Saturday, November 11, 2023

Nostalgic Memory Lane of Nephrologist Dr A Gopal Kishan ...... A Glimpse of 1969 Telangana Agitation : Vanam Jwala Narasimha Rao

 Nostalgic Memory Lane of Nephrologist Dr A Gopal Kishan

(Nostalgic REcollection)

A Glimpse of 1969 Telangana Agitation

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (12-11-2023)

Millennium Post (15-11-2023)

It is always ‘Thrilling, Exciting, and Delightful’ to listen to someone, on any portion of 1969 Phase of Separate Telangana Agitation, that ultimately laid foundation for the formation of State in 2014. And more so, if the person who recounts is, none other than 86+ years old, Dr A Gopal Kishan, one among the seven who initiated Telangana Movement in 1968-1969, it is still more electrifying. Dr Gopal Kishan along with his brother and former Minister of United AP, A Madan Mohan mooted ‘Telangana People’s Convention.’ He was detained for two-and-half months in Rajahmundry Central Jail under PD Act. During that agitation, more than 300 innocent persons lost their lives, and in an unprecedented manner, prohibitory orders were imposed for several months in almost every town and village in Telangana Region.   

When former Superintendent Gandhi Hospital, Dr P Nagabhushanam, former Depuy Civil Surgeon Fever Hospital, Dr AV Manohar Rao, and myself, visited Jubilee Hills Residence of yester years’ Expert Nephrologist, Dr A Gopal Kishan, and spent an hour quality time with him, he reminisced experiences of mutual interest. Despite his voice slowed down, healthy looking Dr Gopal Kishan’s reminiscing narrative was superb. It was resolutely centered around his participation in 1969 Telangana Agitation. Essentiality of ‘Rejuvenating and Rebuilding the Historical Osmania General Hospital,’ headed by him as Superintendent once and contribution of his professional friend Dr AP Ranga Rao, pioneer of 108 and 104 Ambulance Services to the society, were the other subjects he reminisced.  

Most important of what Dr Gopal Kishan recalled from his well-remembered memory lane was, that, his meeting with the then Prime Minister Indira Gandhi in the midst of Agitation, when she visited Hyderabad in July 1969 during one midnight. Dr Gopal Kishan also recalled his close association with Badri Vishal Pannalal Pitti who actively took part in the 1969 Telangana Agitation and said that, it was from his residence in Raj Bhavan lane, he contacted Governor’s Security to seek appointment with Indira Gandhi. As sought, the appointment was confirmed from PM Office, prior to Indira Gandhi’s arrival in Hyderabad.

Dr Gopal Kishan said, that, Dr Chenna Reddy, who took over as President of Telangana Praja Samithi (TPS) from Madan Mohan, intensified the agitation. During the zenith of violence, almost the entire Telangana Region was handed over to the army to maintain Law and Order. This was also the peak period of the Telangana Praja Samiti's first phase of Telangana Agitation which was marked by violence. Curfew was imposed frequently and remained in force for 24 or 48 hours at a stretch, with few hours relaxation and extending if violence continued.

Dr Gopal Kishan recalled that, earlier on April 4, 1969, the Telangana Praja Samiti gave call to observe May 1, 1969 as the Telangana Demand Day, which led to violence and police firing in some parts of Telangana. Complete Hartal was observed in Twin Cities again on May 2nd, in response to the call given by TPS to protest against the police firing and excesses in the city, and to mourn the death of those who died in police firings the previous day.

At this juncture, recalled Dr Gopal Kishan, that, Prime Minister Indira Gandhi invited Telangana Praja Samiti leaders for talks in New Delhi on May 6, 1969. But 13 of 15 in the forefront of Telangana Agitation who received invitation, jointly declined it, on the ground that, formation of separate Telangana ‘is not negotiable’. Another reason given was, the unequivocal statement of the Government of India, ruling out the formation of Separate Telangana. On the 3rd and 4th of June of 1969, the agitation got out of control and there was a complete breakdown of normal life. Military was called. Curfew was imposed. When the Agitation reached its climax on June 24th 1969, ‘Shoot at Sight’ orders were given.

Against this background, and Panicked by killings of hundreds of people, recalled Dr Gopal Kishan that, Prime Minister Indira Gandhi, visited Hyderabad on July 4th, 1969 midnight to meet leaders of different shades of opinion and to study the situation personally. Chief Minister Brahmananda Reddy, who flew from Delhi to Hyderabad by the evening flight, was not aware of Indira Gandhi’s proposed visit to city by the midnight, until he received telephone message from Delhi!!! Before leaving for Hyderabad, she held discussions with Telangana Regional Committee Chairman J Chokkaa Rao, available in Delhi, and also accompanied her.

Dr Gopal Kishan also recalled about his going around city in a Police Vehicle a day before, provided to him on his request, based on his personal contacts, and how he tried to infuse confidence in public not to get panic. As Hyderabad City was under curfew, leaders whom Indira Gandhi wanted to meet were escorted by City Police and Army Personnel to enable them to meet her. Gopal Kishan said that he is the ‘FIRST PERSON’ whom Indira Gandhi met that night and from whom she had an overall picture of the happenings objectively and in full detail.

Dr Gopal Kishan recalled that, Indira Gandhi, after listening to him, said, that, shoot at sight orders will be withdrawn and everything will be taken care of to restore peace. Despite this, said Dr Gopal Kishan, that, he was severely disappointed when announcement from Delhi came the next day, that, it will be only ‘Short of Telangana,’ that would be conceded and not formation of Separate State. And later developments proved ‘No Telangana State’ at that point. In the 1971 Lok Sabha Elections despite 11 out of 14 seats, were in favor of Telangana formation, Indira Gandhi strangely said ‘No,’ for Telangana State formation!!!  

Dr Gopal Kishan said that, he however was confident that one day some leader will come and lead a massive agitation to achieve Telangana, and was proved right. Expressing his happiness, he said, that, his dream was fulfilled when Telangana was formed on June 2, 2014 under the leadership of K Chandrashekhar Rao. Dr Gopal Kishan also recalled one of his meetings with KCR along with Potturi Venkateshwara Rao and Chukka Ramayya. He is also immensely happy for the award by Telangana Government in recognition of his services.  

            Dr A Gopal Kishan, an emeritus professor of nephrology, is a Medical Graduate and Post Graduate (MBBS, MD, DM) from Osmania Medical College. As an active Student Politics Leader, he was elected as President of Osmania Medical College Student’s Union and General Secretary of National Students Union of India (NSUI). As Student Union Leader he visited USSR. He was President of United AP Civil Assistant Surgeons’ Association for ten years, when Surgeon Dr SL Kanata Rao was General Secretary.

Dr Gopal Kishan on whom Dr M Channa Reddy had immense confidence, as an Expert Nephrology Professional, accompanied him to USA and was by his side when Kidney Transplantation on him was successfully performed in July 1990. Dr Gopal Kishan is known to me since 1989, when I was PRO to Dr M Channa Reddy as AP Chief Minister second time.

Senior Journalist, Late Adiraju Venkateshwara Rao in his book ‘Telangana, Saga of a Tragic Struggle’ mentioned at several instances, about the active participation and contribution of Dr Gopal Kishan in the 1969 Phase of Telangana Agitation. For instance, Gopal Kishan was one among the persons who gave a call for Bandh when police resorted to brutal lathi charge and teargassing at the Nizam College. Adiraju also narrated how he and Gopal Kishan smuggled themselves in to the lobby of Assembly despite strict Prohibitory Orders with the help of a Police Inspector, and raised ‘Jai Telangana’ Slogan. Before leaving, I presented my book ‘Bhagavata Kathalu’ to Dr Gopal Kishan and wished him a long life.

Sunday, November 5, 2023

కాశీ, గయ యాత్రానుభవాల సమాహారం (మొదటి భాగం) ..... ‘సంకల్పం ఎక్కడ వుంటే మార్గం కూడా అక్కడే వుంటుంది’ : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 కాశీ, గయ యాత్రానుభవాల సమాహారం (మొదటి భాగం)

‘సంకల్పం ఎక్కడ వుంటే మార్గం కూడా అక్కడే వుంటుంది’

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (06-11-2023)

‘సంకల్పం ఎక్కడ వుంటే మార్గం కూడా అక్కడే వుంటుంది’ అన్న ఆంగ్ల సామెత, ఐదుగురు బంధు, మిత్ర బృందంతో కూడిన, ఇటీవలి మా కాశీ, గయ యాత్రానుభవం నిర్ద్వందంగా ఋజువు చేసింది. సంకల్పానికి తోడు దైవబలం, దైవం మానుష రూపేణా అన్న విధంగా పరిచయాల రూపంలోని మానవ బలం, వెళ్లిన ప్రతిచోటా తారసపడ్డ వ్యక్తుల మంచితనం అనే బలం కలిసొచ్చాయి. అలాగే ఉత్తరప్రదేశ్ బనారస్ జిల్లా, బీహార్ గయ జిల్లా అధికారుల సహాయ సహకారాలు, ఆదరాభిమానాలు, ప్రభుత్వ అతిథి గృహాల సిబ్బంది నమ్రత, అక్కడ వారు సమకూర్చిన ఆహార, వసతి సౌకర్యాలు మరింత తోడ్పడ్డాయి.

ఇంకా విశేషం, మా బృందంలోని ముగ్గురు సీనియర్ సిటిజన్లను ఇద్దరు బనారస్ ప్రోటోకాల్ పోలీసు అధికారులు, అనుక్షణం కంటికి రెప్పలా కాపాడుతూ, మా వెంటనే వుంటూ భద్రంగా చూసుకున్న వైనం, ఏవిధమైన కించిత్తు ఇబ్బంది కలగకుండా నేరుగా దైవదర్శనానికి చేసిన ఏర్పాట్లు, దేవాలయంలో వీవీఐపీ లాంజ్ లో కూర్చునే అవకాశం, వారణాసి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో దిగినప్పటి నుండి, తిరుగు ప్రయాణానికి విమానాశ్రయం చేరుకునేవరకు రెండు ఇన్నోవా కార్లలో అహర్నిశలు మావెంట వున్న కార్ల డ్రైవర్ల (రిషి ప్రజాపతి, సంజయ్ యాదవ్) నిబద్ధత, నైపుణ్యం, అన్నిటినీ మించి బ్రహ్మస్వ భవనం ట్రస్ట్ వారి ఆతిథ్యంలో వడ్డించిన అద్భుతమైన పలహారం, భోజనం, ఇలా, ఇలా ఎన్నో మా యాత్రలో కలిగిన మరపురాని, మరవలేని, మధురానుభూతులు. వీటి నేపధ్యంలో విజయవంతంగా సాగిందే మా ఐదుగురి మూడు రోజుల పర్యటన.

సుమారు పక్షం రోజుల క్రితం ఒక  సాయింత్రం నేను, మా శ్రీమతి కలిసి, ఆమె అన్నయ్య డాక్టర్ మనోహర్ రావు గారింటికి వెళ్లాం. సంభాషణ మధ్యలో యధాలాపంగా గయలో పితృదేవతలకు పిండ ప్రదానం ప్రస్తావన వచ్చింది. మా తల్లితండ్రులు ఇద్దరూ, మనోహర్ రావు తల్లితండ్రులు ఇద్దరూ స్వర్గస్తులై చాలా సంవత్సరాలైనప్పటికీ సమయం లభించనందువల్ల లేదా సమయం రానందువల్ల, ఈ ఆలోచన అంతవరకూ రాలేదు. ఆలోచన వచ్చింది మనోహర్ రావుకే. సంకల్పం ఆయనదే. ముందుగా కాశీ వెళ్లి, అక్కడి నుండి గయకు వెళ్దామని తక్షణమే తాత్కాలికంగా నిర్ణయం తీసుకున్నాం.

కార్యాచరణ కొరకు కాశీకి పలుమార్లు వెళ్లి వచ్చిన అనుభవం వున్న దర్శనమ్ ఆధ్యాత్మిక మాసపత్రిక సంపాదకుడు మరుమాముల వెంకట రమణ శర్మ (దర్శనమ్ శర్మ) గారిని సంప్రదించాం. మావెంట ఆయనగారుంటే మాకు కొండంత బలం అని చెప్పాం. ఆయన అంగీకరించి అక్టోబర్ 30, 31, నవంబర్ 1 తేదీలలో తనకు అనుకూలం అని అన్నారు. ఒకటి-రెండు రోజుల వ్యవధిలో మాతో కలిసిపోవడానికి మా శ్రీమతికి, మనోహర్ కు అన్నయ్య గారి కొడుకు డాక్టర్ భరత్ బాబు; మా తోడల్లుడు మనోహర్ బావగారు విజయ్ శంకర్; మా శ్రీమతికి, మనోహర్ కు మేనమామ శ్రీనివాస రావు వస్తామని చెప్పడం, టికెట్లు కొనడం జరిగిపోయింది. కారణాంతరాల వల్ల శ్రీనివాసరావు చివరి క్షణంలో రాలేకపోయాడు.  

బయల్దేరడానికి వారం-పది రోజుల వ్యవధి వుండడం వల్ల కాశీ, గయలలో వుండడానికి, దైవ దర్శనానికి, విమానాశ్రయం నుండి బయల్దేరినప్పటి నుండి తిరిగి చేరుకున్నదాకా రవాణా సౌకర్యానికి, ఇతర రకాలైన సహాయానికి నాకు తెలిసిన వారిని సంప్రదించాలని భావించాను. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన తెలంగాణ కాడర్ సీనియర్ ఐఏఎస్ అధికారి, ప్రస్తుతం కేంద్ర సర్వీసులో నీతి ఆయోగ్ సంస్థలో DG DMEO గా పని చేస్తున్న సంజయ్ కుమార్ ను ఫోన్లో సంప్రదించాను. బనారస్ (కాశీ) లో ఏర్పాట్ల విషయంలో తప్పక సహాయం చేస్తానన్నాడు. మర్నాడు సంజయ్ వ్యక్తిగత కార్యదర్శి రితు తక్రాల్ ఫోన్ చేసి బనారస్ కమీషనర్, కలెక్టర్, ఐఏఎస్ అధికారి కౌశల్ రాజ్ శర్మ గారికి మెయిల్ పంపమని మా అవసరాలు చెప్పమని, వాటికి అనుగుణంగా ఏర్పాట్లు జరుగుతాయని చెప్పింది.

రితు తక్రాల్ సూచన మేరకు నేను మెయిల్ పంపడం, ఆయన గారు స్పందించి స్థానిక సర్క్యూట్ హౌజ్ (ప్రభుత్వ అతిథి గృహం) లో ప్రభుత్వ నియమ నిబంధనల ప్రకారం మా అయిదుగురికి వసతి, దైవ దర్శనానికి, అద్దె చెల్లింపు పద్దతి ప్రకారం గయకు పోయి రావడంతో సహా కాశీలో తిరగడానికి ఇన్నోవా కార్లను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు, మాకు సహాయంగా ఒక ప్రోటోకాల్ అధికారిని కూడా నియమిస్తున్నట్లు పేఏ ద్వారా జవాబిచ్చి, ఆయన కంటాక్ట్ నంబర్లను ఇవ్వడం జరిగింది. ఇవన్నీ అనుసంధానం చేసింది సంజయ్ కుమార్ వ్యక్తిగత కార్యదర్శి రితు తక్రాల్.

అయితే ఇవన్నీ జరిగేలోపు ముందు జాగ్రత్తగా, మానవ సహజమైన ఆదుర్తాతో, కొంతకాలం క్రితం ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సలహాదారుడుగా పనిచేసిన, ఒకప్పటి (నేను ఇఎంఆర్ఐలో పనిచేసిన రోజుల్లో) నా సీనియర్ సహోద్యోగి వెంకట్ చెంగవల్లి గారికి మా పర్యటన గురించి చెప్పి, దైవదర్శనానికి ఏర్పాటు చేయమని కోరాను. ఆయనగారు మావివరాలు తీసుకుని వారణాశి పోలీస్ కమీషనర్, గుంటూరుకు చెందిన తెలుగువాడు, సీనియర్ ఐపీఎస్ పోలీసు అధికారి, అశోక్ జైన్ గారికి పంపాడు. 24 గంటల్లో ఆయనగారి కార్యాలయం నుండి ఫోన్ రావడం, ఒక ప్రోటోకాల్ అధికారిని నియమించడం జరిగింది. బనారస్ కమీషనర్, కలెక్టర్, ఐఏఎస్ అధికారి కౌశల్ రాజ్ శర్మ; పోలీస్ కమీషనర్, ఐపీఎస్ పోలీసు అధికారి, అశోక జైన్ ఏర్పాటు చేసిన ఇద్దరూ పోలీసు అధికారులే కావడం మా అదృష్టం.

కాశీలో ఏర్పాట్ల తరువాత తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పదవీ విరమణ చేసి, ప్రస్తుతం ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ప్రధాన సలహాదారుడుగా వున్న, బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన, సీనియర్ రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ అధికారి సోమేశ్ కుమార్ గారిని, గయ పర్యటనలో సహాయం చేయమని కోరాను. ఆయన గారు గయ కలెక్టర్ డాక్టర్ ఎస్ఎం త్యాగరాజన్ గారికి మెసేజ్ పంపడం, ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం మాకు అతిథి గృహంలో వసతి, పిండ ప్రదానం చేయించడానికి పండిట్ ఏర్పాటు జరిగాయి. మా వెంట ఒక అధికారి వుండే ఏర్పాటు కూడా చేయడం జరిగింది.

అనుకున్న ప్రకారం అక్టోబర్ 30 వ తేదీ ఉదయం ఇండిగో విమానంలో బయల్దేరిన మేము 11-30 గంటలకల్లా వారణాసి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం చేరుకొని బయటకోచ్చేసరికి సుమారు 12 గంటలైంది. బనారస్ జిల్లా కమీషనర్ (జిల్లా కలక్టర్ కూడా) గారు ఏర్పాటు చేసిన సంతోష్ తివారి అనే ప్రోటోకాల్ (పోలీసు) అధికారి రెండు ఇన్నోవా కార్లతో మాకోసం బయట వుండి మమ్మల్ని రిసీవ్ చేసుకుని, నేరుగా సర్క్యూట్ హౌజ్ ప్రభుత్వ అతిథి గృహానికి తీసుకెళ్లారు. సౌకర్యమైన మూడు గదులను మాకు కేటాయించారు. అక్కడ బనారస్ పోలీసు కమీషనర్ గారు ఏర్పాటు చేసిన మరో అధికారి (ఆయన పేరు కూడా సంతోష్) మమ్మల్ని కలిశారు. వారిరువురి సూచన మేరకు త్వరగా తయారై అందరం దైవ దర్శనానికి వెళ్లాం.

దర్శనమ్ శర్మ గారి సలహా మేరకు మొట్టమొదట కాలభైరవ మందిరం వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాం. మావెంట వున్న ప్రోటోకాల్ పోలీసు అధికారులు ఇద్దరూ కూడా అదే సరైన పధ్ధతి అన్నారు. హెడ్ పోస్టాఫీసు సమీపంలోని పురాతన దేవాలయమైన కాల భైరవ మందిరం, ప్రధాన దేవతైన శివుడికి అంకితం చేయడం జరిగింది. కార్లలో సమీపంలో దిగి, ఇరుకు గొందుల్లో నడుచుకుంటూ అక్కడికి చేరుకున్నాం. కాలభైరవుడు కాశీక్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడు. ముందుగా కాలభైరవుడి దర్శించుకుని, ఆయన అనుమతి తీసుకుని, విశ్వేశ్వర దర్శనం చేసుకోవాలని పురాణ కథనం వివరిస్తుంది.  తదనుగుణంగా భక్తులు విశ్వేశ్వర దర్శనానికి ముందుగా కాలభైరవుడిని దర్శించుకుని విశ్వనాథ దర్శనానికి అనుమతి ఇవ్వమని ప్రార్ధిస్తారు. ఆనవాయితీ ప్రకారం మా బంధుమిత్ర బృందం కాలభైరవుడిని దర్శించుకుని, ఆలయం బయట వున్న దుకాణంలో కూర్చున్న వ్యక్తితో (నలుపు రంగు) ‘కాలభైరవ రక్ష’ కట్టించుకుని, ‘కాశీ దారం’ మెడలో వేయించుకున్నాం.

దండపాణి ఆలయాన్ని దర్శనం చేసుకోకుండా కాశీ యాత్ర సంపూర్ణం కాదని అంటారు. అందుకే అక్కడి నుండి ఇరుకు సందు-గొందులలో నడుచుకుంటూ, కొంచెం దూరంలో, విశ్వనాథ్ ఆలయానికి దక్షిణాన వున్న దండపాణి ఆలయానికి చేరుకున్నాం. దండపాణిని కాశీకి పరిపాలకుడుగా శివుడు నియమించాడని అంటారు. కాశీలోకి ఎవరు రాగలరో నిర్ణయించే శక్తి దండపాణికి వుందని నమ్మకం. ‘దండపాణి’ అంటే కర్ర పట్టుకునేవాడు అని అర్థం. స్కంద పురాణం ప్రకారం విశ్వనాథుడి దర్శనానికి వెళ్లే ముందర దండపాణి దర్శనం చేసుకోవాలి. అక్కడ వున్న పూజారి ‘దండపాణి’ దండంతో మమ్మల్ని వంగమని వీపుమీద కొట్టాడు. దండపాణి ఆలయం పక్కనే వున్న మహా కాళేశ్వరంలో అభిషేకం చేసుకుని, అక్కడి భస్వ రేఖలు నుదుటిమీద ధరించి, నంది మీద చేయి పెట్టి శివలింగ దర్శనం చేసుకున్నాం.

అక్కడినుండి బయటకు వచ్చి, నడుచుకుంటూ కార్ల వద్దకు వచ్చి, ఎక్కి, ‘కాశీ విశ్వనాధ ప్రధాన ఆలయం’ లోకి ప్రముఖులు వెళ్లడానికి అనుమతిచ్చే ప్రధాన ద్వారం గేట్ నంబర్ 4 చేరుకున్నాం. ఆ ద్వారం లోనుంచి నేరుగా మమ్మల్ని ప్రముఖులను అనుమతిచ్చే దేవాలయ ప్రాంగణంలోని లాంజ్ కు తీసుకుని వెళ్లారు మా వెంట వున్న ప్రోటోకాల్ అధికారులు. పాతిక సంవత్సరాల క్రితం చూసిన దేవాలయ ప్రాంగణానికి ఆధునీకరించబడిన ఇప్పటి ప్రాంగణానికి పోలికే లేదు. అంత అత్యత్భుతంగా మార్పు చేయడం విశేషం. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ప్రాతినిధ్యంవహించే నియోజకవర్గం వారణాశి కావడమే దీనికి కారణమని అందరూ అన్నారక్కడ. అయిదు-పది నిమిషాలు అక్కడే కూర్చుని, కాళ్లు-చేతులు శుభ్రం చేసుకుని, పాదరక్షలు లాంజ్ బయట వదిలి మొదలు విశ్వనాధ మందిరంలోకి వెళ్ళాం.

మందిరంలోని ప్రధాన ఆలయంలో లింగాకారంగా కొలువై ఉన్న విశ్వేశ్వరుడు లేదా విశ్వనాధుడు పూజలందుకుంటున్నాడు. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఈ విశ్వేశ్వర లింగం దర్శనం అధిక ఫలప్రథమని భక్తుల విశ్వాసం. వారణాశి నగరాన్ని ఈ దేవాలయం పేరుతో పిలుస్తారు. దీన్ని శివుడికి అంకితం చేయడం జరిగింది. స్పర్శ దర్శనం చేసుకోవడం ద్వారా, లింగాన్ని స్పృశించి, అలౌకిక అనుభూతి పొంది, క్షీరాభిషేకం కూడా చేశాం అందరం. విశ్వేశ్వరుడిని అలంకరించిన తెల్ల జిల్లేడు మాలలు, ఇతర పుష్ప మాలలను, మా మెడలో వేశారు పూజారులు. అభిషేక జలాలతో కూడా మమ్మల్ని సంప్రోక్షణ చేశారు అర్చకులు.

తరువాత అదే ప్రాంగణంలో కొలువై వున్న  అన్నపూర్ణామందిరానికి వెళ్లాం. ఆలయ ప్రధాన దేవత  అన్నపూర్ణాదేవి పార్వతీ మాత అవతారమే. విశ్వనాథుని దర్శించుకున్న తరువాత భక్తులు అన్నపూర్ణాదేవిని, విశాలాక్షిదేవిని దర్శించడం ఆచారం. కాశీ నగరాన్ని ఆహార సమస్య నుండి అన్నపూర్ణాదేవి రక్షిస్తుందని నమ్మకం. అన్నపూర్ణ, శివుడి భార్య పార్వతి ఆహారం, రూపానికి సంబంధించిన దేవత. అన్నపూర్ణ ఆహారంతో సంతోషించిన శివుడు, వారణాశిని స్థాపించి, ఆమెను అధిష్టాన దేవతగా నియమిస్తాడు. విశాలాక్షి దేవతను ప్రారంభ కాలంలో అన్నపూర్ణతో గుర్తించేవారట. అయితే కాలక్రమేణా ఒక ప్రత్యేకమైన దేవతగా మారింది, ఫలితంగా రెండు ఆలయాలు ఏర్పడ్డాయని ఒక నమ్మకం. అన్నపూర్ణ అమ్మవారి గర్భాలయంలో మూల విగ్రహం వెళ్లి పాద నమస్కారం చేసి, అర్చకుడు ఇచ్చిన కుంకుమ, ఒడి బియ్యం, అన్నపూర్ణ ప్రసాదంగా స్వీకరించాం. పక్కనే (లోతులో వున్న) వున్న శ్రీచక్ర లింగాన్ని స్పర్శించాం.

అదే ప్రాంగణంలో చివరగా విశాలాక్షిమందిరం వెళ్లాం. విశాలాక్షి ఆలయం విశాలాక్షి దేవతకి అంకితం చేసిన హిందూ దేవాలయం. ఈ ఆలయం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఒక శక్తి పీఠంగా పరిగణిస్తారు. ఈ పవిత్ర ప్రదేశంలో సతీదేవి చెవిపోగులు పడ్డాయని చెబుతారు. 'విశాలమైన కన్నులు' కలిగినందున విశాలాక్షి అనే పేరు వచ్చింది ఇక్కడి దేవతకు. గర్భగుడిలో రెండు దేవతా చిత్రాలు పక్కపక్కనే ఉంటాయి. విశాలాక్షి దగ్గర ముందు వెనుకల విగ్రహాలున్నాయి. ముఖ్యంగా వెనుక వున్న ప్రధాన విగ్రహాన్నే శక్తి పీఠం అంటారు. ఆలయం ప్రదక్షిణ చేసి, గర్భాలయం పైన వున్న శిఖర దర్శనం చేసుకున్నాం. మద్యాహ్నం ఒకటిన్నర గంటల ప్రాంతంలో కాలభైరవ మందిరం చేరుకున్న మాకు, ఈ మొత్తం ఆలయాల దర్శనం చేసుకోవడానికి పట్టిన సమయం కేవలం గంటన్నర మాత్రమే. మధ్యాహ్నం మూడు గంటల సమయంలో కాశీ విశ్వనాధ ప్రధాన ఆలయం ప్రాంగణం నుండి బయటకు వచ్చి, పది నిమషాలలో బ్రహ్మస్వ భవనం చేరుకున్నాం.

It’s Talents, Leadership that Lead to Triumph in Politics (KCR Family Members have Equal Rights in Politics) and Competence beyond inheritance : Vanam Jwala Narasimha Rao

 It’s Talents, Leadership that Lead to Triumph in Politics

KCR Family Members have Equal Rights in Politics

And

Competence beyond inheritance 

Millennium Post (07-11-2023)  

Vanam Jwala Narasimha Rao

The Hans India (05-11-2023)

{Ability, Capability and Leadership Quality in Politics is a God Given Gift, Hard Work, Intellect, Oratory Skills and also to some extent Legacy not to speak of certain amount of luck too. When these qualities are characteristic and proved beyond doubt in the case of KCR Family Members, what If they are in Politics, and occupy elected positions? Why blame KCR of Family Rule, in isolation, on Trivial Political Grounds? - Editor synopsis}

Disillusioned Critics are deceitfully playing the unethical ‘Political Blame Game’ alleging that, Telangana Chief Minister K Chandrashekhar Rao promotes ‘Family Rule.’ The accusation is countered by BRS Leaders and Rank and File. In fact, five years ago, KCR himself clarified on this, in unequivocal words, describing it as an ‘Absolute Travesty of Truth.’

In an interview to a National News Channel, he said, it was KCR, his son, his daughter and family, who were in forefront of Telangana Agitation facing several police cases and arrests and were put in jail. ‘We were all in the streets which the whole State was aware of. My Children were elected not just once or twice, but repeatedly, with people’s mandate. I never nominated them. My Family is Telangana and Every Telanganite is Partner of My Family’ said KCR in the interview.

Now the question is, ‘Do Family Members with Ability, Capability and Leadership Quality have Equal Rights to be in Politics or not?’ Examples from India, and abroad, substantially amplify that, in a democracy, everyone has equal rights. For instance, Family Members of Kennedy, Bush, Roosevelt, Soong Sisters, Lee Kuan Yew, Bandaranaike, Churchill, Nehru-Gandhi etc. occupied important positions on their own way and what is wrong in it, as long as they proved capable?           

President John Fitzgerald Kennedy’s Family Members, beginning with his Grandfather, Patrick Joseph Kennedy, many were in Federal Elective Office. Robert Kennedy and Ted Kennedy were Senators. Others included Members of House of Representatives, Ambassadors, Envoy, Lieutenant Governor, State Legislators, and Mayor. Every Kennedy elected to Public Office was a Democrat, and majority held Cabinet Posts. Pearl S Buck, the all-time great novelist and biographer of the Kennedy Family, in her only non-fiction book ‘The Kennedy Women’ accounts in detail how passionate Patrick Joseph Kennedy's son Joseph Patrick Kennedy was in preparing his nine children, including John Kennedy to occupy high political positions.  

Likewise, four generations of Bush Family Members held national and state offices. For twelve years they were the ‘First Family’ and for eight years the ‘Second Family.’ They were: Senator Prescott Bush, Governor Jeb Bush, Vice President and President George H W Bush, and his son President George W Bush. Bush Family is one of the four families to have produced two Presidents of the USA by the same surname. According to Genealogist John Burke, Bush is a 13th Cousin of Queen Elizabeth II and is related to British Royal Family. It is also said that, Barack Hussein Obama, first African-American President of USA and George W Bush are 11th cousins.

  Adams Family produced two USA presidents namely, John Adams and his son John Quincy Adams. From the Roosevelt Family, Theodore Roosevelt was President for eight years and his fifth cousin Franklin D Roosevelt was President for a record three terms of 12 years. His wife, First Lady Eleanor Roosevelt, was Theodore's niece. Descendants of the Harrison Family included one of the Founding Fathers of USA Benjamin Harrison V, and three Presidents namely, William Henry Harrison, Benjamin Harrison, and Abraham Lincoln, besides Governors, Legislators, and Mayors.  

In China, Formidable ‘Soong Sisters’ from the same Family, namely, Soong-Chia-Ling, Soong-Mei-Ling, and Soong-Al-Ling, married the three most powerful figures of China, Sun-Yat-Sen, Chiang-Kai-Shek, and HH Kung, all of whom were Presidents of China at one time or other!!! ‘Soong Sisters’ literally espoused to, and ended up actively espousing the political views of these three men who played key roles in shaping China’s Destiny in the period of revolutionary instability. One brother of Soong Sisters, TV Soong was a Foreign Minister of China for nearly a decade. ‘The Song of Soongs,’ one of the earliest dispatches to the Government of India from China by the distinguished writer, and diplomat of India KPS Menon, as the Agent-General in 1943. described his memorable experiences with them.

Singapore’s Lee Political Family, Lee Kuan Yew, was the first and founding Prime Minister of Singapore for nearly 30 years. His son Lee Hsien Loong, was the third Prime Minister since 2004. Both father and son were also Secretary-Generals of their People's Action Party for decades. Bandaranaike Family produced three Prime Ministers, one Chief Executive and one President of Sri Lanka. They were, SWRD Bandaranaike, Sirimavo Bandaranaike and Chandrika Bandaranaike Kumaratunga. United Kingdom has seen many Families who have repeatedly produced notable politicians, and consequently such families have had a significant impact on politics. They included among others, the Attlees, Asquiths, Baldwins, Callaghans, Chamberlains, Churchills, Grenvilles, Macmillans, Peels, Pitts etc. from whom there was at least one Prime Minister and several occupying various elected positions.

Back in India, Motilal Nehru, the founder patriarch of powerful political Nehru-Gandhi family legacy, after serving twice as President of Indian National Congress, not only laid strong and permanent foundation for the future Prime Ministerial berth in favor of his son but also a perennial political opportunity to his descendants. He cleverly transferred the presidency to his London educated son Jawaharlal Nehru, who entered politics just a decade ago and already established and proved his leadership qualities. The family produced three Prime Ministers and the fourth one is in the waiting!!! Motilal's daughter and Jawaharlal sister Vijaya Lakshmi Pandit was President of the Indian National Congress, Lok Sabha Member, Governor, and also President of the United Nations General Assembly.

Jawaharlal Nehru stepped in to the shoes of his father Motilal and set the ball rolling enabling his daughter Indira Gandhi to succeed him when opportunity comes. ‘Dear to Behold’ a great book written by Indira’s aunt Krishna Nehru Hutheesingh, the youngest sister of Jawaharlal Nehru, gives an intimate and interesting portrait of Indira Gandhi, and the way Jawaharlal Nehru in every aspect right from her childhood prepared her for a bigger role in the national scenario. In the year 1930, on the New Year’s Day, the draft speech of declaration of Indian Independence, to be delivered by Nehru, was first readout to him by Indira, when she was just 13 years old!

More than Indira getting a chance for an entry into politics by her father, whether one accepts with her style of functioning or not, she proved beyond doubt her Leadership Qualities. Her sons Sanjay and Rajiv entry into politics and Rajiv Gandhi becoming Prime Minister may be construed in several ways. They too were leaders on their own right and weight, agreed or disagreed. Thus, unhesitatingly, the first promoter of Family Members entry in to politics, which is obviously and certainly not an erroneous one, is none other than the Holy Congress!!! Million Dolor question is, why the present Congress Party Leadership blaming others, when it did the same!!! This is like the adage, ‘Do as I say, but don’t do as I do.’

Nehru-Gandhi family’s lead has been taken by many in Indian Politics. Family Members of Vengal Rao, Channa Reddy, Anjayya, Bhavanam, Janardhan Reddy, Kotla, Nadendla, Venkata Swamy, NT Rama Rao, Chandrababu Naidu, Bhujbal, Chavan, Bahuguna, Rajasekhara Reddy, Umashankar Dikshit, Scindia, Pilot, Bhupinder Singh Hooda, Devi Lal, Mulayam Sing Yadav, Sharad Pawar, Yeddyurappa, Devegowda, Karunanidhi, Sangma, Sheik Abdullah, Thackeray, Jagjivan Ram, Lalu Prasad Yadav, Biju Patnaik, Chiman Bhai Patel etc. to name few, not to speak of Mallikarjun Kharge’s son Priyank Kharge lately, have been in politics, some with success and some with failure.

Ability, Capability and Leadership Quality in Politics is a God Given Gift, Hard Work, Intellect, Oratory Skills and also to some extent Legacy not to speak of certain amount of luck too. When these qualities are characteristic and proved beyond doubt in the case of KCR Family Members, what If they are in Politics, and occupy elected positions? Why blame KCR of Family Rule, in isolation, on Trivial Political Grounds?

(The writer is Chief Public Relations Officer to Chief Minister of Telangana)

Thursday, November 2, 2023

నరకద్వార దర్శనానంతరం ఉదాత్తరీతిలో ధర్మరాజుకు సిద్ధించిన బ్రహ్మలోక సుఖ ప్రాప్తి ..... ఆస్వాదన-144 : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 నరకద్వార దర్శనానంతరం ఉదాత్తరీతిలో

ధర్మరాజుకు సిద్ధించిన బ్రహ్మలోక సుఖ ప్రాప్తి

ఆస్వాదన-144

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

సూర్యదినపత్రిక (02-11-2023)

తన బంధుమిత్రులను చూడాలన్న ధర్మరాజు కోరికను మన్నించి ఇంద్రుడు, తగిన దూతను రప్పించి, ఆయన కోరినట్లే వారందరినీ చూపించమని ఆజ్ఞాపించాడు. ధర్మరాజును ఆ దూత తనవెంట తీసుకొని పోతుంటే నారదాది మహర్షులు కొందరు ఆయన్ను అనుసరించారు. వారలా పోతుంటే ఒక చోట పెద్ద సింహాసనం మీద సకల భోగాలను అనుభవిస్తున్న దుర్యోధనుడు కనిపించాడు ధర్మరాజుకు. అప్పుడు, తన వెంట వస్తున్న దేవముని శ్రేష్టులను చూసిన ధర్మరాజు, తమనెన్నో కష్టాలు పెట్టిన దుర్యోధనుడు లాంటివాడితో కలిసి స్వర్గంలో ఎలా వుండాలని, తనను తక్షణమే భీమార్జున నకులసహదేవులు, ద్రౌపది వున్న చోటుకు తీసుకుపొమ్మని అంటూ వెనుదిరిగాడు. (దీనర్థం స్వర్గంలో కూడా ధర్మరాజును మానుష భావం వదల్లేదని, పూర్వకథనంతా స్మరిస్తున్నాడని).

స్వర్గలోకమైన పుణ్యలోకంలో మనసులో కోపం, ఈర్ష్య మొదలైన మనోవికారాలు వుండవచ్చా? అని ధర్మరాజును ప్రశ్నించాడు నారదుడు. ఆ వికారాలను వదిలి సమత్వాన్ని పొందమని చెప్పాడు. అతడికి క్లేశాన్ని కలిగించిన పాపకృత్యాలను మరచిపొమ్మని నారదుడు అన్నాడు. జవాబుగా ధర్మరాజు, మంచివారికి నిరంతరం అపకారం చేసిన పాపాత్ముడు, వంశం నాశనం కావడానికి కారణమైన రాజాధముడు దుర్యోధనుడని, అతడు దేవతలకు పూజనీయుడై స్వర్గంలో వుండడమేమిటని ప్రశ్నించాడు. అతడెలా వున్నా తనకేమీ అబ్యంతరం లేదుకాని, తన తమ్ములను, ద్రౌపదిని, కుమారులను, మాత్రం కనులారా చూడాలని, తనను వారున్న చోటుకు తక్షణం పంపమని కోరాడు. అలాగే తనకు కర్ణుడిని, ద్రుపదుడిని, విరాటుడిని, యుధామన్యుడిని, శంఖుడు మొదలైన వారిని చూడాలని వుందన్నాడు. తనవారెక్కడ వుంటే అక్కడే తనకు స్వర్గమని, తనను అక్కడికి పంపమని ప్రార్థించాడు.

అలాగే చూపిస్తానని అంటూ దేవదూత ధర్మరాజును తీసుకుని బయల్దేరాడు. అలా వెళ్తుంటే ఆ దారి అతి హేయంగా, దోమలతో, ఈగలతో నిండి చీకటిగా వున్నది. క్రిములతో, పురుగులతో, రక్తమాంసాల గుట్టలతో, శవాల దుర్గంధంతో, భయంకరంగా వున్నది. ధర్మరాజు ఆ దారిలో వెళ్లగా, అతి దారుణమైన వైతరణి అనే పేరున్న నదిని  సమీపించాడు. అక్కడ నానా విధాలైన శిక్షలను అనుభవిస్తున్న పాపకర్ములను చూశాడు. ధర్మరాజు వెళ్లాల్సిన చోటు అదేనని దేవదూత అన్నాడు. భరించడానికి వీల్లేకుండా దుర్గంధం నిండిపోయిన ఆ ఘోరదృశ్యాన్ని చూడడం వల్ల ధర్మరాజు మనస్సు వ్యధతో బాధపడ్డది. ఆ ఘోరాన్ని చూడలేక మరలి పోదామనుకొన్నాడు ధర్మరాజు. ఆ సమయంలో అక్కడ కొన్ని కంఠస్వరాలు వినిపించాయి ధర్మరాజుకు. ఆయన దేహానికున్న దివ్య పరిమళంతో కూడిన గాలి తమమీద వీచడం వల్ల తమ దుఃఖాలన్నీ పటాపంచలయ్యాయని, తాము చాలా సుఖాన్ని పొందుతున్నామని, ఇంకా కొంచెం సేపు ఆయనక్కడే వుంటే తాము బతుకుతామని దాని సారాంశం.

ధర్మరాజు వారెవరని అడిగాడు. సమాధానంగా కర్ణుడినని, భీముడినని, అర్జునుడినని, నకులుడినని, సహదేవుడినని, ద్రౌపదినని, ధృష్టద్యుమ్నుడినని, ద్రౌపదీ కుమారులమని మాటలు వినిపించాయి. (దుర్యోధనుడు స్వర్గసుఖాలు అనుభవిస్తూ కనిపించగా, పాండవులు నరకకూపంలో కనిపించడం విశేషమిక్కడ). ధర్మరాజు ఇదంతా చూసి వ్యాకులపడ్డాడు. వారు నరకానికి రావడానికి తగిన పాపాలు ఏం చేశారని అనుకుంటూ, ఇంద్రాది దేవతలు నీచులన్న భావానికి వచ్చాడు. సత్యనిష్ఠ, దయాగుణం, నిత్యదానశీలత గల పాండవులు నరకంలో కష్టాల పాలు కావడం, ఎవరికీ మేలుచేయని దుర్యోధనుడు దేవతలకు పూజనీయుడు కావడం అన్యాయంగా ధర్మరాజు మనసుకు తోచింది. ఇదంతా దేవతలు పన్నిన మాయా? లేక తాను కలగన్నానా? భ్రాంతా? అని మిక్కలి వ్యథ చెందాడు. తాను తన తమ్ములదగ్గరే శాశ్వతంగా వుండిపోతానని, స్వర్గానికి రానని అంటూ దేవదూతను వెళ్లమన్నాడు.

దేవదూత వేగంగా పోయి ఇంద్రుడికి అంతా వివరించాడు. ఇంద్రుడు వెంటనే ఋషులతో, దేవతలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు. యమధర్మరాజు కూడా పుత్ర వాత్సల్యంతో ధర్మరాజును ఓదార్చడానికి వచ్చాడక్కడికి. వారు రావడంతోనే అక్కడి సన్నివేశమంతా తారుమారైంది. దుర్గంధం పోయింది. వైతరణీ నది లేకుండా పోయింది. మంచి వాసనతో కూడిని వాయువు రాసాగింది. అక్కడికి వచ్చిన వారంతా ధర్మరాజు సద్గుణాలను ప్రశంసించారు. దేవతలంతా ధర్మరాజును అక్కడి నుండి తీసుకుపోవడానికి వచ్చారని ఇంద్రుడు చెప్పాడు. కోపం వదలమన్నాడు. ఆయనకు యోగం ప్రాప్తించిందని, బ్రహ్మలోక సుఖ ప్రాప్తి సిద్ధించిందని, వికారాలన్నీ నశించాయని, ఇవన్నీ ఉదాత్తరీతిలో ఆయనకు సిద్ధించాయని అన్నాడు ఇంద్రుడు.

ఇంకా ఇలా చెప్పాడు ఇంద్రుడు. రాజన్న ప్రతి ఒక్కడికి ఎట్లాగైనా నరకద్వార దర్శనం చేయవలసి రావడం తప్పేదికాదని, ఇది వేదం చెప్పిన మాటని, రాజ్యపాలనలో సంకల్పితంగానో, అసంకల్పితంగానో పాప పంకిలం రాజుకు అంటుకొనక తప్పదని, కొన్నిటికి కర్తని, కొన్నిటికి ప్రేరకుడని, కొన్నిటికి సాక్షని, అన్నిటికీ బాధ్యుడని, అందుకే నరకంలో పడడమో లేక నరకద్వార దర్శనమో తప్పదని అన్నాడు. ధర్మజుడి పాపం చాలా తక్కువ కాబట్టి నరక దర్శన భ్రమను పొందక తప్పలేదు. ఇక్కడ తిక్కనగారు ఒక అద్భుతమైన పద్యాన్ని రాశారు. అదిలా సాగుతుంది.

   సీ:   పుణ్యంబులును బాపములు రెండు జోకలై యుండు బుణ్యంబుల నొదవు నాక

సుఖము పాపంబుల జొప్పడు నరకదుః ఖము విను మున్ను నాకంబు సుఖము

ననుభవించిన యట్టి యతడు పదంపడి యధిక నారక పీడా ననుభవించు

మున్ను నారక దుఃఖమున బడ్డవా డనం తరమ నాకమున దా బొరయు సౌఖ్య

   తే:    మల్పపుణ్యుండు తొలి తొలి యమరతా సు ఖంబు గయికొని మరియు దుఃఖముల నొందు

           భూరిపుణ్యుండు మునుమును ఘోర నిరయ యాతనల నొంది వెండి సౌఖ్యంబు లొందు.

         ఇంద్రుడు ధర్మరాజుకు ఇలా చెప్పాడు: “ధర్మరాజా! జాగ్రత్తగా విను. పుణ్యపాపాలు రెండూ జంటగా వుంటాయి. ఒకదానితో ఒకటి కలిసే వుంటాయి. పుణ్యం వల్ల స్వర్గం, పాపం వల్ల నరకం కలుగుతాయి. తొలుత స్వర్గంలో సుఖం అనుభవించినవాడు పిదప నరకంలో చాలా బాధలు పడతాడు. తొలుత నరకయాతన అనుభవించినవాడు ఆ తరువాతే స్వర్గసుఖాలు చవిచూస్తాడు. అల్పంగా పుణ్యం చేసికొన్నవాడు తొలుత స్వర్గ సుఖాన్ని స్వీకరించి తరువాత చాలాకాలం నరకయాతన అనుభవిస్తాడు. అధిక పుణ్యం చేసికొన్నవాడు మొదట నరకయాతన అనుభవించి తరువాత చాలాకాలం స్వర్గసుఖాలు పొందుతాడు”.

(ఈ సందర్భాన్ని, పద్యాన్ని విశ్లేషిస్తూ, డాక్టర్ హెచ్ ఎస్ బ్రహ్మానంద ఇలా రాశారు: “భగవద్గీత గుణత్రయ, శ్రద్ధాత్రయలుగా చెప్పిన విషయ స్వర్వస్వ సారాంశం ఈ ఒక్క పద్యంలో వున్నది. దైవత్వం సాత్త్వికసంపద. రాక్షసత్వం తామసికసంపద. మానవత్వం ఈ రెండు ధర్మాలలో వున్న రాజసికసంపద. స్వత్త్వ ప్రధానమైన సుఖం తొలుత అమృతతుల్యంగా వుండి, తరువాత విషమై ప్రాణం తీస్తుంది. ధర్మరాజుకు కలిగిన సందేహాలను నివృత్తి చేయడమే ఇంద్రుడి తాత్పర్యం. దుర్యోధనుడు మహాల్ప పుణ్యుడు. అందువల్ల స్వర్గసుఖం తొలుత అనుభవిస్తున్నాడు. తరువాత రౌరవాది నరకాలు సిద్ధంగా ఎట్లాగూ వున్నాయి. పాండవులు మహా పుణ్యాత్ములు. అందువల్ల నరకబాదను ముందు పడుతున్నారు. చివరకు దీర్ఘమైన స్వర్గసుఖం వున్నది వారికి. ధర్మరాజుకు రాచరికం వల్ల ఏర్పడిన పాపాంశ లేశం వల్లే నరకద్వార దర్శనం కలిగింది”).

ధర్మరాజును అక్కడికి పంపడానికి కారణం భవిష్యత్తులో అతడికి సర్వసుఖ ప్రాప్తి కలగడానికే అని అన్నాడు ఇంద్రుడు. కర్ణుడు, భీమార్జున నకులసహదేవులు, ద్రౌపది మొదలైనవారు మున్ముందు స్వర్గ సుఖాలు అనుభవిస్తారని చెప్పాడు. ఇంతవరకు ధర్మరాజు అల్ప దుఃఖాన్ని అనుభవించాడని, ఇక తనతో కలిసి సుఖాలు అనుభవిస్తూ స్వర్గవిహారం చేయమని అన్నాడు ఇంద్రుడు. షట్చక్రవర్తులు ఏరకమైన ఉన్నత స్థితిని పొందారో ఆ స్థానాన్ని పొందమని ధర్మరాజుతో అన్నాడు. ఇలా అంటూ, ఆకాశగంగను చూపించి అందులో స్నానం చేయమన్నాడు. అదే సమయంలో యమధర్మరాజు అక్కడికి వచ్చి, ధర్మరాజుతో, తాను ఆయన్ను మూడుసార్లు పరీక్షించానని, మూడు సార్లూ కొంచెమైన కదలిక కూడా ఆయనలో లేదని అన్నాడు. ఆయన బాగా పరిశోధించబడ్డాడని, వ్యథను వదిలి సుఖంగా వుండమని చెప్పాడు.

ధర్మరాజు ఆకాశగంగలో శుభప్రదమైన మంగళస్నానం చేశాడు. ఆ క్షణంలోనే మానుషదేహాన్ని వదలిపెట్టి దివ్యమైన పూజ్యదేహాన్ని పొందాడు. అంతటితో అతడిలోని మనుష్య సహజమైన మనోవికారాలన్నీ మాయమయ్యాయి. ఆ తరువాత నారదాది మహర్షులతో, ఇంద్రుడితో కలిసి పోతుంటే ఒక మనోహరమైన ప్రదేశంలో నరుడు (అర్జునుడు) నమస్కరిస్తూ కొలుస్తున్న శ్రీమన్నారాయణమూర్తిని చూశాడు ధర్మరాజు. మరోవైపు మరుద్గణాల మధ్యన భీముడిని, సూర్యసమూహంలో పదమూడవ వాడిగా కర్ణుడిని చూశాడు. అశ్వినీదేవతల సమీపంలో నకులసహదేవులను చూశాడు. దివ్యప్రకాశంతో వెలుగుతున్న ద్రౌపదీ మహాసతిని చూసి పోల్చుకోలేక ఆ మె ఎవరని అడిగాడు ఇంద్రుడిని ధర్మరాజు. ఆమె మహాలక్ష్మి అని, ద్రౌపది అనే పేరుతో ద్రుపదుడి ఇంట్లో అయోనిజగా మానవ రూపాన్ని పొందిన సాధ్వి అని, మహేశ్వరుడి ఆజ్ఞతో అవతరించిందని, ఆమె పక్కన వున్న గంధర్వశ్రేష్ఠులు ఉపపాండవులని, గంధర్వ నాయకుడైన ధృతరాష్ట్రుడే ఆయన పెదతండ్రి అని వారిని చూపాడు ఇంద్రుడు.

ఆ తరువాత కర్ణుడిని, సాత్యకిని, కృతవర్మాది యదువీరులను, అభిమన్యుడిని, పాండురాజుని, కుంతి, మాద్రీదేవులను, భీష్ముడిని, ద్రోణుడిని, ద్రుపదుడిని, విరాటుడిని, ఘతోత్కచుడిని ఇతరులను చూపించాడు ఇంద్రుడు ధర్మరాజుకు. వీరంతా శాశ్వతంగా స్వర్గలోకంలోనే వున్నారా? లేక, మనుష్యాది జన్మలు ఎత్తారా అనేది దేవరహస్యం.

ప్రద్యుమ్నుడు సనత్కుమారుడితో కలిశాడు. ధృతరాష్ట్రుడు గాంధారి కలిసి కుబేర లోకంలో చేరాడు. పాండురాజు తన ఇద్దరు భార్యలతో స్వర్గలోకంలో నిలిచిపోయాడు. అభిమన్యుడు చంద్రుడిలో కలిశాడు. ద్రోణాచార్యుడు బృహస్పతిలో కలిశాడు. శకుని ద్వాపరయుగాధిదైవతంతో కలిసిపోయాడు. దుర్యోధనుడు కలిపురుషుడిలో లీనమయ్యాడు. దుశ్శాసనాదులు రాక్షసగణాలతో కలిసిపోయారు. కర్ణుడు సూర్యుడిని కలిశాడు. భీష్ముడు అష్ట వసువులలో నిలిచిపోయాడు. ద్రుపదుడు, విరాటుడు, ధృష్టకేతువు, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, శంఖుడు, ఉత్తరుడు, విశ్వదేవతలను చేరారు. ధృష్టద్యుమ్నుడు అగ్నిదేవుడిలో కలిశాడు. ధర్మరాజు, అప్పటికే ఆయన శరీరంలో ప్రవేశించిన విదురుడు, యమధర్మరాజులో కలిసిపోయారు. (దీనర్థం విదురుడు కూడా ధర్మరాజు లాగా యమాంశజుడే అని). బలరాముడు అనంతుడిలో కలిసిపోయాడు. వృష్టిభోజాంధక వీరులంతా గుహ్యకగణంలో కలిసిపోయారు. పదహారువేలమంది గోపాంగనలు సరస్వతీ నదీజలాలలో మునిగి అప్సరసల రూపం పొంది నారాయణుడి సమీపంలో తిరుగుతున్నారు. రుక్మిణీదేవి లక్ష్మీదేవిలో లీనమైంది. సత్యభామాది మిగిలిన ఏడుగురు కృష్ణపత్నులు కూడా మూలభూతమైన, అష్టలక్ష్మీ స్వరూపం (ఆది, ధాన్య, దైర్య, గజ, సంతాన, విజయ, విద్యా, ధన లక్ష్మీలు) కలిగిన, లక్ష్మీదేవి దివ్యశరీరంలో ప్రవేశించారు. మొత్తం మీద మహాభారత యుద్ధంలో చనిపోయిన వారంతా వారివారికి తగ్గట్లుగా సుర, అసుర, యక్ష, గుహ్యక, గంధర్వ గణాలలో చేరిపోయారు.

ఈ విధంగా వైశంపాయనుడు జనమేజయ మహారాజుకు పాండవ-కౌరవులకు సంబంధించిన ఇతిహాసాన్ని ఉపకథలతో సహా కలిపి మొత్తం కథనంతా వివరణాత్మకంగా, స్పష్టంగా చెప్పాడు. వేదవ్యాసుడి అనుగ్రహం వల్ల, ఆయన అనుమతితో, ఆయన దయతో పుట్టిన బుద్ధి విశేషం వల్ల సమస్త విషయాలను తాను వివరించగా, అది విని జనమేజయ మహారాజు పుణ్యాత్ముడు, ధన్యుడు, బ్రహ్మజ్ఞాన వేత్త అయ్యాడని అన్నాడు వైశంపాయనుడు. వైశంపాయన మహర్షి జనమేజయుడికి సర్పయాగ సమయంలో ఈ భారతకథను చెప్తుండగా, ఆ సభలో వున్న వ్యాసుడి శిష్యుడు, పండిత శ్రేష్ఠుడైన సూతుడి కొడుకు ఉగ్రశ్రవుడు అనేవాడు అంతా మిక్కిలి ఏకాగ్రతతో విన్నాడు. ఉగ్రశ్రవుడు గొప్ప కథకుడు. వ్యాసుడి అనుగ్రహం వల్ల ఆ కథను సమగ్రంగా వివరించే శక్తి అతడికి అబ్బింది. అతడు నైమిశారణ్యంలో శౌనకుడనే విద్యాగురువు. మరికొందరు మహామునులు సత్రయాగం చేస్తున్నప్పుడు అక్కడికి వెళ్లి, వారి కోరిక మీద, మహాభారతకథను చెప్పాడు.

జనమేజయ మహారాజు సర్పయాగ కర్మలను అనుష్టిస్తున్న సమయంలో వైశంపాయన మహర్షి చెప్పిన భారతకథను విని సంతోషించాడు. సర్పాల ఆపదను తీర్చిన అస్తీకుడిని పూజించి పంపించాడు. బ్రాహ్మణులకు, ఋత్విక్కులకు కానుకలిచ్చాడు. వైశంపాయన మహర్షిని, వేదవ్యాసుడిని పూజించాడు. ఆ తరువాత, వైభవంగా హస్తినాపురం వెళ్లాడు.

పాండవుల కీర్తిని ప్రకటించడానికి, ఇంకా కొంతమంది రాజుల కథలను ప్రజలకు తెలియచేయడానికి, వాసుదేవుడి లీలా విశేషాలను వివరించడానికి, సర్వదేవతా గణాల పుట్టుక, సాయుజ్యం విశదం చేయడానికి, సకల ధర్మాలను తెలపడానికి, పంచమవేదమని పేరుపొందిన మహాభారత సంహితను వేదవ్యాసుడు మూడు సంవత్సరాలలో నిర్మించాడు. ఇందులోలేని ధర్మం మరెక్కడా కనిపించదు.

ఈ మహేతిహాసాన్ని పర్వదినాలలో వింటే సర్వపాపాలు నశిస్తాయి. స్వర్గం లభిస్తుంది. సంకల్పించి గాఢమైన భక్తితో వింటే ముక్తి కూడా లభిస్తుంది. ప్రారంభం మొదలు ఈ పుణ్యకథను ఎవరు వింటారో వారికి ఆ క్షణమే బ్రహ్మహత్యాపాపం మొదలైన మహాపాపసమూహాలు కూడా నశిస్తాయి. దైవ, పితృకార్యాలు జరిపేటప్పుడు ఏ పుణ్యాత్ముడు బ్రాహ్మణులకు ఈ మహాభారతాన్ని వినిపిస్తాడో అతడు ఆయా పుణ్యకార్యాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు. పవిత్రమైన భారతేతిహాసం చెవుల్లో ఏకొంత చిలికినా, సర్వపాపాలూ వెంటనే విరిగిపోతాయి. రాజులు ఈ కథను విని విజయలక్ష్మిని పొందుతారు. బ్రాహ్మణులు శత్రువులను జయిస్తారు. భారతాన్ని కోరికతో విన్నా, భక్తితో చదివినా, సంపద, ఆయుస్సు, యశస్సు, సంతోషం, చదువు కలుగుతాయి. వారికి ఏ కోరికైనా అతి శీఘ్రంగా ఫలిస్తుంది. మహాభారత తాత్పర్యం ఎవరికీ స్ఫురిస్తుందో ఆ భాగ్యవంతుడికి సకల వేదోపనిషత్సారం కరతలామలకం అవుతుంది. జనులు అతడిని కీర్తిస్తారు. భారతేతిహాసం “జయ” మనే పేరుతో వెలుగుతూ ముల్లోకాలలోనూ ప్రఖ్యాతమై వ్యాపించింది. 

అందుకే అంటారు “వింటే భారతం వినాలి-తింటే గారెలు తినాలి” అనే తెలుగువారి సామెతగా.

కవిత్రయ విరచిత

శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతం, స్వర్గారోహణపర్వం, ఏకాశ్వాసం

(తిరుమల, తిరుపతి దేవస్థానాల ప్రచురణ)

తెలంగాణను ఆగంచేసిందే కాంగ్రెస్ : వనం జ్వాలా నరసింహారావు

 తెలంగాణను ఆగంచేసిందే కాంగ్రెస్

వనం జ్వాలా నరసింహారావు

నమస్తేతెలంగాణ దినపత్రిక (30-10-2023)

          వేదిక ఏదైనా, అంశం ఎలాంటిదైనా, శ్రోతలు ఎవరైనా, తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు చేసే ప్రసంగాలన్నీ సాక్ష్యం ఆధారిత, అద్భుతమైన, విలువైన సమాచారంతో వుండేవే కావడం వల్ల, శ్రద్ధపెట్టి వినేవారికి సంబంధిత అంశానికి చెందిన సమస్త విషయం స్పష్టంగా అవగతమౌతుంది. కేసీఆర్ మాట్లాడే సందర్భంలో తన ప్రసంగ భావాన్ని వ్యక్తీకరించే విధానం, అమోఘమైన జ్ఞాపకశక్తి, ఏకకాలంలో బహువిధాల వివరణ ఇచ్చే సామర్థ్యం, తప్పులు దొర్లకుండా ఆశువుగా గణాంకాల వెల్లడి, సృజనాత్మకత, ప్రజ్ఞాపాటవాలతో రంగరించిన సూక్ష్మ హాస్యం, తెలుగు, ఉర్దూ, ఆంగ్ల భాషా గ్రంథాల నుండి విషయాలను విస్తృతంగా ప్రస్తావించడమనేది అసాధారణమైన ఆయన వ్యక్తిత్వానికి, భగవంతుడు ఆయనకిచ్చిన వరానికి, ఆయన ఏళ్లతరబడి కృషికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం. కేసీఆర్ సన్నిహితులే కాకుండా విరోధులు కూడా అంగీకరించే వాస్తవం ఇది.

          కేసీఆర్ చేసిన అనేకానేక ప్రసంగాలలో, ఇటీవల ఆగస్ట్ 6, 2023 న, రాష్ట్ర శాసనసభలో ‘తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన, తదనంతర ప్రగతి పథం’ అనే అంశం మీద జరిగిన లఘు చర్చకు సమాధానం ఇచ్చిన సందర్భంగా, సుమారు మూడు గంటలపాటు ఆయన వివరించిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన వాస్తవాలలో, వర్తమాన, భావితరాలవారికి అవగతమయ్యే చాలా విషయాలున్నాయి. ఆయన చేసిన యావత్ ప్రసంగాన్ని దీక్షగా, శ్రద్ధగా వినగలగాలి. అలాగే ఆయన ప్రసంగ భావాన్ని, పదాల మధ్యన, పంక్తుల మధ్యన అంతర్లీనంగా ఇమిడి వున్న నిగూఢ అర్థాన్ని, అవగాహన చేసుకుంటూ, అధ్యయనం చేసుకుంటూ, క్లుప్తంగా క్రోడీకరిస్తేనే తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు నేపధ్యంలో ఎవరి పాత్ర ఏమిటో బోధపడుతుంది. ఆ వర్తమాన సంక్షిప్త చరిత్ర సమాహారమే ఈ వ్యాసం.   

          తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన ఒకరోజుతో వచ్చింది కాని, రాత్రికిరాత్రే జరిగింది కాని, లేదా, ఎవరో దయతో ఇచ్చిన బహుమతి కాని కానేకాదు. 58 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ పోరాటంలో అనేకమంది తెలంగాణ వాదులు పాల్గొనడం వల్ల మాత్రమే అది సాధ్యమయింది. ఈ సుదీర్ఘ పోరాటానికి ఆద్యులు, బాధ్యులు ఎవరని ప్రశ్నించుకుంటే నిర్ద్వందంగా వచ్చే సమాదానం, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ, ఆ పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహించిన ప్రధమ ప్రధానమంత్రి జవహర్లాల్ నెహ్రూ. ఇది తెలిసీ తెలియని తెలంగాణ కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులు పదేపదే తమ పార్టీ చలువ వల్ల రాష్ట్రం వచ్చిందని అంటుంటారు. ఉన్న (నాటి) తెలంగాణను ఊడగొట్టింది, ఆంధ్రలో కలిపింది నెహ్రూనే. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తెలంగాణకు వ్యతిరేకంగా తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని ఆనాడు కొండా వెంకట రంగారెడ్డి, బూర్గుల రామకృష్ణారావు లాంటివారు వ్యతిరేకించారు. తెలంగాణను ముంచిందే కాంగ్రెస్ పార్టీ.

          67 సంవత్సరాల క్రితం తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు కాకపోవడంతో ఎన్నో రకాలుగా ఉమ్మడి అంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో వెనుకబడి పోయింది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ, జవహర్లాల్ నెహ్రూ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని మేథావులు, తెలంగాణ ప్రజలు, విద్యార్థులు, ఇతరులు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన బూర్గుల రామకృష్ణారావు ధిల్లీ విమానంలో పోయేముందర, తెలంగాణ తప్ప మరేదీ అంగీకారం కాదన్నారు. తిరిగి వచ్చిన తరువాత విమానాశ్రయంలో విలేకరులతో మాట్లాడుతూ, ‘నెహ్రూ సాబ్’ చెప్పిన తరువాత తానేమీ మాట్లాడలేకపోయాననీ, ‘మజ్బూర్లో’ ఒప్పుకున్నానని అన్నాడు. ఇదంతా చరిత్ర. తెలంగాణను ఊడగొట్టింది కాంగ్రెస్ పార్టీనే అని చెప్పక చెప్పే చరిత్ర.

          ఇక ఆ తరువాత ‘జెంటిల్మెన్ అగ్రిమెంట్’ లాంటి అనేక ఒప్పందాలు. అవన్నీ కాలరాసినవే. ఒక్కొక్క హామీ నెరవేర్చకుండా ఉల్లంఘించుకుంటూ పోతుంటే కిమ్మనకుండా ‘ప్రేక్షక పాత్ర’ వహించింది కూడా తెలంగాణకు చెందిన కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులే. 1956 లో విలీనాన్ని వ్యతిరేకించిన అనేకమందిని జైళ్లలో పెట్టారు. హైదరాబాద్ సిటీకాలేజీ దగ్గర పోలీసు కాల్పుల్లో ఏడుగురు విద్యార్థులు పట్టపగలే మరణించారు. ఇవేవీ ఖాతర్ చేయకుండా విలీనం జరిగిపోయింది. డాక్టర్ మర్రి చెన్నారెడ్డి, విద్యార్థుల, ఉద్యోగుల నాయకత్వంలో, ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడిన 1969 నాటి మహోద్యమం కర్కశంగా అణచివేసింది కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీనే. నాడు, తెలంగాణలోని కళాశాలలు, హాస్టళ్లు, అన్నీ జైళ్లుగా మారిపోయాయి. ఆ ఉద్యమం సందర్భంగా ఎంతమంది అమాయకులను కాల్చి చంపారో, ఎంతమందిని రాచిరంపాన పెట్టారో, ఎన్ని బాధలు పెట్టారో, తెలంగాణ ఎంత యాతన అనుభవించిందో, ఎన్ని వేలమంది విద్యార్థులను, యువకులను కోల్పోయిందో? ఆ ‘ఘన చరిత్ర’ ఆసాంతం కాంగ్రెస్ పార్టీ ఖాతాలోకే!

          1971 లోక్ సభ ఎన్నికలలో ‘ప్రజాస్వామ్య తెలంగాణ ప్రాంత ఓటర్లు’ 14 మందికి 11 మందిని గెలిపించి, తమ అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పారు. యావత్తు తెలంగాణ గుండెను చీల్చి, ‘మా తెలంగాణ మాకు కావాలని’ నినదిస్తే, నాటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధి, నిర్ద్వందంగా నిరాకరించి, ‘తెలంగాణ లేదు’ అని తేల్చారు. ముల్కి నిబంధనలు కొల్లగొట్టబడ్డాయి, ఉద్యోగాలు మొత్తం మాయం అయ్యాయి, నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులను దశాబ్దాల తరబడి పెండింగ్ లో పెట్టారు. తెలంగాణ నిధులను దారి మళ్లించారు. అప్పుడు కూడా మూగ, మౌన ప్రేక్షక పాత్ర వహించింది భారత జాతీయ కాంగెస్ పార్టీ తెలంగాణ నాయకులే తప్ప మరెవరో కాదు. 41 సంవత్సరాలు దేశాన్ని పరిపాలించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ తెలంగాణ ప్రజల మనసులను తీవ్రంగా గాయపరచిన వ్యవహారాన్ని పునశ్చరణ చేసుకుని, యావత్ తెలంగాణ సమాజానికి జ్ఞాపకం చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా వున్నది.

          తెలుగుదేశం పార్టీ వారు 17 సంవత్సరాలు చేసిన నిర్వాకంలో పరిస్థితులు ఘోరంగా దిగజారిపోయాయి. ఒకానొక సందర్భంలో, ‘తెలంగాణ’ అనే పదం కూడా సభలో అనడానికి వీలు లేదని నాటి సభాపతి రూలింగ్ ఇచ్చే  స్థాయికి దిగజారితే, ప్రతిపక్షంలో వుండి కూడా నోర్లు పెగలకుండా మౌనంగా, ప్రేక్షక పాత్ర వహించిన చరిత్ర కాంగ్రెస్ పార్టీది. ఇది జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోవాల్సిన జగమెరిగిన సత్యం. ముఖ్యమంత్రిగా వున్న చంద్రబాబునాయుడు సంస్కరణల ముసుగులో విద్యుత్ చార్జీలను విపరీతంగా పెంచి, 15% చొప్పున ఆ పెరుగుదల మూడేళ్లు వుంటుందని చెప్పితే, ఉపసభాపతిగా వున్న కేసీఆర్ రాసిన నిరసన లేఖ బహిరంగంగా అన్ని పత్రికలలో ప్రచురించారు. చివరకు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీల ఆధ్వర్యంలో ఆగస్ట్ 2000 లో హైదరాబాద్ బషీర్ బాగ్ లో నిరసన చేస్తున్న రైతుల మీద పోలీసు కాల్పులు జరిపి ముగ్గురిని దారుణంగా చంపారు. ఆ సంఘటన తరువాత, ప్రజలకు నిరసన తెలియచేసే హక్కు కూడా లేకుండా పోయిందని, కేసీఆర్ పార్టీకి, పదవికి రాజీనామా చేశారు.

          ఇక సమైక్య రాష్ట్రంలో తెలంగాణకు న్యాయం జరగదని భావించిన కేసీఆర్, ఐదారు నెలలు కొందరు సన్నిహిత మిత్రులను కలిసి, వారి అభిప్రాయం తెలుసుకుని, సుదీర్ఘంగా చర్చలు జరిపి, మేధోమధనం చేసి, తెలంగాణ ప్రజల్లో ఉద్యమం పట్ల విశ్వాసం కలిగించే విధాన రూపకల్పన చేసి, ఉద్యమ పంథా పూర్తి స్థాయిలో నిర్ణయించుకుని, చివరకు ఏప్రిల్ 27, 2001 న, కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ ‘ఆశ్రయం’ కలిగించిన ఇంటి ప్రాంగణంలో జండా ఎగురవేసి, అక్కడినుండి ‘జై తెలంగాణ’ ప్రస్తానం ప్రారంభించడం జరిగిన చరిత్ర. తెలంగాణ సాధన కోసం రాజీలేని పోరాటం చేస్తుంటే, అనేక రకాల ప్రలోభాలు పెట్టడం, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (ఇప్పుడు బీఆర్ఎస్) పార్టీని చీల్చే ప్రయత్నాలు చేయడం, అనేక రకాల హింసకు గురి చేయడం, ఉద్యమాన్ని అవహేళన చేయడం జరిగినప్పటికీ, వెనుదీయకుండా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఇవ్వాల్సిందే అని ఉద్యమం కొనసాగిస్తే, ఆ ఒత్తిడికి తట్టుకోలేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేయడం కూడా చరిత్రే. ఆ క్రమంలోనే చోటు చేసుకున్న మరి కొన్ని విషయాలు తెలుసుకోవాలి.

          నాటి టీఆర్ఎస్ (ఇప్పటి బీఆర్ఎస్) 2004 సంవత్సరానికల్లా అద్భుతంగా పురోగమిస్తున్న సమయానికల్లా ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారానికి దూరంగా వుండి పదేళ్లు అవుతున్నది. వారిలో నిరాశ, నిస్పృహలు అలుముకున్నాయి. ఉద్యమాన్ని ఢిల్లీ స్థాయికి తీసుకుపోవాలని నిర్ణయించి, కాంగ్రెస్ పార్టీ తెలంగాణ ఏర్పాటుకు సమ్మతిస్తుందని తప్పుగా భావించి, టీఆర్ఎస్ 2004 ఎన్నికలలో ఆ పార్టీతో పొత్తు పెట్టుకుంది. అలాగే ‘కనీస ఉమ్మడి కార్యక్రమం’ లో, తదనంతరం రాష్ట్రపతి ప్రసంగంలో కూడా రాష్ట్ర ఏర్పాటు అంశం చేర్చడం జరిగింది. జరిగింది శూన్యం. మళ్లీ పాత కథే మొదలైంది.

కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుల అవహేళనలు చరిత్ర వున్నన్ని రోజులు వుండిపోతాయి. ‘రెండో రాష్ట్రాల పునర్విభజన కమిటీ’ వేయాలని ఆంధ్రా కాంగ్రెస్ పెద్దలు మాట్లాడుతుంటే తెలంగాణ కాంగ్రెస్ వారు దానికి తబలా కొట్టారు. తెలంగాణకు పోవాలంటే ‘వీసా’ తీసుకోవాలి అని ‘నర్మగర్భంగా’ నంద్యాలలో మాట్లాడిన వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి ‘తెలంగాణ ఏర్పాటు ప్రశ్నే లేదు’ అని చెప్పినప్పుడు ఘనత వహించిన తెలంగాణ కాంగ్రెస్ నాయకులు మౌనం దాల్చడం వాస్తవం. కేంద్రమంత్రి రేణుకా చౌదరి, తెలంగాణ ఇవ్వడమంటే ‘ఇన్స్టంట్ కాఫీ’ లేదా ‘దోశ’ చేసినంత సులభం కాదని అవమానంగా మాట్లాడినప్పుడు, తాను తెలంగాణ ఏర్పాటుకు ‘అడ్డం కాదు, నిలువు కాదు’ అని వైఎస్ఆర్ ముసిముసి నవ్వులు నవ్వినప్పుడు కూడా తెలంగాణ కాంగ్రెస్ నాయకులది మౌన ప్రేక్షక పాత్రే!!

ఇక ఉమ్మడి రాష్ట్ర చివరి ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి తెలంగాణ విషయంలో చేసిన అవమానాలు అన్నీ, ఇన్నీ కావు. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పాటైతే అంధకారమవుతుందని జోస్యం చెప్పినప్పుడు, తెలంగాణకు ఒక్క రూపాయి కూడా ఇవ్వనని, ఎవరేం చేసుకుంటారో చేసుకోమని శాసనసభలో మాట్లాడినప్పుడు, సభలో వున్న ఒక్క తెలంగాణ ఎమ్మెల్యే కాని, మంత్రి కాని, అలా ఎందుకు అంటారని ప్రశ్నించే సాహసం చేయలేదు. బెల్లం కొట్టిన రాళ్లలాగా కూర్చున్నారు. అంతకు ముందు ‘ఒక్క వోటు రెండు రాష్ట్రాలు’ అని తీర్మానం చేసిన బీజేపీ, దాని సారధ్యంలోని ఎన్డీయే, వాజపేయి ప్రధానమంత్రి అయిన తరువాత, హైదరాబాద్ వచ్చిన నాటి హోం మినిస్టర్ అద్వానీ ‘హైదరాబాద్ తెలంగాణలో వుండగా తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఎందుకు’ అని ఉపన్యాసం ఇచ్చి వెళ్లారు. ఆ మాటలు తెలంగాణను కించపరిచాయి. అలా, అలా తెలంగాణ సర్వస్వం కోల్పోతూనే వచ్చింది.

ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోని తెలంగాణలో ఆకలిచావులు, ఆత్మహత్యలు, విద్యుత్ కోతలు, నగరాలకు వలసలు, ఇలా ఎన్నో రకాల దయనీయ పరిస్థితి కొనసాగుతుంటే, వీటన్నిటికీ వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం జరుగుతుంటే, రోశయ్య ముఖ్యమంత్రిగా వున్నప్పుడు, పుండు మీద కారం చల్లినట్లు 14 (F) తీసుకొచ్చారు. తక్షణమే కేసీఆర్ సిద్దిపేటలో 3-4 లక్షల మందితో ఉద్యోగ గర్జన సభ నిర్వహించి, అక్కడినుండే కార్యాచరణ ప్రకటించారాయన. మామూలుగా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటు అయ్యేటట్లు కనిపించడం లేదని, మంచో, చెడో తేల్చుకోవాలని, కేసీఆర్ శవయాత్రో, లేదా, తెలంగాణ జైత్రయాత్రనో ఏదో ఒకటి జరగాలని నిర్ణయించి, కేసీఆర్ నిరాహార దీక్షకు దిగారు. దీక్షకు ఉపక్రమించిన కేసీఆర్ ను అరెస్ట్ చేసి, ఖమ్మం జైల్లో నిర్బంధించి, తరువాత హైదరాబాద్ నిమ్స్ కు తరలించారు.

కేసీఆర్ దీక్షలో వుండి చనిపోతే అప్రతిష్ట పాలవుతామని, అట్టుడికిన లోక్ సభ, 38 పార్టీలు గోల చేస్తే, ఆ దాడికి తట్టుకోలేక, చిదంబరంతో ప్రకటన చేయించింది కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం. తెలంగాణ ఏర్పాటు ప్రక్రియ మొదలు పెట్తున్నామని ప్రకటన చేయడం, ఆంధ్రా లాబీలు ఒత్తిడి తేగానే వెనక్కు తగ్గడం జరిగింది. దరిమిలా, వందల మంది విద్యార్థులు ఆవేశపడి చనిపోయారు. ఆ బాధలో ఉద్యమం ముందుకు సాగింది. విమాన ప్రమాదంలో వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి మరణించడం, ఆయన కుమారుడు జగనమోహన్ రెడ్డిని కాంగ్రెస్ అధిష్టానం పక్కన పెట్టడం, ఆయన సొంత పార్టీ పెట్టుకుని ఉపఎన్నికలలో విజయాలు సాధించడంతో పరిస్థితిలో మార్పు వచ్చింది. ఆంధ్రా ప్రాంతంలో 2014 ఎన్నికలలో ఒక్క స్థానం కూడా గెలిచే అవకాశాలు లేవని భావించి, తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటుకు అంగీకరిస్తే, ఇక్కడన్నా కనీసం 10 లోక్ సభ స్థానాలు రాకపోతాయా అనే నిర్ణయానికి కాంగ్రెస్ అధిష్టానం వచ్చింది. అలా ఆ ఒత్తిడి వల్ల రాష్ట్రం ఇచ్చారు తప్ప, తెలంగాణ మీద ప్రేమతో కని, ఒక సిద్దాంతతో కాని, ఒక నిబద్ధతతో కాని ఇవ్వలేదు కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రభుత్వం. అలాగే బీజేపీ కాని, మరెవరి ఎవరి దయా దాక్షిణ్యాల వల్ల కానీ రాలేదు. కేసీఆర్ నాయకత్వంలోని పోరాట, ఉద్యమ ఫలితంగా వచ్చిందే తెలంగాణ రాష్ట్రం. ఇది చరిత్ర. ఇది వాస్తవం.

ఆ విధంగా జూన్ 2, 2014 న ఏర్పాటైన తెలంగాణ రాష్ట్రం కనీవినీ ఎరుగని అభివృద్ధిని అచిరకాలంలోనే సాధించింది. ‘తెలంగాణ నమూనా’ దేశానికే ఆదర్శమైపోయింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా రాష్ట్రాల, దేశాల అభివృద్ధిని అంచనావేసే గీటురాళ్లు వుంటాయి. వాటి ప్రకారం, తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం రు 3,12,000 వుంటే, ఒకేసారి మనతో పాటే ఏర్పాటైన పొరుగు రాష్ట్రానిది రు 2,19,000 మాత్రమే. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, తమిళనాడు, కర్నాటక లాంటి తెలంగాణకన్నా పెద్ద రాష్ట్రాలను తలదన్ని వాటి తలసరి ఆదాయంకంటే ఎక్కువ మొత్తంలో వున్న రాష్ట్రం తెలంగాణ. అలాగే రాష్ట్ర స్థూల ఉత్పత్తి రాష్ట్ర ఆవిర్భావం నాడున్న రు 5 లక్షల నుండి రు 13 లక్షలకు పెరిగింది. తలసరి విద్యుత్ వినియోగం 2126 యూనిట్లు, స్థాపిత విద్యుత్ సామర్ధ్యం 18453 మేగావాట్స్, పీక్ డిమాండ్ 15497 మేగావాట్స్ వున్నాయి. అలాగే వైద్య, విద్యా రంగాల అభివృద్ధిలో, రక్షిత నీటి సరఫరా విషయంలో, మాతా శిశు మరణాల రేటు తగ్గడంలో అనేక ఆవిష్కరణలు, అన్ని రంగాల సామూహిక, సమ్మిళిత అభివృద్ధి జరిగింది. ఉద్యమ నాయకుడే రాష్ట్ర రధ సారధి కావడం కూడా దీనికి కారణం.  

కేవలం తొమ్మిదిన్నర సంవత్సరాలలోనే ఇంత అభివృద్ధి జరిగినప్పుడు 67 ఏళ్ల క్రితమే తెలంగాణ ఏర్పాటు జరిగి వుంటే ఇంకెంత అభివృద్ధి జరిగి ఉండేదో? అలా జరగకుండా అడ్డుపడ్డది కాంగ్రెస్ పార్టీనే, నెహ్రూనే. విమర్శలు చేసేవారు ఇది గమనిస్తే మంచిదేమో! అలాగే జరిగిన అభివృద్ధిని గుర్తిస్తే మరీ, మరీ మంచిదేమో!!

(ఆగస్ట్ 6, 2023 న, రాష్ట్ర శాసనసభలో ‘తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన, తదనంతర ప్రగతి పథం’ అనే అంశం మీద జరిగిన లఘు చర్చకు సమాధానం ఇస్తూ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ చేసిన ప్రసంగం ఆధారంగా)