యయాతి-దేవయాని, దుష్యంత-శకుంతల, భరతుల వృత్తాంతం .... శ్రీ మహాభాగవత కథ-49 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 యయాతి-దేవయాని, దుష్యంత-శకుంతల, భరతుల వృత్తాంతం  

 శ్రీ మహాభాగవత కథ-49

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (19-08-2025)

కంII             చదివెడిది భాగవతమిది,

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

                             చదివినను ముక్తి కలుగును,

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై

నహుషుడి కొడుకు యయాతి తండ్రి అనంతరం రాజై శుక్రుడి కుమార్తెను, వృషపర్వుడి కుమార్తెను వివాహమాడి భూచక్రాన్నంతటినీ పరిపాలించాడు. వివరాల్లోకి పోతే....

రాక్షసరాజు వృషపర్వుడి కుమార్తె శర్మిష్ట ఒకనాడు తన చెలికత్తెలతో, గురువు (శుక్రాచార్యుడు) గారి కూతురు దేవయానితో, కలిసి ఉద్యానవనంలోని కొలనుకు వెళ్లింది. బట్టలు విప్పి కొలనులోకి దిగి ఉత్సాహంగా స్నానం ఆడసాగారు. అదే సమయంలో శివుడు, పార్వతీదేవి అక్కడికి రావడం జరిగింది. పరమేశ్వరుడిని చూసిన ఆ యువతులంతా సిగ్గుపడి తొందర-తొందరగా బట్టలు కట్టుకుంటుండగా, రాకుమారి శర్మిష్ట పొరపాటున గురువుగారి కూతురు దేవయాని బట్టలు ధరించింది. దానికి ఆక్షేపణ తెలియచేసిన దేవయాని, ’తెలిసి-తెలిసి దాసి అయిన శర్మిష్ట’ తన బట్టలు కట్టుకున్నదని, బ్రాహ్మణ కులంలో పుట్టిన తన బట్టలు రాక్షస కులంలో జన్మించిన పనికత్తె లాంటి ఆమె ఎలా కట్టుకుంటుందని దూషించింది. తనను తూలనాడుతున్న దేవయాని మీద కోపంతో, ఆమె అలా మాట్లాడినందుకు ప్రతిగా, శర్మిష్ట తన చెలికత్తెలతో దేవయానిని పట్టించి, బట్టలు కూడా ఇవ్వకుండా నూతిలోకి తోయించి రాచనగరుకు వెళ్లిపోయింది. అదే సమయంలో యయాతి అడవిలో వేటాడుతూ, దైవవశాత్తూ దేవయాని పడివున్న నూతి దగ్గరికి వచ్చాడు. నూతిలో దుఃఖిస్తున్న దేవయానిని చూశాడు.

దేవయానిని ఆ పరిస్థితిలో చూసిన యయాతి ఆమెకు తన చేయి అందించి, నూతి నుండి పైకిలాగాడు. తనను అలా పైకి లాగిన యయాతిని, అతడు తన చేయి పట్టుకున్నందున, ఆయనే తన భర్త అన్నది. ఇది దైవ సంకల్పం అన్నది. తాను శుక్రాచార్యుడి కుమార్తెనని, తన పేరు దేవయాని అని చెప్పింది. తాను బ్రాహ్మణుడిని వివాహమాడనని శాపం వున్నందున, యయాతే తనను పెళ్లిచేసుకోవాలని, ఆయనే తన ప్రాణనాథుడని అన్నది. సరే అని యయాతి ఆమెను వరించాడు. దేవయాని తండ్రికి శర్మిష్ట చేసిన విషయమంతా చెప్పి, కన్నీరు-మున్నీరుగా ఏడ్చింది. వృషపర్వుడి కొలువులో వుండవద్దనుకుని, శుక్రాచార్యుడు తన కుమార్తెను వెంటబెట్టుకుని రాజధాని విడిచి వెళ్లిపోయాడు. వృషపర్వుడు క్షమించమని కోరడంతో కోపాన్ని విడిచి వెనక్కు వచ్చాడు. వేయిమంది చెలికత్తెలతో సహా ఆయన కూతురు శర్మిష్ట తన కూతురుకు చెలికత్తెగా వుండాలన్న నిబంధనను అంగీకరించి, కూతురును దేవయానికి చెలికత్తెగా చేశాడు వృషపర్వుడు. ఆ తరువాత శుక్రాచార్యుడు దేవయానిని యయాతికిచ్చి వివాహం చేశాడు. కుమార్తెను యయాతితో పంపేటప్పుడు, శర్మిష్టతో సంగమం కూడదని అల్లుడికి చెప్పి పంపాడు శుక్రాచార్యుడు.

దేవయాని, యయాతులకు యదువు, తుర్వసుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. ఒకనాడు దేవయాని లేని సమయాన, సమయం కొరకు వేచివున్న శర్మిష్ట ఒంటరిగా వున్న యయాతి దగ్గరికి పోయి తన అభీష్టాన్ని వెలిబుచ్చింది. రాకుమార్తె కోరికను అంగీకరించి ఆమెతో అప్పటి నుండి రహస్యంగా కాలం గడుపుతూ వచ్చాడు యయాతి. శర్మిష్ట యయాతి వల్ల గర్భం దాల్చి, ద్రుహ్యువు, అనువు, పూరువు అనే ముగ్గురు కుమారులకు జన్మనిచ్చింది. ఇదంతా దేవయానికి తెలిసింది. ఈ విషయం శుక్రాచార్యుడికి కూడా తెలిసింది. ముసలివాడివి కమ్మని యయాతిని శపించాడు. తనకు ఇంకా దేవయానిమీద మోజు తీరలేదని, అది తీరిన తరువాత ఆయన అన్నట్లే వృద్ధాప్యాన్ని పొందుతానని అన్నాడు యయాతి మామగారితో.

రాజధానికి తిరిగొచ్చిన యయాతి కొడుకులను పిలిచి తనకు వారి యవ్వనం ఇవ్వమని అడిగాడు. పూరుడు తప్ప అంతా కాదన్నారు. ఆయన తండ్రి ముదిమిని తీసుకుని తన యౌవనాన్ని తండ్రికిచ్చాడు. యయాతి యువకుడయ్యాడు. యయాతి, దేవయానులు ఇష్టభోగాలను ఆనందంగా అనుభవించారు. యయాతి ధ్యానిస్తూ అనేక శ్రీహరిని యాగాలు కూడా చేశాడు. కాలం అలా గడిచిపోతుంటే జరిగినదానికి యయాతి విచారించసాగాడు. పూరుడి యవ్వనాన్ని అతడికి ఇచ్చివేసి, తన ముసలితనాన్ని పొందాడు. పూరుడికి రాజ్యాన్ని అప్పచెప్పాడు. ఇంద్రియ సుఖాలను విడనాడాడు. శ్రీహరి దయవల్ల భగవత్ భక్తులు పొందే ఉత్తమ గతిని పొంది వాసుదేవ పరబ్రహ్మంలో లీనమయ్యాడు. ఆ తరువాత దేవయాని కూడా ముక్తిపథాన్ని చేరుకుంది.

     పూరుడికి జనమేజయుడు జన్మించాడు. అతడి వంశాను క్రమంలో రైభ్యుడికి జన్మించాడు దుష్యంతుడు. అతడు మహారాజుగా సకల వైభవాలతో వర్థిల్లాడు. ఒకనాడు అడవికి వేటాడడానికి పోయాడు. వేటాడుతూ, కణ్వమహాముని ఆశ్రమం చేరువలోకి వచ్చాడు. అక్కడ జాతివైరం కల జంతువులన్నీ కలిసిమెలిసి ఆడుకోవడం చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. తన సేవకులను ఆశ్రమం బయటే వుండమని చెప్పి, తాను లోపలి వెళ్లి కణ్వమహామునికి నమస్కారం చేసి వస్తానన్నాడు. లోపలికి వెళ్లి అక్కడ శకుంతలను చూశాడు దుష్యంతుడు. ఆమె మీద మనసుపోయింది అతడికి. ఆమె ముఖకవళికలను బట్టి ఆమె రాచకన్య కావచ్చునన్న నిర్ణయానికి వచ్చాడు దుష్యంతుడు. ఆమె ఎవరని ప్రశ్నించాడు. మేనకా, విశ్వామిత్రులు తనను కన్నవారని, కణ్వమహర్షి పెంచాడని, ఈ అడవిలో తన జన్మ ధన్యమైందా అన్నట్లు ఆయన్ను కలవగలిగానని అన్నది శకుంతల. ఇద్దరూ గాంధర్వ పద్ధతిలో వివాహమాడారు.

శకుంతల గర్భం దాల్చిన తరువాత దుష్యంతుడు రాజధానికి చేరుకున్నాడు. కొంతకాలానికి శకుంతల మగబిడ్డకు జన్మనిచ్చింది. కొండకోనల్లో. అడవిలో బిడ్దతో  అవస్థలు పడవద్దని, భర్తదగ్గరికి వెళ్లమని కణ్వమహాముని శకుంతలకు చెప్పాడు. సమస్త విద్యల్లో ఆరితేరిన కొడుకును వెంటబెట్టుకుని శకుంతల రాజధానికి వచ్చింది. వచ్చి, దుష్యంతుడు కొలువు తీర్చి వున్న సభామండపంలో ప్రవేశించింది. కుమారుడిని, తనను చూసికూడా రాజు మాట్లాడకపోవడంతో శకుంతల ఆందోళనకు గురైంది. శకుంతల దుష్యంతుడి భార్య అని, ఆమెను అతడు చేపట్టాలని, భరించాలని ఆకాశవాణి మాటలు వినిపించాయప్పుడు. అలా ఆకాశవాణి అన్నందున అతడి పేరు భరతుడు అయింది. దుష్యంతుడు వారిని చేరదీసి, కొంతకాలం రాజ్యం చేసి, పరలోకానికి చేరుకున్నాడు. తరువాత భరతుడు రాజ్యపాలన చేశాడు. మొత్తం 133  అశ్వమేధ యాగాలు చెసి బ్రాహ్మణులకు దక్షిణలు సమర్పించాడు. బలపరాక్రమాలతో, చక్కటి ప్రవర్తనతో, సంపదతో, నాటి రాజులందరికంటే అధికుడై 27 వేల సంవత్సరాలు ఈ భూమిని పాలించాడు. భరతుడు పుత్రుల కొరకు తపిస్తుంటే, బృహస్పతి, ఆయన అన్న భార్య మమత, విడిచి వెళ్లిన భరద్వాజుడు అనే బిడ్దను మరుత్తులు భరతుడికి ఇవ్వడంతో అతడు స్వీకరించి పెంచాడు. అతడి సంతతిలో వాడే రంతిదేవుడు. 

(బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా)

Rahul’s Disclosure -Balancing Between ‘Candour and Discretion’ : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Rahul’s Disclosure

Balancing Between ‘Candour and Discretion’

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (17-08-2025)

{In the India-China debate, Candour demands telling the nation what it must know, while discretion shields what must never be revealed. Leadership is tested not in choosing one over the other, but in keeping ‘both in balance, so that truth and security march together. In today’s India-China discourse, that balance is not optional; it is vital}-Editor’s Synoptic Note

Only when India-China Frontier Vigilance and Democratic Resilience stand together does the nation remain unshaken. The storm over Rahul Gandhi’s revelation that, 2000 Square kilometers of Indian Territory, after the December 2022 Yangtse clash in Arunachal Pradesh, was under Chinese Occupation, echoes political reflex, not reason.

The Supreme Court’s remark, ‘If you are a true Indian, you would not say this’ may lead to effectively challenging the credibility of the Leader of the Opposition. As the verbal crossfire escalated, BJP charged Rahul Gandhi with endangering national security, while Congress accused Modi Government of concealing truths on China, distilling its attack as ‘Deny, Distract, Lie and Justify (DDLJ).’

When Rahul Gandhi stated that China had occupied Indian territory, it should be reasonably understood that, he was not merely citing a number, but entering a long-contested arena where the boundaries between strategic fact, political contest, and constitutional liberty blur. Whether Rahul’s figure rests on classified inputs, field intelligence, or political positioning is a fair subject for scrutiny and may be for discussion. Yet the right to voice such a view, and the equally important right to question it, are constitutional guarantees, not privileges. Freedom of speech and the right to seek accountability remain at the very core of citizenship in a sovereign democratic republic.

To ask the Leader of Opposition, ‘The Shadow Prime Minister’ in Parliamentary-Constitutional Terms, that ‘Are you an Indian’ for stating a contested territorial claim, amounts to shifting the debate in ways that weaken democratic dialogue and fuel political polarization. The Constitution that empowers the ‘Prime Minister’ to negotiate with neighboring country, equally empowers the Leader of the Opposition as ‘Shadow Prime Minister’ to question those negotiations.  

In The Wisdom of China and India, Lin Yutang described the balance between ‘Candour and Discretion’ as a hallmark of enduring civilizations, a balance that means being honest and open while remaining mindful of context, audience, and the potential impact of words.

Lin Yutang presented this not as a formal political dictum but as part of a broader reflection on the qualities that enable civilizations to survive. For him, Candour (Openness and Truthfulness) and Discretion (Prudence and Restraint) were complementary virtues, each incomplete without the other, and essential to the society’s moral resilience.

Lin Yutang’s context however was cultural and philosophical, never about India-China Border Politics. Yet the principle strikingly resonates with diplomacy and statecraft, as in the case of Rahul Gandhi’s alleged controversial remarks. Though Lin Yutang never used the precise phrase ‘Candour and Discretion’ either in The Wisdom of China and India or elsewhere, the idea captures a central theme in his thought; truth tempered by restraint.

These two sentences: ‘Criticism as the highest intellectual effort that mankind is capable of, and above all, the most difficult attainment of an educated man’ and ‘There is no such thing as true freedom of speech……No one can afford to let his neighbors know what he is thinking about them’ together convey the meaning. They underscore Lin’s belief that speaking truthfully is admirable, but carries a cost. His view aligns with expressing authenticity while practicing careful discretion, especially relevant to high-stakes situations like Rahul Gandhi’s remarks on China occupation.

In the India-China debate, Candour demands telling the nation what it must know, while Discretion shields what must never be revealed. Rahul Gandhi’s statement on Chinese occupation of Indian territory stands exactly on that fault line, where excess Candour risks arming the adversary, and excess Discretion risks losing the people’s faith. Leadership is tested not in choosing one over the other, but in keeping ‘Both in Balance, so that Truth and Security March Together.’ In today’s India-China discourse, that balance is not optional; it is vital.

The Yangtse clash was no isolated skirmish. It was another calculated move in a long series of Chinese Provocations designed to ‘Probe India’s Strategic Patience.’ Its pattern echoed the choreography of earlier confrontations, most starkly the bloody Galwan Valley Clash of June 2020. In 2017, the 73-day Doklam stand-off, over a plateau claimed by Bhutan but critical to India’s security, ended in what was hailed as a diplomatic success. Yet Beijing’s road-building there pressed on, exposing the limits of such victories. The much-touted 1993 and 1996 ‘Confidence-Building Agreements’ between India and China now stand as hollow reminders that paper assurances cannot restrain a determined adversary.

From the 1962 war through the Post-Cold War thaw to today, China’s external behaviour followed a consistent arc. Beijing’s playbook is clear: engineer tactical surprise, push the limits of its claim, cement a new status quo if unchallenged, and retreat selectively when faced with credible military or diplomatic pushback.

This mirrors Mao Zedong’s dictum: ‘The enemy advances, we retreat; the enemy camps, we harass; the enemy tires, we attack; the enemy retreats, we pursue.’ It is this tightrope every Indian government has walked since 1962, and the same narrow line on which Rahul Gandhi’s remark now treads, deliberately and precisely.

Lin Yutang’s wisdom, that civilizations endure when they keep ‘Candour and Discretion’ in harmony, is a guide worth heeding here. Let Candour ensure no strategic lapse is buried under rhetoric, let Discretion ensure no careless disclosure endangers the men and women on the icy heights.

The ‘Right to Expression and the Right to Question are not Luxuries’ for calm times; they are the ‘Democratic Armor Citizens Must Wear Even in Times of Strain.’ Guarding borders is a solemn duty, but guarding the freedoms that permit questioning is an equally sacred obligation.

The India-China frontier is not just a cartographic demarcation; it is a living, shifting fault line where history, strategy, and politics collide. Since Independence, relations between these two newly freed Asian Giants have unfolded as a saga of misplaced hope, cultural nostalgia, strategic misjudgment, and unforgiving geopolitical realities, entwined with aspirations of Pan-Asian Solidarity, shared civilizational wisdom, and moral leadership in a world still struggling to heal from the brutality of war and the shadow of imperialism.

India’s first Prime Minister Jawaharlal Nehru, believed India and China were Sisters Awakening After Centuries of Slumber Under Foreign Rule. For him, The Chinese revolution was one of history’s greatest events. He established diplomatic relations with Mao Zedong’s China when many nations hesitated.

In October 1954, during Nehru’s visit to China, the six miles from the city to the airport were lined with unbroken banks of humanity, clapping, cheering, and chanting the inescapable Chinese slogan, ‘Long live peace’ reported the New York Times. Nehru accompanied by Indira Gandhi, met Mao Zedong and Zhou Enlai.

Nehruvian Diplomacy led to signing of ‘Panchsheel’-Five principles of peaceful coexistence: mutual respect for sovereignty and territorial integrity; mutual non-aggression; mutual non-interference; equality and mutual benefit; and peaceful co-existence. Then in the Lok Sabha, Nehru declared, ‘Panchsheel is not a mere Diplomatic Device. It is the very basis of our moral philosophy in international affairs.’ Mao endorsed the spirit. Zhou Enlai during his visits to India reinforced the image of Sino-Indian friendship saying, ‘Our two countries are linked by the Himalayas, and even these high mountains should not divide us.’

Soon the ‘Hindi-Chini Bhai-Bhai’ phrase became popular.  

Nehru’s Great Grandson Rahul’s assertion that ‘China Occupied Indian Territory’ should not be seen as weakening national resolve. This is not merely about Square Kilometers lost or held, but it is about the Square Space essential for Free Expression and Rigorous Questioning.

Supreme Court Questioning Rahul Gandhi, Are you an Indian, is both revealing and troubling.  Whether symbolic, rhetorical, or reactionary, such a query rests on shaky ground. Why should dissent or questioning define nationality?

The ‘Challenge before India is to guard Icy Heights where the Flag Flies, yet, the Flag loses meaning without Civic Freedoms’ the wind that keeps it aloft and the moral frontier as vital to defend as the territorial one.  

Accessibility, Availability, and Politics of Kitchen Cabinet : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Accessibility, Availability, and Politics of Kitchen Cabinet

Vanam Jwala Narasimha Rao

August 14, 2025 

In politics as well as in real life, ‘Accessibility and Availability’ of individuals to well known, less known and even unknown, is more than an open door. It is the ‘Lifeline between Leadership and Legitimacy; Guidance and Rightfulness.’ Every individual, especially Political Leader, who prefers to be physically present, emotionally connected, and intellectually within reach, earns enduring loyalty. History’s Greatest Statesmen, from Mahatma Gandhi to Nelson Mandela, emphasized that presence alone is power and distance is an unambiguous decay.

Yet time and again, leaders who once walked freely among their people become convicts of their own ‘Kitchen Cabinets’ surrounding them. They are not truth-tellers but comfort-seekers who quietly mislead the leader to sever ties with genuine allies. The result is, as predictable as it is tragic: victories without depth, defeats without support, and a lonely end in the political spotlight, while the chorus of flatterers vanishes into the shadows. This is the anatomy of Accessibility and Availability, their perils and the subtle betrayals that reshape power from within.

If Accessibility and Availability are taken as the ‘Foundation Stones for Leadership, Good Governance, and Statesmanship’ the discussion must begin with the simple truth that, leaders who remain within the reach of their people are the ones who earn trust, command loyalty, and foster an environment of participatory governance. Accessibility and Availability does not merely mean physical proximity, such as an open-door policy or frequent public interactions; it is equally about emotional and intellectual reachability, whether a leader listens, understands, and responds without barriers of arrogance, secrecy, or distance created by ‘Kitchen Cabinets.’  

Mahatma Gandhi’s open interaction with villagers, his simple life, and his readiness to listen even to the humblest person created an unshakeable moral authority. Winston Churchill’s wartime walks through bombed London, Nelson Mandela’s personal outreach to all communities in post-apartheid South Africa, and Volodymyr Zelensky’s decision to stay visibly among his people during war are the most persuasive form of leadership. These are few compelling examples of success where Accessibility and Availability became the defining factor. The fall of Louis XVI was the best example where inaccessibility led to alienation, mistrust, and eventual collapse.

Jawaharlal Nehru’s warmth and correspondence was his moral authority. Yet his inability to heed ground-level warnings, for instance, before the 1962 China war, revealed how even Accessible and Available leaders can falter if it is not continuous. Indira Gandhi’s early Accessibility and Availability won her the image of ‘Indira Amma’ but during the Emergency, she became insulated, filtering information through a small inner circle or the ‘Kitchen Cabinet’ and losing the trust that had made her formidable. YS Rajasekhara Reddy sustained Accessibility and Availability both in and out of power through direct contact with common people and influenced alike.

NT Rama Rao’s dramatic political comeback after being unseated in 1984 was possible because he toured villages, met workers without protocol, and never abandoned those who stood by him. K Chandrashekhar Rao’s Accessibility and Availability during the Telangana movement created emotional momentum, but after assuming power, it was alleged that these were narrowed for numerous early comrades, leaving some bewildered. Chandrababu Naidu’s selective accessibility in his early tenure weakened his base during years out of power, a gap he later tried to bridge.

Many leaders have seen people who were inseparable during their peak years and once closest vanish almost overnight after loss of office. Equally, there are instances, where leaders themselves become less Accessible and Available to their most loyal comrades once they rise to power, often due to over-reliance on a ‘Kitchen Cabinet’ that acts as a gatekeeper not to speak of inexplicable formal permission, security (Nicknamed as Bouncers) clearance, and weeks, months, years of waiting. The most tragicomic theatre in politics is the leader’s own residence, where the true artistry of ‘Distance Management’ is successfully enacted.

With over 15 years of closely working experience in the Press and Public Relations as well as experience of meticulously watching through personal contacts with at least seven-eight Chief Ministers, in and out of power, I feel leaders who were otherwise shrewd in public battles, become strangely naïve in public relations. They miserably fail to read the petty insecurities of a dozen self-appointed gatekeepers. These ‘Trusted Aides’ whose true qualifications often begin and end with proximity to the leader’s chair, live in perpetual fear of being found out. They intelligently protect themselves by cunningly blocking the path between the leader and his or her loyalists.

The technique is simple but devastating. First, they filter communication, like WhatsApp messages, from leader’s loyalist friends and well-wishers, obviously by saying like: ‘Sir/Madam I will handle it, no need for you to waste time on such small matters.’ Next, they plant doubt as, ‘These old friends of yours seem to be drifting, I am not sure they are with you anymore. Then they create busyness, ‘Your calendar is full, let us push this meeting to a later date.’ Ill-informed leader believes that, those once-close, loyal associates are less important and less relevant.

The ‘Kitchen Cabinet’ meanwhile, thrives in this closed circle. They become the gate, the guard, and the gospel, ensuring that the only voices the leader hears are those that echo their own self-interest. And because the leader hears them every day, and the genuine well-wishers less and less, the truth is slowly rewritten. It is a strange form of political brainwashing; gentle, persistent, and almost invisible. By the time the leader realizes what has happened the damage is complete. The leader is now surrounded only by ‘Yes Men and Women’ who always nod, always flatter, and always make sure the real picture never reaches the desk. These are the very people first to abandon when the winds turn rough.

I have often thought there should be a warning plaque on every leader’s desk: ‘Beware of those who guard your door too tightly. They may be guarding it from the wrong people.’

Because the hard truth is, when the curtains fall and the leader moves from triumph to disaster, it would not be the ‘Kitchen Cabinet’ standing beside the leader on that deserted stage. It will be the very people they allowed to be pushed away, provided they did not give up entirely. But by then, as in an old Telugu drama, the hero stands alone in a dim spotlight, and the kitchen cabinet is nowhere to be found. They have already set up camp in someone else’s kitchen.

The moral is, a leader’s Accessibility and Availability is not merely about meeting people, but it is about guarding the channels of trust from being hijacked by those who thrive in darkness. A true statesman keeps their door open wide enough for truth to walk in freely, even if it steps in with muddy shoes. Those who close that door, intentionally or otherwise, are not protecting the leader. They are writing the first lines of their political obituary.

Accessibility and Availability is not a decorative trait of leadership. It is the very oxygen without which political life suffocates. A leader who allows loyal, competent voices to be silenced by self-serving intermediaries is not merely committing an error of judgment, but dismantling their own support system brick by brick. Triumph and disaster alike demand the counsel of those who dare to speak the uncomfortable truth, not just the convenient lie.

When a leader’s door becomes a fortress guarded by those afraid of their own inadequacy, they trade the long-term stability of trust for the short-term comfort of flattery. In politics and in real life, the lights go out, the crowd disperses, and the leader is left in the company of those who never really believed in them, because the ones who truly did were shown the way out long ago.

చంద్ర వంశరాజులు, పురూరవ, పరశురాముల కథ ...... శ్రీ మహాభాగవత కథ-48 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 చంద్ర వంశరాజులు, పురూరవ, పరశురాముల కథ

 శ్రీ మహాభాగవత కథ-48

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (11-08-2025)

కంII             చదివెడిది భాగవతమిది,

చదివించును కృష్ణు, డమృతఝరి పోతనయున్

                             చదివినను ముక్తి కలుగును,

చదివెద నిర్విఘ్నరీతి ‘జ్వాలా’ మతినై

శ్రీరామచంద్రుడి కుమారుడు కుశుడికి అతిథి, అతడికి, నిషధుడు జన్మించారు. అలా ఆ పరంపరలో, పద్దెనిమిదోవాడిగా మరువు అనే రాజశ్రేష్టుడు జన్మించాడు. ఆయన కలాపమనే గ్రామంలో వుంటున్నాడు. కలియుగాంతంలో ఈ సూర్యవంశం నశిస్తుంది. అప్పుడు మరువు తిరిగి సూర్యవంశాన్ని పునరుద్ధరిస్తాడు. మరువు కుమారుడు ప్రసుశ్రుతుడు. అతడి కుమారుడు సంధి. అతడికి అమర్షణుడు, అమర్షణుడికి మహస్వంతుడు జన్మించారు. మహస్వంతుడి కుమారుడు విశ్వసాహ్యుడు. అతడి కొడుకు బృహద్బలుడు. ఇతడినే భారత యుద్ధంలో అభిమన్యుడు సంహరించాడు. బృహద్బలుడి తరువాత ఆ వంశక్రమంలో చివరగా సుమిత్రుడు జన్మిస్తాడు. అతడి తరువాత సూర్యవంశం వుండదు.

ఇక్ష్వాకుడి మరో కుమారుడు నిమి. ఇతడు వశిష్టుడి శాపానికి గురై మరణిస్తాడు. అలాగే నిమి శాపవశాన వశిష్టుడు మిత్రావరుణుల వల్ల ఊర్వశికి జన్మించాడు. శాపగ్రస్తుడై మరణించిన నిమి కళేబరాన్ని వృద్ధులైన మునులు మథించగా, ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. లోకం ఆయన్ను ’జనకుడు’ అని పిలవసాగింది. అతడినే వైదేహుడని, మిథిలుడని కూడా అన్నారు. అతడి వల్ల నిర్మించబడిన నగరమే మిథిలానగరం. జనకుడి వంశంలో ఒకరి తరువాత ఒకరిగా, హ్రస్వరోముడికి సీరధ్వజుడు జన్మించాడు. అతడు యజ్ఞం చేయడానికి భూమిని దున్నిస్తుంటే నాగలి కర్రుకు సీత జన్మించింది. సీరధ్వజుడికి కుశధ్వజుడు, అలా, ఆవరుసలో చివరకు కృతికి మహావశి జన్మించారు. వీరిని మైథిల ప్రభువులనేవారు. వీరంతా ఆత్మజ్ఞానం కలవారే!

ఇదిలా వుండగా, జగన్నాథుడైన శ్రీమహావిష్ణువు నాభి కమలం నుండి పుట్టిన బ్రహ్మకు అన్ని విధాల సాటిరాగల వాడైన అత్రి జన్మించాడు. ఆయన ద్వారా చంద్రుడు జన్మించి, తారా సమూహానికి ప్రభువైనాడు. ఒకనాడు అతడు దేవతల గురువు బృహస్పతి ఇంట్లో చొరబడి ఆయన భార్యను ఎత్తుకొచ్చాడు. అదే సమయంలో దేవాసుర యుద్ధం జరుగుతుండడం వల్ల, శుక్రుడు, రాక్షసులు చంద్రుడి పక్షం చేరి బృహస్పతిని తరిమేశారు. శివుడు, దేవేంద్రుడు బృహస్పతికి అండగా నిలిచారు. చివరకు బ్రహ్మ జోక్యం చేసుకోవడం వల్ల చంద్రుడు గర్భిణైన తారను ఆమె భర్త బృహస్పతికి అప్పచెప్పాడు. తార మగబిడ్దను కన్నది. బృహస్పతి, చంద్రుడు ఇద్దరూ ఆ బిడ్ద తనదే అను వివాదపడ్డారు. బిడ్దకు తండ్రి ఎవరని బ్రహ్మ తారను అనునయంగా అడగ్గా, సిగ్గుతో ఆమె, చంద్రుడని సమాధానం ఇచ్చింది. ఆ బిడ్డకు బుధుడు అని పేరు పెట్టి చంద్రుడికి అప్పగించాడు బ్రహ్మ.

చంద్రుడి కొడుకు బుధుడికి, ఇళాకన్యకు పురూరవుడు జన్మించాడు. పురూరవుడి శౌర్యపరాక్రమాలు విన్న ఊర్వశి భూలోకానికి వచ్చి పురూరవుడిని ఆకట్టుకుంది. తనను ప్రేమించమని ఆమెను వేడుకున్నాడు. ఊర్వశి రెండు గొర్రెలను చూపించి, ఆరెంటినీ ఎప్పుడూ వెంటవుండి కాయాలనీ, తన ఎదుట అతడు వివస్త్ర కాకూడదనీ నిబంధన విధించింది. దానికి ఒప్పుకుని ఇద్దరూ ఒకటై ఆనందించసాగారు. ఊర్వశీ, పురూరవులు రాత్రీ-పగలు తేడా లేకుండా గడపసాగారు. దేవేంద్రుడు ఊర్వశి లేదన్న విషయం తెలుసుకుని, ఆమెను వెతకడం కొరకు గంధర్వులను పంపాడు. వారు భూలోకం వచ్చి ఊర్వశి గొర్రెలను పట్టుకోగా అవి అరిచాయి. వెంటనే ఊర్వశి గొడవ చేయడంతో, తన ఒంటిమీద బట్ట వున్నదీ-లేనిదీ చూసుకోకుండా పురూరవుడు, దిగంబరంగా, దొంగల వెంటబడి, వారినుండి గొర్రెలను విడిపించాడు. ఆయన దిగంబరుడిగా కనిపించడంతో ఊర్వశి మాయమై పోయింది. ఆయన ఆమె కోసం వెతకగా సరస్వతీ నది ఒడ్డున కనిపించింది. రమ్మని అడిగితే రానని, ఏడాది తరువాత తన దగ్గరికి వస్తే ఆయన కుమారులను చూపిస్తానని అన్నది. ఆయన రాజధానికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.

సంవత్సరం తరువాత ఊర్వశి దగ్గరికి వెళ్తే ఆమె తనను తీసుకుపోవాలంటే గంధర్వులను ప్రార్థించాలి అన్నది. ఆయన అలా చేయగా, వారు ఆమెకు మారుగా అతడికి ఒక అగ్నిస్థాలిని ఇచ్చారు. అది ఊర్వశి కాదని తెలుసుకుని అడవిలో వదిలేశాడు. కొంతకాలానికి త్రేతాయుగం ప్రవేశించింది. పురూరవుడి మనస్సులో మూడు వేదాలు మూడు కర్మ మార్గాలుగా పొడగట్టాయి. అప్పుడాయన అడవికి పోయి, అక్కడ జమ్మి వృక్షంలో నుండి పుట్టిన ఒక రావి చెట్టును చూశాడు. ఆ రావితో రెండు అరణులు తయారు చేశాడు. ఒకదాన్ని తానుగాను, మరొకదాన్ని ఊర్వశిగాను, రెంటి మధ్యలో వున్న కొయ్యను కుమారుడిగాను భావించి, మంత్ర పఠన చేస్తూ మథించసాగాడు. అప్పుడు జాతవేదుడు అనే అగ్ని సంభవించింది. ఆ అగ్ని మూడు రూపాలలో వర్ధిల్లి, పురూరవ కుమారుడని కల్పించబడింది. ఆ అగ్ని పురూరవుడిని పుణ్యలోకాలకు పంపడానికి కారణమైంది. ఊర్వశిని కనుక్కోవడానికి ఆ అగ్నితో యజ్ఞం చేశాడు పురూరవుడు. అతడే వేద విభాగం కూడా చేసి ఊర్వశి వున్న గంధర్వలోకానికి వెళ్లాడు. ఊర్వశి ఆతడికి తన కడుపు పంటగా ఆరుగురు కుమారులను చూపింది. వారి సంతతి వాడే గంగా ప్రవాహాన్ని పుక్కిట పట్టిన జహ్నుడు. అతడి సంతతికి చెంది, కుశాంబుడికి జన్మించినవాడే గాధి.

గాధికి సత్యవతి అనే కుమార్తె పుట్టింది. ఆమెను ఋచికుడు అనే బ్రాహ్మణుడు వివాహమాడాడు. సత్యవతికి జమదగ్ని జన్మించాడు. సత్యవతే కౌశికి అనే నది పేరుతో లోకపావనిగా ప్రవహించింది. జమదగ్ని రేణువు కుమార్తె రేణుకను వివాహమాడాడు. పురుషోత్తముడైన విష్ణుమూర్తి అంశగా పరశురాముడు జమదగ్నికి పుత్రుడుగా జన్మించాడు.

ఇదిలా వుండగా, హైహయవంశంలో కార్తవీర్యార్జునుడనే రాజు దత్తాత్రేయుడిని ఆరాధించి వేయి చేతులను పొందాడు. అణిమాదిసిద్ధులను పొంది భూమ్మీద వెలుగొందాడు. ఒకనాడు అతడు విర్రవీగుతూ రేవానది సఛ్చమైన జలాల్లో క్రీడిస్తూ, తన చేతులతో నదీప్రవాహాన్ని అడ్డుకున్నాడు. పైకుబికిన నీరు దండయాత్రకై బయల్దేరిన రావణాసురుడిని చుట్టుముట్టింది. రావణుడు వెంటనే కార్తవీర్యార్జునుడి మీద యుద్ధానికి దిగాడు. కార్తవీర్యార్జునుడు రావణుడిని పట్టి, మోకాళ్లతో తన్ని, తన సేవకులతో బోనులో పెట్టించి, తనతో మాహిష్మతీ నగరానికి తీసుకువచ్చాడు. ఆ తరువాత విడిచి పెట్టి, ఎక్కడా వీరుడనని చెప్పుకోవద్దని అవమానకరంగా మాట్లాడాడు.

మరో రోజున కార్తవీర్యుడు వేటకు వెళ్లి, జమదగ్ని ఆశ్రమానికి పోయాడు. ఆయన రాజును గౌరవించి, తన హోమధేనువును రప్పించి, రాజుకూ-అతడి సేనకూ మృష్టాన్నాన్ని సమకూర్చాడు. రాజు ఆ హోమధేనువును పట్టి తెమ్మన్నాడు తన భటులను. అది అంబారావం చేస్తున్నా వినిపించుకోకుండా భటులు దాన్ని లాక్కొచ్చారు. రాజు వెళ్లిన తరువాత ఆశ్రమానికి వచ్చిన పరశురాముడికి తండ్రి ఈ విషయం చెప్పాడు. రాజుమీద యుద్ధానికి బయల్దేరాడు పరశురాముడు. అతడిని ’వెర్రి బాపనయ్’ అని హేళన చేశాడు కార్తవీర్యార్జునుడు. అతడి సైనికులు పరశురాముడిని ఆయుధాలతో బాధించారు. ఆ సేనలను తన బాణవర్షంతో ముంచెత్తి రూపుమాపాడు పరశురాముడు. కార్తవీర్యార్జునుడు స్వయంగా యుద్ధానికి దిగాడు. భీకరమైన బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ యుద్ధం కొనసాగింది. ధనుర్విద్యలో మేటైన పరశురాముడు తన గండ్రగొడ్దలితో కార్తవీర్యార్జునుడి చేతులను, తరువాత తలను తెగనరికాడు. పరశురాముడు హోమధేనువును తోలుకొచ్చి తండ్రికి అప్పచెప్పాడు. రాజును చంపిన పాప పరిహారార్థం ఏడాది పాటు తీర్థయాత్రలు చేయమని కొడుక్కు సలహా ఇచ్చాడు జమదగ్ని. ఆయన అలా చేసి ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు.

కొంతకాలం తరువాత ఒకనాడు జమదగ్ని భార్య రేణుకాదేవి నీళ్లు తేవడానికి గంగానదికి వెళ్లింది. అదే సమయంలో అక్కడ అప్సరసలతో కలిసి స్నానం చేస్తున్న చిత్రరథుడనే గంధర్వుడిని ఆసక్తిగా చూస్తూ నీరు తెచ్చే విషయం మర్చిపోయింది. ఆలశ్యంగా వచ్చిన భార్యను చూసి దానికి కారణాన్ని దివ్యజ్ఞానంతో పసిగట్టాడు జమదగ్ని. కొడుకులను పిలిచి ఆమెను చంపమని ఆజ్ఞాపించాడు జమదగ్ని. వారు ఆయన మాట వినకపోవడంతో కొడుకులనూ, భార్యనూ చంపమని పరశురాముడిని ఆదేశించాడు. ఆయన తండ్రి చెప్పినట్లే వారిని నరికి చంపేశాడు. ఆ తరువాత తండ్రిని సమీపించి వారిని బతికించమని ప్రార్థించాడు. ఆయన అలాగే అని వారిని బతికించాడు.

పరశురాముడు ఆశ్రమంలో లేని సమయంలో కార్తవీర్యార్జునిడి కుమారులు ఆశ్రమానికి వచ్చి భీభత్సాన్ని సృష్టించి, జమదగ్ని శిరస్సు ఖండించి వెళ్లిపోయారు. పరశురాముడు రాగా, అతడిని చూసి, తల్లి ఇరవై ఒక్క సార్లు తల కొట్టుకుని ఏడ్చింది. పరశురాముడు వెంటనే పోయి కార్తవీర్యార్జునుడి కుమారులందరినీ హతం చేశాడు. అంతటితో ఆగకుండా 21 సార్లు దండెత్తి ఎక్కడెక్కడున్న రాజులందరినీ వెతికి-వెతికి మరీ చంపాడు. భూమ్మీద రాజు అనే పదం లేకుండా చేశాడు. తరువాత శమంత పంచకంలో రాజుల రక్తాన్ని తొమ్మిది మడుగులు చేసి, తన తండ్రి శిరస్సును ఆయన దేహానికి కూర్చి యాగం చేశాడు. జమదగ్ని సశరీరుడై తపోబలం వల్ల వినువీధిలో సప్తర్షి మండలంలో సప్తమ మునిగా విరాజిల్లాడు. పరశురాముడు తరువాతి మన్వంతరంలో సప్తర్షులలో స్థానాన్ని అలంకరిస్తాడు. ఆ తరువాత అతడు మహేంద్రగిరికి తపస్సుకై పోయాడు.     

(బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం, రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ ఆధారంగా)

Intellectual Cowardice Dismantling Community ...... Humans, who simply show up, are indispensable : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Intellectual Cowardice Dismantling Community

Humans, who simply show up, are indispensable

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (10-08-2025)

{Zealous indifference and psychological complexes are the norm. Indifference is now worn with zeal and even with aggression. People fiercely defend their right to ‘not care, not intervene and not contribute.’ When someone dares to step forward, they are mocked. This toxic mockery, and moral apathy, can silence even capable individuals} – Editor Synoptic Note

There was a time when commitment spoke louder than hesitation. In contrast, today’s prevailing culture instinctively retreats, quietly and habitually, from responsibility, decision-making, ideas, risks, and truth. Responsibility is no longer embraced but avoided, perceived as a burden born of fear, phobia, timidity, shyness, ignorance, self-doubt, overconfidence, false humility, superiority complex, inferiority obsession, indifference, incompetence, incapacity, evasiveness, tactical silence, intellectual stagnation, and blame-shifting.

Shifting and shirking responsibility has evolved into a peculiar art. It has become a game of hot potato, that no one wants to hold it long enough to be held accountable. The absence of ownership is astonishingly Cloaked in Cleverness, Justified by Familiar Fears, Paraded as Strategy, or Diplomatically Excused in the name of Pragmatism. Interestingly, even those long retired from positions of power often seek the limelight, though not always with a sense of continued accountability. There are however, admirable exceptions.

‘Retreat’ simply means not stepping up, not owning, not trying, not responding when response is most needed. ‘They will figure it out’ is the common Attitude and Mindset of Retreater which in other words, passing the burden to others.

While these moments may seem isolated or personal, collectively they signal the slow decay of a community, not through visible crimes, but through silent neglect and a chronic allergy to responsibility. Sadly, such evasive instincts are often mislabeled as cautious wisdom.

The ‘Culture of Intellectual Cowardice’ has crept deep into the community. Original thinkers are those, who own and defend fresh ideas are increasingly rare. Quoting others or discreetly borrowing ideas has become the safer path, often seen among recently retired civil servants, legal veterans, and self-styled intellectuals labeled as ‘Think Tanks.’

A powerful former bureaucrat, serving in an advisory role to the government post-retirement, reportedly blocked a transformative welfare digitization proposal, not due to flaws, but because it was not his idea. That reflects a discomfort with new thought. Such tendencies appear even in NGOs. Yet, inspiring exceptions still uphold the spirit of innovation.

Zealous indifference and psychological complexes are the norm. Indifference is now worn with zeal and even with aggression. People fiercely defend their right to ‘Not Care, Not Intervene, and Not Contribute.’ When someone dares to step forward, they are mocked. This toxic mockery, and moral apathy, silences many capable individuals. Add to that are the dangers of superiority and inferiority complexes. Some do not act because they think others should. And others believe they cannot. Both create the same societal vacuum. These are not just lapses in judgment, but deep ethical and social fractures.

Another pressing issue is the pretense of intellect and lack of renewal. A subtle yet damaging trend in public service and social spaces is the presence of, though not all, but significant number of, self-proclaimed intellectuals, retired bureaucrats, former CEOs, senior executives, in NGOs or Public Society Platforms, joining with initial enthusiasm, and contagious energy. But when real challenges demand relevance, the unraveling begins. Rather than evolving, they remain trapped in outdated ideas and vintage vocabulary. Instead of acknowledging stagnation or personal limitations, they begin to grumble, never directly, always through veiled discontent.

Such intellectual stagnation, when disguised as prestige, breeds passive resistance, stifles innovation, and dampens the morale of others. Worse, it plants seeds of cynicism right at the conception stage of community initiatives.

At the root lies a deeper truth: most people are not raised to live lives of inner authorship. They live borrowed lives, with borrowed ambitions, language, and courage. They consume, imitate, and perform, but do not originate, engage, or build. This leads to a societal flatness where no one is truly bad, but no one is genuinely good either. Everyone is merely present, functioning, but not shaping.

Who is responsible? There is no single villain. The rot is systemic. But it must be called out: The individual, for choosing ease over courage. The family background and brought up which valued conformity over character. The education system that trained memory but not minds. The workplace for rewarding obedience over ownership. The society, for punishing failure more harshly than dishonesty. The media, for amplifying drama while muting substance. Every system rewards retreat. Every ecosystem discourages depth. And so, we arrive at a society that has forgotten both the burden, and the beauty of ownership.

Let this not be mistaken for despair. It is a mirror held gently, but firmly. Responsibility is not some heroic act reserved either for young or old; it is a deeply human calling, especially for those who have lived long enough to know its weight. Courage, at every stage of life, is not in loud declarations or grand gestures, it lies in quietly staying the course when giving up or staying silent feels easier.

Elders, more than anyone, must set the tone, not by merely instructing, but by embodying a life of integrity and engagement.

A small, thoughtful act from any senior member in any organization, can inspire generations. Fear, imitation, or indifference cannot become the second nature, just because age permits retreat. In a world obsessed with quick fixes and shortcuts, it is the lived wisdom that must light the longer road of responsibility. In the end, the opposite of cowardice is not flamboyant heroism, it is quiet, honest ownership. And that is where renewal begins.

Here lies yet another social paradox worth reflecting on. It is ironic how some, despite being healthy and capable, show more enthusiasm in spreading news of others’ illness than in offering help. They eagerly circulate such updates within families and social groups, yet when it comes to lending a hand or stepping up for collective responsibility, they retreat into silence. Worse still, when someone else dares to act or pursue meaningful work, these same individuals turn critics, grumbling in private, questioning intentions, or belittling efforts. But such cynicism does not require confrontation, it calls for quiet clarity.

One must neither indulge nor imitate them, but simply continue with sincere conviction. In time, their noise fades, and consistency shines. True engagement speaks for itself, needing no defense or validation from those who have long chosen comfort over contribution.

A Closing Word from the Mirror. This article is not an indictment, it is an invitation. To pause. Reflect. See ourselves. Many carry these inadequacies not out of pride, but through silent suffering. Why hold back when could have spoken. Shrugged off when should have stood up. Imitated when despite having seeds of originality, lacked the courage to nurture them. Blaming others or circumstances, knowing deep inside, that it was their own retreat. To those silently wrestling with this, not for lack of ability, but because something inside hesitated, this is for them.

One need not prove anything to anyone. Yes, one owes it to oneself, not to shrink, not to coast, not to disappear behind old titles or past excuses. The world does not need perfection. It needs people who try. Who own. Who stand up, not because they are certain, but because they care. Redemption is not about erasing the past. It is about acting differently in the present. Responsibility is not a crown. It is a quiet promise: to be present, to be truthful, to be accountable.

Heroes are needed, but Humans who simply show up are essential. Let that be enough. Let that begin.

Across age groups, from their 40s to even their 80s, many retreat into shells like cautious tortoises not for peace, but to escape the piercing gaze of genuine minds. To them, questioning friends, family, or society now feel like threats to comfort.

They withdraw not just from strangers, but even from the once-familiar voices of truth, choosing isolation over introspection, as if truth-tellers have become unwelcome guests in their lives.