Monday, June 9, 2014

వాగ్దానాల అమలు దిశగా …(సీఎం కేసీఆర్ వడివడిగా అడుగులు) : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

వాగ్దానాల అమలు దిశగా …1
(సీఎం కేసీఆర్ వడివడిగా అడుగులు)
వనం జ్వాలా నరసింహారావు
నమస్తే తెలంగాణ (10-06-2014)

          ఆరు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ పోరాటంలో అంతిమ ఘట్టంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి నాయకత్వంలో గత పదమూడు సంవత్సరాల ఉద్యమ ఫలితంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటుకు మార్గం సుగమమైంది. అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షురాలు సోనియాగాంధీ చొరవతో, మహోద్యమానికి సారధ్యం వహించిన కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్‌రావు నాయకత్వ నేపధ్యంలో, 29 వ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఆవిర్భవించింది. రాష్ట్ర ప్రప్రధమ ముఖ్యమంత్రిగా నిరాడంబరంగా జరిగిన కార్యక్రమంలో ఉద్యమ నాయకుడు చంద్రశేఖర్‌రావు జూన్ 2, 2014 న పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. తదనంతరం జరిగిన అల్పాహార విందు కార్యక్రమంలో, తనకు, తన సహచర మంత్రులకు ఉద్దేశించిన ప్రత్యేక షామియానాలోకి కాకుండా, పలువురుండే ఇతర ఆహ్వానితుల మధ్యలోకి వెళ్ళి అందరినీ పేరు-పేరున పరామర్శించారు కేసీఆర్. ఆ మరుక్షణం నుంచే, టీఆరెస్ ఎన్నికల ప్రణాళికలో పేర్కొన్న వాగ్దానాల అమలు దిశగా, రాష్ట్రంలో స్వపరిపాలన సుపరిపాలనగా వుండాలన్న తలంపుతో, ఒక్క క్షణం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా, తన ప్రభుత్వ భవిష్యత్ కార్యక్రమాన్ని-ప్రణాళికను వివరించే పనిలో నిమగ్నమయ్యారు ముఖ్యమంత్రి. ఆ రోజు పరేడ్ మైదానంలో జరిగిన రాష్ట్ర ఆవిర్భావ ఉత్సవాల సందర్భంగా ఆయన చేసిన తొలి ప్రసంగంలోనే కేసీఆర్ ఆలోచనలు, నిబద్ధత, వడివడిగా వాగ్దానాల అమలు చేయాలన్న తలంపు, బహిర్గతమైనాయి.

          "ఎన్నికల హామీలన్నీ అమలు చేస్తాం" అని కేసీఆర్ తన తొలి ప్రసంగంలో స్పష్టంగా ప్రకటించారు. రాజకీయ అవినీతిని కూకటి వేళ్లతో పెకలించి వేస్తాం అని; సంక్షేమ పథకాలన్నీ అవినీతి రహితంగా, పారదర్శకంగా అమలు చేస్తామని; తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని అభివృద్ధి చేయడం కోసం కేంద్రంతోపాటు పొరుగు రాష్ట్రాలతో నూ సత్సంబంధాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటామని అన్నారు. తెలంగాణ అభ్యుదయం, అభివృద్ధి, బాగుపై ప్రజలు కోటి ఆశలతో ఉన్నారని గుర్తు చేస్తూ, తదనుగుణంగానే ప్రజా సమస్యల పరిష్కారమే కేంద్ర బిందువుగా టీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం పనిచేస్తుందని, ప్రభుత్వ పాలన కూడా ఉద్యమ పథంలోనే ఉంటుందని, ఇతర రాష్ట్రాలు చూసి నేర్చుకునేలా, తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని దేశానికి తలమానికమయ్యేలా పాలన అందిస్తామని, ప్రజా కమిటీలను ఏర్పాటు చేస్తామని, మేధావులు, పత్రికా సంపాదకులతో రాష్ట్ర సలహా మండలిని నియమించి వారి సలహాలు, సూచనలు స్వీకరిస్తాం అని కేసీఆర్ చెప్పారు. ఉద్యోగులకు ప్రత్యేక ఇంక్రిమెంట్‌తోపాటు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల స్థాయిలో వేతనాలను అందజేస్తామని హామీ ఇచ్చారు. దళితులు, గిరిజనులు, బీసీలు, మైనారిటీ వర్గాల సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యమిస్తామని, ఈ వర్గాల కోసం రూ.లక్ష కోట్లు ఖర్చు చేస్తామని, కేవలం దళితుల కోసమే రూ. 50 వేల కోట్లు ఖర్చు చేస్తామని ప్రకటించారు. ఎన్నికల సందర్భంగా ఇచ్చిన హామీ మేరకు ప్రతి పేద కుటుంబానికి 120 గజాల స్థలంలో రెండు పడకగదులు, వంటగది, హాలు, మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం ఉన్న ఇంటిని నిర్మించి ఇస్తామన్నారు. రూ.లక్ష లోపు పంట రుణాలన్నీ మాఫీ చేస్తామన్నారు. తెలంగాణను "సీడ్ బౌల్ ఆఫ్ ఇండియా" గా తీర్చిదిద్దుతామన్నారు. వ్యవసాయ విద్యాలయాలను విస్తృతం చేస్తామన్నారు. వ్యవసాయ పరిశోధనలను మరింత ప్రోత్సహిస్తామని చెప్పారు. ప్రతి జిల్లాలో వెయ్యి ఎకరాల్లో 'గ్రీన్ హౌస్ టెక్నాలజీ'ని అందుబాటులోకి తెస్తామని చెప్పారు.

          ఫార్మా, పౌల్ట్రీ రంగాలు మరింత పురోగమించేలా ప్రోత్సహిస్తామని కేసీఆర్ తెలిపారు. చక్కటి పారిశ్రామిక విధానాన్ని ప్రకటిస్తామని అన్నారు. తెలంగాణను మూడేళ్లలో మిగులు విద్యుత్ రాష్ట్రంగా మారుస్తా మన్నారు. స్పెషల్ పోలీస్, ఏఆర్, సివిల్ పేరిట ఉన్న పోలీసు విభాగాలన్నింటినీ ఒకే గొడుగు కిందికి తీసుకొస్తామని తెలిపారు. పోలీసు శాఖలో వ్యత్యాసాలు, అన్యాయాలను సరిదిద్దుతామన్నారు. హైదరాబాద్ నగరంలోని నిరాశ్రయులు, మురికివాడలలో నివసించే వారందరికీ ఆశ్రయం కల్పిస్తామని, దీనికోసం ఎంత ఖర్చయినా భరిస్తామని తెలిపారు. నగరాన్ని మురికివాడలు లేని నగరంగా తీర్చిదిద్దుతామని ప్రకటించారు. ఉద్యోగులందరికీ త్వరలో ఆరోగ్య కార్డులు ఇస్తామని, వృద్ధులు, వితంతువులకు పెన్షన్ రూ. 1000 ఇస్తామని, వికలాంగులకు పెన్షన్ రూ. 1500 ఇస్తామని కూడా చెప్పారు కేసీఆర్.


పరేడ్ గ్రౌండ్స్ లో జరిగిన రాష్ట్ర అవతరణ వేడుకల్లో పాల్గొన్న అనంతరం కేసీఆర్ సచివాలయానికి వచ్చారు. కేసీఆర్ రాకతో సచివాలయంలో పండగ వాతావరణం నెలకొంది. ఉద్యోగులు ఏర్పాటు చేసిన సభలో కేసీఆర్ ప్రసంగించి, వాగ్దానాల అమలు దిశగా మరికొన్ని అడుగులు వేశారు. సర్వీస్ రూల్స్ ను సమూలంగా మార్చేసుకుందామని, సరళీకృతం చేసుకుందామని, పదో పీఆర్సీని జెట్ స్పీడ్‌తో అందిస్తామని ముఖ్యమంత్రి చెప్పారు. కేంద్ర ప్రభుత్వోద్యోగులతో సమానంగా పే స్కేళ్ళు ఉంటాయని ప్రకటించారు. పరిపాలనా సౌలభ్యం కొరకై, ప్రజాసమస్యల సత్వర పరిష్కారం కొరకై, మంత్రివర్గ సభ్యులకు అవసరమైన సలహాలు సూచనలు ఎప్పటికప్పుడు ఇచ్చేందుకు, ముఖ్యమంత్రి, కొత్త రాష్ట్రానికి ఆరుగురు సలహాదారులను నియమించారు. వివిధ రంగాల్లో విశేష అనుభవం ఉన్న వీరి సేవలను ఉపయోగించుకునేందుకు కేసీఆర్ వీరిని సలహాదారులుగా నియమించుకున్నారనాలి. ఎన్నికల వాగ్దానాల సత్వర అమలుకు వీరి అనుభవం ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందనవచ్చు.

తెలంగాణ తొలి సీఎంగా బాధ్యతలు చేపట్టిన కె. చంద్రశేఖర్‌రావు, తన ప్రధాన హామీల్లో ఒకటైన లక్ష రూపాయల రైతుల రుణ మాఫీపై పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన మర్నాడే దృష్టి సారించారు. ఈ పథకం అమల్లో భాగంగా బ్యాంకర్లతో సమావేశం కావడానికి ముందు రైతుల రుణ మాఫీకి సంబంధించి విధి విధానాలు, మార్గదర్శకాలు ఖరారు చేసుకున్నారు. తెలంగాణలో తాము అధికారంలోకి వస్తే లక్ష రూపాయల వరకూ ఉన్న రైతుల రుణాలు మాఫీ చేస్తామని చంద్రశేఖర్‌రావు ఎన్నికల ప్రచారం సమయంలో ప్రకటించారు. దీన్ని అమలు చేసి తీరుతామని ఆయన బాధ్యతలు చేపట్టిన మొదటి రోజే పరేడ్ గ్రౌండ్స్ లో జరిగిన రాష్ట్రావతరణ వేడుకల్లో కూడా పునరుద్ఘాటించారు. ఆ వెంటనే కార్యాచరణలోకి దిగారు. సీఎంగా బాధ్యతలు చేపట్టిన మూడో రోజే రుణ మాఫీపై కేసీఆర్ బ్యాంకర్లతో సమావేశం నిర్వహించాలని నిర్ణయించారు.  అదే రోజున జరిగిన జీహెచ్‌ఎంసీ సమీక్షా సమావేశంలో ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్, "హైదరాబాద్ బ్రాండ్ బజాయించాలి" అని చెప్పారు. హైదరాబాద్‌ను విశ్వ నగరంగా మార్చేందుకు అవసరమైన ప్రణాళికలను యుద్ధ ప్రాతిపదికన రూపొందించాలని ముఖ్యమంత్రి అధికారులను ఆదేశించారు. నగరానికి ఐటీఐఆర్ ప్రాజెక్టు వస్తున్నందున దానికి తగిన స్థాయిలో మౌలిక వసతుల కల్పన, రవాణా వ్యవస్థ ఏర్పాటు జరగాలన్నారు. నగరంలో పచ్చదనానికి, పారిశుధ్యానికి పెద్దపీట వేయాలన్నారు. నగరంలో డ్రైనేజీ వ్యవస్థను సమూలంగా మార్చివేయడం, శివారు జలాశయాల పునరుద్ధరణ , మూసీకి పూర్వ వైభవం, వర్షాలకు ట్రాఫిక్ అంతరాయాల నివారణ, మురికివాడల్లో డబుల్ బెడ్‌ రూం గృహాల నిర్మాణం తదితర అంశాలన్నింటిపైనా ఆయన తన ప్రాధాన్యతలను అధికారులకు వివరించారు. అరకొర సౌకర్యాలతో మురికివాడల్లో నివసిస్తున్న పేదలకు టాయ్‌లెట్, కిచెన్‌తో కూడిన రెండు పడక గదుల ఇళ్ల నిర్మాణానికి యుద్ధ ప్రాతిపదికన చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించారు. వెంటనే నగరంలో ఏదో ఒక ప్రాంతంలో పైలట్ ప్రాజక్టుకింద పనులు చేపట్టాలని ఆదేశించారు.

రాష్ట్ర విభజనకు సంబంధించి తెలంగాణ ఉద్యోగులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలన్నింటినీ పరిష్కరించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ఒక గ్రీవెన్స్ సెల్ ఏర్పాటుచేసింది. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఈ మేరకు సాధారణ పరిపాలనా శాఖ అధికారులకు ఆదేశాలు జారీచేశారు. సెక్రెటేరియట్ కేంద్రంగా గ్రీవెన్స్ సెల్ పనిచేస్తుంది. విభజనలో భాగంగా సీమాంధ్రకు బట్వాడా అయిన తెలంగాణ ఉద్యోగుల సమస్యల పరిష్కారానికి ఈ సెల్ దృష్టి సారిస్తుంది. ఈ విభాగం పనిచేయాల్సిన విధానంపై కూడా సీఎం కేసీఆర్ ఉన్నతాధికారులకు కచ్చితమైన ఆదేశాలు ఇచ్చారు. మౌఖికంగా మార్గదర్శకాలను కూడా సూచించారు. పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన మూడో నాడే బ్యాంకర్లతో ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ భేటీ అయ్యారు. రూ.లక్ష లోపు వ్యవసాయ రుణాలు మాఫీ చేస్తామని ఎన్నికల సమయంలో ప్రకటించిన కేసీఆర్... ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన వెంటనే ఆ దిశగా కసరత్తు మొదలుపెట్టారు. "మా ఎన్నికల హామీల్లో ప్రధానమైనది రుణ మాఫీ. ఈ పథకాన్ని గడిచిన సంవత్సరం పంట రుణాలు తీసుకున్న రైతులకు అమలు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోవాలనుకుంటున్నాము'' అని బ్యాంకర్లకు స్పష్టం చేశారు.

ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన మూడో రోజునే కేసీఆర్ తన శాసనసభ నియోజకవర్గమైన గజ్వేల్ లో పర్యటించారు. అక్కడ కూడా ఆయన చేసిన ప్రసంగాలలో, సమీక్షలలో, ఎన్నికల వాగ్దానాల అమలుకే పెద్ద పీట వేయడం జరిగింది. అక్కడ జరిగిన ఒక బహిరంగ సభలో, "భూములు, కమతాల ఏకీకరణ చేపడతాం. రైతుల భూములన్నీ అక్కడ కొంత ఇక్కడ కొంత ఉన్నాయి. దీంతో వారు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. రైతుల భూములన్నీ ఒకరి భూమి ఒకరు కొని, తెలంగాణ భాషలో రద్దు బదులు చేసుకునే విధంగా రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు మాఫీ చేసి, ఆర్నెల్ల పాటు కమతాల ఏకీకరణకు శ్రీకారం చుడతాం" అని ముఖ్యమంత్రి కె.చంద్రశేఖర్‌రావు ప్రకటించారు. సంక్షేమానికి పెద్ద పీట వేస్తామని కేసీఆర్ ప్రకటించారు. తమ ప్రభుత్వం, తొలి ప్రాధాన్యంగా దళితులు..బలహీనవర్గాలు..గిరిజనులు.. ముస్లిం, క్రైస్తవ మైనారిటీల సంక్షేమానికి పెద్దపీట వేస్తామని తెలిపారు. వీరి సంక్షేమానికి రానున్న ఐదేళ్లలో లక్ష కోట్ల రూపాయలను అవినీతికి తావులేకుండా ఖర్చు చేస్తామన్నారు. ఇందులో రూ.50వేలు దళితుల అభివృద్ధికే ఖర్చు చేస్తామని వివరించారు. రెండో ప్రాధాన్యం వ్యవసాయ రంగానికని తెలిపారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 80-90 శాతం మంది వ్యవసాయాన్నే నమ్ముకుని బతుకుతున్నారు. అందువల్ల వ్యవసాయ రంగానికి మేలు చేస్తామని వెల్లడించారు. మూడో ప్రాధాన్యంగా విద్యారంగంపై దృష్టి సారిస్తామని తెలిపారు. కేజీ నుంచి పీజీ దాకా ఉచిత విద్యను అందిస్తామన్నారు. రెండు, మూడేళ్లలో పేద పిల్లలందరికీ ఆంగ్ల మాధ్యమంలో సీబీఎస్ఈ సిలబస్ తో ఉచిత నిర్బంధ విద్యను అందిస్తాం అని ప్రకటించారు. తెలంగాణలో 24 జిల్లాలను ఏర్పాటు చేసి జిల్లాకో నిమ్స్ ఆసుపత్రి నిర్మిస్తామని వెల్లడించారు. హార్టీకల్చర్ హబ్ ఏర్పాటు చేస్తామని, తెలంగాణ రైతులు విత్తనాలు మాత్రమే పండించి, ధనికులయ్యేలా ప్రణాళికలు రూపొందిస్తామని ప్రకటించారు. ఎన్నికల హామీల మేరకు ఆటో రిక్షా సోదరులకు పన్ను మాఫీ చేస్తామని కూడా అన్నారు.

ఏరియా అథారిటీ కమిటీ ద్వారా గజ్వేల్‌ను రాజకీయాలకు అతీతంగా అభివృద్ది చేయడానికి చర్యలు చేపట్టినట్లు ముఖ్యమంత్రి చెప్పారు. మండలానికి కొంత మందిని సలహాదారులను ఎంపిక చేసి నియోజకవర్గానికి కమిటీ ద్వారా అవసరమైన సమస్యలను తాను ప్రత్యేకంగా నియమించిన ఐఏఎస్ ఆఫీసర్ ద్వారా ప్రభుత్వ దృష్టికి చేరతాయని పేర్కొన్నారు. ప్రజలకు అవసరంగా భావించిన ఆమోదయోగ్యమైన పనులకు వెంటనే నిధులు మంజూరవుతాయని కూడా సూచించారు. స్థానిక ప్రజలకు వ్యక్తిగత ఇబ్బందులు కలిగినా ప్రత్యేక అధికారి దృష్టికి తీసుకువెళితే సహకరిస్తారన్నారు. గజ్వేల్ నియోజకవర్గ ప్రజల కోసం తాను నియమించిన ప్రత్యేక పీఏ ద్వారా అభివృద్దితో పాటు సమస్యల పరిష్కారానికి సహకారం పొందవచ్చన్నారు.

ఎన్నికల ప్రణాళికలో చేసిన వాగ్దానం మేరకు కొత్తగా 14 జిల్లాలను ఏర్పాటు చేసి, మొత్తం తెలంగాణాలోని జిల్లాల సంఖ్యను 24 కు పెంచడానికి ప్రభుత్వం కసరత్తు ప్రారంభించింది. జయశంకర్ పేరుతో ఒక కొత్త జిల్లా రాబోతుంది కూడా. రాష్ట్రంలో పాలన పట్టాలకెక్కించే క్రమంలో ప్రభుత్వ శాఖల సమీక్షలను ఆయన వేగవంతం చేశారు. విద్యుత్, వ్యవసాయ రంగాలతో పాటు అటవీశాఖ ఉన్నతాధికారులతో సమీక్షించి తగు ఆదేశాలు జారీ చేశారు.బాధ్యతలు చేపట్టిన నాలుగో రోజున తెలంగాణ రాష్ట్రం ఎదుర్కొంటున్న విద్యుత్ సమస్యలపై కేసీఆర్ అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. సుదీర్ఘంగా జరిగిన ఈ సమీక్షలో విద్యుత్‌కు సంబంధించిన అంశాలపై ప్రభుత్వ లక్ష్యాలను ఆయన అధికారులకు వివరించారు. ఆ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ, తెలంగాణలో ప్రభుత్వ రంగంలోనే విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రాజెక్టులను చేపట్టనున్నట్లు వెల్లడించారు. ప్రైవేటు రంగంలో విద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు అనుమతి ఇచ్చేదిలేదని ఆయన స్పష్టంచేశారు. ఎన్నికల ప్రణాళికలో వాగ్దానం చేసినట్లుగా, రాబోయే మూడేళ్లలో 6వేల మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించి పూర్తి చేయాలని చెప్పారు. ఈ విషయంలో ఎవరు ఎటువంటి సాకులు చెప్పినా వినేదిలేదని స్పష్టంచేశారు. బొగ్గు ఆధారిత రంగంలో చేపట్టనున్న థర్మల్ ప్రాజెక్టులు పూర్తికావడానికి పడుతున్న సమయాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని తగు చర్యలు తీసుకోవాలన్నారు. గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఇళ్ల మీద సౌర విద్యుత్ ప్యానళ్లు ఏర్పాటు చేసుకునే విధంగా ప్రజలను ప్రోత్సహించాలని సీఎం సూచించారు.


పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన వారంలోపల, చకచకా, తాను చేయబోయే కార్యక్రమాలు ఎలా వుండబోతోందీ, తమ ఎన్నికల ప్రణాళికలో ప్రజలకు చేసిన వాగ్దానాలను ఎలా అమలు చేయబోతోందీ, వాటి అమలుకు తన ప్రభుత్వం రూపొందించుకుంటున్న కార్యాచరణ ప్రణాళిక ఏంటీ, అన్న విషయంలో ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్‌రావు ఒక స్పష్టమైన అవగాహనతో, ఆలోచనతో ముందుకు సాగుతూ, వాగ్దానాల అమలు దిశగా వడివడిగా అడుగులు వేయడం ఇతర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు కూడా మార్గదర్శకంగా వుంటుందనవచ్చు. End

Monday, June 2, 2014

ఒకే తెలుగు భాష - రెండు రాష్ట్రాలు:వనం జ్వాలా నరసింహారావు

ఒకే తెలుగు భాష - రెండు రాష్ట్రాలు
వనం జ్వాలా నరసింహారావు

          02-06-2014, ఒకనాటి ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పేర్లతో రెండు రాష్ట్రాలవుతున్నాయి. మాట్లాడేది మాత్రం ఒకటే భాష. అదీ "దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స" అని కొనియాడబడిన తెలుగు భాష. భౌగోళికంగా మాత్రమే ఉమ్మడి రాష్ట్రం రెండు రాష్ట్రాలయ్యాయి కాని, భాష విషయంలోను, పరస్పర సంబంధ బాంధవ్యాల విషయంలోనూ, ఆప్యాయత-అనురాగాల విషయంలోనూ....ఇలా మరెన్నో విషయాలలోనూ, ఒకటిగానే వుండి పోతాయి. సంస్కృతీ పరంగా, ఆచార వ్యవహారాల పరంగా, భాష మాట్లాడే యాస పరంగా, కొంత తేడా వుండే అవకాశాలుండవచ్చు. ఆ మాటకొస్తే, అలనాటి ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోను, నేటి రెండు రాష్ట్రాలలోను వున్న ఇరవై మూడు జిల్లాలలో కూడా కొన్ని తేడాలుండడం సహజం. ఒక జిల్లా మాండలికం మరో జిల్లాకు వుండకపోవచ్చు. భాష మాత్రం ఒకటే. ఆ భాషే మానవతావాదానికి నిలువెత్తు నిదర్శనమైన తెలుగు భాష.

          అతి ప్రాచీనకాలంనాటి నుంచి ఇప్పటికీ వాడుకలో వుండి, వ్యావహారిక భాషగా, సాహిత్యంగా ఉపయోగంలో వున్న వాటిలో తమిళం, తెలుగు భాషలను పేర్కొనాలి. సంస్కృతం, లాటిన్ భాషల్లో సంభాషించు కోవడం దాదాపు లేనట్లే. కొద్ది మార్పులతో గ్రీకు భాష ఇంకా వాడుకలో వుందనాలి. భారత రాజ్యాంగం గుర్తించిన భాషల్లో తెలుగు ఒకటి. తెలుగు వారుంటున్న ప్రాంతంలోనే ఆది మానవుడు తొలుత సంచరించాడని, దక్షిణా పథానున్న తూర్పు కోస్తా ప్రాంతంలో తిరిగి, తర్వాత పంజాబుకు తరలిపోయాడని చరిత్రకారులంటారు. రాతియుగం నాటి మానవుడు సంచరించిన ప్రీతిపాత్రమైన ప్రదేశంగా కూడా ఆంధ్ర ప్రాంతాన్ని పేర్కొన్నారంటారు. తెలుగువారిప్పుడు నివసించని ప్రదేశమంటూ లేదు. భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలతో పాటు, అమెరికాతో సహా ప్రపంచంలోని పలు దేశాల్లో స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్న తెలుగువారు ఎందరో వున్నారు. ముక్కోటి ఆంధ్రులల్లా ఆరుకోట్లకెదిగి, ఎనిమిదికోట్లు దాటి, ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పద్దెనిమిది కోట్లకు చేరుకున్నారని అందరికీ తెలిసిందే. అమెరికా కాలిఫోర్నియా లోని సిలికాన్ వాలీనిప్పుడు ఆంధ్రా వాలీగా-తెలుగువాడి వాలీగా పిలవాలి. ఇదిలా వుంటే, తెలుగువారుండే ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో రాయలసీమ, కోస్తాంధ్ర, తెలంగాణ పేర్లతో పిలిచే మూడు ప్రాంతాలున్నాయి. ఈ మూడు ప్రాంతాల్లో భిన్నమైన యాసలో తెలుగు మాట్లాడే వారుకూడా వున్నారు. ఇప్పుడీ మూడు ప్రాంతాలు రెండు రాష్ట్రాలుగా విడిపోయాయి. సీమాంధ్ర ప్రాంతాన్ని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గా, మిగతా ప్రాంతాన్ని తెలంగాణగా పిలుస్తారు ఇక నుంచి.

          నవంబర్ 1, 1956న తెలుగువారుండే ప్రాంతాలన్నీ కలపాలని రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సంఘం నివేదిక ఆధారంగా విశాలాంధ్ర ఏర్పాటయింది. తెలుగు వారందరూ కలిసుందామని అనుకున్నారో-లేదో తెలియదుగాని, కలిసుందామనుకున్న అలనాటి మద్రాస్ తెలుగువారు-తమిళులు మాత్రం విడిపోయారు. భాషాపరంగా ఒకరిమీద పడ్డ ఇంకొకరి ప్రభావం అలానే చెక్కు చెదరకుండా వుంది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో నివసించే ఏ ప్ర్రాంతం వారైనా మాట్లాడే భాషను "ఆంధ్రము" అని, "తెనుగు" అని, "తెలుగు" అని అంటాం. ప్రాచీనకాలంనాటి సంస్కృత రచనల్లో ఆంధ్రులను గురించి ప్రస్తావించాల్సి వచ్చినప్పుడు "ఆంధ్ర" అనో, "అంధక" అనో పేర్కొనేవారు. ఆ ప్రాంతంలో నివసించేవారిని ఒక తెగగానో, సమాజంగానో, దేశీయులుగానో గుర్తించేందుకు బహుశా అలాంటి పదప్రయోగం చేసుండాలి. భాషాపరమైన పదప్రయోగాలు చాలాకాలం తర్వాతే వాడబడ్డాయి. ఆంధ్ర ప్రాంతం గురించిన ప్రస్తావన రామాయణంలోను, బౌద్ధాయనంలోను, మనుస్మృతిలోను, మత్స్యపురాణంలోను కనిపిస్తుంది. దక్షిణ దిక్కును తెలిపే "తెన్" అనే ద్రావిడ పదం ఆధారంగా "తెనుగు" ఉత్పన్నమైందని కొందరు భాషా కోవిదుల అభిప్రాయం. ద్రావిడులు తెలుగుదేశానికి ఉత్తర దిక్కుగా నివసించారని తెలియచేసే ప్రయత్నంలోనే, దక్షిణాది వారు మాట్లాడే భాషను "తెనుగు" అని సూచించారు. కాకపోతే శాస్త్రీయమైన సాక్ష్యాధారాలు ఆ సూచనకంతగా లభ్యంకాలేదు. "త్రి లింగ" నుండి తెలుగు ఆవిర్భవించిందని అందరూ అనుకుండేదే. త్రి లింగ కూడా "త్రి-కళింగ" నుండి వచ్చిందే. ఆంధ్రులను "మస్సాలియ" అని, "మైసోలియ" అను గ్రీకులు సంబోధించేవారు. కృష్ణానదిని కూడా వారు అలానే పిలిచేవారు "మసూలీపట్నం", "మచిలీపట్నం", "బందర్" అన్న పేరుతో ఇప్పటికీ కృష్ణా జిల్లా ప్రధాన కేంద్రాన్ని పిలుస్తాం.

          విశ్వామిత్ర మహర్షి కోపానికి గురై, దేశ బహిష్కృతులైన ఆయన ఏభైమంది కొడుకుల వారసులే ఆంధ్రులయ్యారని అయితరేయ బ్రాహ్మణంలో చెప్పబడింది. వారందరు ఆర్యావర్తం సరిహద్దుల్లోకి, తూర్పు-దక్షిణ ప్రాంతాల్లోకి వ్యాపించారు. ఆర్యులనీ, ద్రావిడులనీ వాడుకలో వున్న పదాలు ఎందుకు ఉపయోగించారో ఇదమిద్ధంగా తెలియదు. ఒక తెగవారినో, భాష మాట్లాడేవారినో, సంస్కృతిని పాటించేవారినో పరోక్షంగా ప్రస్తావించడానికి అలా వాడి వుండవచ్చు. లేదా గుర్తించడంలోనే పొరబడి వుండవచ్చు. ఇదిలా వుండగా, ఆంధ్ర వాల్మీకి రామాయణంలో, తురకలపూర్వీకులైన ఇరానీయులు ఆర్య శబ్దంనుండి పుట్టినవారేనని రాయబడింది. ఆర్యన్ కు వికృతి "అయిరాన్: అనీ, అదే ఇరాన్ గా మారిందనీ చెప్పబడింది. మధ్య ప్రాంత ద్రావిడ జాతికి చెందిన గోండ్-భిల్లీ భాషలకు, తెలుగుకు అవినాభావ సంబంధముందని కొందరంటారు. ప్రాచీనకాలంలో ఆంధ్ర రాజ్యానికి శ్రీకాకుళం రాజధానిగా వుండేదట. మతపరంగా అధ్యయనం చేసి, విశ్లేషణ చేసిన మరికొందరు పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మౌర్యులకు పూర్వమే ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జైనమతం ప్రచారంలో వుంది. అశోక చక్రవర్తి కాలంలో వైభవంగా వర్ధిల్లిందని అనుకునే బౌద్ధమతం కంటే ముందే జైనమతాన్ని అనుసరించినవారెందరో వున్నారు. క్రీస్తు పూర్వం నాలుగో శతాబ్దం-క్రీస్తు శకం ఆరవ శతాబ్దం మధ్య కాలంలో ఆంధ్ర ప్రాంతంలో బౌద్ధమత ప్రభావం ఎక్కువగా వుండేది. బౌద్ధమతం బోధించిన సర్వ మానవ సిద్ధాంతం, మానవ విలువలు, ప్రజలమధ్యనున్న అంతరాలను తొలగించి, అన్నిజాతులవారిని-తెగలవారిని కులమతాలకు అతీతంగా ఐకమత్యం చేసింది. అత్యంత బలీయమైన, శక్తివంతమైన శాతవాహన రాజుల పాలన స్థాపనకు దారితీసింది.

          దక్కన్ పీఠభూమినే దక్షిణాపథం అనేవారు. దానికి ఆగ్నేయ దిక్కుగా ఆంధ్ర ప్రాంతముంది. వింధ్య పర్వతాలను దాటి దక్షిణ ప్రాంతానికి తొలుత వలస వచ్చిన ఆర్యుడు అగస్త్య మహాముని అంటారు. శివలింగాన్ని మొదట కనుగొన్నది ఆయనేననీ, అందువల్లనే ఆంధ్రలోని ఎన్నో శివాలయాలలో వున్న శివలింగాలను అగస్త్యేశ్వరం అనికూడా పిలుస్తారని అంటారు. ఆపస్తంబ ధర్మ సూత్రాల ప్రకారం, క్రీస్తుపూర్వం ఐదవ శతాబ్దంలో, ఆంధ్ర ప్రాంతంలో వైదిక మతం వేళ్లూనుకోసాగింది. భగవత్-భాగవత మతం కూడా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. శ్రీకృష్ణుడి బోధనలను తెలియచేస్తూ, క్రమేపీ వైష్ణవ మతంగా రూపాంతరము చెందిందే భాగవత సిద్ధాంతం. సాంఖ్య-యోగ ఆధారంగా భాగవతమతం వుందని భావించినప్పటికీ, దాంట్లో తాత్త్విక చింతనకు సంబంధించిన పలు అంశాలు నిగూఢంగా వున్నాయి వాస్తవానికి. కులాలకు అతీతంగా, అన్ని కులాలవారు పాటించే మతంగా భాగవతం మొదట్లో ప్రచారంలో వున్నప్పటికీ, బ్రాహ్మణుల జోక్యంతో, బ్రాహ్మణ్యం ఆవిర్భవించడంతో, భాగవత మతం, బ్రాహ్మణ్యం కలిసిపోయాయి. కులాల గుర్తింపు మొదలయింది. ఆంధ్ర ప్రాంతంలో అతిపురాతనమైంది, ఎక్కువమంది అనుసరించేది శైవమతం. దాని ప్రభావం కూడా ఎక్కువే. అలానే శాక్తేయ మతాన్ని కొందరు అనుసరించేవారు. వీరశైవం వున్నా దాని ప్రభావం అంతగా లేదనవచ్చునేమో. బ్రాహ్మణుల మూలాన భాగవతమతం వారి చేతుల్లోకి పోయినప్పటికీ, బ్రాహ్మణుడి కర్తవ్యం సాధారణంగా వైదిక పూజలు జరిపించడానికే గాని, కులాధిక్యతకు ప్రతిరూపం కావడం మాత్రం కాదనాలి.

          ఆంధ్రుల మతపరమైన నమ్మకాలు-సంప్రదాయాలు తెలుగు భాషమీద, అదేవిధంగా తెలుగు భాష మతపరమైన చారిత్రాకాంశాలమీద ప్రభావం చూపించి వుండాలి. రాజుల-చక్రవర్తుల ప్రోత్సాహంతో, స్వయంగా వాళ్లే ఒక మతాన్ని నమ్మి అనుసరించడంతో, దాని ప్రభావం జన బాహుళ్యం పైనా, వారి జీవన శైలి పైనా, మానవ విలువల పైనా స్పష్టంగా పడసాగింది. పర్యవసానంగా వైదిక మతం మనిషి జీవించడానికి తగినటువంటి ఆదర్శమైన జీవనవిధానంగా, ఎవరికైనా ఆ సిద్ధాంతాలు పాటించడం తేలికైనటువంటిదిగా, అందరికీ అందుబాటులోకి రావడం జరిగింది. అదే హిందు మతంగా వాడుకలోకొచ్చింది. బహుశా ఎన్నో మతాలకు మాతృకయింది. ప్రపంచ భాషలకు సంస్కృతం ఎలానో, ప్రపంచంలోని మతాలన్నిటికీ హిందు మతం అలానే మాతృకనాలి. అందుకేనేమో మార్క్స్ తన గతి తార్కిక భౌతికవాదంలో ఎన్నో సందర్భాల్లో పరోక్షంగా వైదిక సిద్ధాంతాలను అన్వయించుకుంటాడు. చార్వాకుల ప్రస్తావనా తీసుకొస్తాడు.

          కృతయుగంలో కూడా "ఆంధ్రము" అనే విషయానికి సంబంధించిన ప్రస్తావన వుంది. అగ్నిమిత్ర అనే ఒక రాజుండేవాడు. ఒక వేసవికాలంలో ఎండల తీవ్రతకు ఆయనకు దృష్టి లోపం వచ్చి, కళ్లు కనిపించలేదు. సూర్య భగవానుడిని ప్రార్థించాడట. అగ్నిమిత్రకు ఆయన ప్రత్యక్షమై, తనను కొలిచేందుకు ఒక కొత్త భాషను నేర్పాడంటారు. సూర్యుడిని అగ్నిమిత్ర అదే భాషలో ప్రార్థించడంతో, ఆ భాషకున్న పదజాల ప్రభావంతో, అగ్నిమిత్రకు పోయిన దృష్టి తిరిగొచ్చింది. సంస్కృతంలో "అంధ" అంటే "గుడ్డి" అని-చీకటి అని అర్థమొస్తుంది. చీకటిని తొలగించి, గుడ్డి తనాన్ని పోగొట్టగలిగింది కాబట్టి ఆయన నేర్చుకున్న భాషకు "ఆంధ్ర భాష" అని పేరొచ్చింది. ఒక్కో యుగంలో ఒక్కోరకంగా తెలుగు భాష వాడుకలో వుందని కొందరి నమ్మకం. ఈ నమ్మకం ఆధారంగా కలియుగంలో తెలుగును "కళింగ ఆంధ్ర భాష" అనీ, "రౌద్ర ఆంధ్ర భాష" అనీ ఏర్పాటుచేసింది శాతకర్ణులకు చెందిన నంది వర్ధనుడు-ఆయన శిష్యుడు దేవల రాయ అని అంటారు. ఆంధ్ర భాషకు రావణాసురుడు వ్యాకరణం రాశాడంటారు. ఆ రాసిన రావణుడు, రామాయణంలో పేర్కొన్న రావణుడే కావాలని లేదు-కాకూడదనీ లేదు. ఆంధ్ర దేశానికి, సింహళ దేశానికి మధ్య మతపరమైన అవినాభావ సంబంధాలున్నందున, తెలుగు భాషకు ఆ దేశానికి చెందిన ఒకవ్యక్తి వ్యాకరణం రాశాడంటే నమ్మ దగ్గ విషయంగానే భావించాలి. ఈ నమ్మకాల్లో, గాథల్లో, మౌఖికంగా ప్రచారంలో వున్న వాటిల్లో, కొంతలో కొంత వాస్తవం వుందనేది మాత్రం వాస్తవమే. భాషకున్న వ్యాకరణ నిర్మాణం-నిబంధనలు-మౌలికమైన పదజాల ఒరవడిని పరిగణలోకి తీసుకొని, తెలుగు భాషను అతి ప్రాచీనమైన ద్రావిడ జాతి భాషలకు చెందినదిగా శాస్త్రవేత్తలు-పరిశోధకులు-భాషా కోవిదులు-పండితులు నిర్ణయించారు. మధ్య ప్రాంత ద్రావిడ జాతి భాషల్లో బహుశా తెలుగు ఒక్కటే అతిపెద్ద వాడుక భాషగానూ, భౌగోళికంగా ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు పొందిన భాషగానూ, ఉత్తర-దక్షిణాల మధ్య వారధిగా వుండే భాషగానూ, ఆర్యుల-ద్రావిడుల మధ్య వారధిగా వుండే భాషగానూ పేర్కొనడం అతిశయోక్తికాదేమో.

          పింగళి లక్ష్మీకాంతం గారు చెప్పినదాని ప్రకారం, భాషాపరంగా, తెలుగు భాషారంభం-అభివృద్ధి నన్నయకు పూర్వం-క్రీస్తు శకం మూడవ శతాబ్దంలో మొదలై, ఆధునిక కాలం నాటి క్రీస్తుపూర్వం 1875 వరకు, ఆ తర్వాత కొనసాగింది-కొనసాగుతూనే వుంది. ప్రాచీనకాలంలో నాటి తెలుగు నాలుగు దశల్లో అభివృద్ధి చెందిందనవచ్చు. అవి: తెలుగుకు పూర్వం నెలకొన్న దశ, గ్రాంథిక తెలుగుకు పూర్వం నెలకొన్న దశ, గ్రాంథిక తెలుగు దశ, సాహిత్య దశలుగా విభజించవచ్చు. తెలుగుకు పూర్వపు దశ అంటే క్రీస్తుశకం 200 వరకే సాగిందనాలి. క్రీస్తుశకం 200-600 మధ్యకాలం వరకు గ్రాంథిక తెలుగుకు పూర్వ దశ కొనసాగింది. గ్రాంథిక దశ-వివిధ రకాల వాడుక శైలి దశ క్రీస్తుశకం 600-900 మధ్య కాలానికి చెందింది. దీని ఆధారంగా, తెలుగు భాష దక్షిణాది ద్రావిడ భాషల్లోంచి ఉద్భవించిందేననీ, ఒక ప్రత్యేకమైన భాషగా క్రీస్తుపూర్వం ఎన్నో శతాబ్దాల క్రితంనుండే వాడుకలో వుందనీ, బల్ల గుద్ది మరీ చెప్పొచ్చు. "సాలంకాయనులుల" శాసనాల ఆధారంగా, అతి పురాతనమైన తెలుగు లిపి "వెంగి"-"తెలుగు కన్నడ" లభ్యమయిందని తెలుస్తోంది. ద్రావిడ భాషకు చెందినదే అయినప్పటికీ, తెలుగుపై సంస్కృత భాష ప్రభావం అధికంగా వుంది. వాడుకభాషపైనా, గ్రాంథిక భాషపైనా కూడ ఈ ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అచ్చ తెలుగులో రచనలు చేసినవారు అరుదనాలి. అందుకే మనందరికీ కవిత్రయం నన్నయ-తిక్కన-ఎర్రా ప్రగడ అయితే, శ్రీ శ్రీ గారి కవిత్రయం మాత్రం తిక్కన-వేమన-గురజాడలు. తెలుగు భాషపై సంస్కృతం ప్రభావం పడకుండా అభిమానం చూపిన మొదటి వాడు తిక్కన అని శ్రీ శ్రీ అభిప్రాయం. ఇక ఆధునిక కాలంలో తెలుగు భాష వాడకంలో-ఉపయోగంలో హద్దులనేవి గాని, ఎల్లలనేవి గాని అసలు లేనేలేవు. ఒక వైపు సంస్కృతం ప్రభావం ఇంకా తెలుగు మీద పడుతున్నప్పటికీ, ఎక్కువ ప్రభావం ఆంగ్ల భాషదే అనాలి. నాగరికులందరూ ప్రస్తుతం మాట్లాడుతుండే తెలుగును "తెంగ్లీష్" అనాలి-ఎందుకంటే, అది ప్రధానంగా తెలుగు-ఇంగ్లీషులు కలిపిన భాష కాబట్టి. తమిళం అంతే. ఇంగ్లీష్ పదజాలం లేకుండా ఈ రోజుల్లో బహుశా ఏ భాషా లేదేమో. "వేర్ సెంచరీస్ కో ఎగ్జిస్ట్" అనే భారత ఆంగ్ల సినిమాను రూపొందించిన కృష్ణస్వామి "ఇంగ్లీష్ భారతీయ భాషనీ-దక్షిణ భారతీయ భాషనీ" అంటాడు.

          ఇలాంటి మహోన్నతమైన తెలుగు భాష మాట్లాడే రాష్ట్రాలు ఇప్పుడు రెండయ్యాయి. భాష ఒకటైనా మాట్లాడేది వేర్వేరు రాష్ట్రాలలో!