను పంపారని తాము నమ్ముతున్నామని వారు మాతో చెప్పారు.

‘చర్చ్ ఆఫ్ గాడ్’ సభ్యులైన వారిద్దరూ, తమ విశ్వాసానికి గాఢంగా కట్టుబడి ఉన్న వారు. లెక్సింగ్టన్‌కు సుమారు యాభై మైళ్ల దూరంలో ఉన్న లండన్, కెంటకీకి ప్రయాణిస్తున్నారు. మా కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేయడానికి మాకు మాటలు రాలేదు. వారు దయతో మమ్మల్ని దాదాపు పది మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న తదుపరి ఎగ్జిట్ వద్ద దింపారు. దానివల్ల మేము తదుపరి సహాయం కోరడానికి వీలు కలిగింది. అక్కడి నుండి, మేము లెక్సింగ్టన్‌లో ఉన్న మా స్నేహితుడు శ్రీనివాసరావుకు ఫోన్ చేశాము. ఆయన అప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో పనిచేస్తున్న ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్ అధికారి స్వర్గీయ జగన్మోహన్ రావు కుమారుడు. ఆయన తన భార్య లావణ్యతో కలిసి కారులో వచ్చి మమ్మల్ని లెక్సింగ్టన్‌కు సురక్షితంగా తీసుకువెళ్లారు.

ఈ విధంగా, నా యాభై ఒకటవ పుట్టినరోజు మూడు ప్రదేశాలలో జరిగింది: సిన్సినాటిలో, విలియమ్స్‌టౌన్ సమీపంలోని ఇంటర్‌స్టేట్ 75 పక్కన,  చివరగా లెక్సింగ్టన్‌లో, రోటీలు తింటూ, కబుర్లు చెప్పుకుంటూ, వేడుకగా ‘సామాజిక పానీయం’ సేవిస్తూ. మమ్మల్ని మరింత కదిలించిన విషయం ఏమిటంటే, మేము మా గమ్యస్థానానికి క్షేమంగా చేరుకున్నామా అని ఈమెయిల్ ద్వారా , మైక్ , క్యాథీ బుకర్ మరుసటి రోజున వాక‌బు చేయడమే. పూర్తిగా అపరిచితుల నుండి అలాంటి శ్రద్ధ చూపడం ఊహించనిది, హృదయానికి హత్తుకునేది. సంవత్సరాలు దశాబ్దాలుగా మారేకొద్దీ, మేము క్రమంగా ఒకరితో ఒకరు సంబంధాలు కోల్పోయాము, కానీ వారి ఆసరా  జ్ఞాపకం ఎప్పటికీ మసకబారలేదు.

ఇటీవల, ఇంటర్నెట్‌లో వెతుకుతున్నప్పుడు, కెంటకీలోని కార్బిన్‌లో ఉన్న పార్క్‌వే మినిస్ట్రీస్ చర్చ్ ఆఫ్ గాడ్‌తో సంబంధం ఉన్న గౌరవనీయ దంపతులైన మైఖేల్ , క్యాథీ బుకర్ గురించిన ప్రస్తావనలు నాకు కనిపించాయి. మైఖేల్ లీ బుకర్ ఆగష్టు 6, 2023న డెబ్బై సంవత్సరాల వయస్సులో కన్నుమూశారని, అయితే క్యాథీ చర్చి, దాని సామాజిక కార్యక్రమాలతో తన అనుబంధాన్ని కొనసాగిస్తున్నారని నేను తెలుసుకున్నాను. ఆ ఆగష్టు సాయంత్రం ఇంటర్‌స్టేట్ 75పై మమ్మల్ని రక్షించడానికి వచ్చిన మైక్ , క్యాథీ బుకర్ వీరేనా అనేది పూర్తి నిశ్చయంతో నిర్ధారించడం అసాధ్యం. అయినప్పటికీ, పేర్లు, ప్రదేశం , చర్చి అనుబంధం నా జ్ఞాపకాలతో దగ్గరగా సరిపోలుతున్నాయి.

నా హృదయంలో, వారు నిజంగా అదే వ్యక్తులని నేను నమ్ముతాను.  ఇది నిజమైతే, ఈ వ్యాసం మైక్, కాథీ బుకర్ అనే ఇద్దరు మంచి సమారిటన్‌లకు హృదయపూర్వక నివాళి. వారి దయ, వారు ఊహించిన దానికంటే ఎంతో గొప్పదైన చెరగని ముద్రను వేసింది. వారికి, అది రద్దీగా ఉండే రహదారులపై చిక్కుకుపోయిన ప్రయాణికులకు సహాయం అందించే ఒక చిన్న సంజ్ఞ కావచ్చు. మాకు, ఆందోళన నిస్సహాయతకు దారితీస్తున్న తరుణంలో, అది ఒక భరోసా ఇచ్చిన క్షణం. దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు గడిచాయి, కానీ వారి కరుణ, వారి వినయం , పూర్తిగా అపరిచితుల కోసం తమకు తాము ఇబ్బంది పడటానికి సిద్ధపడిన వారి తత్వం నాకు ఇప్పటికీ గుర్తున్నాయి.

రోడ్లు, వాహనాలు, ప్రయాణాలు కాలక్రమేణా జ్ఞాపకాలలో మసకబారి పోతాయి. దారిలో మనం ఎదుర్కొనే మానవత్వం మాత్రమే నిలిచి ఉంటుంది. నేను నా యాభై ఒకటవ పుట్టినరోజును గుర్తుచేసుకున్న ప్రతిసారీ, నాకు హైవే మీద బండి ఆగిపోవడం కాదు,అందరూ ముందుకు వెళ్ళిపోతుంటే ఆగిన ఇద్దరు అపరిచితుల మానవీయ కోణం గుర్తుకువస్తుంది.

(ఆగ‌స్టు 8 న నా 78వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా...అమెరికా నుంచి ...)

{{నా ఆంగ్ల వ్యాసానికి ప్రజాతంత్ర దినపత్రిక స్వేచ్చానువాదం}}