Sita’s Resolve and Rama’s Consent to Walk Together >>>>> Simplified and faithful rendering of the Adi Kavya-33 >>>>> Exile Becomes their Shared Path : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Sita’s Resolve and Rama’s 

Consent to Walk Together

Simplified and faithful rendering 

of the Adi Kavya-33

Exile Becomes their Shared Path

Vanam Jwala Narasimha Rao

(From Houston, USA on a Visit)

The following episode unfolds as one of the most intimate and decisive dialogues in the Ayodhya Kanda, the conversation between Rama and Sita that transforms exile from a royal command into a shared spiritual journey. Having received the blessings of his mother Kausalya, Rama comes to Sita to convey his father’s command that he must depart immediately for forest exile. Unaware of this sudden reversal of destiny, Sita was immersed in sacred compliances, joyfully preparing for Rama’s impending coronation. This implies that, before destiny announces itself, the heart often dwells in hope.

Upon hearing the truth, Sita expressed, without hesitation, her unshakeable resolve to accompany her husband to the forest. Rama, in turn, attempted repeatedly to dissuade her, by invoking dharmic principles, describing the hardships of forest life, and appealing to her delicate upbringing. Yet Sita remained firm, declaring that a wife’s dharma lies in following her husband under all circumstances. Ultimately, Rama yielded to her unwavering determination and consented to her accompanying him. Here, dharma was no longer discussed, it was embodied. Thus, the episode proceeds as detailed below.

Having saluted his mother Kausalya and received her blessings, Rama proceeded to Sita’s chambers. At that time, Sita, absorbed in sacred vows and rituals for the coronation, remained unaware of the tragic turn of events. In her heart, she envisioned Rama’s consecration as prince regent and her own future as queen of Ayodhya. Filled with happiness, she completed her worship and awaited her husband. Soon thereafter, Rama entered the beautifully adorned inner chambers, resonant with festive joy and expectation. Hope often prepares itself most carefully on the very edge of change.

But the moment Rama’s eyes fell upon Sita’s radiant face, he lowered his head in shame and burst into tears. At this point, the Andhra Valmiki Ramayanam: Mandaram, the celebrated Telugu commentary by Vasudasa Swamy, pauses the narrative to reflect deeply upon Rama’s sudden breakdown. Why did Rama, who had remained composed before his grieving mother, now weep openly upon seeing Sita? Some truths demand tears before they can find words.

The commentary explains that Rama was torn by a dilemma no less severe than exile itself. Sita, born not of a womb but of the earth, nurtured tenderly by King Janaka, and raised amidst royal dignity, stood before him filled with dreams of coronation. Rama wondered whether he should leave her vulnerable in Ayodhya, expose her to the dangers of the forest, or send her back to her parental home at the cost of her dignity. Each option wounded him deeply. The message here was that, ‘True responsibility begins where no choice is painless.’

Rama’s sorrow was not born of attachment, but of accountability. He realized that through him alone Sita would suffer undeserved grief. Separation from her husband would bring not merely emotional pain, but loss of honor and security in a patriarchal world. The commentary clarifies that Rama restrained his grief before Kausalya lest she think him unwilling to obey his father, but before Sita, his anguish overflowed uncontrollably and wept openly. It was not out of desire that Rama felt greater sorrow at separation from his wife than from his mother. Rather, he grieved because through him his mother suffered the sorrow of separation from her son, and Sita suffered the sorrow of separation from her husband. This shows that, love that restrains itself is duty, and love that breaks is humanity.

The commentary further explained that, Rama knew that if he were to express his grief openly before his mother, she would then insist even more strongly that he should not go to the forest. By his separation, his mother would suffer neither loss of status nor loss of honor. But in Sita’s case, separation from her husband would cause not only the pain of separation, but also loss of position and loss of honor. Whether she remained in her parental home or in her marital home, a woman without the support of her husband would be regarded as dependent, even as a bond servant. That a princess like Sita, daughter of a great king, still a young girl, had to endure such sorrow, that all this had come about solely because of him, and thus, Rama grieved deeply.

Returning to the narrative, Sita was astonished to see her husband overwhelmed with sorrow and anxiety. Troubled, she recalled the declarations of learned Brahmanas that the day’s Puṣhya Constellation, presided over by Sage Bṛihaspati, was supremely auspicious for Rama’s coronation. With gentle concern, she asked why his face had lost its radiance, why he appeared unfanned, and why joy no longer adorned him like the moon or a swan. When signs fail, faith begins to seek answers.

Rama then revealed the truth. He explained that his esteemed father, bound by the boons granted to Kaikeyi, had commanded him to dwell in the Dandaka Forest for fourteen years. Bharata, Kaikeyi’s son, was to be crowned in his place. Rama further instructed Sita on how she should live in Ayodhya, with dignity, restraint, and righteousness, treating Bharata as her lord and avoiding any display of special privilege. Rama also narrated the sequence as to how the exile had fallen to his lot that day, mentioned about the Boons that Dasharatha gave to Kaikeyi, and turning the situation to her own advantage by grounds of morality. Even in loss, Rama preserved order and harmony.

Rama said that, by keeping up the pledge of his father, he would leave for the forest that day itself and suggested that she should remain courageous. He also said that, the princely kingdom was given to Bharata by the king permanently. Rama advised Sita to abandon excessive fasting and severe vows, to rise early each day, worship the deities as prescribed, and serve Kausalya, his other mothers, and king Dasaratha with devotion. He urged her to live in Ayodhya without offending anyone, remaining steadfast in truth and humility. And regard Bharata and Shatrughna as her brothers or sons, not to displease Bharata the King, to remain devoted to righteousness.

In his vision said Rama that, Sita’s dharma lay in stability, restraint, and service during his absence. Dharma, when spoken without love, sounds like instruction, and when joined with love, it becomes sacrifice. At this juncture, Vasudasa Swamy in his celebrated Telugu commentary in Andhra Valmiki Ramayanam-Mandaram, observes that Rama’s words, though righteous, ran contrary to Sita’s own understanding of dharma. Just as Rama incarnated to demonstrate the supreme dharma of men, Sita incarnated to demonstrate the supreme dharma of women.

Her anger arose not from defiance, but from wounded affection. From this point onward, Sita’s distinctive greatness begins to unfold. Love protests not to oppose, but to protect what it knows as truth. Unlike Kausalya, Sita did not begin her argument by asking Rama not to go to the forests. She did not deliberate whether it was just or unjust. She was of the opinion that all these matters did not pertain to her dharma. Therefore, she made every possible effort solely to establish what her own dharma, relevant to her, truly was.

Sita after hearing Rama became angry out of sheer love, and described his words as meaningless. She declared that fathers, mothers, sons, and daughters reap the fruits of their own merit, but a wife shares only the destiny of her husband. Therefore, wherever Rama dwelt, that alone was her rightful place. If he walked upon thorns and sharp grass, which was difficult to penetrate, she would walk before him. For her, forest and palace were equal if Rama was present. For those anchored in love, place loses its power.

Sita questioned why she should be left behind alone by Rama, without fault and reminded him that her parents had instructed her well in the duties of a wife. The forest, though fearful to others, would be to her as comforting as her father’s home if shared with her husband. Living with Rama, she declared, she would never become a burden, nor would time ever weary her spirit. Companionship transforms hardship into belonging is the message here.

Rama, still unconvinced, described in detail the harsh realities of forest life, wild beasts, thorn-laden paths, rivers with crocodiles, sleeping on leaves, coarse garments of bark, sparse food of fruits and roots, austere rituals, and constant vigilance. He insisted again that forest life was misery and urged Sita to abandon the thought. Compassion sometimes speaks through refusal. Sita replied that all hardships became blessings when accompanied by Rama’s love. She recalled his own teachings that a woman separated from her husband could not truly survive. Declaring her destiny bound to the forest, she vowed to follow him, or else embrace death by poison, fire, or water. When resolve is absolute, fear dissolves.

Sita however disagreed with Rama and told him that, all those disadvantages mentioned by him about dwelling in the forest become advantages to her, if only his affection was placed before them. She went on giving umpteen examples in support of her argument. She also reminded Rama as to what was taught to her by him, that a woman disunited from her husband should not be able to survive. She also recapped about Brahmins telling her during childhood, that, she was destined to stay in the forest. She declared that she must accompany Rama to the forest, come what may, and if not, she shall take resort to poison or fire or water for dying.

In spite of Sita’s firm insistence to accompany Rama, he did not agree to take her to the forest. He pacified her in more than one way. Distressed and highly agitated, Sita admonished Rama and said that, she shall accompany him to the forest, since it was not proper for him to set out to the forest without taking her. She assured that, she shall remain in the path without any fatigue, as remaining in a place of recreation or as in a sleep.

Death was therefore better at the time of renunciation of Rama itself, continued Sita and said that, she cannot bear the grief even for a moment, not to speak of fourteen years in misery. Sita burnt by grief, having got exerted, grieved much pathetically, embraced her husband, and cried a lot with loud voice. Despite her insistence, Rama hesitated. Distressed yet resolute, Sita rebuked him gently but firmly, saying it was improper for him to depart without her. She promised to walk without fatigue and overcome by grief, she embraced him and wept aloud, depicting that, some bonds refuse negotiation.

Rama embraced Sita, who had nearly fainted, and confessed that even heaven would hold no joy for him while she suffered. Though reluctant, he recognized that Sita was created to dwell with him in the forest, just as honor abides inseparably with a man of self-respect. Some companions are not chosen, but they are ordained. Rama reaffirmed his obedience to his father as eternal dharma, declaring parents, teachers, and elders worthy of worship above all else. Obedience, he said, leads to the highest realms.

Rama further said that, high souled men, wholly devoted to their parents obtain the regions of gods and the Gandharvas, the seventh heaven presided by Brahma, (the creator) and Goloka (the highest heaven abiding in cows and presided over by Sri Radha and Sri Krishna the first couple). Thus, he desired to obey in the same manner as to how his father, abiding in truthfulness and virtue, commands him. That itself was indeed the law of morality, which was eternal. Yet without Sita, even those realms held no appeal for him because, duty without companionship remains incomplete.

Rama continued and said that, his mind was unhappy to take Sita to the forest of Dandaka. But Sita was saying that she would reside in the forest, duly determined to follow him. Since she adopted very auspicious resolve, suitable in all ways to him, and to her race, and was allowed to come to forest, she might follow him and become his help-mate. Rama repeated that even a heaven was not a liking to him without her presence said Rama.

Eventually, yielding to her noble resolve, Rama accepted Sita as his helpmate in exile. He instructed her to distribute gifts generously to Brahmanas, dependents, and the needy, relinquishing royal comforts without delay. Renunciation begins not with leaving, but with giving. Sita, elated that her presence was accepted, immediately began distributing wealth, ornaments, garments, and valuables to virtuous souls. Her joy lay not in possessions, but in the certainty of shared purpose and shared path. True joy flows from alignment, not abundance.

Thus, exile ceased to be a punishment and became a pilgrimage. What began as a royal decree transformed into a sacred covenant between husband and wife. When love chooses rightly, destiny yields. This dialogue between Rama and Sita stands as one of the most profound affirmations of mutual dharma in the Ramayana. Rama embodies disciplined righteousness and Sita embodies unwavering devotion. Together, they redefine sacrifice not as loss, but as shared resolve. Strength reaches its highest form when it walks beside gentleness. Their union at the threshold of exile teaches that righteousness does not diminish love, nor does love dilute righteousness.

Each refines and completes the other as they step together toward the forest. The forest awaits, but so does meaning. In an age where duty is often weighed against comfort and commitment tested by convenience, this episode speaks with timeless clarity. Rama did not command Sita to follow, and Sita did not plead to be taken. Each stood firm in dharma, and harmony aroused not from compromise, but from mutual understanding. Their journey into the forest was not an escape from life, but an entry into its deeper truth that, love, when anchored in righteousness, becomes an unbreakable path through every wilderness.

(Photographs courtesy Rama Bhakta Vijaya Raghava Dasu)

{{From my Published Book ‘Simplified and Faithful Rendering of the Adi Kavya’

Valmiki Ramayana: The Greatest Epic (Bala and Ayodhya Kandas)}}

(This Book is free of cost for all those who are interested to read the English Version of Valmiki Ramayana, provided they collect it from me in person preferably. Mobile: 8008137012)

Intellectuals brainstorm over worldly affairs (Dialogue, Documentation and Collective Wisdom) >>>>> Friday Evening Team’s (FETE) Theme : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Intellectuals brainstorm over worldly affairs

(Dialogue, Documentation and Collective Wisdom)

Friday Evening Team’s (FETE) Theme

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (July 26, 2026)

FETE (Friday Evening Team), the affectionate name adopted by participants of the weekly gatherings at Press Club (PC) Hyderabad, symbolizes a ‘Fellowship Celebrating Continuous Civic Engagement’ and Academic Enlightenment. FETE captures the group's enduring spirit and collective aspirations.

It reflects a shared commitment to thoughtful dialogue, intellectual inquiry, civic consciousness, and the preservation of professional memory. Instant documentation of these 23 weekly meetings, so far held chronicles, how sustained, reflective conversations among experienced professionals preserve collective wisdom, enrich public discourse, and strengthen institutional memory.

What began as an informal gathering has, overtime evolved into a distinctive forum where experience meets reflection, dialogue matures into documentation, and shared knowledge becomes an enduring public resource.

Initiated by handful of PC Member Journalists and Communication PR Professionals, this dialogue has matured into a living archive. While anchored locally, the concept transcends both institution and geography. It offers a simple, replicable model for any professional community that values mentorship, thoughtful conversation, and the preservation of institutional memory. The FETE initiative originated without formal structures, byelaws, subscriptions, funding, or predetermined agendas.

It emerged from a simple realization, that in addition to books, an equally valuable body of knowledge resides in the lived experiences of those who shaped institutions and public life. Much of this wisdom disappears silently if left unrecorded.

The FETE therefore, created an informal, purposeful space to exchange experiences freely, reflect collectively upon changing times, and consciously document these conversations for future generations. FETE participants include senior journalists, communication professionals, administrators, academics, and public intellectuals meeting as equals. Till 23^rd FETE meeting, 43 such individuals, including 11 distinguished guests participated.

From the very first gathering, the emphasis remained on ideas over personalities, conversations over speeches, and understanding over winning debates. Every participant contributes as a fellow traveller.

Questions emerge naturally, recollections trigger further memories, diverse viewpoints coexist without discomfort, and disagreements remain respectful. The absence of hierarchy is the initiative’s greatest strength.

Experiences surface spontaneously, are pondered collectively, and gradually merge into a larger body of shared understanding. In this process, individual memory acquires institutional significance, while personal experience illuminates broader developments in journalism, governance, public communication, and society.  

Although journalism forms foundation of these gatherings, the conversations have steadily expanded far beyond professional memoirs.

Discussions explore the evolution of media, democratic processes, public policy, constitutional reforms, judicial interventions, and the relationship between the State, society, and media. Historical events are revisited not merely to remember the past, but to contextually understand the present.

Contemporary developments are examined through decades of professional observation, enabling balanced analysis over immediate reaction. Participants consciously seek objectivity, context, and proportion, resisting the growing trend toward polarization and sensationalism. This intellectual depth is enriched by the remarkable diversity of experiences shared by invited participants and occasional guests.

Veteran journalists recall defining moments in newsroom traditions, political transitions, and international reporting. Senior administrators share insights into governance, policy implementation, and grassroots public service. Simultaneously, social activists, scholars, and public intellectuals broaden the scope, introducing vital perspectives on social justice, democratic participation, institutional development, cultural heritage, and community leadership.

These contributions transform the gatherings from professional reminiscence into a broader forum of intellectual engagement. Multiple disciplines intersect naturally, demonstrating how individual journeys reveal history that formal records only partially capture.

Narratives on journalism, cable television, administrative reforms, and social movements show how major historical developments frequently emerge through the persistence, imagination, and quiet contributions of unrecognized individuals. Such recollections enrich public understanding by complementing documented history with lived experience.

As the series progressed, discussions increasingly embraced broader philosophical and civilizational perspectives. Reflections upon the Ramayana, the Mahabharata, Buddhist thought, and classical Indian traditions entered the conversations not as religious discourse, but as enduring guidance on professional conduct, public responsibility, balanced judgment, and institutional ethics.

Dhaumya's counsel in the Maha Bharata, for example, stimulated thoughtful discussions on disciplined conduct, responsible advisory roles, restraint in authority, and respect for institutional boundaries. Such reflections demonstrated that timeless principles continue to illuminate contemporary professional life when interpreted with openness and balance.

Crucially, a significant achievement of these gatherings has been their valuable contribution to intergenerational learning. The senior generation contributes unique perspectives born of decades of observation, adaptation, and resilience, while younger participants offer contemporary knowledge and fresh approaches to emerging challenges.

This interaction strengthens continuity and encourages innovation by fostering an informal, conversational exchange of experience and modern insight. Equally noteworthy is the spirit of these meetings. Participation is entirely voluntary and responsibility is collectively shared, free from institutional compulsions, prescribed formats, or expectations of conformity.

Every participant enjoys complete freedom to contribute, question, disagree, or simply listen. This simplicity allows the gatherings to retain authenticity while steadily expanding in participation and intellectual depth. Continuity remains their defining strength. Each successive meeting builds intentionally upon past discussions, creating an evolving chain of collective reflection.

Discussions on collective memory have expanded beyond professional history to analyse critical areas like democratic institutions, constitutional governance, electoral integrity, civil liberties, public accountability, economic development, technological transformation, social justice, cultural continuity, and changing patterns of political and public discourse.

By prioritizing understanding over advocacy, these meetings encourage the appreciation of complexity and examine multiple perspectives, and recognize that enduring solutions rarely emerge from simplistic conclusions. The objective is never unanimity, but cultivating informed judgment through respectful dialogue. Emphasizing constructive communication, participants consistently underline the importance of clarity, moderation, restraint, positive articulation, and responsible expression.

In an age of rapid information, instant opinion, digital polarization, and abbreviated communication, the Friday Evening Team Gatherings deliberately cultivate thoughtful listening, measured reflection, contextual understanding, and reasoned conversation. These discussions remind participants that wisdom emerges from listening patiently, questioning respectfully, and reflecting deeply before concluding.

The 23 meetings documented as 163-Page volume collectively demonstrate how a modest initiative acquires wider significance through consistency alone. Without publicity, institutional ambition, or formal organization, these gatherings have evolved into a living repository of professional experience, democratic reflection, ethical inquiry, historical memory, and intellectual companionship.

They illustrate that enduring institutions are sustained not merely by buildings or rules, but by conversations, mentorship, and the willingness to transmit wisdom across generations.

 Ultimately, the documentation serves both as a record and an invitation. It chronicles a journey of conversations that have steadily deepened in scope and substance while inviting similar initiatives among journalists, teachers, administrators, lawyers, and every professional community that values experience as an enduring public resource. The model requires neither elaborate infrastructure nor financial resources.

A small group of committed individuals, regular meetings, openness of mind, mutual respect, willingness to listen, and disciplined documentation are sufficient foundations upon which collective wisdom may steadily grow. The true significance of these Friday Evening Team Gatherings lies not merely in the subjects discussed or the personalities who participated, but in the larger idea they represent.

These Friday gatherings affirm that thoughtful conversation remains one of humanity's most valuable intellectual traditions; that memory acquires lasting value only when consciously preserved; that professional experience becomes a public asset when generously shared; and that continuity, pursued with sincerity, quietly transforms informal interaction into institutional legacy.

These twenty-three meetings stand as testimony to that enduring truth, demonstrating how simple conversations, conducted with openness, humility, and reflective purpose, can evolve into a lasting contribution to journalism, public life, democratic understanding, and society itself.

If such documentation inspires similar circles of reflective dialogue elsewhere, they will have fulfilled a purpose beyond documentation. For the enduring value of the Friday Evening Team Gatherings lies not merely in the conversations they record, but in the conviction, they affirm: that knowledge grows when shared, memory endures when preserved, institutions are strengthened when experience is passed across generations, and that simple conversations, sustained with sincerity and continuity, quietly become an enduring legacy.

Lest one forgets, Shared Wisdom Creates an Enduring Public Legacy.

జ్ఞాన స‌ముపార్జ‌న‌కు ప్ర‌తీక‌ ప్రెస్ క్లబ్ ‘ఎఫ్ఈటీఈ’ : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 జ్ఞాన స‌ముపార్జ‌న‌కు ప్ర‌తీక‌ ప్రెస్ క్లబ్ ‘ఎఫ్ఈటీఈ’

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ప్రజాతంత్ర దినపత్రిక (జులై 26, 2026)

          {మీడియా పరిణామం, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలు, ప్రజా సంబంధిత విధానాలు, రాజ్యాంగ సంస్కరణలు, న్యాయపరమైన జోక్యాలు, రాజ్యం, సమాజం, మీడియాల మధ్య ఉన్న సంబంధం వంటి అంశాలను ఈ ‘ఎఫ్ఈటీఈ’ చర్చలు అన్వేషిస్తాయి. కేవలం గతాన్ని గుర్తు చేసుకోవడానికే కాకుండా, వర్తమానాన్ని సందర్భోచితంగా అర్థం చేసుకోవడానికి చారిత్రక సంఘటనలను పునఃసమీక్షిస్తారు. పాల్గొనే ఆహ్వానితుల‌తో పాటు అప్పుడప్పుడు వచ్చే విశిష్ట అతిథులు పంచుకునే అద్భుతమైన విభిన్న అనుభవాల ద్వారా ఈ మేధోపరమైన లోతు మరింత సుసంపన్నమవుతున్నది.} – సంపాదకుడి క్లుప్త వ్యాఖ్య

          హైదరాబాద్‌లోని ప్రెస్ క్లబ్ (పీసీ)లో వారానికోసారి జరిగే సమావేశాలలో పాల్గొనేవారు ఆప్యాయంగా పెట్టుకున్న పేరు ఫ్రైడే ఈవినింగ్ టీమ్ (ఎఫ్ఈటీఈ). ఇది 'నిరంతర పౌర భాగస్వామ్యానికి, విద్యాపరమైన జ్ఞాన స‌ముపార్జ‌న‌కు, ఒక సహవాసానికి' ప్రతీక. ‘ఎఫ్ఈటీఈ’ బృందం  శాశ్వత స్ఫూర్తిని, సామూహిక ఆకాంక్షలను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇది ఆలోచనాత్మక సంభాషణ, మేధోపరమైన అన్వేషణ, పౌర చైతన్యం, వృత్తిపరమైన స్మృతిని పరిరక్షించడం పట్ల ఉన్న ఉమ్మడి నిబద్ధతను ప్రతిఫలిస్తుంది. ఇప్పటివరకు జరిగిన ఈ ఇరవై మూడు వారాల‌ సమావేశాల తక్షణ నమోదు, అనుభవజ్ఞులైన నిపుణుల మధ్య జరిగే నిరంతర, విశ్లేషణాత్మక సంభాషణలు సామూహిక వివేచ‌న‌ను ఎలా పరిరక్షిస్తాయో, ప్రజా చర్చను ఎలా సుసంపన్నం చేస్తాయో, అలాగే సంస్థాగత స్మృతిని ఎలా బలపరుస్తాయో వివరిస్తుంది.

ఒక అనధికారిక సమావేశంగా ప్రారంభమై, కాలక్రమేణా ఒక విశిష్టమైన వేదికగా రూపాంతరం చెందింది. ఇక్కడ అనుభవం విశ్లేషణతో కలుస్తుంది, సంభాషణ నమోదుగా పరిణతి చెందుతుంది. పంచుకున్న జ్ఞానం ఒక శాశ్వత ప్రజా వనరుగా మారుతుంది. కొద్దిమంది భావ సారూప్యతకల పీసీ సభ్య పాత్రికేయులు, కమ్యూనికేషన్ పీఆర్‌ నిపుణులచే ప్రారంభించబడిన ఈ సంభాషణ, ఒక సజీవ సంగ్రహాలయంగా, గ్రంథాలయంగా పరిణతి చెందింది.

పుస్తకాలతో పాటు, సంస్థలను, ప్రజా జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దిన వారి జీవన అనుభవాలలో కూడా అంతే విలువైన జ్ఞానం నిక్షిప్తమై ఉందనే ఒక సాధారణ గ్రహింపు నుండి ఇది ఉద్భవించింది. ఈ జ్ఞానాన్ని  నమోదు చేయకుండా వదిలేస్తే చాలా భాగం నిశ్శబ్దంగా కనుమరుగైపోతుంది. అందువల్ల, అనుభవాలను స్వేచ్ఛగా పంచుకోవడానికి, మారుతున్న కాలాలపై సమిష్టిగా ఆలోచించడానికి, భవిష్యత్ తరాల కోసం ఈ సంభాషణలను స్పృహతో నమోదు చేయడానికి ‘ఎఫ్ఈటీఈ’ అనధికారిక, ప్రయోజనాత్మక వేదికను సృష్టించింది. ‘ఎఫ్ఈటీఈ’లో పాల్గొనేవారిలో సీనియర్ పాత్రికేయులు, కమ్యూనికేషన్ నిపుణులు, నిర్వాహకులు, విద్యావేత్తలు, ప్రజా మేధావులు సమానులుగా కలుసుకుంటారు. 23వ ‘ఎఫ్ఈటీఈ’ సమావేశం వరకు, 11 మంది విశిష్ట అతిథులతో సహా అలాంటి 43 మంది వ్యక్తులు ఇంతవరకు వీటిలో పాల్గొన్నారు. మొదటి సమావేశం నుండే, వ్యక్తిత్వాల కంటే ఆలోచనలకు, ప్రసంగాల కంటే సంభాషణలకు, మరియు వాదనలలో గెలవడం కంటే అవగాహనకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.

పాల్గొనే ప్రతివారు ఒక తోటి ప్రయాణికుడిగా తమ వంతు సహకారం అందిస్తారు. ప్రశ్నలు సహజంగా తలెత్తుతాయి, జ్ఞాపకాలు మరిన్ని స్మృతులను రేకెత్తిస్తాయి, విభిన్న దృక్కోణాలు అసౌకర్యం లేకుండా సహజీవనం చేస్తాయి, విభేదాలు గౌరవప్రదంగా ఉంటాయి. అధికార శ్రేణి లేకపోవడమే ఈ చొరవ  అతిపెద్ద బలం. అనుభవాలు సహజంగా వెలుగులోకి వస్తాయి, వాటిపై సామూహికంగా మథనం జరుగుతుంది,  క్రమంగా ఒక విస్తృత భాగస్వామ్య అవగాహనగా ఏకీకృతమవుతాయి. ఈ ప్రక్రియలో, వ్యక్తిగత జ్ఞాపకం సంస్థాగత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటుంది, అదే సమయంలో వ్యక్తిగత అనుభవం పాత్రికేయత్వం, పరిపాలన, ప్రజా సమాచార ప్రసారం, సమాజంలోని విస్తృత పరిణామాలపై వెలుగునిస్తుంది. ఈ సమావేశాలకు పాత్రికేయత్వం పునాది అయినప్పటికీ, ఈ సంభాషణలు వృత్తిపరమైన జ్ఞాపకాల పరిధిని దాటి క్రమంగా విస్తరించాయి.

మీడియా పరిణామం, ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలు, ప్రజా విధానాలు, రాజ్యాంగ సంస్కరణలు, న్యాయపరమైన జోక్యాలు, రాజ్యం, సమాజం,మీడియాల మధ్య ఉన్న సంబంధం వంటి అంశాలను ఈ చర్చలు అన్వేషిస్తాయి. కేవలం గతాన్ని గుర్తు చేసుకోవడానికే కాకుండా, వర్తమానాన్ని సందర్భోచితంగా అర్థం చేసుకోవడానికి చారిత్రక సంఘటనలను పునఃసమీక్షిస్తారు. పాల్గొనే ఆహ్వానితుల‌తో పాటు అప్పుడప్పుడు వచ్చే విశిష్ట అతిథులు పంచుకునే అద్భుతమైన విభిన్న అనుభవాల ద్వారా ఈ మేధోపరమైన లోతు మరింత సుసంపన్నమవుతున్నది. ప్రముఖ పాత్రికేయులు న్యూస్‌రూమ్ సంప్రదాయాలు, రాజకీయ పరివర్తనలు, అంతర్జాతీయ రిపోర్టింగ్‌లోని కీలక ఘట్టాలను గుర్తుచేసుకుంటారు.

సీనియర్ నిర్వాహకులు పరిపాలన, విధాన అమలు, క్షేత్రస్థాయి ప్రజా సేవపై తమ అంతర్దృష్టులను పంచుకుంటారు. అదే సమయంలో, సామాజిక కార్యకర్తలు, పండితులు, ప్రజా మేధావులు సామాజిక న్యాయం, ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం, సంస్థాగత అభివృద్ధి, సాంస్కృతిక వారసత్వం, సామాజిక నాయకత్వంపై కీలక దృక్కోణాలను పరిచయం చేస్తూ, చర్చల పరిధిని విస్తృతం చేస్తారు. ఈ తోడ్పాటులు ఆ సమావేశాలను కేవలం వృత్తిపరమైన జ్ఞాపకాల నుండి, విస్తృతమైన మేధోపరమైన చర్చల వేదికగా మారుస్తాయి. వివిధ రంగాలు సహజంగా ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి, అధికారిక రికార్డులు పాక్షికంగా మాత్రమే సంగ్రహించగలిగే చరిత్రను వ్యక్తిగత ప్రయాణాలు ఎలా ఆవిష్కరిస్తాయో ప్రదర్శిస్తా యి.

పాత్రికేయ రంగం, కేబుల్ టెలివిజన్, పరిపాలనా సంస్కరణలు, సామాజిక ఉద్యమాలపై కథనాలు, ప్రధాన చారిత్రక పరిణామాలు తరచుగా గుర్తింపు లేని వ్యక్తుల పట్టుదల, ఊహాశక్తి, నిశ్శబ్ద సహకారాల ద్వారా ఎలా ఆవిర్భవిస్తాయో చూపిస్తాయి. ఇటువంటి స్మరణలు, నమోదు చేయబడిన చరిత్రకు జీవన అనుభవాన్ని జోడించడం ద్వారా ప్రజల అవగాహనను సుసంపన్నం చేస్తాయి. ఈ ధారావాహికత‌ కొనసాగుతున్న కొద్దీ, చర్చలు క్రమంగా విస్తృత తాత్విక, నాగరిక దృక్పథాలను స్వీకరించాయి. రామాయణం, మహాభారతం, బౌద్ధ తత్వం, ప్రాచీన భారతీయ సంప్రదాయాలపై ప్రతిబింబాలు సంభాషణలలోకి మతపరమైన ప్రసంగాలుగా కాకుండా, వృత్తిపరమైన ప్రవర్తన, ప్రజా బాధ్యత, సమతుల్య విచక్షణ, సంస్థాగత నైతికతపై శాశ్వత మార్గదర్శకాలుగా ప్రవేశించాయి.

ఉదాహరణకు, మహాభారతంలోని ధౌమ్యుని ఉపదేశం క్రమశిక్షణతో కూడిన ప్రవర్తన, బాధ్యతాయుతమైన సలహా పాత్రలు, అధికారంలో సంయమనం, సంస్థాగత సరిహద్దుల పట్ల గౌరవంపై ఆలోచనాత్మక చర్చలను ప్రేరేపించింది. ఇటువంటి ప్రతిబింబాలు, శాశ్వత సూత్రాలను నిష్కాపట్యంతో, సమతుల్యతతో వ్యాఖ్యానించినప్పుడు, అవి సమకాలీన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తూనే ఉంటాయని నిరూపించాయి. ముఖ్యంగా, ఈ సమావేశాల  ముఖ్యమైన ఒక విజయం ఏమిటంటే, అవి తరాల మధ్య అభ్యాసనకు విలువైన సహకారాన్ని అందించడం. సీనియర్ తరం వారు దశాబ్దాల పరిశీలన, అనుసరణ, దృఢత్వం నుండి పుట్టిన విశిష్ట దృక్కోణాలను అందిస్తుండగా, యువతరం వారు కొత్తగా ఎదురవుతున్న సవాళ్లకు సమకాలీన జ్ఞానాన్ని, సరికొత్త విధానాలను అందిస్తున్నారు.

ఈ పరస్పర చర్య, అనుభవాలను, ఆధునిక అంతర్దృష్టిని అనధికారికంగా, సంభాషణాత్మకంగా పంచుకోవడాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా కొనసాగింపును బలపరుస్తుంది. ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహిస్తుంది. అంతే ముఖ్యంగా ఈ సమావేశాల స్ఫూర్తి కూడా గమనించదగినది. సంస్థాగతమైన నిర్బంధాలు, నిర్దేశిత పద్ధతులు లేదా అనుగుణ్యత అంచనాల నుండి విముక్తి పొంది, ఇందులో పాల్గొనడం పూర్తిగా స్వచ్ఛందం. బాధ్యతను సమిష్టిగా పంచుకుంటారు. పాల్గొనే ప్రతి వ్యక్తికి తమ అభిప్రాయాలను పంచుకోవడానికి, ప్రశ్నించడానికి, విభేదించడానికి లేదా కేవలం వినడానికి పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంటుంది.

ఈ సరళత, సమావేశాలు తమ ప్రామాణికతను నిలుపుకుంటూనే, భాగస్వామ్యం, మేధోపరమైన లోతులో క్రమంగా విస్తరించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. కొనసాగింపు అనేది వాటిని నిర్వచించే బలంగా నిలుస్తుంది. ప్రతి తదుపరి సమావేశం ఉద్దేశపూర్వకంగా గత చర్చల ఆధారంగా నిర్మించబడుతుంది, తద్వారా సామూహిక ఆలోచనల  అభివృద్ధి చెందుతున్న గొలుసును సృష్టిస్తుంది. సామూహిక స్మృతిపై చర్చలు వృత్తిపరమైన చరిత్రను దాటి, ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు, రాజ్యాంగ పాలన, ఎన్నికల సమగ్రత, పౌర స్వేచ్ఛలు, ప్రజా జవాబుదారీతనం, ఆర్థిక అభివృద్ధి, సాంకేతిక పరివర్తన, సామాజిక న్యాయం, సాంస్కృతిక కొనసాగింపు, రాజకీయ, ప్రజా ప్రసంగాల మారుతున్న సరళి వంటి కీలక రంగాలను విశ్లేషించడానికి విస్తరించాయి.

         వేగవంతమైన సమాచారం, తక్షణ అభిప్రాయాలు, డిజిటల్ ధ్రువీకరణ, సంక్షిప్త సంభాషణలు ఉన్న ఈ కాలంలో, శుక్రవారం సాయంత్రం జరిగే బృంద సమావేశాలు ఉద్దేశపూర్వకంగా ఆలోచనాత్మకమైన శ్రవణాన్ని, తూచి ఆలోచించడాన్ని, సందర్భోచిత అవగాహనను, హేతుబద్ధమైన సంభాషణను పెంపొందిస్తాయి. ఓపికగా వినడం, గౌరవపూర్వకంగా ప్రశ్నించడం, ఒక నిర్ణయానికి రాకముందు లోతుగా ఆలోచించడం ద్వారానే జ్ఞానం ఉద్భవిస్తుందని ఈ చర్చలు పాల్గొనేవారికి గుర్తుచేస్తాయి. 163 పేజీల సంపుటిగా నమోదు చేయబడిన ఈ ఇరవై మూడు సమావేశాలు, కేవలం నిలకడ ద్వారానే ఒక చిన్న చొరవ ఎలా విస్తృత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటుందో సమిష్టిగా ప్రదర్శిస్తాయి.

ప్రచారం, సంస్థాగత ఆశయం, లేదా అధికారిక వ్యవస్థీకరణ లేకుండానే, ఈ సమావేశాలు వృత్తిపరమైన అనుభవం, ప్రజాస్వామ్య ప్రతిబింబం, నైతిక విచారణ, చారిత్రక జ్ఞాపకం, మేధోపరమైన సహవాసానికి సజీవ భాండాగారంగా పరిణామం చెందాయి. శాశ్వతమైన సంస్థలు కేవలం భవనాలు లేదా నియమాలతో మాత్రమే కాకుండా, సంభాషణలు, మార్గదర్శకత్వం, మరియు తరతరాలకు జ్ఞానాన్ని అందించాలనే సంసిద్ధత ద్వారా నిలబడతాయని ఇవి వివరిస్తాయి.

అంతిమంగా, ఈ నమోదు ఒక రికార్డుగా, ఒక ఆహ్వానంగా రెండింటికీ ఉపయోగపడుతుంది.  ఈ నమూనాకు విస్తృతమైన మౌలిక సదుపాయాలు గానీ, ఆర్థిక వనరులు గానీ అవసరం లేదు. నిబద్ధత కలిగిన కొద్దిమంది వ్యక్తులు, క్రమమైన సమావేశాలు, విశాల దృక్పథం, పరస్పర గౌరవం, వినడానికి సుముఖత, మరియు క్రమబద్ధమైన నమోదు అనేవి సమిష్టి జ్ఞానం నిలకడగా వృద్ధి చెందడానికి సరిపోయే పునాదులు. ఈ శుక్రవారం సాయంత్రం టీమ్ సమావేశాల  నిజమైన ప్రాముఖ్యత కేవలం చర్చించిన విషయాలలోనో లేదా పాల్గొన్న వ్యక్తులలోనో మాత్రమే కాకుండా, అవి సూచించే ఉన్నతమైన భావనలో ఉంది.

ఆలోచనాత్మక సంభాషణ మానవాళి  అత్యంత విలువైన మేధో సంప్రదాయాలలో ఒకటిగా నిలుస్తుందని; స్పృహతో భద్రపరిచినప్పుడే జ్ఞాపకాలు శాశ్వత విలువను పొందుతాయని; వృత్తిపరమైన అనుభవాన్ని ఉదారంగా పంచుకున్నప్పుడు అది ప్రజా సంపదగా మారుతుందని; చిత్తశుద్ధితో కొనసాగించిన కొనసాగింపు, అనధికారిక పరస్పర చర్యను నిశ్శబ్దంగా సంస్థాగత వారసత్వంగా మారుస్తుందని వీరు ధ్రువీకరిస్తున్నారు. ఈ ఇరవై మూడు సమావేశాలు ఆ శాశ్వత సత్యానికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి. నిష్కాపట్యం, వినయం, ఆలోచనాత్మక ఉద్దేశ్యంతో నిర్వహించబడిన సాధారణ సంభాషణలు, పాత్రికేయానికి, ప్రజా జీవితానికి, ప్రజాస్వామ్య అవగాహనకు, సమాజానికి ఎలా శాశ్వతమైన తోడ్పాటుగా పరిణమించగలవో ఇవి ప్రదర్శిస్తున్నాయి.

ఇలాంటి డాక్యుమెంట్లు ఇతర చోట్ల కూడా ఆలోచనాత్మక సంభాషణల బృందాలకు స్ఫూర్తినిస్తే, అవి కేవలం నమోదుకు మించిన ఒక ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చినట్లే. ఎందుకంటే, శుక్రవారం సాయంత్రం బృంద సమావేశాల శాశ్వత విలువ కేవలం అవి నమోదు చేసే సంభాషణలలోనే లేదు, అవి ధ్రువీకరించే దృఢ విశ్వాసంలో ఉంది: జ్ఞానాన్ని పంచుకున్నప్పుడు అది పెరుగుతుంది, జ్ఞాపకాలను భద్రపరిచినప్పుడు అవి నిలుస్తాయి, అనుభవాన్ని తరతరాలకు అందించినప్పుడు సంస్థలు బలపడతాయి, చిత్తశుద్ధితో, కొనసాగింపుతో కొనసాగించిన సాధారణ సంభాషణలు నిశ్శబ్దంగా శాశ్వత వారసత్వంగా మారతాయి. పంచుకున్న జ్ఞానం ఒక శాశ్వత ప్రజా వారసత్వాన్ని సృష్టిస్తుంది. 

‘శ్రీవాణి’ 500వ సంచిక ఆవిష్కరణ (తుమ్మలపల్లి కళాక్షేత్రం – విజయవాడలో ఆగస్ట్ 8, 2026) మహోత్సవం, ఒక చారిత్రాత్మక విలోకనం : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 ‘శ్రీవాణి’ 500వ సంచిక ఆవిష్కరణ మహోత్సవం 

ఒక చారిత్రాత్మక విలోకనం

‘అత్యంతాద్భుతాద్భుతమైన’ ఆధ్యాత్మిక, 

సామాజిక, చారిత్రాత్మక విలువల

సమ్మిళతమైన మాసపత్రిక ‘శ్రీవాణి’ 500 సంచిక ఆవిష్కరణ
(తుమ్మలపల్లి కళాక్షేత్రం – విజయవాడలో ఆగస్ట్ 8, 2026)
అభినందనలతో వనం జ్వాలా నరసింహారావు

అక్షరానికి ఆధ్యాత్మిక పరిమళాన్ని అద్ది, సమాజ హితమే శ్వాసగా సాగుతున్న అపురూప మాసపత్రిక ‘శ్రీవాణి’. సుమారు నలభై ఏళ్లకు పైగా నిరంతరాయంగా సాగుతున్న ఈ అక్షర యజ్ఞం, 2026 ఆగస్ట్ 8వ తేదీన ప్రతిష్టాత్మకంగా ఐదు వందల (500) సంచికల మైలురాయిని అధిగమించబోతోంది. ఈ చారిత్రాత్మక అపురూప ఘట్టాన్ని పురస్కరించుకుని, విజయవాడలోని తుమ్మలపల్లి క్షేత్రంలో అశేష అభిమానులు, మేధావుల సమక్షంలో నిర్వహించ తలపెట్టిన ‘ప్రత్యేక సంచిక ఆవిష్కరణ వేడుక’ పత్రికా ప్రపంచంలోనే ఒక మైలురాయి కానున్నది. ఈ అద్భుత సభకు పత్రికా యాజమాన్యం (స్వర్గీయ కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు కుటుంబ సభ్యులు) ఆధునిక సాంకేతికతను జోడిస్తూ, వాట్సాప్ సందేశం ద్వారా ఆహ్వానం పలికిన విధానం డిజిటల్ యుగంలో ఒక వినూత్న ఒరవడికి, సంప్రదాయానికి నాంది పలికినట్లుగా వున్నది.

ఈ ఆహ్వానానికి అదనంగా నన్ను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్న మరో సమకాలీన చారిత్రాత్మక విశేషం, ఈ పత్రికా ఆవిర్భావం నాటి నుండి ... దాని ఆరోహణలు, అవరోహణలు, నేటి పునరారోహణల వైభవంతో విడదీయరాని బంధం కలిగిన నా ఆప్తుడు తుర్లపాటి విజయ్ శంకర్ భార్యాసమేతంగా మమ్మల్ని (నన్ను, మా శ్రీమతిని) వ్యక్తిగతంగా ఆహ్వానించడానికి (జులై 22, 2026) మా నివాసానికి రావడం. పాత జ్ఞాపకాల దొంతరలను విప్పుతూ, సమకాలీన సామాజిక-ఆధ్యాత్మిక అంశాలను చర్చిస్తూ ఆత్మీయ అనుబంధాల మధ్య మేము నలుగురం గడిపిన ఆ నాలుగు గంటల సమయం కాలాతీతంగా సాగిపోయింది.

ఆ సుదీర్ఘ సంభాషణలో ఎన్నో అపురూపమైన చారిత్రాత్మక విషయాలు, ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలు, పత్రికా నిర్వహణలోని ఒడిదుడుకుల గురించిన జ్ఞాన సమాచారాన్ని పంచుకోవడం జరిగింది. నిజాయితీగా చెప్పాలంటే, ఆ ప్రసంగంలో చాలా భాగం ఆత్మీయ బంధువు, అంతకు మించి స్నేహితుడు, విజయ్ శంకర్ అనుభవాల నుండి నేను నేర్చుకున్నదే ఎక్కువ. ‘శ్రీవాణి’ పత్రికకు సంబంధించిన ఎన్నో తెలియని కోణాలను మనస్ఫూర్తిగా తెలుసుకోవడం సంతోషం కలిగించిన అంశం.

సంబంధ బాంధవ్యాల పరంగా విజయ్ శంకర్ నాకు తోడల్లుడు. వయసులో నాకంటే చిన్నవాడే. ఆయన అర్ధాంగి వాణి (జుబ్బి) మా వివాహమైన నాటి నుండి నాకు ఒక చిన్న అమ్మాయిలాగే సుపరిచితురాలు. లోకంలో కొందరికి కొన్ని విద్యలు ఎక్కువగా రావచ్చు, మరికొందరికి తక్కువగా ఉండవచ్చు. కానీ, వీరికి ఉన్న అపారమైన నైపుణ్యాలను పదిమందికీ ప్రకటించుకుని ప్రచారం చేసుకోవాలనే తపన లేని ఒక అపురూపమైన, నిగర్వియైన వ్యక్తిత్వం వీరిద్దరిది. విజయ్ శంకర్ లో ఒక అద్భుతమైన కళాకారుడు, పండితుడు దాగి ఉన్నారు. ఆయన కంఠం విప్పితే గానం సుమధురంగా సాగుతుంది. ఛందోబద్ధమైన పద్యాన్ని అలవోకగా, ఆశువుగా అల్లగల ధిషణ ఆయన సొంతం. ఇక ఆయన చేతిలోకి పిల్లనగ్రోవి (Flute) చేరిందంటే, ఆ వేణుగాన లహరిలో పడి వినేవారు కాలజ్ఞానాన్ని సైతం మర్చిపోవాల్సిందే.

కేవలం సంగీతమే కాదు, ఆయన సాహిత్య సంపద కూడా అపారమైనది. మన సంస్కృతికి మూలస్తంభాలైన మహాభారతం, శ్రీమద్భాగవతం, రామాయణాలతో పాటు ప్రబంధ సాహిత్యంలో ఎక్కడ, ఏ ఘట్టంలో, ఏముందో తటుక్కున స్మరించి చెప్పగల అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తి ఆయనది. సందర్భోచితంగా సంస్కృత శ్లోకాలను, తెలుగు పద్యాలను నవరసాలు ఒలికేలా ఆయన వల్లించే తీరు అమోఘం. అందుకే, మేమిద్దరం కలిసినప్పుడల్లా మా మధ్య జరిగే సంభాషణలలో ఈ సాహిత్య, ఆధ్యాత్మిక చర్చలకే సింహభాగం ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. ఆ సమయాల్లో మా శ్రీమతులు (అక్కాచెల్లెళ్లు) మూగప్రేక్షకులైపోవాల్సిందే! అయితే, వారు కేవలం శ్రోతలుగా మిగిలిపోకుండా, మధ్యమధ్యలో తమదైన శైలిలో కలగజేసుకుంటూ ఆ సంభాషణకు మరింత ఆత్మీయతను అద్దుతుంటారు.

విజయ్ శంకర్‌కు ఈ బహుముఖ ప్రజ్ఞాపాటవాలు అబ్బడానికి ప్రధాన కారణం ఆయన అకుంఠిత స్వయంకృషి, అచంచలమైన ఆసక్తి, నిరంతర అన్వేషణ అనడంలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు. వీటన్నింటికీ తోడు భగవదనుగ్రహం, ముఖ్యంగా ఆ భగవాన్ శ్రీ సత్యసాయి బాబా వారి దివ్యాశీస్సులు ఆయనకు మెండుగా ఉన్నాయనేది కూడా నిర్వివాదాంశం. అయినప్పటికీ, ఈ అసాధారణ పాండిత్యానికి వెనుక ఇంకా ఏదో బలమైన అంతస్సూత్రం, వంశపారంపర్యంగా వచ్చిన మేధోసంపత్తి ఉండి తీరాలనే బలమైన అనుమానం నాకు ఎప్పటి నుంచో ఉండేది. మాతాపిత్రుల అనుగ్రహం పరిపూర్ణంగా ఉండడం ఒక ఎత్తయితే... వారిలో ఒకరికైనా, లేదా ఇద్దరికైనా వైవిధ్యభరితమైన అంశాలలో ఇటువంటి బహుముఖ తెలివితేటలు, నైపుణ్యం, నిరంతర అధ్యయనాసక్తి ఉంటేనే కానీ సంతానానికి ఈ స్థాయి జ్ఞానసంపద లభించదు కదా అనిపించేది.

గతంలో ఎప్పుడూ ఈ విషయాన్ని లోతుగా అడగకపోయినా, జులై 22న జరిగిన సుదీర్ఘ సంభాషణలో నేనే స్వయంగా ఈ ప్రస్తావనను లేవనెత్తాను. అంతే... నా అనుమానం అక్షరసత్యమని నిరూపిస్తూ, పూజ్యనీయులైన తన తండ్రిగారి గురించి విజయ్ శంకర్ చెప్పిన అద్భుతమైన విషయాలు విస్మయానికి గురిచేశాయి. ఒక గొప్ప మేధావి, సహజ నాయకుడు, ఆధ్యాత్మిక వేత్త అయిన ఆయన తండ్రిగారి జీవిత విశేషాలను వింటుంటే, అసలు సిసలైన జ్ఞాన వారసత్వం అంటే ఇదేనని నాకు స్పష్టమైంది. విజయ్ శంకర్ తండ్రిగారైన స్వర్గీయ తుర్లపాటి వేంకట బసవేశ్వర రావు గారి జీవితం ఒక అసాధారణ కావ్యం. ఆయన జీవించిన కాలం కేవలం 54 సంవత్సరాల స్వల్ప వ్యవధే అయినప్పటికీ, ఆయన సాధించిన జ్ఞాన శిఖరాలు అమోఘమైనవి.

కేవలం 18 సంవత్సరాల ప్రాయంలో, అదీ వివాహమైన అతికొద్ది కాలానికే, విధి వంచనతో ఊహించని రీతిలో ఆయన రెండు కాళ్లూ చచ్చుబడిపోయాయి. చదివింది కేవలం ఎస్సెస్సీ (SSC) మాత్రమే. కానీ, శారీరక వైకల్యం ఆయన మానసిక వికాసానికి, మేధోశక్తికి ఏనాడూ అడ్డుగోడ కాలేకపోయింది. కదలలేని స్థితిలోనే తన నివాసాన్నే ఒక అద్భుత గ్రంథాలయంగా మార్చేసుకుని, నిరంతర అధ్యయనంతో, స్వయం అభ్యాసంతో, సంస్కృత, తెలుగు భాషలలో అసమానమైన పాండిత్య ప్రతిభను సంపాదించుకున్న మహనీయుడాయన. ఆ అచంచల సాధనకు ప్రతిరూపంగా ‘వల్లీ కల్యాణం’ పేరుతో ఏకంగా 1800 పద్యాలతో కూడిన ఒక బృహత్ ప్రబంధాన్ని ఆశువుగా రచించిన మహాకవి ఆయన. దురదృష్టవశాత్తూ ఆ అపురూప గ్రంథం నేటికీ ప్రచురణకు నోచుకోలేదు.

ఆ గ్రంథ రచన పూర్తయిన తర్వాత ఆయనకు కలిగిన రెండవ కుమార్తెకు, ఆ కావ్యంపై మక్కువతో ‘లవలి’ అని పేరు పెట్టడం మధురాతి మధురమైన ఒక విశేషమనాలి. నిజానికి, తెలుగు సమాజంలో ‘లవలి’ అనే పేరున్న అమ్మాయిలు చాలా అరుదు అనడం అతిశయోక్తి కాదు. ఈ సందర్భంగా, జీవితాంతం పక్షవాతంతో మంచానికే పరిమితమైన భర్తకు దైవభావంతో అహర్నిశలు సేవలు చేస్తూ, ఆయన సాహిత్య వ్యాసంగానికి అండగా నిలిచిన విజయ్ శంకర్ తల్లి కమల గారి త్యాగపూరితమైన పతిసేవను, శుశ్రూషను విజయ్ శంకర్ అత్యంత భావోద్వేగంతో గుర్తుచేసుకున్నారు. ఆ తల్లిదండ్రుల పుణ్యఫలమే నేడు విజయ్ శంకర్‌లో కనిపిస్తున్న ఈ అపార విద్వత్తు.

ఈ వంశ వృక్షపు మూలాలను వెతుకుతూ పోతే మరిన్ని ఆశ్చర్యకరమైన చారిత్రాత్మక సత్యాలు వెలుగు చూశాయి. బసవేశ్వర రావు గారి తండ్రి, అంటే విజయ్ శంకర్ పితామహులు (తాతగారు) తుర్లపాటి రామలింగేశ్వర రావు గారు వరంగల్ జిల్లాలో ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహించేవారు. ఆయన ధర్మపత్ని శ్యామలాంబ గారు. ఈ దంపతులకు 1921వ సంవత్సరంలో, వరంగల్ జిల్లాలోని 'కంఠాత్మకూర్' గ్రామంలో బసవేశ్వర రావు గారు జన్మించారు. అయితే, వీరి పూర్వీకుల స్వగ్రామం మాత్రం కృష్ణా జిల్లా నందిగామ తాలూకాలోని ‘అడవిరావులపాడు అగ్రహారం’. తమ స్వగ్రామం అగ్రహారంగా మారడం వెనుక ఒక విచిత్రమైన, అత్యంత ఆసక్తికరమైన చారిత్రాత్మక నేపథ్యం ఉందని విజయ్ శంకర్ వివరించారు.

పూర్వం అమరావతి సంస్థానాధీశులైన రాజా వారు ఒకానొక సందర్భంలో వేటకు వెళ్లినప్పుడు, వారి చేతిలో పొరపాటున ఒక భిల్లుడు (అడవి జాతి మనిషి) హతమయ్యాడు. ఆ హత్యాపాతకం వల్ల కలిగిన బ్రహ్మహత్యా సదృశ్య దోష పరిహారార్థం, రాజా వారి శ్రేయస్సును కోరే పండితులు ఒక అద్భుతమైన సలహా ఇచ్చారు. ఆ దోషం పోవాలంటే సామ్రాజ్యంలో వేయికి పైగా శివలింగాలను ప్రతిష్టించాలని వారు సూచించారు. ఆ దేశాచార ప్రకారం కొన్ని శివలింగాలను ప్రతిష్టించినప్పటికీ, అన్ని లింగాలను ప్రతిష్టించి, వాటికి నిత్య ధూపదీప నైవేద్యాలు నిర్వహించడం ఆచరణలో అత్యంత క్లిష్టంగా మారింది.

దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఆ పండితులే మరొక ఉపాయాన్ని చెప్పారు. నిర్దిష్ట సంఖ్యలో శివలింగాలను ప్రతిష్టించే బదులు, అంతటి పవిత్రమైన శివలింగాలను అర్హులైన వ్యక్తుల మెడలో ధరింపజేస్తే ఆ దోషం పరిహారమవుతుందని సెలవిచ్చారు. పండితుల ఆజ్ఞను శిరసావహించిన రాజా వారు, అందుకోసం సుమారు 2000 ఎకరాలకు పైగా భూమిని కేటాయించి, పలువురు బ్రాహ్మణులకు పంపిణీ చేశారు. ఆ క్రమంలోనే అక్కడ ఉన్న ఆరువేల నియోగులను 'లింగధారులు'గా మార్చడం జరిగింది. అలా రాజా వారి దోష పరిహారార్థం ఏర్పడిన ఆ భూభాగమే తర్వాతి కాలంలో అడవిరావులపాడు అగ్రహారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ విధంగా విజయ్ శంకర్ పూర్వీకుల చరిత్ర వెనుక ఒక అద్భుతమైన చారిత్రాత్మక గాథ దాగి ఉంది.

రాజా వారు అంతటితో ఆగకుండా ఆ అడవిరావులపాడు అగ్రహారాన్ని నాలుగు విభాగాలుగా గావించి, ఆయా భాగాలలో పండితులు స్థిరనివాసాలు ఏర్పరచుకునేందుకు సకల వసతులను కల్పించారు. అలా అమరావతి రాజా గారి ఆశ్రయంతో అక్కడ స్థిరపడిన విజయ్ శంకర్ పూర్వీకులు, కాలక్రమేణా మారుతున్న సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా, విద్యా ఉపాధులకై సమీపంలోని నందిగామ నగర వాతావరణానికి తరలివచ్చారు. విజయ్ శంకర్ పితృపాదులైన బసవేశ్వర రావు గారు అలా నందిగామ చేరినవారే. పూర్వజన్మ సుకృతమో, ఈ వంశ పరంపరాగత సంస్కారమో కానీ, బసవేశ్వర రావు గారు అద్భుతమైన ఏకసంతాగ్రాహి, నవనవోన్మేష ప్రజ్ఞాశాలి. ఆయనకు తెలియని విద్య, ఆయన స్పృశించని లలితకళ లేదు.

విశేషమేమిటంటే, ఈ విద్యలన్నింటిలోనూ ఆయనకు గురుముఖతః లభించిన శిక్షణ ఏమీ లేదు. అంతా కేవలం స్వయం అభ్యాసమే! ఆయనే గురువు, ఆయనే విద్యార్థియై అక్షరాలా ఏకలవ్య శిష్యరికం చేశారు. అలా అపారమైన ఆసక్తితో, స్వయంకృషితో ఆయన సాధించిన విద్యలలో వేద జ్యోతిష్యం, హోమియో వైద్యం, గాత్ర సంగీతం ప్రధానమైనవి. వాద్య సంగీతంలో హార్మోనియం, బుల్‌బుల్ తరంగ్ (వేణువు) లపై ఆయనకు అసాధారణ పట్టు ఉండేది. ఇక వయొలిన్ వాయించాలనే కోరిక కలిగినప్పుడు, మార్కెట్లో కొనే ఆర్థిక వసతి లేకపోయినా, తన శిల్ప, చిత్రలేఖన నైపుణ్యాలను ఉపయోగించి తానే స్వయంగా ఒక అద్భుతమైన వయొలిన్ తయారు చేసుకుని, దానిపై స్వంతంగా రాగసాధన చేసి సంగీత విద్వాంసులనే అబ్బురపరిచారు. ఒకానొక సందర్భంలో మరణానికి చేరువలో వున్న ఒక బాలికను హోమియో వైద్యంతో బ్రతికించిన వైద్యుడాయన.

ఆయన వృత్తిరీత్యా వ్యవసాయదారే అయినప్పటికీ, ప్రవృత్తి అంతా సాహిత్య, కళా సేవలోనే గడిచింది. దురదృష్టవశాత్తూ, 18 ఏళ్ల ప్రాయంలోనే పక్షవాతం బారిన పడడంతో, దత్తత ద్వారా ఆయనకు సంక్రమించిన అపారమైన ఆస్తిపాస్తులన్నీ ఆ సుదీర్ఘ వైద్య ఖర్చులకే కరిగిపోయాయి. చివరికి అత్యంత కొద్దిపాటి ఆస్తి మాత్రమే మిగిలినప్పటికీ, ఆయన ఏనాడూ ధైర్యాన్ని, తనలోని విద్యా తృష్ణను కోల్పోలేదు. ఆ క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోనూ ఆయన మిగిల్చిన ఆధ్యాత్మిక, సాహిత్య సంపదే నేడు వారి సంతానానికి లభించిన అసలైన వారసత్వ నిధి.

ఇదిలా ఉండగా, ఈ రెండు కుటుంబాల మధ్య ఉన్న ఆత్మీయ అనుబంధం మరింత బలపడడానికి ఒక మధురమైన సందర్భం తోడైంది. బసవేశ్వర రావు గారు తన కుమార్తె అయిన (స్వర్గీయ) జయప్రద గారిని, స్వయానా తన సోదరి కుమారుడైన (స్వర్గీయ) కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు గారికి ఇచ్చి వివాహం జరిపించారు. ఈ విధంగా తుర్లపాటి, కొమరగిరి వంశాల మధ్య రక్తానుబంధంతో పాటు మేధో సంస్కారాల కలయిక కూడా జరిగింది. ప్రస్తుతం మనం ‘శ్రీవాణి’ ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రిక 500వ ప్రత్యేక సంచిక మహోత్సవ ఆవిష్కరణ గురించి మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు, ఈ అక్షర సామ్రాజ్యానికి పునాది వేసిన ఆ పత్రికా వ్యవస్థాపకులు, స్వర్గీయ కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు గారి నామస్మరణ చేసుకోవడం మన కనీస కర్తవ్యం.

ఆ మహనీయుడి జీవిత ప్రస్థానం అక్షరాలా భక్తి, దేశభక్తి, విద్యా వికాసాల అద్భుత త్రివేణీ సంగమం. కృష్ణా జిల్లాలోని నందిగామ పట్టణంలో జన్మించిన ఆయన, బాల్యం నుంచే సమాజ సేవ పట్ల అమితంగా ఆకర్షితులయ్యారు. రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) లో బాల స్వయంసేవక్‌గా అడుగుపెట్టిన ఆయన, దేశభక్తిని నరనరాన జీర్ణించుకున్నారు. ఆ జాతీయ భావజాల స్ఫూర్తితోనే ప్రలోభాలకు లొంగకుండా, తన యావత్ యవ్వనాన్ని దేశసేవకే అంకితం చేస్తూ అవనిగడ్డ, నందిగామ ప్రాంతాలలో ఆర్.ఎస్.ఎస్ విస్తారక్‌గా (పూర్తి సమయ కార్యకర్తగా) అత్యంత క్రియాశీలకమైన సేవలందించారు. ఆ విధంగా సమాజ హితమే శ్వాసగా సాగిన కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు గారు, ఆ తర్వాతి కాలంలో క్రియాశీలక రాజకీయ రంగంలో అడుగుపెట్టారు.

కృష్ణా జిల్లా నుండి శ్రీకాకుళం జిల్లా వరకు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రతి పల్లెనూ, పట్నాన్ని చుట్టుముడుతూ నాటి భారతీయ జనసంఘ్ పార్టీ బలోపేతానికి, అలాగే జాతీయ భావజాల వ్యాప్తికి ఆయన అహర్నిశలు కృషి చేశారు. అయితే, 1975లో దేశ రాజకీయ యవనికపై నల్లటి నీడలు కమ్ముకుంటూ అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ గారు దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి (Emergency)ని విధించారు. ఆ సమయంలో ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ కోసం, పౌర హక్కుల కోసం కృష్ణమోహన్ రావు గారు రాజీలేని గళమెత్తారు. ఆ అకుంఠిత దీక్షకు గాను నాటి ప్రభుత్వం ఆయనను అత్యంత కఠినమైన 'మీసా' (MISA - Maintenance of Internal Security Act) చట్టం కింద అరెస్ట్ చేసి, 19 నెలల పాటు సుదీర్ఘ కాలం జైలు గోడల మధ్య నిర్బంధించింది.

అయితే, ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టానికి వెనుక ఉన్న ఒక అపురూపమైన, అంతర్గతమైన రహస్యాన్ని ఇక్కడ మనం తప్పక చెప్పుకుని తీరాలి. ఇందిరాగాంధీ ప్రభుత్వం దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని విధించడానికి ముందే... గ్రహాల గమనాన్ని, కాల స్వరూపాన్ని జ్యోతిష్య శాస్త్ర పరంగా పూర్తిగా ఆకళింపు చేసుకున్న వారి మామగారు తుర్లపాటి బసవేశ్వర రావు గారు, అల్లుడైన కృష్ణమోహన్ రావు గారిని ముందే హెచ్చరించారు. రాబోయే కాలం రాజకీయంగా అత్యంత క్లిష్టమైనదని గ్రహించిన ఆయన, ‘రాజకీయ వేదికలపై విపరీతమైన ఘాటైన పదజాలంతో, తీవ్రమైన విమర్శలతో కొన్నాళ్ల పాటు ప్రసంగాలు చేయవద్దు, కొంతకాలం మౌనంగా లేదా సంయమనంతో ఉండడం శ్రేయస్కరం’ అని ఒక హితవు పలికారు. ‘కృష్ణా రోజులు అనుకూలంగా లేవు నీ విమర్శల జోరు తగ్గించు. . నిన్ను జైల్లో పెట్టవచ్చు, జాగ్రత్త’ అని అన్నారట.

కాలగతిని ముందుగానే ఊహించగల బసవేశ్వర రావు గారి అపార జ్యోతిష్య విజ్ఞానానికి, వారి దూరదృష్టికి ఈ సంఘటన ఒక నిలువెత్తు నిదర్శనం. జ్యోతిష్య శాస్త్ర నిధి అయిన బసవేశ్వర రావు గారు అంతటితో ఆగకుండా, జూన్ 21వ తేదీన (అంటే దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి విధించడానికి సరిగ్గా ఐదు రోజుల ముందర) అసలు ఎటువంటి పనులూ పెట్టుకోవద్దని, ప్రయాణాలు చేయవద్దని అల్లుడికి అత్యంత ఖచ్చితమైన సూచన చేశారు. మామగారి మాటను శిరసావహించిన కృష్ణమోహన్ రావు గారు ఆ రోజును జాగ్రత్తగానే గడిపారు కానీ, విధి ఎంత విచిత్రమైనదో ఆ రోజే రుజువైంది. కృష్ణమోహన్ రావు గారు ఏమాత్రం ఊహించని రీతిలో, సరిగ్గా అదే జూన్ 21వ తేదీన బసవేశ్వర రావు గారు పరిపూర్ణ ఆరోగ్యంతో ఉంటూనే అకస్మాత్తుగా శివైక్యం చెందారు (స్వర్గస్తులయ్యారు). ఆ మహనీయుడు తన అల్లుడికి రాబోయే కాలపు ముప్పు గురించి జ్యోతిష్య పరిభాషలో హెచ్చరించింది కేవలం రాజకీయ పరిణామాల గురించే కాదు, బహుశా తన భౌతిక జీవిత ముగింపు గురించి కూడానేమో అనిపించక మానదు.

ఇలా ఒకవైపు మామగారి ఆకస్మిక వియోగం, మరోవైపు దేశంలో ముంచుకొచ్చిన ఎమర్జెన్సీ చీకట్లు కృష్ణమోహన్ రావు గారిని చుట్టుముట్టాయి. ఆ వెంటనే ప్రభుత్వం ఆయనను మీసా చట్టం కింద జైలులో నిర్బంధించినప్పటికీ, ఆయన తన పోరాట పటిమను ఏమాత్రం కోల్పోలేదు. జైలు గోడలు ఆయన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని బంధించలేకపోయాయి. 19 నెలల సుదీర్ఘ నిర్బంధం తర్వాత జైలు నుండి విడుదలైన ఆయన, మరింత రెట్టింపు ఉత్సాహంతో వివిధ ప్రజా పోరాటాల్లోకి దూకారు. చారిత్రాత్మక 'విశాఖ ఉక్కు - ఆంధ్రుల హక్కు' ఉద్యమంలో, ప్రత్యేక ఆంధ్ర ఉద్యమంలో, లోకనాయక్ జయప్రకాశ్ నారాయణ్ (JP) దేశవ్యాప్తంగా నడిపిన 'సంపూర్ణ క్రాంతి' ఉద్యమాలలో అగ్రభాగాన నిలిచి చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. నిరంతరం ప్రజల పక్షాన నిలబడి పోరాడిన నిబద్ధత గల ప్రజా నాయకుడిగా తెలుగు నేలపై చెరగని గుర్తింపు పొందారు.

కేవలం తాత్కాలిక రాజకీయ సంస్కరణలు లేదా సామాజిక పోరాటాల వల్ల మాత్రమే సమాజం సంపూర్ణంగా మారదని, మానవ మనుగడకు నైతిక, ఆధ్యాత్మిక విలువల పునాది అత్యంత అవసరమని కృష్ణమోహన్ రావు గారు బలంగా నమ్మారు. ఈ ఉన్నతమైన ఆశయ సాధన కోసమే ఆయన తన ప్రయాణాన్ని అక్షర సాధన వైపు మళ్లించారు. ఆ క్రమంలోనే, సాక్షాత్తు భగవాన్ శ్రీ సత్యసాయి బాబా వారి దివ్యాశీస్సులను, మార్గదర్శకత్వాన్ని పొంది, చారిత్రాత్మక మచిలీపట్నం కేంద్రంగా 'శ్రీవాణి' ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రికకు అంకురార్పణ చేశారు. దానికి వ్యవస్థాపక సంపాదకుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టి, అక్షరాన్ని ఒక సాధనంగా మలిచారు. ఈ పత్రిక ద్వారా కేవలం పూజా పునస్కారాలకే పరిమితం కాకుండా, నిజమైన ఆధ్యాత్మిక చింతనను, భగవాన్ సత్యసాయి బాబా వారి 'సత్య, ధర్మ, శాంతి, ప్రేమ' అనే దివ్య సందేశాలను వేలాది మంది పాఠకుల హృదయాలలోకి విజయవంతంగా చేరవేశారు.

కృష్ణమోహన్ రావు గారి దార్శనికత కేవలం పత్రికా రంగానికే పరిమితం కాలేదు. సమాజ ఉన్నతికి, భావి భారత పౌరుల నిర్మాణానికి 'విలువలతో కూడిన విద్యే' మూలస్తంభమని ఆయన గ్రహించారు. భగవాన్ సత్యసాయి బాబా వారి విద్యా ఆదర్శాల స్ఫూర్తితో, కేవలం అక్షర ముక్కలు నేర్పే చదువు కాకుండా, సంస్కారాన్ని నేర్పే విద్యాసంస్థలను, పాఠశాలలను నెలకొల్పడంలో ఆయన క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. వాటి స్థాపనలోనే కాకుండా, నైతిక విలువల ప్రాతిపదికన ఆ సంస్థలను నడపడంలో, వాటి ప్రగతిలో అహర్నిశలు శ్రమించారు. ఈ విధంగా 'శ్రీవాణి' పత్రిక ద్వారా అక్షర చైతన్యాన్ని, విద్యాసంస్థల ద్వారా సంస్కార చైతన్యాన్ని సమాంతరంగా నడిపించిన మహోన్నత దార్శనికుడు ఆయన. దేశభక్తి క్రమశిక్షణ లాటి ఆదర్శాలతో వివేకానంద విద్య నికేతన్ స్కూల్ (హాస్టల్ తో) స్థాపించారు. 20/30 మంది విద్యార్థులు మాత్రమే ఉండేవారు. తమాషా ఏంటంటే అందులో చేరటానికి వైజాగ్, చెన్నై కరీంనగర్ నుంచి విద్యార్ధులు చేరేవారు.

సమాజంలో అణగారిన, నిరుపేద వర్గాల పిల్లలకు ఉచితంగా, నైతిక విలువలతో కూడిన నాణ్యమైన విద్యను అందించే లక్ష్యంతో ప్రారంభమైన 'శ్రీ సత్యసాయి దీనజనోద్ధరణ పథకం' వంటి గొప్ప విద్యా, సేవా కార్యక్రమాలను అట్టడుగు ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడంలో కృష్ణమోహన్ రావు గారు భగీరథ ప్రయత్నం చేశారు. ఎందరో అనాథల జీవితాలలో విద్యా కాంతులు నింపారు. ఈ విధంగా, ఒకవైపు దేశభక్తిని గుండెల్లో నింపుకున్న నిబద్ధత గల రాజకీయ నాయకుడిగా, ప్రజా హితం కోసం జైలు శిక్షను సైతం లెక్కచేయని ప్రజా పోరాటాల యోధుడిగా... మరోవైపు అక్షర దాతగా, విద్యాదాతగా, 'శ్రీవాణి' పత్రికా సంపాదకుడిగా ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వాన్ని వహించిన కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు గారు సమాజానికి చేసిన బహుముఖ సేవలు కాలగర్భంలో కలిసిపోనివి, ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయమైనవి. ఆ మహనీయుడు నాటిన అక్షర బీజం, ఆయన స్థాపించిన ‘శ్రీవాణి’ ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రిక నేటికి విజయవంతంగా 500 నెలలు (500 సంచికలు) పూర్తి చేసుకుని అప్రతిహతంగా సాగుతుండడమే ఆయన దార్శనికతకు సజీవ సాక్ష్యం.

ఒక పత్రిక వందల సంచికల మైలురాయిని దాటడం అంటే కేవలం కాలం గడవడం కాదు, అక్షరం సజీవంగా సమాజాన్ని నడిపించడమే! కృష్ణమోహన్ రావు గారు ఏ ఆశయాలతో, ఏ నైతిక విలువల పునాదులపై ‘శ్రీవాణి’ని స్థాపించారో... ఐదు వందల సంచికల సుదీర్ఘ ప్రయాణంలో ఆ ఆశయాల విలువ ఇసుమంతైనా తగ్గలేదు. తుర్లపాటి బసవేశ్వర రావు గారి వంటి మహామహుల మేధో సంపత్తి, కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు గారి త్యాగ నిరతి, భగవాన్ శ్రీ సత్యసాయి బాబా వారి దివ్య అనుగ్రహం... వీటన్నింటి సమ్మిళిత రూపమే నేటి ‘శ్రీవాణి’ వైభవం.

ఆగస్ట్ 8, 2026 నాడు మహామహుల (విజయ్ శంకర్ తో సహా) సారథ్యంలో విజయవాడ తుమ్మలపల్లి కళాక్షేత్రంలో జరగబోయే ఈ 500వ సంచిక ఆవిష్కరణ మహోత్సవం కేవలం ఒక వేడుక కాదు. అది తెలుగు ఆధ్యాత్మిక, సామాజిక చరిత్రలో ఒక సువర్ణ అధ్యాయం. వ్యవస్థాపకుల ఆశయాలను భుజానికెత్తుకుని, వారి కుటుంబ సభ్యులు, పత్రికా మేనేజ్‌మెంట్ ఈ అక్షర యజ్ఞాన్ని తర్వాతి తరాలకు అందిస్తున్న తీరు అభినందనీయం. కృష్ణమోహన్ రావు గారు భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా, ‘శ్రీవాణి’లోని ప్రతి అక్షరంలోనూ, ప్రతి సంచికలోనూ ఆయన కీర్తి అజరామరంగా వెలుగుతూనే ఉంటుంది. ఈ అపురూప పత్రిక భవిష్యత్తులో మరెన్నో వేల సంచికలను పూర్తి చేసుకుని, సమాజానికి ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శిగా నిలవాలని మనస్ఫూర్తిగా ఆకాంక్షిస్తూ, స్వర్గీయ కొమరగిరి కృష్ణమోహన్ రావు కుటుంబ సభ్యులకు సత్యసాయిబాబా ఆశీస్సులు సదా లభించాలని మనసారా కోరుకుంటూ,

... జ్వాలా నరసింహారావు, విజయలక్ష్మి, ఆదిత్య కృష్ణ రాయ్, కుటుంబ సభ్యులు